
Sukta 6.17
Bharadvāja Bārhaspatya (traditional attribution for RV 6.17; needs confirmation)
Indra
Trishtubh (high likelihood; requires verification)
এই সূক্তটো ইন্দ্ৰলৈ এক প্ৰবল সোম-আহ্বান; তাত তেওঁক বজ্ৰধাৰী, বৃত্ৰ-ভঞ্জক আৰু বাধাত আবদ্ধ “গাই” (আলো, ৰশ্মি আৰু প্ৰাচুৰ্য) মুকলি কৰোঁতা বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে। ইয়াত স্মৰণ কৰা হয় যে যেতিয়া অধাৰ্মিক/অদেৱীয় শক্তিয়ে দেৱতাসকলক আক্ৰমণ কৰিছিল, তেতিয়া দেৱতাসকলে ইন্দ্ৰক অগ্ৰভাগত স্থাপন কৰিছিল; আৰু উপাসকসকলৰ বাবে বিজয়, বল আৰু দেৱ-নিযুক্ত পূৰ্ণতা প্ৰাৰ্থনা কৰা হয়। শেষ প্ৰাৰ্থনাই পৌৰাণিক বিজয়ক বৰ্তমানৰ আকাঙ্ক্ষালৈ ৰূপান্তৰ কৰে: যজ্ঞক্ৰিয়া দেৱ-স্থাপিত লাভ জিকক, আৰু দৃঢ়, বীৰোচিত আনন্দত পৰিপক্ব হওক।
Mantra 1
पिबा सोममभि यमुग्र तर्द ऊर्वं गव्यं महि गृणान इन्द्र । वि यो धृष्णो वधिषो वज्रहस्त विश्वा वृत्रममित्रिया शवोभिः ॥
হে ইন্দ্ৰ, সোম পান কৰা; তাৰ সৈতে, হে উগ্ৰ, দীপ্ত ৰশ্মিৰ মহৎ গব্য-উৰ্ব (গো-গৃহ/গো-পেন) ভাঙি খোলা। আমাৰ স্তুতিবাণীৰে প্ৰশংসিত, হে বজ্ৰহস্ত ধৃষ্ট বধিষ, তুমি তোমাৰ মহাশক্তিৰে সকলো বৃত্র আৰু শত্রু-শক্তিক চূর্ণ কৰা।
Mantra 2
स ईं पाहि य ऋजीषी तरुत्रो यः शिप्रवान्वृषभो यो मतीनाम् । यो गोत्रभिद्वज्रभृद्यो हरिष्ठाः स इन्द्र चित्राँ अभि तृन्धि वाजान् ॥
সেই ইন্দ্ৰই তোমাক ৰক্ষা কৰক—যি ঋজীষী, তৰুত্ৰ, শিপ্ৰৱান্, মতি-সমূহৰ বৃষভ তথা অধিপতি; যি গোট্ৰভিদ্, বজ্ৰধাৰী, হৰিষ্ঠা অশ্বসমূহৰ ওপৰত আৰূঢ়। হে ইন্দ্ৰ, বিচিত্ৰ বল-সমৃদ্ধি (ৱাজান্) আমাৰ ফালে অভিমুখে তাড়ি আন।
Mantra 3
एवा पाहि प्रत्नथा मन्दतु त्वा श्रुधि ब्रह्म वावृधस्वोत गीर्भिः । आविः सूर्यं कृणुहि पीपिहीषो जहि शत्रूँरभि गा इन्द्र तृन्धि ॥
এইদৰে প্ৰাচীন ৰীতিত ৰক্ষা কৰা; ই তোমাক আনন্দিত কৰক। ব্ৰহ্ম (মন্ত্ৰ) শুনা, আমাৰ গীৰ্ভিঃ দ্বাৰা বৃদ্ধি লাভ কৰা। সূৰ্যক প্ৰকাশমান কৰা; সোমে স্ফীত হৈ শত্রুসকলক বধ কৰা; হে ইন্দ্ৰ, গা/ৰশ্মিসমূহক আমাৰ ফালে তাড়ি আন।
Mantra 4
ते त्वा मदा बृहदिन्द्र स्वधाव इमे पीता उक्षयन्त द्युमन्तम् । महामनूनं तवसं विभूतिं मत्सरासो जर्हृषन्त प्रसाहम् ॥
হে স্বধাৱান্ বৃহৎ ইন্দ্ৰ, এই সোম-মদসমূহ—পান কৰা হ’লে—তোমাৰ দ্যুমন্ত শক্তিক বৃদ্ধি কৰে; তোমাৰ মহান, অনূন, তৱস্ আৰু বিভূতি। এই উল্লাসিত পানসমূহ তোমাত প্ৰসাহ (অতিক্ৰমকাৰী) ৰূপে হর্ষিত হয়।
Mantra 5
