Gaṅgā-Avataraṇa and the Naming of Gaṅgādvāra (गङ्गावतरणम्—गङ्गाद्वारप्रसिद्धिः)
অধ্যায় ২৭ প্ৰশ্নোত্তৰ ধাৰাত গঠিত। ঋষিসকলে গংগাৰ জলৰূপে উৎপত্তি আৰু গৌতমক পীড়া দিয়া ব্ৰাহ্মণসকলৰ ফল কি হ’ল সোধে। সূতে কয়—গৌতমৰ আহ্বানত গংগা ব্ৰহ্মাৰ পৰ্বতীয় অঞ্চলৰ পৰা দ্ৰুত অৱতৰণ কৰি উদুম্বৰ শাখাৰ পৰা ধাৰাৰূপে প্ৰকাশ পায়। গৌতমে শিষ্য আৰু অন্য মুনিসকলৰ সৈতে আনন্দে স্নান কৰে; সেই স্থান ‘গংগাদ্বাৰ’ নামে প্ৰসিদ্ধ হয়, দৰ্শনমাত্ৰেই পাপনাশক আৰু মনোৰম বুলি কোৱা হয়। গৌতমৰ সৈতে প্ৰতিযোগিতাৰ ভাব লৈ কিছুমান ঋষি স্নানলৈ আহে; তেওঁলোকক দেখি গংগা অন্তৰ্ধান হয়। গৌতমে কৰযোৰে পুনঃপুনঃ স্তৱ আৰু প্ৰাৰ্থনা কৰে। তাৰ পিছত আকাশত গংগাৰ পৰা দিব্য বাণী উদ্ভৱ হৈ তীৰ্থদৰ্শনৰ মহিমা আৰু সাধু-অসাধু ভাবৰ নৈতিক শিক্ষা প্ৰদান কৰে।
Shlokas
Verse 1
ऋषय ऊचुः । गंगा च जलरूपेण कुतो जाता वद प्रभो । तन्माहात्म्यं विशेषेण कुतो जात वद प्रभो
ঋষিসকলে ক’লে—হে প্ৰভো! গঙ্গা জলৰূপে ক’ৰ পৰা উৎপন্ন হ’ল? কওক। আৰু বিশেষকৈ তেখেতৰ মাহাত্ম্য ক’ৰ পৰা উদ্ভৱ হ’ল? প্ৰভো, কওক।
Verse 2
यैर्विप्रैर्गौतमायेव दुःखं दत्तं दुरात्मभिः । तेषां किंच ततो जातमुच्यतां व्यास सद्गुरो
হে সদ্গুৰু ব্যাস! যিসকল দুষ্টমন ব্রাহ্মণে গৌতমক দুখ দিলে, তেওঁলোকৰ বাবে পাছত কি পৰিণাম ঘটিল? অনুগ্ৰহ কৰি কওক।
Verse 3
सूत उवाच । एवं संप्रार्थिता गंगा गौतमेन तदा स्वयम् । ब्रह्मणश्च गिरेर्विप्रा द्रुतं तस्मादवातरत्
সূতে ক’লে—হে বিপ্ৰসকল! সেই সময় গৌতমে নিজে প্ৰাৰ্থনা কৰাত গঙ্গা ব্ৰহ্মাৰ পৰ্বতৰ পৰা দ্ৰুতগতিতে অৱতৰণ কৰিলে।
Verse 4
औदुंबरस्य शाखायास्तत्प्रवाहो विनिस्सृतः । तत्र स्नानं मुदा चक्रे गौतमो विश्रुतो मुनिः
উদুম্বৰ গছৰ এটা ডালৰ পৰা পবিত্ৰ সোঁত ওলাই আহিল। তাতেই প্ৰসিদ্ধ মুনি গৌতমে আনন্দসহ বিধিমতে স্নান কৰিলে।
Verse 5
गौतमस्य च ये शिष्या अन्ये चैव महर्षयः । समागताश्च ते तत्र स्नानं चक्रुर्मुदान्विताः
গৌতমৰ শিষ্যসকল আৰু আন মহর্ষিসকলও তাত আহি সমবেত হ’ল। তেওঁলোকে আনন্দভৰে সেই পবিত্ৰ স্থানত স্নান কৰিলে।
Verse 6
