Rig Veda Sukta 23
Mandala 6Sukta 2310 Mantras

Sukta 23

Sukta 6.23

Rishi

Bharadvāja Bārhaspatya

Devata

Indra

Chandas

Triṣṭubh (probable)

এই সূক্তত ইন্দ্ৰক সদা-সচেতন শক্তিৰ প্ৰভু বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে; তেওঁ সোম-নিষ্পেষণ আৰু ভাৰদ্বাজ ঋষিসকলৰ প্ৰেৰিত স্তোত্ৰলৈ আকৃষ্ট হয়। তেওঁক তাম্ৰবৰ্ণ অশ্বসহ আহিবলৈ, বজ্ৰ ধাৰণ কৰিবলৈ, আৰু উপাসকসকলক শান্তিদায়ক সমৃদ্ধি, ৰক্ষা-সুৰক্ষা আৰু ‘সৰ্ব-ইচ্ছিত’ প্ৰাচুৰ্য দান কৰিবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে।

Mantras

Mantra 1

सुत इत्त्वं निमिश्ल इन्द्र सोमे स्तोमे ब्रह्मणि शस्यमान उक्थे । यद्वा युक्ताभ्यां मघवन्हरिभ्यां बिभ्रद्वज्रं बाह्वोरिन्द्र यासि ॥

সোম সুত হ’লে তুমিই সম্পূৰ্ণ সজাগ হও, হে ইন্দ্ৰ—স্তোত্ৰত, ব্ৰহ্মবাণীত, উচ্চাৰিত উক্থত প্ৰশংসিত। অথবা, হে মঘৱন, তোমাৰ দুটা হৰিত (তাম্ৰবৰ্ণ) অশ্বেৰে যোজিত হৈ, বাহুত বজ্ৰ ধৰি, হে ইন্দ্ৰ, তুমি আগবাঢ়ি আহা।

Mantra 2

यद्वा दिवि पार्ये सुष्विमिन्द्र वृत्रहत्येऽवसि शूरसातौ । यद्वा दक्षस्य बिभ्युषो अबिभ्यदरन्धयः शर्धत इन्द्र दस्यून् ॥

অথবা দূৰ আকাশত, হে ইন্দ্ৰ, তুমি বৃত্ৰ-হত্যাৰ বাবে, শূৰ-সাতৌ (বীৰ-বিজয়) লাভৰ সহায়ত বলৱান হৈ উঠিলা। অথবা, দক্ষতাৰ ভয়ে ভীত দস্যু-দলসমূহক তুমি নিৰ্ভয়ে বশ কৰিলা—হে ইন্দ্ৰ, তুমিই আলোকৰ যুদ্ধত আমাৰ সহায়।

Mantra 3

पाता सुतमिन्द्रो अस्तु सोमं प्रणेनीरुग्रो जरितारमूती । कर्ता वीराय सुष्वय उ लोकं दाता वसु स्तुवते कीरये चित् ॥

ইন্দ্ৰে সুত সোম পান কৰক—উগ্ৰ নেতা, ৰক্ষাৰে গায়কক আগবঢ়োৱা সহায়ক। যি বীৰে উত্তমকৈ সুত কৰে, তাৰ বাবে তেওঁ বিস্তৃত লোক (অৱকাশ) সৃষ্টি কৰে; আৰু স্তৱন কৰা কবিকো তেওঁ বসু-ধন দান কৰে।

Mantra 4

गन्तेयान्ति सवना हरिभ्यां बभ्रिर्वज्रं पपिः सोमं ददिर्गाः । कर्ता वीरं नर्यं सर्ववीरं श्रोता हवं गृणतः स्तोमवाहाः ॥

সৱনসমূহলৈ তেওঁ গমন কৰে, পুনৰো গমন কৰে—হৰিদ্বয় (হৰি-অশ্ব) সহ; বজ্ৰধাৰী, সোম পান কৰে, গাভীৰূপ ৰশ্মি/আলোক দান কৰে। তেওঁ বীৰক গঢ়ে—নৰ্য, সৰ্ববীৰ; গুণগান কৰা জনৰ আহ্বান তেওঁ শুনে—স্তোম-বাহক (স্তোত্ৰ বহনকাৰী) তেওঁ।

Mantra 5

अस्मै वयं यद्वावान तद्विविष्म इन्द्राय यो नः प्रदिवो अपस्कः । सुते सोमे स्तुमसि शंसदुक्थेन्द्राय ब्रह्म वर्धनं यथासत् ॥

ইন্দ্ৰৰ বাবে—যি আমাৰ বাবে পৰম দ্যুলোকৰ কৰ্মকাৰী—আমি যি বাছনি-যোগ্য, তাকেই বিচাৰি বাছি লওঁ। সুতে সোমে আমি স্তৱ কৰোঁ; উক্ত-শংসাত ঘোষণা কৰোঁ—যেন ইন্দ্ৰৰ বাবে ব্ৰহ্ম (মন্ত্ৰবাণী) শক্তিবৃদ্ধি হৈ উঠে।

