गौतमस्य शिवदर्शनं पापक्षयवचनं च | Gautama’s Vision of Śiva and the Teaching on Sin and Purification
এই অধ্যায়ত সূতে বৰ্ণনা কৰে যে গৌতম ঋষিয়ে পত্নীৰ সৈতে কৰা শিৱভক্তিত প্ৰসন্ন হৈ ভগৱান শিৱ গণসহ প্ৰকট হ’ল। কৃপানিধি শম্ভুৱে ‘বৰ মাগা’ বুলি ক’লে। গৌতমে শিৱৰ মঙ্গলময় ৰূপ দৰ্শন কৰি স্তৱ কৰি পাপক্ষয় আৰু নিষ্পাপ হ’বলৈ প্ৰাৰ্থনা জনালে। শিৱে ক’লে—তুমি স্বভাৱতঃ শুদ্ধ; ভক্তিত স্থিত ভক্তক পাপী বুলি ধৰা উচিত নহয়, আৰু ভক্তৰ দৰ্শনেও আনক পবিত্ৰ কৰে। তাৰ পিছত শিৱে ভক্তদ্ৰোহী দুৰাত্মাৰ দুষ্কৰ্মৰ ফল তেওঁলোকৰ ওপৰতে ঘূৰি আহে বুলি কৈ, নিজে সজ্জনৰ হিতকাৰী আৰু দুষ্টৰ দণ্ডদাতা বুলি প্ৰকাশ কৰিলে। দৰ্শন, সত্যভক্তি আৰু দেৱীয় ন্যায়ৰ দ্বাৰাই শুদ্ধিৰ পথ ইয়াত প্ৰতিপাদিত।
Shlokas
Verse 1
सूत उवाच । एवं कृते तु ऋषिणा सस्त्रीकेन द्विजाश्शिवः । आविर्बभूव स शिवः प्रसन्नस्सगणस्तदा
সূত ক’লে—ঋষিয়ে পত্নীসহ এইদৰে কৰ্ম সম্পন্ন কৰোঁতেই, দ্বিজসকলৰ সন্মুখত ভগৱান শিৱ প্ৰকট হ’ল। তেতিয়া সেই শিৱ প্ৰসন্ন হৈ নিজৰ গণসমেত আবিৰ্ভূত হ’ল।
Verse 2
अथ प्रसन्नस्स शिवो वरं ब्रूहि महामुने । प्रसन्नोऽहं सुभक्त्या त इत्युवाच कृपानिधिः
তেতিয়া প্ৰসন্ন ভগৱান শিৱে মহামুনিক ক’লে— “বৰ মাগা; তোমাৰ শুদ্ধ ভক্তিত মই সন্তুষ্ট।” এইদৰে কৃপানিধি শম্ভুৱে ক’লে।
Verse 3
तदा तत्सुंदरं रूपं दृष्ट्वा शंभोर्महात्मनः । प्रणम्य शंकरं भक्त्या स्तुतिं चक्रे मुदान्वितः
তেতিয়া মহাত্মা শম্ভুৰ অতি সুন্দৰ ৰূপ দেখি সি ভক্তিভাৱে শংকৰক প্ৰণাম কৰিলে আৰু আনন্দে ভৰি স্তৱ কৰিবলৈ ধৰিলে।
Verse 4
स्तुत्वा बहु प्रणम्येशं बद्धाञ्जलिपुटः स्थितः । निष्पापं कुरु मां देवाब्रवीदिति स गौतमः
বহু স্তৱ কৰি আৰু বাৰে বাৰে ঈশ্বৰক প্ৰণাম কৰি গৌতমে হাত জোৰি থিয় হৈ দেৱক ক’লে— “হে প্ৰভু, মোক পাপমুক্ত কৰা।”
Verse 5
सूत उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य गौतमस्य महात्मनः । सुप्रसन्नतरो भूत्वा शिवो वाक्यमुपाददे