गंगाद्वारं च तन्नाम प्रसिद्धमभवत्तदा । सर्वपापहरं रम्यं दर्शनान्मुनिसत्तमः
সেই সময়ৰ পৰা সেই স্থান “গঙ্গাদ্বাৰ” নামে প্ৰসিদ্ধ হ’ল। হে মুনিশ্ৰেষ্ঠ, ই এক মনোৰম তীৰ্থ; কেৱল দৰ্শনেই সকলো পাপ হৰণ কৰে।
Verse 7
गौतमस्पर्द्धिनस्ते च ऋषयस्तत्र चागताः । स्नानार्थं तांश्च सा दृष्ट्वा ह्यंतर्धानं गता द्रुतम्
গৌতমৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী সেই ঋষিসকলও তাত আহি উপস্থিত হ’ল। তেওঁলোক স্নানাৰ্থে আহিছে দেখি তেওঁ (দেৱী) দ্ৰুত অন্তৰ্ধান কৰিলে।
Verse 8
मामेति गौतमस्तत्र व्याजहार वचो द्रुतम् । मुहुर्मुहुः स्तुवन् गंगां सांजलिर्नतमस्तकः
তাত গৌতমে দ্ৰুতকৈ ক’লে—“মোৰ ওচৰলৈ আহা।” তাৰ পাছত সি কৰজোড়ে, নতশিৰে, বাৰে বাৰে গঙ্গা দেৱীৰ স্তৱ কৰিবলৈ ধৰিলে।
Verse 9
गौतम उवाच । इमे च श्रीमदांधाश्च साधवो वाप्यसाधवः । एतत्पुण्यप्रभावेण दर्शनं दीयतां त्वया
গৌতমে ক’লে—এই লোকসকল ধনী হ’লেও অন্ধ; সৎ হওক বা অসৎ, এই পুণ্য-প্ৰভাৱে আপুনি তেওঁলোকক আপোনাৰ দিব্য দৰ্শন দান কৰক।
Verse 10
सूत उवाच । ततो वाणी समुत्पन्ना गंगाया व्योममंडलात् । तच्छृणुध्वमृषिश्रेष्ठा गंगावचनमुत्तमम्
সূতে ক’লে—তাৰ পাছত ব্যোমমণ্ডলত অৱস্থিত গঙ্গাৰ পৰা এক বাণী উদ্ভৱ হ’ল। হে ঋষিশ্ৰেষ্ঠসকল, গঙ্গাৰ সেই উত্তম বচন শুনা।
Verse 11
एते दुष्टतमाश्चैव कृतघ्नाः स्वामिद्रोहिणः । जाल्माः पाखंडिनश्चैव द्रष्टुं वर्ज्याश्च सर्वदा
এই লোকসকল সঁচাকৈয়ে অতি দুষ্ট, অকৃতজ্ঞ, নিজ প্ৰভুৰ প্ৰতি দ্ৰোহী, নীচ আৰু পাষণ্ড; তেওঁলোকক দৰ্শন কৰাটোও সদায় বৰ্জনীয়।
Verse 12
गौतम उवाच । मातश्च श्रूयतामेतन्महता गिर एव च । तस्मात्त्वया च कर्त्तव्यं सत्यं च भगवद्वचः
গৌতমে ক’লে: হে মাতা, অতি গুৰুত্ব সহকাৰে কোৱা এই কথাষাৰ শুনক। গতিকে, আপুনি সেই অনুসৰি কাম কৰা উচিত আৰু ভগৱানৰ বাক্যক সত্য বুলি পালন কৰা উচিত।
Verse 13
अपकारिषु यो लोक उपकारं करोति वै । तेन पूतो भवाम्यत्र भगवद्वचनं त्विदम्
যি ব্যক্তিয়ে অপকাৰ কৰাসকলৰ প্ৰতিও উপকাৰ কৰে, তেওঁ সেই পৰোপকাৰৰ দ্বাৰাই ইয়াত পবিত্ৰ হয়। এয়া সঁচাকৈয়ে ভগৱানৰ বাক্য।
Verse 14