येभिः सूर्यमुषसं मन्दसानोऽवासयोऽप दृळ्हानि दर्द्रत् । महामद्रिं परि गा इन्द्र सन्तं नुत्था अच्युतं सदसस्परि स्वात् ॥
যি শক্তিসমূহেৰে তুমি আনন্দিত হৈ সূৰ্য আৰু উষাক প্ৰকাশিত কৰিলা, আৰু দৃঢ়কৈ ধৰা বাধাসমূহ চূর্ণ কৰিলা—সেই শক্তিৰে হে ইন্দ্ৰ, ৰশ্মিসমূহ ধৰি ৰখা মহাশিলাখনিও ফালি দে। এতিয়ালৈ অচল হৈ থকা তাক সত্তাৰ আসন (সদস)ৰ পৰা আঁতৰাই পেলোৱা।
Mantra 6
तव क्रत्वा तव तद्दंसनाभिरामासु पक्वं शच्या नि दीधः । और्णोर्दुर उस्रियाभ्यो वि दृळ्होदूर्वाद्गा असृजो अङ्गिरस्वान् ॥
তোমাৰ ক্রতু (ইচ্ছাশক্তি) আৰু তোমাৰ দংসনাসমূহেৰে, তোমাৰ শচী—কাৰ্যকৰী কৌশলেৰে—অপক্বৰ ভিতৰত পক্ব ফল স্থাপন কৰিলা। উস্ৰিয়াসকলৰ (উজ্জ্বল গাভী/ৰশ্মি) বাবে দুৱাৰ মুকলি কৰিলা; দৃঢ় বাধা ভাঙিলা; আৰু ঘেৰাৰ পৰা গাভীসমূহ—ৰশ্মিসমূহ—অঙ্গিৰসৱান ঋষিশক্তিৰ সৈতে মুক্ত কৰিলা।
Mantra 7
पप्राथ क्षां महि दंसो व्युर्वीमुप द्यामृष्वो बृहदिन्द्र स्तभायः । अधारयो रोदसी देवपुत्रे प्रत्ने मातरा यह्वी ऋतस्य ॥
তোমাৰ মহাশক্তিৰ দংসেৰে তুমি পৃথিৱীক বিস্তাৰ কৰিলা, আৰু বিশাল দ্যৌ (আকাশ)ক স্থিৰ কৰি থামিলা—হে মহিমাময় ইন্দ্ৰ। তাৰ পাছত তুমি দুয়ো ৰোদসী—দেৱপুত্ৰী—ধাৰণ কৰিলা; ঋতৰ ভিতৰত বহমান, প্ৰাচীন মাতৃদ্বয়ক, বিস্তৃত-প্ৰবাহিনী মাতৃদ্বয়ক।
Mantra 8
अध त्वा विश्वे पुर इन्द्र देवा एकं तवसं दधिरे भराय । अदेवो यदभ्यौहिष्ट देवान्त्स्वर्षाता वृणत इन्द्रमत्र ॥
তেতিয়া, হে ইন্দ্ৰ, সকলো দেৱতাই তোমাক আগত স্থাপন কৰিলে—যুদ্ধ-বহনাৰ বাবে একমাত্ৰ বলবান শক্তি ৰূপে। যেতিয়া অদেৱ (দেৱবিৰোধী) শক্তিয়ে দেৱসকলক তীব্ৰভাৱে আক্রমণ কৰিলে, তেতিয়া স্বৰ-বিজয়ীসকলে ইয়াত ইন্দ্ৰক বাছি ল’লে।
Mantra 9
अध द्यौश्चित्ते अप सा नु वज्राद्द्वितानमद्भियसा स्वस्य मन्योः । अहिं यदिन्द्रो अभ्योहसानं नि चिद्विश्वायुः शयथे जघान ॥
তেতিয়া আকাশো তোমাৰ বজ্ৰৰ পৰা আঁতৰি গ’ল; তোমাৰ নিজ ক্ৰোধৰ ভয়ত দুবাৰ বেঁকা হৈ সৰি গ’ল। যেতিয়া ইন্দ্ৰে আগবাঢ়ি অহা অহি-শক্তিক আঘাত কৰিলে, তেতিয়া সৰ্বজীৱনো নিজৰ গুহাতেই পৰি ৰ’ল—নিহত হৈ।
Mantra 10
अध त्वष्टा ते मह उग्र वज्रं सहस्रभृष्टिं ववृतच्छताश्रिम् । निकाममरमणसं येन नवन्तमहिं सं पिणगृजीषिन् ॥
তেতিয়া ত্বষ্টাই, হে মহাশক্তিমান, তোমাৰ বাবে উগ্ৰ বজ্ৰ গঢ়িলে—সহস্ৰধাৰ, শতশৃঙ্গ। সেই অপ্ৰতিহত, অপসাৰণ-অযোগ্য শক্তিৰে, হে হৰিতাশ্ব-ধাৰী, তুমি নৱধা অহিক চূর্ণ-বিচূর্ণ কৰিলা।
Mantra 11
