
Sukta 5.78
Atri (Ātreya)
Ashvins (Nāsatyā)
Gāyatrī (probable; short refrain-like structure; verify against metrical count)
এই সূক্তত দ্ৰুত দেৱ-চিকিৎসক অশ্বিন (নাসত্যা)ক অতি তৎপৰতাৰে আহ্বান কৰা হৈছে—সোম অৰ্পণলৈ শীঘ্ৰ আহক আৰু মুখ ঘূৰাই নাযাওক। মূল বিষয় হৈছে প্ৰসৱকালীন সুৰক্ষা আৰু সফল প্ৰসৱ—যথাসময়ত গৰ্ভাশয় মুকলি হওক, মাতৃ আৰু শিশু জীৱিত আৰু অক্ষতভাৱে বাহিৰ ওলাই আহক। সপ્તবধ্ৰিৰ উদ্ধাৰৰ স্মৰণ-প্ৰসঙ্গ অশ্বিনদ্বয়ৰ আৰোগ্যদায়ী শক্তিক অধিক দৃঢ়ভাৱে প্ৰতিপন্ন কৰে।
Mantra 1
अश्विनावेह गच्छतं नासत्या मा वि वेनतम् । हंसाविव पततमा सुताँ उप ॥
হে অশ্বিন-দ্বয়, ইয়ালৈ আহাঁ; হে নাসত্যা, মুখ ঘূৰাই নাযাবা। উৰা মৰা দুটা হাঁহৰ দৰে, আমাৰ ভিতৰত নিংড়োৱা সোম-ৰসৰ ওচৰলৈ দ্ৰুত নামি আহাঁ।
Mantra 2
अश्विना हरिणाविव गौराविवानु यवसम् । हंसाविव पततमा सुताँ उप ॥
হে অশ্বিনদ্বয়, দুটা তাম্ৰবৰ্ণ অশ্বৰ দৰে, দুটা দীপ্ত গৌৰ-বৃষৰ দৰে চৰণভূমিৰ পিছে পিছে গৈ, দুটা হাঁহৰ দৰে উৰি আহা—চেপা সোমৰ ওচৰলৈ, আমাৰ ভিতৰত প্ৰস্তুত আনন্দৰ ওচৰলৈ।
Mantra 3
अश्विना वाजिनीवसू जुषेथां यज्ञमिष्टये । हंसाविव पततमा सुताँ उप ॥
হে অশ্বিনদ্বয়, বাজিক-ধনৰ অধিপতি, ইষ্টি-সিদ্ধিৰ বাবে এই যজ্ঞ গ্ৰহণ কৰি উপভোগ কৰা; দুটা হাঁহৰ দৰে উৰি আহা—চেপা সোমৰ ওচৰলৈ, আমাৰ ভিতৰত।
Mantra 4
अत्रिर्यद्वामवरोहन्नृबीसमजोहवीन्नाधमानेव योषा । श्येनस्य चिज्जवसा नूतनेनागच्छतमश्विना शंतमेन ॥
যেতিয়া অত্রি ঋষি দুঃখত পতিত হৈ তোমালোকক আহ্বান কৰিছিল—প্ৰসব-বেদনাত কাতৰ নাৰীৰ দৰে কঁপি কঁপি—তেতিয়া বাজপাখিৰোতকৈ নৱতৰ বেগেৰে আহা, হে অশ্বিনদ্বয়, তোমালোকৰ সৰ্বাধিক শান্তিদায়ক শক্তিসহ।
Mantra 5
वि जिहीष्व वनस्पते योनिः सूष्यन्त्या इव । श्रुतं मे अश्विना हवं सप्तवध्रिं च मुञ्चतम् ॥
হে বনস্পতী, পৃথক কৰি মেলি দে—পক্ব-কাল পোৱা নাৰীৰ দৰে যোনি মুকলি হওক। হে অশ্বিনদ্বয়, মোৰ আহ্বান শুনা, আৰু সপ্তবধ্ৰিকো মুক্ত কৰা।
Mantra 6
भीताय नाधमानाय ऋषये सप्तवध्रये । मायाभिरश्विना युवं वृक्षं सं च वि चाचथः ॥
ভীত, কাতৰাই কঁপি থকা ঋষি সপ্তবধ্ৰিৰ বাবে—হে অশ্বিনদ্বয়—তোমালোক মায়াশক্তিৰে গছটোক জোৰা-ভাঙা কৰি, সংযোগ আৰু বিচ্ছেদ ঘটাই, তাক মুক্ত কৰিলা।
Mantra 7
यथा वातः पुष्करिणीं समिङ्गयति सर्वतः । एवा ते गर्भ एजतु निरैतु दशमास्यः ॥
যেনেকৈ বতাহে পদ্ম-পুখুৰীক চাৰিওফালৰ পৰা কঁপাই তোলে, তেনেকৈ তোমাৰ গৰ্ভ কঁপি উঠক, আৰু বাহিৰলৈ ওলাই আহক—হে দশমাসীয়া—মুক্ত আকাশলৈ।
Mantra 8
यथा वातो यथा वनं यथा समुद्र एजति । एवा त्वं दशमास्य सहावेहि जरायुणा ॥
যেনেকৈ বায়ু বয়, যেনেকৈ বন দুলে, যেনেকৈ সমুদ্ৰ কঁপে—তেনেকৈ হে দশ-মাসীয়া (গৰ্ভস্থ) জন, জৰায়ুৰ সৈতে একেলগে তললৈ নামি বাহিৰলৈ আহা।
Mantra 9
दश मासाञ्छशयानः कुमारो अधि मातरि । निरैतु जीवो अक्षतो जीवो जीवन्त्या अधि ॥
দশ মাহ শুই থকা কুমাৰ মাতৃৰ ওপৰত—সেইজন জীৱিত, অক্ষত হৈ বাহিৰলৈ ওলাই আহক; জীৱিত মাতৃৰ ওপৰত জীৱিতেই।
The hymn praises the Aśvins (also called Nāsatyā), twin divine horsemen known in the Veda as swift healers and rescuers who respond quickly to prayers.
Its main purpose is protection and healing, with a strong focus on safe childbirth—asking that the womb open at the right time and that both mother and child remain alive and unharmed.
Saptavadhri is recalled as an example of the Aśvins’ power to free and save. By naming a past rescue, the hymn strengthens confidence that they will grant timely help again.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.