सूत उवाच । इति श्रुत्वा मुनेर्वाक्यं गौतमस्य महात्मनः । पुनर्वाणी समुत्पन्ना गंगाया व्योममंडलात्
সূতে ক’লে: মহাত্মা মুনি গৌতমৰ এই কথা শুনি, আকাশমণ্ডলৰ পৰা গংগা দেৱীৰ বাণী পুনৰ ধ্বনিত হ’ল।
Verse 15
कथ्यते हि त्वया सत्यं गौतमर्षे शिवं वचः । तथापि संग्रहार्थ च प्रायश्चितं चरंतु वै
হে গৌতম ঋষি, আপুনি কোৱা কথা সত্য আৰু শিৱবচনৰ সৈতে সঙ্গত। তথাপি বিধি-ব্যৱস্থা আৰু দৃষ্টান্তৰ বাবে তেওঁলোকে নিশ্চয় বিধিত প্ৰায়শ্চিত্ত পালন কৰক।
Verse 16
शतमेकोत्तरं चात्र कार्य्यं प्रक्रमणं गिरेः । भवच्छासनतस्त्वेतैस्त्वदधीनैर्विशेषतः
ইয়াত পৰ্বতৰ প্ৰদক্ষিণা একশ একবাৰ কৰিব লাগিব। আৰু এই কৰ্ম বিশেষকৈ তোমাৰ আদেশ অনুসাৰে, তোমাৰ অধীনস্থসকলৰ দ্বাৰাই সম্পন্ন হ’ব।
Verse 17
ततश्चैवाधिकारश्च जायते दुष्टकारिणाम् । मद्दर्शने विशेषेण सत्यमुक्तं मया मुने
তাৰ পাছত দুষ্কৰ্ম কৰোঁতাসকলৰো অধিকাৰ (শুদ্ধি আৰু সদাচাৰৰ) জন্মে। বিশেষকৈ মোৰ দৰ্শনেৰে—হে মুনি—এই কথা মই সত্যকৈ কৈছোঁ।
Verse 18
सूत उवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्याश्चक्रुर्वै ते तथाऽखिलाः । संप्रार्थ्य गौतमं दीनाः क्षंतव्यो नोऽपराधकः
সূত ক’লে—তাইৰ বাক্য শুনি তেওঁলোক সকলোৱে তেনেকৈয়ে কৰিলে। তাৰ পাছত বিনীত হৈ গৌতমক প্ৰাৰ্থনা কৰি ক’লে—“আমি অপৰাধী; আমাক ক্ষমা কৰক।”
Verse 19
एवं कृते तदा तेन गौतमेन तदाज्ञया । कुशावर्तं नाम चक्रे गङ्गाद्वारादधोगतम्
এনেদৰে হোৱাৰ পাছত, সেই আদেশ অনুসাৰে গৌতমে গঙ্গাদ্বাৰ (হৰিদ্বাৰ)ৰ পৰা তললৈ বোৱা ‘কুশাৱর্ত’ নামৰ এক পবিত্ৰ ঘূৰ্ণিস্ৰোত সৃষ্টি কৰিলে।
Verse 20
ततः प्रादुरभूत्तत्र सा तस्य प्रीतये पुनः । कुशावर्तं च विख्यातं तीर्थमासीत्तदुत्तमम्
তেতিয়া তেওঁ তাত পুনৰ প্ৰকাশিত হ’ল, তেওঁৰ প্ৰীতিৰ বাবে। সেই পৰম উত্তম তীৰ্থ ‘কুশাৱর্ত তীৰ্থ’ নামে বিখ্যাত হ’ল।
Verse 21
तत्र स्नातो नरो यस्तु मोक्षाय परिकल्पते । त्यक्त्वा सर्वानघान्सद्यो विज्ञानं प्राप्य दुर्लभम्
যি নৰ তাত স্নান কৰি মোক্ষৰ বাবে সংকল্প কৰে, সি তৎক্ষণাৎ সকলো পাপ ত্যাগ কৰি দুৰ্লভ বিজ্ঞান (আত্মবোধ) লাভ কৰে।
Verse 22