সূতে ক’লে—মহাত্মা গৌতমৰ বাক্য শুনি ভগৱান শিৱ অধিক প্ৰসন্ন হৈ উত্তৰ দিবলৈ ধৰিলে।
Verse 6
शिव उवाच । धन्योऽसि कृतकृत्योऽसि निष्पापोऽसि सदा मुने । एतैर्दुष्टैः किल त्वं च च्छलितोऽसि खिलात्मभिः
শিৱে ক’লে—“তুমি ধন্য, কৃতকৃত্য; হে মুনি, তুমি সদা নিষ্পাপ। কিন্তু এই দুষ্ট, বিকৃতস্বভাৱ লোকসকলে তোমাক ছলনা কৰিছে।”
Verse 7
त्वदीयदर्शनाल्लोका निष्पापाश्च भवंति हि । किं पुनस्त्वं सपापोऽसि मद्भक्तिनिरतस्सदा
তোমাৰ দৰ্শনমাত্ৰেই লোকসকল নিশ্চয়েই নিষ্পাপ হয়। তেন্তে তুমি নিজে কেনেকৈ পাপী হ’ব পাৰা, যিহেতু তুমি সদায় মোৰ ভক্তিত নিমগ্ন?
Verse 8
उपद्रवस्त्वयि मुने यैः कृतस्तु दुरात्मभिः । ते पापाश्च दुराचारा हत्यावंतस्त एव हि
হে মুনি, যিসকল দুষ্টাত্মাই তোমাৰ ওপৰত উপদ্ৰৱ কৰিলে, তেওঁলোক পাপী আৰু দুষ্চৰিত্ৰ; সত্যই তেওঁলোকেই হত্যাপাতকৰ কৰ্তা।
Verse 9
एतेषां दर्शनादन्ये पापिष्ठाः संभवंतु च । कृतघ्नाश्च तथा जाता नैतेषां निष्कृतिः क्वचित्
এনেধৰণৰ লোকক দেখা মাত্ৰেই আনসকলো অধিক পাপিষ্ঠ হ’ব পাৰে; আৰু তেওঁলোক নিজেও কৃতঘ্ন হৈ পৰে। তেওঁলোকৰ বাবে কেতিয়াও প্ৰায়শ্চিত্ত নাই।
Verse 10
सूत उवाच । इत्युक्त्वा शंकरस्तस्मै तेषां दुश्चरितं तदा । बहूवाच प्रभुर्विप्राः सत्कदोऽसत्सु दंडदः
সূত ক’লে—এইদৰে কৈ শংকৰে তেতিয়া তাক তেওঁলোকৰ দুষ্চৰিত্ৰৰ বিস্তৃত বৰ্ণনা দিলে। হে বিপ্ৰসকল, সৎকৰ্মীক ফলদাতা আৰু দুষ্টক দণ্ডদাতা প্ৰভুৱে বহু কথা ক’লে।
Verse 11
शर्वोक्तमिति स श्रुत्वा सुविस्मितमना ऋषिः । सुप्रणम्य शिवं भक्त्या सांजलिः पुनरब्रवीत्
শৰ্ব (শিৱ)ৰ বাক্য শুনি ঋষিৰ মন গভীৰ বিস্ময়ে ভৰি উঠিল। তেওঁ ভক্তিভাৱে শিৱক সুপ্ৰণাম কৰি, হাত জোৰি পুনৰ ক’লে।
Verse 12
गौतम उवाच । ऋषिभिस्तैर्महेशान ह्युपकारः कृतो महान् । यद्येवं न कृतं तैस्तु दर्शनं ते कुतो भवेत्
গৌতম ক’লে—হে মহেশান, সেই ঋষিসকলে আপোনাৰ প্ৰতি মহান উপকাৰ কৰিছে। তেওঁলোকে যদি এনেদৰে নকৰিলেহেঁতেন, তেন্তে আপোনাৰ দিব্য দৰ্শন তেওঁলোকক কেনেকৈ হ’লহেঁতেন?