वर्धान्यं विश्वे मरुतः सजोषाः पचच्छतं महिषाँ इन्द्र तुभ्यम् । पूषा विष्णुस्त्रीणि सरांसि धावन्वृत्रहणं मदिरमंशुमस्मै ॥
বিশ্বে মৰুতসকল একমত হৈ, হে ইন্দ্ৰ, তোমাৰ বাবে বলবর্ধক পানীয় ৰান্ধিলে—শক্তিৰ শত মাত্ৰা। পূষণ আৰু বিষ্ণুৱে তিনিটা স্ৰোত দৌৰি চলাই, তেওঁৰ বাবে মদিৰা সোমৰ অংশু নিপীড়ন কৰিলে—বৃত্ৰহন্তা।
Mantra 12
आ क्षोदो महि वृतं नदीनां परिष्ठितमसृज ऊर्मिमपाम् । तासामनु प्रवत इन्द्र पन्थां प्रार्दयो नीचीरपसः समुद्रम् ॥
নদীসমূহক ঘেৰাই ধৰা মহান বাধা তুমি দূৰ কৰিলা; পানীৰ তৰংগ তুমি মুক্ত কৰিলা। সিহঁতৰ তললৈ নামি যোৱা প্ৰবাহত অনুসৰি, হে ইন্দ্ৰ, তুমি সিহঁতৰ বাবে পথ কাটি দিলা; তুমি পানীসমূহক তললৈ ঠেলি পূৰ্ণতাৰ সাগৰলৈ প্ৰেৰণ কৰিলা।
Mantra 13
एवा ता विश्वा चकृवांसमिन्द्रं महामुग्रमजुर्यं सहोदाम् । सुवीरं त्वा स्वायुधं सुवज्रमा ब्रह्म नव्यमवसे ववृत्यात् ॥
এইদৰে এই সকলো কৰ্মৰ কৰ্তা ইন্দ্ৰ—মহান, উগ্ৰ, অজৰ, বলদাতা—তুমি সু-বীৰ, সু-আয়ুধধাৰী, সু-বজ্ৰধাৰী। সহায়ৰ বাবে নতুন ব্ৰহ্ম (প্ৰেৰিত স্তোত্ৰবাণী) তোমালৈ মুখ ঘূৰাওক।
Mantra 14
स नो वाजाय श्रवस इषे च राये धेहि द्युमत इन्द्र विप्रान् । भरद्वाजे नृवत इन्द्र सूरीन्दिवि च स्मैधि पार्ये न इन्द्र ॥
হে ইন্দ্ৰ, বল-সমৃদ্ধি (ৱাজ), যশ (শ্ৰৱস), ইষা (প্ৰেৰণাশক্তি) আৰু ৰায় (অন্তৰ্ধন)-ৰ বাবে আমাৰ নিমিত্তে দ্যুমৎ (দীপ্তিময়) বিপ্ৰসকলক স্থাপন কৰাঁ। ভৰদ্বাজ-বংশত, হে ইন্দ্ৰ, আমাৰ সূৰী (আলোকিত নেতা)সকলক বৃদ্ধি কৰাঁ; হে ইন্দ্ৰ, দিৱিতো আৰু পাৰ্য (পৰলোক/দূৰ-লোক)তো আমাৰ বাবে সহায়ক হৈ থাকাঁ।
Mantra 15
अया वाजं देवहितं सनेम मदेम शतहिमाः सुवीराः ॥
এই (অৰ্পণ-পথ আৰু বল) দ্বাৰা আমি দেৱ-হিত (দেৱসকলৰ দ্বাৰা স্থাপিত) ৱাজ (সমৃদ্ধি) লাভ কৰোঁ; আমি শতগুণে আনন্দিত হওঁ—সুৱীৰ (সত্য-বীৰত্ব)ত সমৃদ্ধ।
It praises Indra after he drinks Soma, celebrating his power to smash Vṛtra-like obstruction, release light/wealth, and secure victory and protection for the worshippers.
In Vedic symbolism, “cows” often mean rays of light and also prosperity. The “pen” is the enclosure of obstruction; Indra breaks it so light, waters, and abundance can flow.
Traditionally it fits Indra-Soma offerings in Soma rites, and it can also be recited as a prayer for strength, removing obstacles, and gaining divinely supported success (vāja).
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.