Rig Veda Sukta 83
Mandala 7Sukta 8310 Mantras

Sukta 83

Sukta 7.83

Rishi

Vasiṣṭha

Devata

Indra–Varuṇa (dual)

Chandas

Triṣṭubh

এই সূক্তত ইন্দ্ৰ–বৰুণক একত্ৰ বিজয়-শক্তি আৰু ঋত (ধৰ্ম-নিয়ম)ৰ ৰক্ষক ৰূপে আহ্বান কৰা হৈছে; দশৰাজ্ঞ যুদ্ধত সুদাস আৰু তৃৎসুসকলক দিয়া তেওঁলোকৰ সহায়ক প্ৰশংসা কৰা হৈছে। ই স্মৰণ কৰায় যে তেওঁলোকে বৃত্ৰ-সদৃশ বাধা আৰু দাস-প্ৰতিৰোধ ভাঙি পেলায়; তাৰ পাছত সেই ঐতিহাসিক বিজয়ক প্ৰাৰ্থনালৈ ৰূপান্তৰ কৰি অন্তৰ আৰু বাহিৰৰ সমৃদ্ধি, সত্য-নির্দেশিত পোহৰ, আৰু বিস্তৃত শান্তিৰ বাবে নিবেদন কৰে।

Mantras

Mantra 1

युवां नरा पश्यमानास आप्यं प्राचा गव्यन्तः पृथुपर्शवो ययुः । दासा च वृत्रा हतमार्याणि च सुदासमिन्द्रावरुणावसावतम् ॥

হে নৰা, হে ইন্দ্ৰ-বৰুণ! তোমালোক দুয়ো, আপ্য (জলীয়) সত্য-জলসমূহ দেখিয়া, গব্যন্তঃ (গো-ধন/কিৰণ-অন্বেষী) হৈ, বিস্তৃত-পাৰ্শ্ব (পৃথুপৰ্শৱঃ) শক্তিসম্পন্ন ৰূপে আগলৈ অগ্ৰসৰ হ’লা। তোমালোক দাস-বাধা আৰু বৃত্ৰ-আৱৰকসমূহ বধ কৰিলা; আৰু সুদাসক, তথা আমাৰ ভিতৰত আৰ্য-বৃদ্ধিক, নিজ বলৰ সহায়ে ৰক্ষা-সহায় দান কৰিলা।

Mantra 2

यत्रा नरः समयन्ते कृतध्वजो यस्मिन्नाजा भवति किं चन प्रियम् । यत्रा भयन्ते भुवना स्वर्दृशस्तत्रा न इन्द्रावरुणाधि वोचतम् ॥

য’ত্ৰ নৰসকল সমৰলৈ সমবেত হয়, কৃতধ্বজ (উত্তোলিত ধ্বজা) হৈ; য’ত্ৰ সংঘৰ্ষ কাৰো প্ৰিয় নহয়; য’ত্ৰ স্বর্দৃশ (স্বৰ্গ-দৰ্শী) ভুবনসমূহো ভয়ত কঁপে—তাত, হে ইন্দ্ৰ-বৰুণ, আমাৰ ওপৰত অধি (উপৰ পৰা) বচন কওক; আমাৰ চেতনাত স্থিৰতা আৰু দিশা দিয়া পথপ্ৰদ বাণী স্থাপন কৰক।

Mantra 3

सं भूम्या अन्ता ध्वसिरा अदृक्षतेन्द्रावरुणा दिवि घोष आरुहत् । अस्थुर्जनानामुप मामरातयोऽर्वागवसा हवनश्रुता गतम् ॥

ভূমিৰ অন্তসমূহ একেলগে কঁপা যেন দেখা গ’ল; হে ইন্দ্ৰ-বৰুণ, দিবিলৈ গর্জন উঠিল। জনসমূহৰ মাজৰ পৰা অমরাতয়ঃ (শত্রু-দুৰ্ভাৱনা) মোৰ ওপৰত উঠি আহিল; হে হৱনশ্ৰুতা (আহ্বান-শ্ৰোতা), নিকটৰ পৰা সহায়সহ আমাৰ ওচৰলৈ আহক—সেই ৰক্ষা আনক যি অন্তৰ-ভূমি পুনৰ স্থিৰ কৰে।

Mantra 4

इन्द्रावरुणा वधनाभिरप्रति भेदं वन्वन्ता प्र सुदासमावतम् । ब्रह्माण्येषां शृणुतं हवीमनि सत्या तृत्सूनामभवत्पुरोहितिः ॥

হে ইন্দ্ৰ-বৰুণ, তোমালোকৰ বধশক্তিৰে অপ্রতিহত প্ৰতিবন্ধ ভাঙি পেলাই, সুদাসলৈ সহায় আগবঢ়ালাহ। হৱিৰ গমন-মাৰ্গত (হৱীমনি) তেওঁলোকৰ ব্ৰহ্মাণি শুনা; তৃত্সুসকলৰ বাবে সত্য পুৰোহিতি স্থাপিত হ’ল—যাত্ৰাৰ আগত পথ দেখুৱাই।

Mantra 5

इन्द्रावरुणावभ्या तपन्ति माघान्यर्यो वनुषामरातयः । युवं हि वस्व उभयस्य राजथोऽध स्मा नोऽवतं पार्ये दिवि ॥