Verse 13
धन्यास्ते ऋषयो यैस्तु मह्यं शुभतरं कृतम् । तद्दुराचरणादेव मम स्वार्थो महानभूत्
ধন্য সেই ঋষিসকল, যিসকলৰ দ্বাৰা মোৰ বাবে অতি শুভ কাৰ্য সম্পন্ন হ’ল। সঁচাকৈ, সেই দুষ্চৰণৰ পৰাই মোৰ এক মহান উদ্দেশ্য সিদ্ধ হ’ল।
Verse 14
सूत उवाच । इत्येवं तद्वचश्श्रुत्वा सुप्रसन्नो महेश्वरः । गौतमं प्रत्युवाचाशु कृपादृष्ट्या विलोक्य च
সূত ক’লে—এইদৰে সেই বাক্য শুনি মহেশ্বৰ অতি প্ৰসন্ন হ’ল। তেওঁ কৃপাভৰা দৃষ্টিৰে গৌতমক চাই তৎক্ষণাৎ উত্তৰ দিলে।
Verse 15
शिव उवाच । ऋषि धन्योसि विप्रेंद्र ऋषे श्रेष्ठतरोऽसि वै । ज्ञात्वा मां सुप्रसन्नं हि वृणु त्वं वरमुत्तमम्
শিৱে ক’লে—হে ঋষি, হে বিপ্ৰেন্দ্ৰ, তুমি ধন্য; নিশ্চয় তুমি ঋষিসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ। মোক সম্পূৰ্ণ প্ৰসন্ন বুলি জানি এতিয়া উত্তম বৰ বাছি লোৱা।
Verse 16
सूत उवाच । गौतमोऽपि विचार्यैव लोके विश्रुतमित्युत । अन्यथा न भवेदेव तस्मादुक्तं समाचरेत्
সূতে ক’লে—গৌতমেও বিচাৰ কৰি ক’লে, “ই লোকত প্ৰসিদ্ধ; ই অন্যথা হ’ব নোৱাৰে।” সেয়ে যিদৰে কোৱা হৈছে, তেনেদৰেই বিধিপূৰ্বক আচৰণ কৰা উচিত।
Verse 17
निश्चित्यैवं मुनिश्रेष्ठो गौतमश्शिवभक्तिमान् । सांजलिर्नतशीर्षो हि शंकरं वाक्यमब्रवीत्
এইদৰে দৃঢ় সিদ্ধান্ত কৰি শিৱভক্ত মুনিশ্ৰেষ্ঠ গৌতমে কৰজোড়ে, নতশিৰে, শংকৰক এই বাক্য ক’লে।
Verse 18
गौतम उवाच । सत्यं नाथ ब्रवीषि त्वं तथापि पंचभिः कृतम् । नान्यथा भवतीत्यत्र यज्जातं जायतां तु तत्
গৌতমে ক’লে—হে নাথ, আপুনি সত্যই কৈছে; তথাপি ই পাঁচজনৰ দ্বাৰা কৃত, সেয়ে ইয়াত অন্যথা হ’ব নোৱাৰে। অতএব ইয়াত যি উদ্ভৱ হৈছে, সি সম্পূৰ্ণৰূপে সিদ্ধ হওক।
Verse 19
यदि प्रसन्नो देवेश गंगा च दीयतां मम । कुरु लोकोपकारं हि नमस्तेऽस्तु नमोऽस्तु ते
হে দেৱেশ, যদি আপুনি প্ৰসন্ন হন তেন্তে মোক গঙ্গা দান কৰক। লোককল্যাণৰ বাবে এই কাম কৰক। আপোনাক নমস্কাৰ—পুনঃপুন নমস্কাৰ।
Verse 20
सूत उवाच । इत्युक्त्वा वचनं तस्य धृत्वा वै पादपंकजम् । नमश्चकार देवेशं गौतमो लोककाम्यया
সূত ক’লে—এইদৰে কৈ গৌতমে প্ৰভুৰ পদপংকজ ধৰি, লোককল্যাণৰ কামনাৰে দেৱেশ শিৱক নমস্কাৰ কৰিলে।
Verse 21