गौतमो ऋषयश्चान्ये मिलिताश्च परस्परम् । लज्जितास्ते तदा ये च कृतघ्ना ह्यभवन्पुरा
তেতিয়া গৌতম আৰু আন ঋষিসকল পৰস্পৰে একেলগে মিলিত হ’ল। যিসকল আগতে কৃতঘ্ন আছিল, সিহঁত তেতিয়া লজ্জিত হ’ল।
Verse 23
ऋषय ऊचुः । अस्माभिरन्यथा सूत श्रुतं तद्वर्णयामहे । गौतमस्तान्द्विजान् क्रुद्धश्शशापेति प्रबुध्यताम्
ঋষিসকলে ক’লে—হে সূত, আমি এই বৃত্তান্ত অন্যধৰণে শুনিছোঁ; সেয়ে তেনেদৰেই বৰ্ণনা কৰোঁ। স্পষ্টকৈ বুজা—ক্ৰুদ্ধ গৌতমে সেই দ্বিজসকলক শাপ দিছিল।
Verse 24
सूत उवाच । द्विजास्तदपि सत्यं वै कल्पभेदसमाश्रयात् । वर्णयामि विशेषेण तां कथामपि सुव्रता
সূতে ক’লে—হে দ্বিজসকল, সেয়াও সঁচাই; কল্পভেদৰ আশ্ৰয়ত ভিন্নতা হয়। সেয়ে হে সুৱ্ৰতসকল, সেই কথাও মই বিশেষকৈ স্পষ্ট কৰি বৰ্ণনা কৰোঁ।
Verse 25
गौतमोपि ऋषीन्दृष्ट्वा तदा दुर्भिक्षपीडितान् । तपश्चकार सुमहद्वरुणस्य महात्मनः
তেতিয়া গৌতমেও দুৰ্ভিক্ষত পীড়িত ঋষিসকলক দেখি, ধৰ্মৰ পুনঃপ্ৰতিষ্ঠা আৰু শান্তিৰ বাবে মহাত্মা বৰুণদেৱৰ প্ৰসাদলাভৰ উদ্দেশ্যে অতি মহান তপস্যা কৰিলে।
Verse 26
अक्षय्यं कल्पयामास जलं वरुणदां यया । ततो व्रीहीन्यवांश्चैव वापयामास भूरिशः
সেই ভক্তিশক্তিৰে তেওঁ বৰুণদত্ত জলক অক্ষয় কৰি তুলিলে। তাৰ পাছত সেই দানশীল প্ৰভুৱে ধান আৰু যৱো বোৱালে।
Verse 27
इति श्रीशिवमहापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसंहितायां त्र्यंबकेश्वरज्योतिर्लिंग माहात्म्यवर्णनं नाम सप्तविंशोध्यायः
এইদৰে শ্ৰীশিৱমহাপুৰাণৰ চতুৰ্থ ভাগ কোটিৰুদ্ৰসংহিতাত ‘ত্র্যম্বকেশ্বৰ জ্যোতির্লিঙ্গ মাহাত্ম্যবৰ্ণন’ নামৰ সপ্তবিংশ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।
Verse 28
कदाचित्तत्स्त्रियो दुष्टा जलार्थमपमानिताः । ऊचु पतिभ्यस्ताः क्रुद्धा गौतमेर्ष्याकरं वचः
এবাৰ পানীৰ বাবে গৈ অপমানিত হৈ সেই দুষ্টা নাৰীবোৰে ক্ৰোধেৰে স্বামীসকলক গৌতমৰ বিৰুদ্ধে ঈৰ্ষা জগোৱা কথা ক’লে।
Verse 29
ततस्ते भिन्नमतयो गां कृत्वा कृत्रिमां द्विजाः । तद्धान्यभक्षणासक्तां चक्रुस्तां कुटिलाशयाः
তাৰ পাছত ভিন্নমতী আৰু কুটিলচিত্ত সেই দ্বিজসকলে এটা কৃত্ৰিম গাই সাজি, তাক সেই ধান্য ভক্ষণত আসক্ত কৰি তুলিলে।
