Sukta 7
Sukta 6.7
Agni Vaiśvānara
Trishtubh (probable; requires metrical verification)
এই সূক্তত অগ্নিক বৈশ্বানৰ ৰূপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে—ঋত (ব্ৰহ্মাণ্ডীয় নিয়ম)ৰ পৰা জন্ম লোৱা, সৰ্বব্যাপী অগ্নি; যাক “স্বৰ্গৰ মূৰ” হিচাপে স্থাপন কৰা হৈছে আৰু পৃথিৱীত পথপ্ৰদৰ্শক শক্তি। ইয়াত অগ্নিক দৰ্শী-ৰাজা আৰু জনসমূহৰ “অতিথি” হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে—যিয়ে আহুতি মধ্যস্থতা কৰে, দীপ্তিময় লোকসমূহ বিস্তাৰ কৰে, আৰু অমৰতাক ৰক্ষা কৰে; যাতে দেৱতা আৰু মানুহে জীৱন, নিয়ম আৰু সুৰক্ষাত একেলগে অংশ ল’ব পাৰে।
Mantras
Mantra 1
मूर्धानं दिवो अरतिं पृथिव्या वैश्वानरमृत आ जातमग्निम् । कविं सम्राजमतिथिं जनानामासन्ना पात्रं जनयन्त देवाः ॥
সত্যৰ পৰা জন্ম লোৱা বৈশ্বানৰ অগ্নিক—দ্যৌৰ মূৰ্ধা, পৃথিৱীৰ পথ-নিয়ন্তা—দেৱতাসকলে জন্ম দিলে। কবি, সম্ৰাট, জনসমূহৰ অতিথি, আৰু আমাৰ ভিতৰত হোমৰ বাবে ওচৰতে প্ৰস্তুত পাত্ৰস্বৰূপ তাক দেৱতাসকলে স্থাপন কৰিলে।
Mantra 2
नाभिं यज्ञानां सदनं रयीणां महामाहावमभि सं नवन्त । वैश्वानरं रथ्यमध्वराणां यज्ञस्य केतुं जनयन्त देवाः ॥
যজ্ঞসমূহৰ নাভি, ধন-সমৃদ্ধিৰ আসন, আহ্বানৰ মহা-ধ্বনি—এই ৰূপে দেৱতাসকলে বৈশ্বানৰক গঢ়িলে। অধ্বৰ-যাত্ৰাসমূহৰ ৰথ-পথ, যজ্ঞৰ কেতু—পতাকা-চিহ্ন, পথ-প্ৰদীপ—তাক দেৱতাসকলে জন্ম দিলে।
Mantra 3
त्वद्विप्रो जायते वाज्यग्ने त्वद्वीरासो अभिमातिषाहः । वैश्वानर त्वमस्मासु धेहि वसूनि राजन्त्स्पृहयाय्याणि ॥
হে অগ্নি, তোমাৰ পৰা বল-সমৃদ্ধ বিপ্ৰ জন্মে; তোমাৰ পৰা বৈৰী-চিন্তা জয় কৰা বীৰশক্তিসমূহ উঠে। হে বৈশ্বানৰ, হে ৰাজন, আমাৰ ভিতৰত স্থাপন কৰা সেই কাম্য বসুধন—যি ধন আমি আকাঙ্ক্ষা কৰোঁ, যি ধন ধাৰণ কৰিবলৈ মন চায়।
Mantra 4
त्वां विश्वे अमृत जायमानं शिशुं न देवा अभि सं नवन्ते । तव क्रतुभिरमृतत्वमायन्वैश्वानर यत्पित्रोरदीदेः ॥
হে অমৃত, জন্ম লওঁতেই সকলো দেৱতা তোমাক ঘিৰি ধৰে—যেন নবজাত শিশুক ঘিৰি ধৰে। তোমাৰ ক্রতু (ইচ্ছাশক্তি)-বলে তেওঁলোকে অমৃতত্ব লাভ কৰে, হে বৈশ্বানৰ; কিয়নো তুমি দুয়ো পিতৃ-মাতৃৰ মাজত দীপ্ত হৈ উঠা।
Mantra 5
वैश्वानर तव तानि व्रतानि महान्यग्ने नकिरा दधर्ष । यज्जायमानः पित्रोरुपस्थेऽविन्दः केतुं वयुनेष्वह्नाम् ॥
হে বৈশ্বানৰ, হে অগ্নি, তোমাৰ সেই মহান ব্ৰতসমূহ (ধর্ম-নিয়ম, কৰ্মবিধি) আছে—কোনেও সিহঁত ভাঙিব নোৱাৰে। যেতিয়া তুমি দুয়ো পিতৃ-মাতৃৰ কোলাত জন্ম লওঁ, তেতিয়া দিনসমূহৰ বিধিবদ্ধ চলনত তুমি কেতু (পথপ্ৰদৰ্শক জ্যোতি) বিচাৰি পাওঁ।
Mantra 6
वैश्वानरस्य विमितानि चक्षसा सानूनि दिवो अमृतस्य केतुना । तस्येदु विश्वा भुवनाधि मूर्धनि वया इव रुरुहुः सप्त विस्रुहः ॥
দৰ্শন-চক্ষু (চক্ষসা)-দ্বাৰা বৈশ্বানৰৰ বাবে দ্যৌৰ উচ্চ শিখৰসমূহ মাপি নিৰ্ধাৰিত হয়—অমৃতৰ কেতু (দীপ্ত ধ্বজা/চিহ্ন)-বলে। তেওঁৰ মূৰ্ধ্নিতেই সকলো ভুবন স্থাপিত; পাখিধাৰী শক্তিৰ দৰে ওপৰলৈ উঠি যায়—সাতটা বিস্ৰুহ (বিচ্ছিন্ন স্ৰোত), এক অগ্নিৰ বহু-ৰশ্মিময় গতি।
Mantra 7
वि यो रजांस्यमिमीत सुक्रतुर्वैश्वानरो वि दिवो रोचना कविः । परि यो विश्वा भुवनानि पप्रथेऽदब्धो गोपा अमृतस्य रक्षिता ॥
যি সু-ক্রতু (সুক্ৰতু) জ্ঞানশক্তিৰে ৰজাংসি—বিশ্ব-প্ৰসাৰিত আকাশ-অন্তৰাল—মাপি দিলে, বৈশ্বানৰ কৱি-ঋষি দ্যৌৰ ৰোচনাসমূহ (দিব্য দীপ্ত লোক) বিস্তাৰ কৰি মুকলি কৰিলে। যি চাৰিওফালে সকলো ভুবন বিস্তাৰিত কৰি আছে—অদব্ধ গোপা, অমৃতৰ ৰক্ষিতা—সেইজনেই আমাৰ ভিতৰত সত্তাৰ সত্যক নিৰাপদে ৰক্ষা কৰে।
Frequently Asked Questions
He is Agni as the “universal” or all-pervading Fire—praised as a seer-king who lives among peoples as the honored guest and carries offerings to the gods.
It means Agni embodies cosmic order and truth: when the fire is kindled and honored rightly, it supports harmony, clarity, and the right working of the sacrifice and life.
It is used to invoke and establish the sacred fire at the start of a rite, asking Agni for protection, luminous understanding, and successful offering-carriage in household and sacrificial worship.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.