ततस्तु शंकरो देवः पृथिव्याश्च दिवश्च सः । सारं चैव समुद्धृत्य रक्षितं पूर्वमेव तत्
তাৰপিছত দেৱ শংকৰে পৃথিৱী আৰু দিৱৰ সাৰ তত্ত্ব উদ্ধাৰ কৰি, লোকৰক্ষাৰ বাবে তাক আগতেই সংৰক্ষণ কৰিলে।
Verse 22
विवाहे ब्रह्मणा दत्तमवशिष्टं च किंचन । तत्तस्मै दत्तवाञ्च्छंभुर्मुनये भक्तवत्सलः
বিবাহত ব্ৰহ্মাই দিয়া দানসমূহৰ যি অলপ অৱশিষ্ট আছিল, ভক্তৱৎসল শম্ভুৱে সেই অৱশিষ্টো সেই মুনিক দান কৰিলে।
Verse 23
गंगाजलं तदा तत्र स्त्रीरूपमभवत्परम् । तस्याश्चैव ऋषिश्रेष्ठः स्तुतिं कृत्वा नतिं व्यधात्
সেই ঠাইতে তেতিয়া গংগাজল পৰম আশ্চৰ্য নাৰী-ৰূপ ধাৰণ কৰিলে। তেওঁক দেখি ঋষিশ্ৰেষ্ঠে স্তৱ কৰি ভক্তিভাৱে প্ৰণাম কৰিলে।
Verse 24
गौतम उवाच । धन्यासि कृतकृत्यासि पावितं भुवनं त्वया । मां च पावय गंगे त्वं पततं निरये ध्रुवम्
গৌতমে ক’লে—তুমি ধন্যা, তুমি কৃতকৃত্যা; তোমাৰ দ্বাৰা ত্ৰিভুবন পৱিত্ৰ হৈছে। হে গঙ্গে, মোকো পৱিত্ৰ কৰা, কিয়নো মই নিশ্চিতভাৱে নৰকলৈ পতিত হৈছোঁ।
Verse 25
सूत उवाच । शंभुश्चापि तदोवाच सर्वेषां हितकृच्छृणु । गंगे गौतममेनं त्वं पावयस्व मदाज्ञया
সূতে ক’লে—তেতিয়া শম্ভুৱেও ক’লে: “সকলৰ হিতকাৰিণী, শুনা। হে গংগা, মোৰ আজ্ঞাৰে তুমি এই গৌতমক পবিত্ৰ কৰা।”
Verse 26
इति श्री शिवमहापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसंहितायां । त्र्यंबकेश्वरमाहात्म्यवर्णनं नाम षड्विंशोऽध्यायः
এইদৰে শ্ৰীশিৱমহাপুৰাণৰ চতুৰ্থ কোটিৰুদ্ৰসংহিতাত ‘ত্ৰ্যম্বকেশ্বৰ-মাহাত্ম্য-বৰ্ণন’ নামৰ ষড়বিংশ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।
Verse 27
गंगोवाच । ऋषिं तु पावयित्वाहं परिवारयुतं प्रभो । गमिष्यामि निजस्थानं वचस्सत्यं ब्रवीमि ह
গঙ্গাই ক’লে—হে প্ৰভো! এই ঋষিক তেওঁৰ পৰিয়ালসহ পবিত্ৰ কৰি মই মোৰ নিজ ধামলৈ গম কৰিম; মই সত্য বাক্যই কৈছোঁ।
Verse 28
सूत उवाच । इत्युक्तो गंगया तत्र महेशो भक्तवत्सलः । लोकोपकरणार्थाय पुनर्गगां वचोऽब्रवीत्
সূতে ক’লে—গঙ্গাই এনেদৰে কোৱাৰ পাছত, ভক্তৱৎসল মহেশে লোকহিতাৰ্থে পুনৰ গঙ্গাক বাক্য ক’লে।
Verse 29
शिव उवाच । त्वया स्थातव्यमत्रैव व्रजेद्यावत्कलिर्युगः । वैवस्वतो मनुर्देवि ह्यष्टाविंशत्तमो भवेत्
