Dashati 4
Pavamāna purification and cosmic manifestation through Soma’s (and allied powers’) luminous ordering of the worlds
Pavamāna Soma (purifying Soma as the implicit kanda focus)
Bright expansive and consecratory—moving from kindling-energy to wide-world benediction
Anukta/unspecified overall (mixed sources within the decad)
এই দশতীৰ মূল ভাব হৈছে পৱমান সোমৰ শোধন-শক্তিৰে জগতসমূহৰ দীপ্ত বিন্যাস আৰু সৃষ্টিৰ প্ৰকাশ। অগ্নি যজ্ঞৰ মুখ/জিহ্বা ৰূপে প্ৰজ্বলিত হৈ আহুতি বহন কৰে আৰু ৰয়ি (ধন) আৰু বৰ্চস (দীপ্তি) দান কৰে। আপঃ (জল) শুদ্ধিকাৰী আৰু পালনকাৰী হৈ যজ্ঞৰ বাবে বিস্তৃত, মঙ্গলময় পৰিসৰ স্থাপন কৰে। পুৰুষ–বিৰাজৰ উদ্ভৱ আৰু অতীততা পৃথিৱী আৰু দিশসমূহ অতিক্ৰম কৰি ক্ৰিয়াক বিশ্ব-ঋত/ক্ৰমত স্থিৰ কৰে। এইদৰে সঠিক স্তোত্ৰ-গান আৰু আহুতিৰ দ্বাৰা শুদ্ধি, যজ্ঞ-সফলতা, ক্ষেম (কল্যাণ) আৰু দীপ্ত যশ লাভ হয়।
Mantras
Mantra 1
भ्राजन्त्यग्ने समिधान दीदिवो जिह्वा चरत्यन्तरासनि स त्वं नो अग्ने पयसा वसुविद्रयिं वर्चो दृशे ऽदाः
হে অগ্নি, তুমি সমিধা জ্বলাই উঠিলে দীপ্তিশালী শিখাসমূহ জ্বলে-জ্বলে উজ্জ্বল হয়; তোমাৰ জিহ্বা চোয়ালদ্বয়ের মাজে বিচৰণ কৰে। সেয়ে, হে অগ্নি—বসু-বিদ্ৰয়ী (ধনজয়ী)—পয়সা (পোষণ) সহ আমাক দৃষ্টিগোচৰ বৰ্ণ-তেজ আৰু ধন-সম্পদ দান কৰা।
Mantra 2
वसन्त इन्नु रन्त्यो ग्रीष्म इन्नु रन्त्यः वर्षाण्यनु शरदो हेमन्तः शिशिर इन्नु रन्त्यः
বসন্ত নিশ্চয় আনন্দিত হয়; গ্ৰীষ্ম নিশ্চয় আনন্দিত হয়; বৰ্ষা, আৰু তাৰ পাছত শৰৎ; হেমন্ত আৰু শীত ঋতুও নিশ্চয় যজ্ঞত উপস্থিত হৈ আনন্দিত হয়।
Mantra 3
सहस्रशीर्षा पुरुषः सहस्राक्षः सहस्रपात् स भूमिं सर्वतो वृत्वात्यतिष्ठद्दशाङ्गुलम्
পুৰুষ সহস্ৰশীৰ্ষ, সহস্ৰাক্ষ, সহস্ৰপাদ; সকলো দিশে পৃথিৱীক আৱৰি তেওঁ দহ আঙুলৰ মাপে তাৰ ওপৰে উঠি স্থিৰ হৈ আছিল।
Mantra 4
त्रिपादूर्ध्व उदैत्पुरुषः पदो ऽस्येहाभवत्पुनः तथा विष्वङ् व्यक्रामदशनानशने अभि
পুৰুষৰ ত্ৰিপাদ ঊৰ্ধ্বলৈ উদিত হ’ল; পুনৰ তেওঁৰ এক পাদ ইয়াতেই প্ৰকাশ পালে। তাৰপিছত তেওঁ সকলো দিশে বিস্তাৰিত হ’ল—যি ভক্ষণ কৰে আৰু যি ভক্ষণ নকৰে, উভয়ৰ ওপৰলৈকে।
Mantra 5
पुरुष एवेदं सर्वं यद्भूतं यच्च भाव्यम् पादो ऽस्य सर्वा भूतानि त्रिपादस्यामृतं दिवि
পুৰুষ একাই এই সকলো—যি অতীতে হৈছিল আৰু যি ভৱিষ্যতে হ’ব। তেওঁৰ এক পাদেই সকলো ভূত-প্ৰাণী; কিন্তু তেওঁৰ ত্ৰিপাদ দিৱ্য আকাশত অমৃত।
Mantra 6
तावानस्य महिमा ततो ज्यायांश्च पूरुषः उतामृतत्वस्येशानो यदन्नेनातिरोहति
এতিয়াই তেওঁৰ মহিমা; তথাপি পুৰুষ ইয়াতকৈও মহান। তেওঁ অমৃতত্বৰ অধীশ্বৰো; কিয়নো অন্ন (আহুতি) দ্বাৰা তেওঁ প্ৰকাশিত জগতকো অতিক্ৰম কৰে।