Verse 30
स्वधान्यभक्षणासक्तां गां दृष्ट्वा गौतमस्तदा । तृणेन ताडयामास शनैस्तां संनिवारयन्
নিজ ধান্য খোৱাৰ লোভত থকা গাইখন দেখি গৌতমে তেতিয়া তৃণৰ ডাঁটাৰে ধীৰে ধীৰে তাডন কৰিলে, তাক নিবাৰণ কৰিবলৈ।
Verse 31
तृणसंस्पर्शमात्रेण सा भूमौ पतिता च गौः । मृता ह्यभूत्क्षणं विप्रा भाविकर्मवशात्तदा
তৃণৰ কেৱল স্পৰ্শতেই সেই গাইখন মাটিত পৰি গ’ল আৰু—হে বিপ্ৰসকল—ক্ষণতে মৰিল; তেতিয়া ভাৱী কৰ্মৰ বশত।
Verse 32
गौर्हता गौतमेनेति तदा ते कुटिलाशयाः । एकत्रीभूय तत्रत्यैः सकला ऋषयोऽवदन्
তেতিয়া কুটিলচিত্ত লোকসকলে ক’লে—“গাইখন গৌতমে মাৰিলে!” তাত উপস্থিত সকলো ঋষি একত্ৰ হৈ অভিযোগ তুলিলে।
Verse 33
ततस्स गौतमो भीतो गौर्हतेति बभूव ह । चकार विस्मयं नार्यहल्याशिष्यैश्शिवानुगः
তেতিয়া গৌতম ভয়তে কঁপি উঠিল—মনত ভাবিলে, “গোহত্যা হ’ল!” আৰু দেবী অহল্যাৰ উপদেশে শিক্ষিত সেই শিৱভক্ত বিস্ময়ে অভিভূত হ’ল।
Verse 34
ततस्स गौतमो ज्ञात्वा तां गां क्रोधसमाकुलः । शशाप तानृषीन् सर्वान् गौतमो मुनिसत्तमः
তাৰ পাছত গৌতমে সেই গোৰ সত্য জানি ক্ৰোধে ব্যাকুল হ’ল। মুনিশ্ৰেষ্ঠ গৌতমে সেই সকলো ঋষিক শাপ দিলে।
Verse 35
गौतम उवाच । यूयं सर्वे दुरात्मानो दुःखदा मे विशेषतः । शिवभक्तस्य सततं स्युर्वेदविमुखास्सदा
গৌতমে ক’লে—তোমালোক সকলোৱে দুষ্টচিত্ত, আৰু বিশেষকৈ মোক দুখ দিয়া। শিৱভক্তৰ প্ৰতি তোমালোক সদায় বেদবিমুখ হৈ থাক।
Verse 36
अद्यप्रभृति वेदोक्ते सत्कर्मणि विशेषतः । मा भूयाद्भवतां श्रद्धा शैवमार्गे विमुक्तिदे
আজিৰ পৰা তোমালোকৰ শ্ৰদ্ধা বিশেষকৈ কেৱল বেদোক্ত সৎকৰ্মতেই সীমাবদ্ধ নাথাকক; মুক্তিদায়ক শৈৱমাৰ্গত তোমালোকৰ ভক্তি জাগ্ৰত হওক।
Verse 37
अद्यप्रभृति दुर्मार्गे तत्र श्रद्धा भवेत्तु वः । मोक्षमार्गविहीने हि सदा श्रुतिबहिर्मुखे
আজিৰ পৰা সেই কুমাৰ্গত তোমালোকৰ শ্ৰদ্ধা যেন নাথাকে; সি মোক্ষপথবিহীন আৰু সদা শ্ৰুতি-ৱেদবাণীৰ পৰা বিমুখ।
Verse 38
अद्यप्रभृति भालानि मृल्लिप्तानि भवन्तु वः । स्रसध्वं नरके यूयं भालमृल्लेपनाद्द्विजाः
