Sukta 40
Sukta 7.40
Vasiṣṭha (traditional attribution for Mandala 7 hymns of this group)
Savitṛ (primary); also the ‘vidathya śruṣṭi’ as supporting power of receptivity
Triṣṭubh (probable)
এই সূক্তৰ আৰম্ভণিতে ‘বিদথ্য়া শ্ৰুষ্টি’—পবিত্ৰ সভাৰ গ্ৰহণশীল ‘শ্ৰৱণ’ শক্তি—ক আহ্বান কৰা হৈছে, যাতে কবিৰ স্তোম যথাযথভাৱে গ্ৰহণ হৈ শক্তিপ্ৰাপ্ত হয়। সবিতৃক সেই প্ৰেৰক ৰূপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে যিয়ে দান আৰু দীপ্তিময় ঐশ্বৰ্যক গতি দিয়ে। তাৰ পিছত স্তোত্ৰখন ঋত-কেন্দ্ৰিক প্ৰাৰ্থনালৈ বিস্তাৰিত হৈ বৰুণ, মিত্ৰ, আৰ্যমণ, আপঃ (জলসমূহ) আৰু অদিতিক আহ্বান কৰে—উপাসকসকলক দুঃখ-দুৰ্দশাৰ পৰা পাৰ কৰাই নিবলৈ। শেষত দ্যৌঃ-পৃথিৱী আৰু ঋতাবান দেৱসকলৰ সামূহিক আহ্বান আছে—অতুলনীয় আলোকময় স্তোত্ৰ আৰু কল্যাণৰ মাজেৰে অবিৰত ৰক্ষা দান কৰিবলৈ।
Mantras
Mantra 1
ओ श्रुष्टिर्विदथ्या समेतु प्रति स्तोमं दधीमहि तुराणाम् । यदद्य देवः सविता सुवाति स्यामास्य रत्निनो विभागे ॥
হে, বিদথ্য (যজ্ঞ-সভা)ৰ শ্ৰুতি-শক্তি একত্ৰ হওক; তুৰাণ (দ্ৰুত-অগ্ৰসৰ) শক্তিসকলৰ আগত আমি স্তোম স্থাপন কৰোঁ। আজি প্ৰেৰক দেৱ সৱিতা যি দান-প্ৰবাহ চলাই দিয়ে, সেয়া চলাওক; তেওঁৰ জ্যোতি-ৰত্নৰ বিভাজনত আমি অংশীদাৰ হওঁ।
Mantra 2
मित्रस्तन्नो वरुणो रोदसी च द्युभक्तमिन्द्रो अर्यमा ददातु । दिदेष्टु देव्यदिती रेक्णो वायुश्च यन्नियुवैते भगश्च ॥
মিত্ৰ আৰু বৰুণ, আৰু এই দুয়ো ৰোদসী (দ্যৌ-পৃথিৱী) দ্যু-ভক্ত (দ্যৌৰ দ্বাৰা বণ্টিত) সেই অংশ আমাক দিওক; ইন্দ্ৰ আৰু অৰ্যমাও তাক দান কৰক। দেৱী অদিতিয়ে সত্য ধন-সম্পদ (রেক্ণ) আমাক দেখুৱাওক; আৰু বায়ু, আৰু ভাগ—যি যি আমাৰ অগ্ৰগতি আৰু গতিৰ সৈতে যোজিত, সেয়াও।
Mantra 3
सेदुग्रो अस्तु मरुतः स शुष्मी यं मर्त्यं पृषदश्वा अवाथ । उतेमग्निः सरस्वती जुनन्ति न तस्य रायः पर्येतास्ति ॥
হে মৰুতগণ, সেয়েই নিশ্চয় ভয়ংকৰ-প্ৰবল হয়, সেয়েই বলশালী হয়—যি মৰ্ত্যক তোমালোক, চিত্ৰবৰ্ণ অশ্বযুক্ত শক্তিসকল, ৰক্ষা কৰা। আৰু অগ্নি আৰু সৰস্বতীয়েও তাক আগবঢ়াই জগাই তোলে; তাৰ ৰায়-সমৃদ্ধিৰ কোনো সীমা নাই, যাক ঘূৰি ঘূৰি বেষ্টন কৰিব পৰা যায়।
Mantra 4
अयं हि नेता वरुण ऋतस्य मित्रो राजानो अर्यमापो धुः । सुहवा देव्यदितिरनर्वा ते नो अंहो अति पर्षन्नरिष्टान् ॥