Mantra 6

ब्रह्माणि हि चकृषे वर्धनानि तावत्त इन्द्र मतिभिर्विविष्मः । सुते सोमे सुतपाः शंतमानि राण्ड्या क्रियास्म वक्षणानि यज्ञैः ॥

কাৰণ তুমি নিশ্চয় ব্ৰহ্মাণি (মন্ত্ৰসমূহ) শক্তিবৃদ্ধিৰূপে গঢ়িছা; সেই পৰ্যন্ত, হে ইন্দ্ৰ, আমাৰ মতিসমূহেৰে আমি তোমাক বাছি লওঁ। সুতে সোমৰ সুতপাঃ, যজ্ঞসমূহেৰে আমাৰ বাবে অতি শান্তিদায়ক সমৃদ্ধি, আৰু আগবঢ়াই নিয়া ধন্যময় ভোগসমূহ সম্পাদন কৰ।

Mantra 7

स नो बोधि पुरोळाशं रराणः पिबा तु सोमं गोऋजीकमिन्द्र । एदं बर्हिर्यजमानस्य सीदोरुं कृधि त्वायत उ लोकम् ॥

হে ইন্দ্ৰ, গোঋজীক (দীপ্ত কিৰণসমৃদ্ধ) সোম পান কৰা; পূৰোডাশ (অৰ্পণ-পিঠা) লৈ আনন্দিত হৈ আমাৰ প্ৰতি জাগ্ৰত হোৱা। যজমানৰ এই বৰ্হি (পবিত্ৰ আসন)-ত বহা; তোমালৈ হাত মেলি আহে যি, তাৰ বাবে লোক-অন্তৰাল বিস্তৃত কৰি দিয়া।

Mantra 8

स मन्दस्वा ह्यनु जोषमुग्र प्र त्वा यज्ञास इमे अश्नुवन्तु । प्रेमे हवासः पुरुहूतमस्मे आ त्वेयं धीरवस इन्द्र यम्याः ॥

হে উগ্ৰ ইন্দ্ৰ, অন্তৰৰ সন্মত আনন্দত মন্দস্ব (উল্লসিত) হোৱা; আমাৰ এই যজ্ঞ-কর্মসমূহ তোমালৈ আগবাঢ়ি ধৰি লওক। বহু-আহ্বানিত (পুরুহূত) তোমাক লক্ষ্য কৰি আমাৰ আহ্বানসমূহ আমাৰ ভিতৰত আগুৱাই আহক; হে ইন্দ্ৰ, সহায়ৰ বাবে এই ধীৰ-বুদ্ধি (আলোকিত চিন্তা) তোমালৈ জোঁত খাই যুক্ত হওক।

Mantra 9

तं वः सखायः सं यथा सुतेषु सोमेभिरीं पृणता भोजमिन्द्रम् । कुवित्तस्मा असति नो भराय न सुष्विमिन्द्रोऽवसे मृधाति ॥

হে সখাসকল, সুতে সোমসমূহে যিদৰে যজ্ঞত কৰে, তেনেদৰে পিষা সোম-পানীয়ে ভোগী ইন্দ্ৰক পূৰ্ণ কৰি তোলক। নিশ্চয় তেওঁ আমাৰ ভৰা-আনোতা (সমৃদ্ধি বহন-আনয়ন)ৰ বাবে উপস্থিত থাকিব; সু-সুষ্বিম (ভালদৰে পিষা-চাপা) জনৰ সহায়ত ইন্দ্ৰ কেতিয়াও ব্যৰ্থ নহয়।

Mantra 10

एवेदिन्द्रः सुते अस्तावि सोमे भरद्वाजेषु क्षयदिन्मघोनः । असद्यथा जरित्र उत सूरिरिन्द्रो रायो विश्ववारस्य दाता ॥

এৱেই ইন্দ্ৰ সুত সোমত স্থৱিত হয়, ভৰদ্বাজসকলৰ মাজত; তাতেই দানশীল মঘৱান ৰূপে তেওঁ বাস কৰে। যেনে স্তোত্ৰকাৰৰ বাবে, তেনেই সূৰিৰ (প্ৰজ্ঞাৱান দাতাৰ) বাবেও—ইন্দ্ৰ, সকলো-আকাঙ্ক্ষিত ঐশ্বৰ্য-সমৃদ্ধিৰ দাতা হওক।

Frequently Asked Questions

It is a hymn inviting Indra to the Soma-pressing and praising him as the vajra-bearing giver who responds to sacred speech and grants strength, peace, and prosperity.

Because the hymn presents Soma-offering and inspired recitation as the means that ‘strengthen’ and attract Indra—making divine help present through yajña and praise.

It asks for peace-giving prosperities, rich enjoyments that carry life forward, protection for the worshipper, and “all-desirable” abundance bestowed by Indra.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App