আজিৰ পৰা তোমালোকৰ কপাল মাটিৰে লেপা হওক। হে দ্বিজসকল, এই কপাল-মৃৎলেপনৰ ফলত তোমালোক নৰকত পতিত হওক।
Verse 39
भवंतो मा भविष्यंतु शिवैक परदैवताः । अन्यदेवसमत्वेन जानंतु शिवमद्वयम्
তোমালোক কেৱল ‘শিৱেই পৰম দেৱতা’ বুলি ধৰি থকা লোকমাত্ৰ হৈ নাথাকিবা; শিৱক অদ্বয় তত্ত্ব বুলি জানি, সকলো দেৱতাতো তেওঁৰেই সম-স্বৰূপতা বুজা।
Verse 40
मा भूयाद्भवतां प्रीतिश्शिवपूजादिकर्मणि । शिवनिष्ठेषु भक्तेषु शिवपर्वसु सर्वदा
শিৱপূজা আদি কৰ্মত তোমালোকৰ প্ৰীতি সদায় বৃদ্ধি পাওক—শিৱনিষ্ঠ ভক্তৰ সান্নিধ্যত আৰু শিৱপৰ্বসমূহত সৰ্বদা।
Verse 41
अद्य दत्ता मया शापा यावंतो दुःखदायकाः । तावंतस्संतु भवतां संततावपि सर्वदा
আজি মই দিয়া যিমান দুখদায়ক শাপ আছে, সিমানেই সদায় তোমালোকৰ ওপৰত আৰু তোমালোকৰ সন্ততিতো স্থিৰ থাকক।
Verse 42
अशैवास्संतु भवतां पुत्रपौत्रादयो द्विजाः । पुत्रैस्सहैव तिष्ठंतु भवंतो नरके ध्रुवम्
হে দ্বিজসকল, তোমালোকৰ পুত্ৰ-পৌত্ৰ আদি সকল অশৈৱ হওক; আৰু তোমালোকো পুত্ৰসকলৰ সৈতে নিশ্চিতভাৱে নৰকতে থাকক।
Verse 43
ततो भवंतु चण्डाला दुःखदारिद्र्यपीडिताः । शठा निन्दाकरास्सर्वे तप्तमुद्रांकितास्सदा
সেয়ে তেওঁলোক চণ্ডাল হওক, দুখ আৰু দাৰিদ্ৰ্যত পীড়িত হওক; কপট, সকলেই নিন্দাকাৰী হওক, আৰু সদায় দগ্ধ-মুদ্ৰাৰ চিহ্নে চিহ্নিত থাকক।
Verse 44
सूत उवाच । इति शप्त्वा मुनीन् सर्वान् गौतमस्स्वाश्रमं ययौ । शिवभक्तिं चकाराति स बभूव सुपावनः
সূত ক’লে—এইদৰে সকলো মুনিক শাপ দি গৌতম নিজৰ আশ্ৰমলৈ গ’ল। তাত তেওঁ ভগৱান শিৱৰ প্ৰতি অতি গভীৰ ভক্তি কৰিলে; আৰু সেই ভক্তিৰে তেওঁ অতিশয় পৱিত্ৰ হ’ল।
Verse 45
ततस्तैः खिन्नहृदया ऋषयस्तेखिला द्विजाः । कांच्यां चक्रुर्निवासं हि शैवधर्मबहिष्कृताः
তাৰ পাছত সেই ঋষিসকল—সকলো দ্বিজ—হৃদয়ে খিন্ন হ’ল; শৈৱধৰ্মৰ পৰা বহিষ্কৃত হৈ তেওঁলোকে কাঞ্চীত নিবাস কৰিলে।
Verse 46
तत्पुत्राश्चाभवन्सर्वे शैवधर्मबहिष्कृताः । अग्रे तद्वद्भविष्यंति कलौ बहुजनाः खलाः
আৰু তেওঁৰ সকলো পুত্ৰও শৈৱধৰ্মৰ পৰা বহিষ্কৃত হ’ল। আগলৈ কলিযুগতো বহু লোক তেনেদৰে দুষ্ট হৈ শিৱভক্তি আৰু সদাচাৰৰ পথৰ পৰা বিমুখ হ’ব।
Verse 47