শিৱে ক’লে—হে দেবী! কলিযুগ পাৰ নোহোৱালৈকে তুমি ইয়াতেই থাকিব লাগিব। তাৰপিছত তুমি যাব পাৰিবা, যেতিয়া বৈবস্বত মনু, হে দেবী, অষ্টাবিংশতম মনু হ’ব।
Verse 30
सूत उवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्य स्वामिनश्शंकरस्य तत् । प्रत्युवाच पुनर्गंगा पावनी सा सरिद्वरा
সূত ক’লে—নিজ স্বামী শংকৰৰ সেই বাক্য শুনি, পাৱনকাৰিণী নদীশ্ৰেষ্ঠা গংগাই পুনৰ উত্তৰ দিলে।
Verse 31
गंगोवाच । माहात्म्यमधिकं चेत्स्यान्मम स्वामिन्महेश्वर । सर्वेभ्यश्च तदा स्थास्ये धरायां त्रिपुरान्तकः
গংগাই ক’লে—হে স্বামী মহেশ্বৰ! যদি মোৰ মাহাত্ম্য অধিক বুলি প্ৰচাৰিত হয়, তেন্তে হে ত্ৰিপুৰান্তক, সকলোৰে হিতাৰ্থে মই ধৰাতেই স্থিৰ থাকিম।
Verse 32
किं चान्यच्च शृणु स्वामिन्वपुषा सुन्दरेण ह । तिष्ठ त्वं मत्समीपे वै सगणसांबिकः प्रभो
আৰু এটা কথা শুনক, হে স্বামী! আপোনাৰ সুন্দৰ ৰূপ ধৰি, হে প্ৰভু, গণসমেত আৰু অম্বিকাৰ সৈতে মোৰ ওচৰতে স্থিত হওক।
Verse 33
सूत उवाच । एवं तस्या वचः श्रुत्वा शंकरो भक्तवत्सलः । लोकोपकरणार्थाय पुनर्गंगां वचोब्रवीत्
সূত ক’লে—তাইৰ বাক্য শুনি, ভক্তৱৎসল শংকৰে লোকহিতাৰ্থে গংগাক পুনৰ কথা ক’লে।
Verse 34
शिव उवाच । धन्यासि श्रूयतां गंगे ह्यहं भिन्नस्त्वया न हि । तथापि स्थीयते ह्यत्र स्थीयतां च त्वयापि हि
শিৱে ক’লে—হে গঙ্গে, তুমি ধন্যা, শুনা; মই তোমাৰ পৰা সঁচাকৈ পৃথক নহয়। তথাপি এই পবিত্ৰ প্ৰকাশৰ হেতু মই ইয়াত প্ৰতিষ্ঠিত থাকিম; তুমিও ইয়াতেই প্ৰতিষ্ঠিত থাকা।
Verse 35
सूत उवाच । इत्येवं वचनं श्रुत्वा स्वामिनः परमेशितुः । प्रसन्नमानसा भूत्वा गंगा च प्रत्यपूजयत्
সূতে ক’লে—পৰমেশ্বৰ স্বামীৰ এই বাক্য শুনি গঙ্গা প্ৰসন্নচিত্তা হৈ প্ৰত্যুত্তৰস্বৰূপে তেওঁৰ পূজা কৰিলে।
Verse 36
एतस्मिन्नंतरे देवा ऋषयश्च पुरातनाः । सुतार्थान्यप्यनेकानि क्षेत्राणि विविधानि च
ইতিমধ্যে দেৱগণ আৰু প্ৰাচীন ঋষিসকলেও শুভ উদ্দেশ্য আৰু আধ্যাত্মিক লক্ষ্যৰে বহু পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ আৰু নানাবিধ তীৰ্থস্থানলৈ গমন কৰিলে।
Verse 37
आगत्य गौतमं सर्वे गंगां च गिरिशं तथा । जयजयेति भाषंतः पूजयामासुरादरात्