হে ইন্দ্ৰ-বৰুণ, অদাতা বৈৰী শক্তিসমূহে আমাৰ মাঘানী (দান-সমৃদ্ধি) আৰু আৰ্য-বৃদ্ধিক দগ্ধ কৰে। কিয়নো তোমালোক দুয়ো দিশৰ ধনৰ ৰাজা—ভিতৰ আৰু বাহিৰ; সেয়ে দূৰ-দিব্য পৰিসৰত, পাৰ্য দিৱিত, আমাক ৰক্ষা কৰা।

Mantra 6

युवां हवन्त उभयास आजिष्विन्द्रं च वस्वो वरुणं च सातये । यत्र राजभिर्दशभिर्निबाधितं प्र सुदासमावतं तृत्सुभिः सह ॥

যুদ্ধসমূহত উভয় পক্ষেই তোমালোকক আহ্বান কৰে—জয়ৰ বাবে, হে সত্য ধনৰ অধিপতি ইন্দ্ৰ আৰু বৰুণ। য’ত দহ ৰজাই সুদাসক নিবার্ধিত কৰি চেপি ধৰিছিল, ত’ত তৃত্সুসকলৰ সৈতে তুমি তাক আগবঢ়াই তুলিলা।

Mantra 7

दश राजानः समिता अयज्यवः सुदासमिन्द्रावरुणा न युयुधुः । सत्या नृणामद्मसदामुपस्तुतिर्देवा एषामभवन्देवहूतिषु ॥

দশ ৰাজা একেলগে সমবেত হৈ, যজ্ঞবিহীন, ইন্দ্ৰ-বৰুণে সুদাসৰ পক্ষ লোৱাত, সুদাসৰ সৈতে সত্যৰূপে যুঁজিব নোৱাৰিলে। গৃহাসীন নৰসকলৰ সত্য-উপস্তুতি ফলৱতী হ’ল; দেৱাহূতিসমূহত দেৱতাসকল তেওঁলোকৰ বাবে উপস্থিত হ’ল।

Mantra 8

दाशराज्ञे परियत्ताय विश्वतः सुदास इन्द्रावरुणावशिक्षतम् । श्वित्यञ्चो यत्र नमसा कपर्दिनो धिया धीवन्तो असपन्त तृत्सवः ॥

দশ ৰজাৰ চাৰিওফালৰ পৰা ঘূৰণীয়া আক্রমণত, হে ইন্দ্ৰ-বৰুণ, তোমালোক দুয়ো সুদাসক শিক্ষা দি দৃঢ় কৰিলে। য’ত উজ্জ্বল-নিষ্পেষণকাৰী তৃত্সুসকল, গাঁঠ-লগা কেশধাৰী, নমস্কাৰে নত হৈ, ধিয়াৰে ধীমান হৈ আগবাঢ়িছিল—সেই ঠাইতে অন্তৰ-নিয়ম শক্তি হ’ল।

Mantra 9

वृत्राण्यन्यः समिथेषु जिघ्नते व्रतान्यन्यो अभि रक्षते सदा । हवामहे वां वृषणा सुवृक्तिभिरस्मे इन्द्रावरुणा शर्म यच्छतम् ॥

তোমালোকৰ এজন যুদ্ধসমূহত বৃত্ৰ-আবৰণসমূহ ধ্বংস কৰে; আনজন সদা ঋতৰ বিধানসমূহ ৰক্ষা কৰে। হে বৃষণ ইন্দ্ৰ-বৰুণ, সুসজ্জিত বচনেৰে আমি তোমালোকক আহ্বান কৰোঁ—আমালৈ শর্ম, শান্তি আৰু আশ্ৰয় দিয়া।

Mantra 10

अस्मे इन्द्रो वरुणो मित्रो अर्यमा द्युम्नं यच्छन्तु महि शर्म सप्रथः । अवध्रं ज्योतिरदितेॠतावृधो देवस्य श्लोकं सवितुर्मनामहे ॥

অস্মাত্‌ ভিতৰে ইন্দ্ৰ, বৰুণ, মিত্ৰ আৰু আৰ্যমা—আমালৈ দ্যুতিময় ঐশ্বৰ্য-সমৃদ্ধি, মহৎ আৰু সৰ্বব্যাপী শৰণ-শান্তি দান কৰক। ঋত-বৃদ্ধ, সত্যৰ বিকাশে বঢ়া অদিতিৰ অচ্যুত জ্যোতি আমি ধ্যান কৰোঁ; দেৱ সৱিতৃৰ শ্লোক—প্ৰেৰিত বাণী—আমি মনত ধাৰণ কৰোঁ।

Frequently Asked Questions

It praises Indra–Varuṇa as powers of victory and right order, remembering how they helped Sudās and the Tṛtsus in the conflict with the Ten Kings, and it ends with a prayer for light, prosperity, and peace.

Indra represents conquering force that breaks obstacles, while Varuṇa represents ṛta—truth and lawful order. Together they signify victory that is guided by righteousness, not mere aggression.

Beyond history, the battle can be read as an inner struggle: Indra–Varuṇa help the seeker overcome constriction and confusion while staying aligned with truth, leading to ‘unfallen light’ and a broad peace.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App