इति प्रोक्तमशेषेण तद्वृत्तं मुनिसत्तमाः । पूर्ववृत्तमपि प्राज्ञाः श्रुतं सर्वैस्तु चादरात्
এইদৰে, হে মুনিশ্ৰেষ্ঠসকল, সেই সমগ্ৰ বৃত্তান্ত সম্পূৰ্ণকৈ কোৱা হ’ল। আৰু পূৰ্বৰ বৃত্তান্তো, হে প্ৰাজ্ঞসকল, সকলোৱে আদৰেৰে শুনিলে।
Verse 48
इति वश्च समाख्यातो गौतम्याश्च समुद्भवः । माहात्म्यमुत्तमं चैव सर्वपापहरं परम्
এইদৰে মই তোমালোকক গৌতমীৰ উদ্ভৱ আৰু তেখেতৰ পৰম উত্তম মাহাত্ম্য বৰ্ণনা কৰিলোঁ; ই সৰ্বপাপহৰ পৰম।
Verse 49
त्र्यंबकस्य च माहात्म्यं ज्योतिर्लिंगस्य कीर्तितम् । यच्छ्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः
ত্র্যম্বক জ্যোতির্লিঙ্গৰ পবিত্ৰ মাহাত্ম্য এইদৰে কীৰ্তিত হ’ল; ইয়াক শুনিলে সৰ্বপাপৰ পৰা মুক্তি মেলে—ইয়াত সন্দেহ নাই।
Verse 50
अतः परं प्रवक्ष्यामि वैद्यनाथेश्वरस्य हि । ज्योतिर्लिंगस्य माहात्म्यं श्रूयतां पापहारकम्
এতিয়া মই বৈদ্যনাথেশ্বৰ—জ্যোতিৰ্লিঙ্গ—ৰ মাহাত্ম্য বৰ্ণনা কৰিম; শুনা, ই পাপহাৰক।
Frequently Asked Questions
The chapter narrates Gaṅgā’s responsive descent upon Gautama’s invocation, the establishment of Gaṅgādvāra as a recognized tīrtha, and the theological claim that darśana/snānā at such a locus is intrinsically pāpa-hara (sin-removing), while divine presence may withdraw in response to contentious or impure intent.
Gaṅgā’s emergence from an udumbara branch encodes the idea that sanctity can localize through a living axis (tree/branch as a conduit), while her disappearance before rival sages dramatizes a Purāṇic principle: tīrtha is not merely physical water but a moral-ritual field where intention and humility condition access to grace.
No distinct Śiva or Gaurī form is foregrounded in the sampled verses; instead, the chapter centers Gaṅgā as a sacral power whose authority is articulated through a celestial voice, functioning as a Shaiva-aligned tīrtha medium rather than an iconographic manifestation.