Sukta 9
Sukta 6.9
Bharadvāja (Bārhaspatya) (traditional for RV 6.9)
Agni Vaiśvānara
Triṣṭubh
এই সূক্তত অগ্নিক বৈশ্বানৰ—সাৰ্বজনীন অগ্নি—ৰূপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে; তেওঁ ৰজাৰ দৰে জন্ম লৈ নিজৰ দীপ্তিৰে অন্ধকাৰ আৰু উজ্জ্বল দিনসমূহ পৃথক কৰি শৃঙ্খলিত কৰে। অগ্নিক “প্ৰথম-দৰ্শী” হোতৃ বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে, যিয়ে মৰ্ত্যসকলৰ ভিতৰত “অমৰ পোহৰ” প্ৰকাশ কৰি অন্তৰ আৰু বাহিৰৰ অন্ধকাৰ দূৰ কৰে। সূক্তৰ অন্তত সুৰক্ষা আৰু উন্নতিৰ বাবে আবেদন আছে; অন্ধকাৰৰ মাজত দণ্ডায়মান অগ্নিৰ আগত দেৱতাসকলেও নতশিৰ হয়।
Mantras
Mantra 1
अहश्च कृष्णमहरर्जुनं च वि वर्तेते रजसी वेद्याभिः । वैश्वानरो जायमानो न राजावातिरज्ज्योतिषाग्निस्तमांसि ॥
কৃষ্ণ অহৰ আৰু অৰ্জুন অহৰ—দুয়ো ৰজসী (দুই লোক/দুই আকাশ-ভূমি)ত বিধিবদ্ধ পথেদি পৃথক পৃথকভাৱে ঘূৰি চলে। বৈশ্বানৰ জন্ম লওঁতে যেন ৰজা; অগ্নি নিজৰ জ্যোতিষাৰে তমসসমূহ অতিক্ৰম কৰি অন্ধকাৰক ছেদ কৰে।
Mantra 2
नाहं तन्तुं न वि जानाम्योतुं न यं वयन्ति समरेऽतमानाः । कस्य स्वित्पुत्र इह वक्त्वानि परो वदात्यवरेण पित्रा ॥
মই এতিয়াও সূতাটো নাজানোঁ, বুননিটোও স্পষ্টকৈ নুবুজোঁ; আৰু যি অচল কৰ্মীসকলে সমৰ-মাজত একেলগে বয়, সেয়াও নাজানোঁ। ইয়াত কোনজনৰ পুত্ৰে এই বাক্যসমূহ ক’ব পাৰে—য’ত দূৰৰ সত্য নিকট পিতাৰ আশ্ৰয়ে উচ্চাৰিত হয়?
Mantra 3
स इत्तन्तुं स वि जानात्योतुं स वक्त्वान्यृतुथा वदाति । य ईं चिकेतदमृतस्य गोपा अवश्चरन्परो अन्येन पश्यन् ॥
সেইজনেই সূতাটো জানে; সেইজনেই বুননিটো বিচাৰে; ঋতুৰূপে—যথাসময় আৰু যথাৰ্থভাৱে—বাক্যসমূহ কয়। যিজনে ইয়াক বুজি জাগ্ৰত হৈছে, অমৃতৰ গোপা, তলত চলিও অন্য (উচ্চ) দৃষ্টিয়ে দূৰটোক দেখে।
Mantra 4
अयं होता प्रथमः पश्यतेममिदं ज्योतिरमृतं मर्त्येषु । अयं स जज्ञे ध्रुव आ निषत्तोऽमर्त्यस्तन्वा वर्धमानः ॥
এই হোতা প্ৰথমে এইটো দেখে—মর্ত্যসকলৰ ভিতৰত এই অমৃত জ্যোতি। এইজনেই সি: জন্ম লৈ ধ্ৰুৱভাৱে আসীন, অমর্ত্য, নিজৰ দেহ-উপস্থিতিৰে আমাৰ ভিতৰত বৃদ্ধি পায়।
Mantra 5
ध्रुवं ज्योतिर्निहितं दृशये कं मनो जविष्ठं पतयत्स्वन्तः । विश्वे देवाः समनसः सकेता एकं क्रतुमभि वि यन्ति साधु ॥
দৃশ্যাৰ্থে এক ধ্ৰুৱ জ্যোতি স্থাপিত; আৰু মন—সৰ্বাধিক বেগৱান—নিজ অন্তৰস্থ গহনতাত উৰি গৈ সেই জ্যোতিক অভিমুখে ধাৱিত হয়। সকলো দেৱতা একমন, এক সংকল্পে, একমাত্ৰ ক্রতু (ইচ্ছা-সংকল্প)ৰ দিশে সঠিকভাৱে আগবাঢ়ে।
Mantra 6
वि मे कर्णा पतयतो वि चक्षुर्वीदं ज्योतिर्हृदय आहितं यत् । वि मे मनश्चरति दूरआधीः किं स्विद्वक्ष्यामि किमु नू मनिष्ये ॥
মোৰ কাণ দুটা উৰি মেলি যায়, মোৰ দৃষ্টি বিস্তাৰিত হয়; কিয়নো এই জ্যোতি হৃদয়ত স্থাপিত হৈছে। মোৰ মন দূৰ-দূৰান্তলৈ ভাবনাৰে বিচৰণ কৰে—মই সঁচাকৈ কি ক’ম, আৰু এতিয়া কি মনতে গঢ়িম?
Mantra 7
विश्वे देवा अनमस्यन्भियानास्त्वामग्ने तमसि तस्थिवांसम् । वैश्वानरोऽवतूतये नोऽमर्त्योऽवतूतये नः ॥
অন্ধকাৰত স্থিত তোমাক, হে অগ্নি, ভীত হৈ সকলো দেৱতাই নমস্কাৰ কৰি নত হ’ল। বৈশ্বানৰ—অমৰ—আমাক পালন আৰু উত্তৰণৰ বাবে ৰক্ষা কৰক; পালন আৰু উত্তৰণৰ বাবে আমাক ৰক্ষা কৰক।
Frequently Asked Questions
Vaiśvānara is Agni in his universal form—the fire present in the world, in the sacrifice, and symbolically within all beings as illuminating power.
It points to Agni as a deathless principle of clarity and insight that can arise within human life—guiding action, speech, and worship away from darkness (tamas).
It emphasizes Agni’s supremacy as the power that dispels darkness and restores order; when obscurity prevails, even divine powers rely on Agni’s light and leadership.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.