Mantra 7
ततो विराडजायत विराजो अधि पूरुषः स जातो अत्यरिच्यत पश्चाद्भूमिमथो पुरः
তেতিয়াই বিৰাজ জন্মিল; বিৰাজৰ ওপৰত পুৰুষ উদ্ভৱ হ’ল। জন্ম লৈ সি অধিক বিস্তৃত হ’ল—পিছফালে আৰু আগফালেও—পৃথিৱীক অতিক্ৰম কৰি।
Mantra 8
मन्ये वां द्यावापृथिवी सुभोजसौ ये अप्रथेथाममितमभि योजनम् द्यावापृथिवी भवतं स्योने ते नो मुञ्चतमंहसः
হে দ্যাৱা-পৃথিৱী, সুভোজসৌ, মই তোমালোকক স্বীকাৰ কৰোঁ—যিসকলে অমিত পৰিসৰত সম্পূৰ্ণ যোজনলৈকে নিজকে বিস্তাৰ কৰিছা। তোমালোক আমাৰ বাবে স্নেহময় আশ্ৰয় হওক; আমাক অংহস্ (পাপ) আৰু দুঃখ-কষ্টৰ পৰা মুক্ত কৰা।
Mantra 9
हरी त इन्द्र श्मश्रूण्युतो ते हरितौ हरि तं त्वा स्तुवन्ति कवयः पुरुषासो वनर्गवः
হে ইন্দ্ৰ, তোমাৰ দুটা হৰী (তাম্ৰবৰ্ণ) অশ্ব, আৰু তোমাৰ পুৰুষোচিত দাড়ি; তোমাৰ দুটা হৰিতৌ (বায়) অশ্ব। হৰী-অশ্বযুক্ত তোমাক কবিসকল, পুৰুষসকল, বনৰ্গৱসকল স্তৱ কৰে।
Mantra 10
यद्वर्चो हिरण्यस्य यद्वा वर्चो गवामुत सत्यस्य ब्रह्मणो वर्चस्तेन मा सं सृजामसि
যি তেজ সোণাৰ, অথবা গৰুৰো যি তেজ, আৰু সত্য ব্ৰহ্মণৰ যি তেজ—সেই তেজেৰে আমাক একত্ৰ কৰাঁহ।
Mantra 11
सहस्तन्न इन्द्र दद्ध्योज ईशे ह्यस्य महतो विरप्शिन् क्रतुं न नृम्णं स्थविरं च वाजं वृत्रेषु शत्रून्त्सुहना कृधी नः .
হে ইন্দ্ৰ, আমাক প্ৰচুৰ বল দান কৰাঁহ; কিয়নো তুমি শক্তিহস্ত, এই মহান শক্তিৰ অধিপতি। সংকল্প-শক্তিৰ দৰে পুৰুষোচিত নৃম্ণ, আৰু বিজয়-প্ৰাপ্তিৰ সৈতে দৃঢ় বীৰ্য আমাক দিয়া; বাধকসকলৰ মাজত আমাক শত্রু-নাশক কৰাঁহ।
Mantra 12
सहर्षभाः सहवत्सा उदेत विश्वा रूपाणी बिभ्रतीर्द्व्यूद्नीः उरुः पृथुरयं वो अस्तु लोक इमा आपः सुप्रपाणा इह स्त
সহৰ্ষভাৱে একেলগে আনন্দিত, বাছুৰসহিত এই আপঃ (জলসমূহ) উদিত হৈছে, নানাৰূপ ধৰি; তোমালোকৰ এই লোক বিস্তৃত আৰু প্ৰশস্ত হওক। সুপ্ৰপাণা—কল্যাণকাৰী হাতযুক্ত এই আপঃ, ইয়াতেই (আমাৰ যজ্ঞত) অৱস্থান কৰক।
Frequently Asked Questions
It links ritual purification with cosmic order: Soma’s purifying current is supported by Agni’s offering-power, the Waters’ cleansing presence, and Puruṣa–Virāj as the vast ground of creation.
In Soma ritual, purification and offering work together: Agni carries oblations, while the Waters symbolize cleansing, fertility, and an auspicious space where the rite can ‘abide’ and succeed.
It supplies a cosmological frame: from Virāj arises Puruṣa, who surpasses earth and directions—teaching that the power invoked in sacrifice is not limited to the visible world but overflows it.
Read Sama Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.