তাৰ পাছত সকলোৱে গৌতমৰ ওচৰলৈ আহি গঙ্গা আৰু গিৰীশ (ভগৱান শিৱ)ৰো সমীপত উপস্থিত হ’ল। “জয় জয়” বুলি কৈ ভক্তি-আদৰে পূজা কৰিলে।
Verse 38
ततस्ते निर्जरा सर्वे तेषां चक्रुः स्तुतिं मुदा । करान् बद्ध्वा नतस्कंधा हरिब्रह्मादयस्तदा
তাৰ পিছত সেই সকলো অমৰ দেৱতাই আনন্দে স্তৱ কৰিবলৈ ধৰিলে। তেতিয়াই হৰি (বিষ্ণু), ব্ৰহ্মা আদি কৰজোড়ে আৰু নতস্কন্ধে বিনয়ে তেওঁক স্তৱ কৰিলে।
Verse 39
गंगा प्रसन्ना तेभ्यश्च गिरिशश्चोचतुस्तदा । वरं ब्रूत सुरश्रेष्ठा दद्वो वः प्रियकाम्यया
তেতিয়া তেওঁলোকৰ ওপৰত প্ৰসন্ন হৈ গংগা আৰু গিৰীশ (ভগৱান শিৱ) ক’লে— “হে দেৱশ্ৰেষ্ঠসকল, বৰ বিচাৰা; তোমালোকৰ প্ৰিয় কামনা পূৰ্ণ কৰিবলৈ আমি বৰ দিম।”
Verse 40
देवा ऊचुः । यदि प्रसन्नो देवेश प्रसन्ना त्वं सरिद्वरे । स्थातव्यमत्र कृपया नः प्रियार्थं तथा नृणाम्
দেৱসকলে ক’লে— “হে দেৱেশ, যদি আপুনি প্ৰসন্ন, আৰু হে সৰিদ্বৰে গংগে, যদি তুমিও প্ৰসন্ন, তেন্তে কৃপা কৰি আমাৰ প্ৰিয়াৰ্থ আৰু মানুহৰ মঙ্গলৰ বাবে ইয়াতেই অৱস্থান কৰা।”
Verse 41
गंगोवाच । यूयं सर्वप्रियार्थं च तिष्ठथात्र न किं पुनः । गौतमं क्षालयित्वाहं गमिष्यामि यथागतम्
গংগাই ক’লে— “তোমালোক সকলোৱে সৰ্বৰ প্ৰিয়াৰ্থৰ বাবে ইয়াতেই থাকক; তেন্তে সন্দেহ কিয়? গৌতমক শুদ্ধ কৰি মই যিদৰে আহিছিলোঁ সিদৰে উভতি যাম।”
Verse 42
भवत्सु मे विशेषोत्र ज्ञेयश्चैव कथं सुराः । तत्प्रमाणं कृतं चेत्स्यात्तदा तिष्ठाम्यसंशयम्
“হে দেৱসকল, ইয়াত তোমালোকৰ মাজত মোৰ বিশেষত্ব কেনেকৈ জনা যাব? যদি তাৰ যথোচিত প্ৰমাণ স্থাপন হয়, তেন্তে মই নিঃসন্দেহে ইয়াতেই থাকিম।”
Verse 43
सर्वे ऊचुः । सिंहराशौ यदा स्याद्वै गुरुस्सर्वसुहृत्तमः । तदा वयं च सर्वे त्वागमिष्यामो न संशयः
সকলোয়ে ক’লে—যেতিয়া সিংহ ৰাশিত গুৰু, যি সকলোৰে পৰম হিতৈষী, অৱস্থিত হ’ব, তেতিয়া আমি সকলো নিঃসন্দেহে তোমাৰ ওচৰলৈ আহিম।
Verse 44
एकादश च वर्षाणि लोकानां पातकं त्विह । क्षालितं यद्भवेदेवं मलिनास्स्मः सरिद्वरे
ইয়াত লোকসকলৰ এগাৰ বছৰৰ সঞ্চিত পাপ এইদৰে ধুই যায়। তথাপি, হে নদীশ্ৰেষ্ঠা, আমি এতিয়াও কলুষিত।
Verse 45