এই বৰুণাই ঋতৰ (সত্য-নিয়মৰ) নেতা; মিত্ৰ আৰু অৰ্যমন ৰজা, আৰু আপঃ (জলসমূহ) ভাৰ বহন কৰে। সুহৱা, দেৱী অদিতি—অনৰ্বা, অচল—আমাক দুঃখ-সংকটৰ ওপাৰে পাৰ কৰাওক; সেই শক্তিসকলে আমাক অনিষ্ট নোহোৱাকৈ পাৰ কৰাওক।
Mantra 5
अस्य देवस्य मीळ्हुषो वया विष्णोरेषस्य प्रभृथे हविर्भिः । विदे हि रुद्रो रुद्रियं महित्वं यासिष्टं वर्तिरश्विनाविरावत् ॥
হৱিৰে আমি এই মীঢ়ুষ (অনুগ্ৰাহী) দেৱৰ বাবে বয়ঃ—জীৱনীশক্তি—আগবঢ়াওঁ: অগ্ৰগামী পদক্ষেপযুক্ত বিষ্ণুৰ বাবে। কিয়নো ৰুদ্ৰই ৰুদ্ৰীয় মহিমা জানে। অশ্বিনদ্বয় সৰ্বোত্তম গতি-পথে আহক—পুষ্টি আৰু সম্যক পোষণত সমৃদ্ধ হৈ।
Mantra 6
मात्र पूषन्नाघृण इरस्यो वरूत्री यद्रातिषाचश्च रासन् । मयोभुवो नो अर्वन्तो नि पान्तु वृष्टिं परिज्मा वातो ददातु ॥
হে পূষণ, হে দীপ্তিমান (আঘৃণ), এই স্থানে আমাক ব্যৰ্থ নকৰিবা। যি ৰক্ষা-কৱচ (বরূত্রী) আৰু যি দানৰ সহচৰ (রাতিষাচ) শক্তিসকল, সিহঁতে দান কৰক। আনন্দ-দাতা আমাৰ অশ্বসকল আমাক দৃঢ়ভাৱে ৰক্ষা কৰক; আৰু সৰ্বদিশে পৰিভ্ৰমণ কৰা বায়ুৱে বৰ্ষা দান কৰক—সজীৱ শক্তিৰ ধাৰা।
Mantra 7
नू रोदसी अभिष्टुते वसिष्ठैॠतावानो वरुणो मित्रो अग्निः । यच्छन्तु चन्द्रा उपमं नो अर्कं यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
এতিয়া, বসিষ্ঠসকলে যেতিয়া দ্যৌ আৰু পৃথিৱীক আহ্বান কৰে, ঋত-ধাৰী বরুণ, সমন্বয়কৰ মিত্র, আৰু অগ্নি—দেৱীয় ইচ্ছা—উপস্থিত হওক। দীপ্তিমান শক্তিসকলে আমাক শ্ৰেষ্ঠ আলোক-স্তোত্ৰ দান কৰক; আৰু হে দেৱসকল, সদায় স্বস্তি আৰু নিৰাপদ গতিৰে আমাক ৰক্ষা কৰা।
Frequently Asked Questions
Savitṛ is the primary deity—the divine impeller who sets right action, inspiration, and the giving of luminous treasures in motion. The hymn also invokes ṛta-deities like Varuṇa, Mitra, Aryaman, the Waters, and Aditi for protection.
It refers to the receptive “listening power” belonging to the vidatha (sacred assembly). The hymn asks that this attentive receptivity gather so the prayer is properly received and becomes effective.
Begin with receptivity and clear attention, then invoke Savitṛ to energize right effort and timing. Finally, rely on ṛta—truth and order—for protection, asking the gods to carry you beyond distress and keep you in svasti (well-being).
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.