Sukta 87
Sukta 7.87
Vasiṣṭha (traditional for RV 7.87)
Varuṇa
Triṣṭubh
বসিষ্ঠৰ কণ্ঠে উচ্চাৰিত এই বৰুণ-সূক্তত দেৱতাক ঋতৰ ধাৰক হিচাপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে—যিজনে সূৰ্যৰ পথ খোদাই কৰি স্থিৰ কৰিছে আৰু নদীবোৰক নিয়মিত ধাৰাত প্ৰবাহিত কৰিছে। সূক্তটো বিশ্ব-শাসনৰ বৰ্ণনাৰ পৰা গূঢ় উপদেশলৈ আগবাঢ়ে—বৰুণে ‘অভেদ্য গাই’ৰ ৰক্ষিত গোপন কথা আৰু বাক্যৰ লুকাই থকা পদচিহ্ন প্ৰকাশ কৰে—আৰু শেষত অদিতিৰ বিধানৰ অধীনত দয়া, নিৰ্দোষতা আৰু দীৰ্ঘস্থায়ী কল্যাণৰ বাবে প্ৰাৰ্থনাৰে সমাপ্ত হয়।
Mantras
Mantra 1
रदत्पथो वरुणः सूर्याय प्रार्णांसि समुद्रिया नदीनाम् । सर्गो न सृष्टो अर्वतीॠतायञ्चकार महीरवनीरहभ्यः ॥
বৰুণে সূৰ্যৰ বাবে পথ কাটি দিলে; সাগৰলৈ ধাৱমান নদীসমূহৰ প্ৰৱাহ-ধাৰা তেওঁ আগবঢ়ালে। মুক্তি পোৱা স্ৰোতৰ দৰে, ঋতৰ ৰেখাত তেওঁ মহা জলধাৰাসমূহ চলাই দিলে; দিনসমূহৰ বাবে তেওঁ পৃথিৱীৰ মহান বিস্তাৰ গঢ়ি তুলিলে।
Mantra 2
आत्मा ते वातो रज आ नवीनोत्पशुर्न भूर्णिर्यवसे ससवान् । अन्तर्मही बृहती रोदसीमे विश्वा ते धाम वरुण प्रियाणि ॥
হে বৰুণ, তোমাৰ আত্মাই বায়ুৰূপে ৰজঃ (মধ্যলোক) নবীকৰণ কৰে; চঞ্চল পশুৰ দৰে, ঘূৰ্ণিমান শক্তিৰ দৰে, সি আমাৰ অন্তৰৰ যৱস (পোষণ) বৃদ্ধিৰ বাবে ত্বৰিত হয়। এই দুটা মহান লোক—পৃথিৱী আৰু দ্যৌ—ৰ ভিতৰত, হে বৰুণ, তোমাৰ সকলো প্ৰিয় ধাম স্থাপিত।
Mantra 3
परि स्पशो वरुणस्य स्मदिष्टा उभे पश्यन्ति रोदसी सुमेके । ऋतावानः कवयो यज्ञधीराः प्रचेतसो य इषयन्त मन्म ॥
চাৰিওফালে বৰুণৰ স্পশ—সৰ্বাধিক সজাগ প্ৰহৰীসকল—সু-ব্যৱস্থাত থকা দুয়ো ৰোদসী (দ্যৌ আৰু পৃথিৱী) চায়। ঋতভৰা কবি-ঋষিসকল, যজ্ঞত ধীৰ আৰু প্ৰচেতস (উজ্জ্বল বিবেচনাশীল), আমাৰ ভিতৰত সত্যৰ দিশে প্ৰেৰিত মনন জাগাই তোলে।
Mantra 4
उवाच मे वरुणो मेधिराय त्रिः सप्त नामाघ्न्या बिभर्ति । विद्वान्पदस्य गुह्या न वोचद्युगाय विप्र उपराय शिक्षन् ॥
বৰুণে মোক ক’লে—মেধা বিচৰা জনক: “অঘ্ন্যা (অহিংসা-অস্পৰ্শ্য) গাইয়ে ত্ৰিবাৰ সাতটা নাম ধাৰে।” পদৰ গুহ্য ৰহস্য জানিও তেওঁ সেয়া খোলাখুলি নক’লে—যুগযুগ ধৰি, অধিক দূৰৰ পাৰলৈ বুজাবুজিৰ বাবে, বিপ্ৰক শিক্ষা দি।
Mantra 5
तिस्रो द्यावो निहिता अन्तरस्मिन्तिस्रो भूमीरुपराः षड्विधानाः । गृत्सो राजा वरुणश्चक्र एतं दिवि प्रेङ्खं हिरण्ययं शुभे कम् ॥
এই সত্তাৰ ভিতৰত তিনিটা দ্যৌ স্থাপিত, আৰু ওপৰৰ আধাৰস্বৰূপে তিনিটা ভূমি—জগতৰ ছয়ধৰণ বিন্যাস। গৃত্স ৰাজা বৰুণে এইটো গঢ়িলে—দ্যৌত আত্মাৰ শুভ আনন্দৰ বাবে সোণালী দোলন-আসন।
Mantra 6
अव सिन्धुं वरुणो द्यौरिव स्थाद्द्रप्सो न श्वेतो मृगस्तुविष्मान् । गम्भीरशंसो रजसो विमानः सुपारक्षत्रः सतो अस्य राजा ॥
বৰুণে মহাসিন্ধুৰ ওপৰত আকাশ যেন স্থিৰ হৈ থাকে—শ্বেত দীপ্তিৰ বিন্দু যেন, তীব্ৰ-শক্তিমান চলমান দৃষ্টি সদৃশ। গভীৰ তেওঁৰ স্তোতি-বচন; ৰজসৰ (মধ্যলোকসমূহৰ) পৰিমাপ তেওঁ কৰে। সুদৃঢ়, সুদূৰ-প্ৰসাৰিত ৰাজক্ষমতাৰে সৎ (ঋত) ৰক্ষক এই অস্তিত্বৰ ৰজা তেওঁ।
Mantra 7
यो मृळयाति चक्रुषे चिदागो वयं स्याम वरुणे अनागाः । अनु व्रतान्यदितेॠधन्तो यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
যি দোষ কৰা লোককো দয়া কৰে—হে বৰুণ, আমি যেন অনাগা (দোষমুক্ত) হওঁ। অদিতিৰ ব্ৰত অনুসৰি বৃদ্ধি পাই, সেই বিধানত স্থিৰ হৈ, আপোনালোক (দেৱগণ) সদায় স্বস্তিভিৰে আমাক ৰক্ষা কৰক।
Frequently Asked Questions
It presents Varuṇa as the power that keeps the universe and human life in right order (ṛta), and it asks him to forgive faults and protect the worshipper with lasting well-being (svasti).
These are signs of ṛta in nature: Varuṇa is praised as the one who sets stable courses—Sun moving on its track and waters moving in lawful channels—showing his governance of order.
It is an esoteric teaching: the ‘inviolate Cow’ often symbolizes sacred speech, light, or nourishing abundance, and “thrice seven” hints at a structured, hidden set of names/levels that Varuṇa reveals only indirectly to the seer.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.