तस्यैव क्षालनाय त्वायास्यामस्सर्वथा प्रिये । त्वत्सकाशं महादेवि प्रोच्यते सत्यमादरात्
প্ৰিয়ে, সেইটোক শুদ্ধ কৰিবলৈ আমি নিশ্চয় তোমাৰ ওচৰলৈ আহিম। হে মহাদেৱী, তোমাৰ সান্নিধ্যত আদৰেৰে সত্যই কোৱা হৈছে।
Verse 46
अनुग्रहाय लोकानामस्माकं प्रियकाम्यया । स्थातव्यं शंकरेणापि त्वया चैव सरिद्वरे
লোকসমূহৰ অনুগ্ৰহৰ বাবে আৰু আমাৰ প্ৰিয় কামনা পূৰ্ণ কৰিবলৈ, হে শ্ৰেষ্ঠ নদী, তুমি ইয়াতেই থাকিবা; আৰু তোমাৰ সৈতে শংকৰো ইয়াতেই অৱস্থান কৰিব।
Verse 47
यावत्सिंहे गुरुश्चैव स्थास्यामस्तावदेव हि । त्वयि स्नानं त्रिकालं च शंकरस्य च दर्शनम्
হে পূজ্য গুৰু, আমি সিংহ-তীৰ্থত যিমান দিন থাকিম, সিমান দিনেই ইয়াত তোমাত ত্ৰিকাল স্নান হ’ব আৰু শংকৰৰ পবিত্ৰ দর্শনো লাভ হ’ব।
Verse 48
कृत्वा स्वपापं निखिलं विमोक्ष्यामो न संशयः । स्वदेशांश्च गमिष्यामो भवच्छासनतो वयम्
আপোনাৰ আজ্ঞা মানি এইদৰে কৰিলে আমি নিঃসন্দেহে আমাৰ সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হ’ম; আৰু আপোনাৰ নির্দেশমতে আমি নিজ নিজ দেশলৈ উভতি যাম।
Verse 49
सूत उवाच । इत्येवं प्रार्थितस्तैस्तु गौतमेन महर्षिणा । स्थितोऽसौ शंकरः प्रीत्या स्थिता सा च सरिद्वरा
সূত ক’লে—এইদৰে তেওঁলোকৰ দ্বাৰা, মহর্ষি গৌতমৰ দ্বাৰা প্ৰাৰ্থিত হোৱাত, অন্তৰে প্ৰসন্ন শংকৰ তাতেই স্থিত হ’ল; আৰু সেই শ্ৰেষ্ঠ নদীও তাতেই থাকিল।
Verse 50
सा गंगा गौतमी नाम्ना लिंगं त्र्यंबकमीरितम् । ख्याता ख्यातं बभूवाथ महापातकनाशनम्
সেই গঙ্গা “গৌতমী” নামে খ্যাত হ’ল, আৰু লিঙ্গ “ত্র্যম্বক” বুলি ঘোষিত হ’ল। এইদৰে দুয়োটাই মহাপাতকনাশক ৰূপে প্ৰসিদ্ধ হ’ল।
Verse 51
तद्दिनं हि समारभ्य सिंहस्थे च बृहस्पतौ । आयांति सर्वतीर्थानि क्षेत्राणि देवतानि च
সেই দিনৰ পৰাই, সিংহ ৰাশিত বৃহস্পতিয়ে অৱস্থান কৰিলে, সকলো তীৰ্থ, পুণ্যক্ষেত্ৰ আৰু দেৱতাসকলেও তাত আগমন কৰে—এনেদৰে কোৱা হয়।
Verse 52
सरांसि पुष्करादीनि गंगाद्यास्सरितस्तथा । वासुदेवादयो देवाः संति वै गोतमीतटे
গৌতমী (গোদাৱৰী) তীৰত পুষ্কৰ আদি পুণ্য সৰোবৰ, গঙ্গা আদি পবিত্ৰ নদীসমূহ, আৰু বাসুদেৱ আদি দেৱতাসকলেও নিশ্চয়েই বিৰাজ কৰে।
Verse 53
यावत्तत्र स्थितानीह तावत्तेषां फलं न हि । स्वप्रदेशे समायातास्तर्ह्येतेषां फलं भवेत्
যিমান সময়লৈকে তেওঁলোকে তাতেই থাকে, তিমানলৈকে তেওঁলোকৰ ফল ইয়াত প্ৰকাশ নাপায়। কিন্তু নিজ দেশলৈ উভতি আহিলে তেতিয়াই সেই কৰ্মফল উদয় হয়॥
Verse 54
ज्योतिर्लिंगमिदं प्रोक्तं त्र्यंबकं नाम विश्रुतम् । स्थितं तटे हि गौतम्या महापातकनाशनम्
এই জ্যোতির্লিঙ্গ ‘ত্র্যম্বক’ নামে প্ৰসিদ্ধ বুলি কোৱা হৈছে। ই গৌতমী নদীৰ তীৰত অৱস্থিত আৰু মহাপাতকনাশক॥
Verse 55
यः पश्येद्भक्तितो ज्योतिर्लिंगं त्र्यंबकनामकम् । पूजयेत्प्रणमेत्स्तुत्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते
যি ভক্তিভাৱে ‘ত্র্যম্বক’ নামৰ জ্যোতির্লিঙ্গ দৰ্শন কৰে, তাৰ পাছত পূজা কৰে, প্ৰণাম কৰে আৰু স্তৱ কৰে—সি সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়॥
Verse 56
ज्योतिर्लिंगं त्र्यंबकं हि पूजितं गौतमेन ह । सर्वकामप्रदं चात्र परत्र परमुक्तिदम्
গৌতমে ত্ৰ্যম্বকেশ্বৰৰ জ্যোতিৰ্লিঙ্গ বিধিপূৰ্বক পূজা কৰিছিল। ইহলোকে ই সকলো কামনা পূৰ্ণ কৰে আৰু পৰলোকে পৰম মুক্তি দান কৰে।
Verse 57
इति वश्च समाख्यातं यत्पृष्टोऽहं मुनीश्वराः । किमन्यदिच्छथ श्रोतुं तद् ब्रूयां वो न संशयः
হে মুনীশ্বৰসকল! তোমালোকে যি সুধিছিলা, সেয়া মই সম্পূৰ্ণকৈ ব্যাখ্যা কৰিলোঁ। এতিয়া আৰু কি শুনিব খোজা? কোৱা—নিঃসন্দেহে মই ক’ম।
Frequently Asked Questions
Śiva directly manifests before Gautama, invites a boon, and argues that a devotee devoted to Śiva is inherently purified; wrongdoing lies with those who harass or deceive the devotee, who incur severe demerit.
Darśana functions as a purificatory conduit: proximity to Śiva (and, by extension, to steadfast devotees) transmits śuddhi, reframing purity as relational and grace-mediated rather than merely juridical or external.
Śiva is foregrounded as prasanna-kṛpānidhi (the gracious, pleased lord) and as satkada/asatsu-daṇḍada (benefactor of the good and punisher of the wicked), integrating compassion with moral governance.