Sukta 56
Sukta 5.56
Atri (Ātreya) — probable for RV 5.56
Maruts (invoked through Agni as mediator)
Trishtubh (probable)
এই সূক্তত ইন্দ্ৰৰ ঝড়-সেনা মৰুতসকলক দীপ্তিমান স্বৰ্গৰ পৰা মানৱ সমাজলৈ নামি আহিবলৈ আহ্বান কৰা হৈছে; অগ্নিক মধ্যস্থ হিচাপে আহ্বান কৰা হৈছে, যিয়ে তেওঁলোকৰ অৱতৰণক পথ দেখুৱাই আৰু তেওঁলোকৰ উপস্থিতিক যজ্ঞত ফলপ্ৰসূ কৰি তোলে। সূক্তটোৱে তেওঁলোকৰ ঘন একতা, দীপ্তি আৰু অপ্রতিৰোধ্য অগ্ৰগতিক প্ৰশংসা কৰে, আৰু যজমানৰ বাবে তেওঁলোকৰ আগমনে প্ৰাচুৰ্য, সঠিক প্ৰেৰণা আৰু উদাৰ সৌভাগ্য মুকলি হওক বুলি প্ৰাৰ্থনা কৰে।
Mantras
Mantra 1
अग्ने शर्धन्तमा गणं पिष्टं रुक्मेभिरञ्जिभिः । विशो अद्य मरुतामव ह्वये दिवश्चिद्रोचनादधि ॥
হে অগ্নি, আজি মই মৰুতসকলৰ গোট-গোটে চলা সেনাদলক আহ্বান কৰোঁ—একে-একে গাঁথা একতাত ঘন, সোনালী অলংকাৰ-উজ্জ্বল; দ্যুলোকৰ দীপ্ত ৰোচনাৰ পৰাও আহি। এই শক্তিসমূহ আমাৰ মানৱ-সমাজলৈ নামি আহক, আৰু সঠিক গতি জ্বলাই তুলক।
Mantra 2
यथा चिन्मन्यसे हृदा तदिन्मे जग्मुराशसः । ये ते नेदिष्ठं हवनान्यागमन्तान्वर्ध भीमसंदृशः ॥
তোমাৰ হৃদয়ত যি সংকল্প, সেয়াই মোৰ আশা-আকাঙ্ক্ষাই স্পৰ্শ কৰিছে। যিসকল আহ্বান তোমাৰ ওচৰত সৰ্বাধিক নিকটলৈ আহিছে—হে ভয়ংকৰ দৰ্শনধাৰী—সেইবোৰক বঢ়াই দিয়া, যাতে এই আহ্বান তোমাৰ শক্তিৰ নিশ্চিত পথ হয়।
Mantra 3
मीळ्हुष्मतीव पृथिवी पराहता मदन्त्येत्यस्मदा । ऋक्षो न वो मरुतः शिमीवाँ अमो दुध्रो गौरिव भीमयुः ॥
যেনেকৈ মীঢ়ুষ্মতী—ফলদায়িনী পৃথিৱী আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈ কঁপি উঠে, তেনেকৈ উচ্ছ্বাসময় মদন-আনন্দ আমাৰ ফালে ধাৱমান হৈ আহে। হে মৰুতগণ, তোমালোকৰ বেগবান বল ভালুকৰ দৰে—অদম্য; বৃষৰ দৰে ধাৱনশীল; গৌৰীৰ দৰে ভয়ংকৰ আক্রমণকাৰী।
Mantra 4
नि ये रिणन्त्योजसा वृथा गावो न दुर्धुरः । अश्मानं चित्स्वर्यं पर्वतं गिरिं प्र च्यावयन्ति यामभिः ॥
যিসকলে নিজৰ ওজসাৰে তললৈ ঠেলি দিয়ে—ধৰি ৰাখিব নোৱাৰা গৰুৰ দৰে। স্বৰ্গ-অন্বেষী শিলটোও, পৰ্বত, গিৰি—তেওঁলোকে নিজৰ গতি-পথেৰে কঁপাই চলাই দিয়ে।
Mantra 5
उत्तिष्ठ नूनमेषां स्तोमैः समुक्षितानाम् । मरुतां पुरुतममपूर्व्यं गवां सर्गमिव ह्वये ॥
এতিয়া উঠা—স্তোত্ৰেৰে সু-উদ্দীপিত এইসকলৰ সৈতে। গৰুৰ স্ৰোত-মুক্তিৰ দৰে, পোহৰৰ ৰশ্মিসকল উন্মুক্তলৈ উজাৰি দিয়া যেন, মই মৰুতগণক আহ্বান কৰোঁ—অতি প্ৰচুৰ, অপূৰ্ব।
Mantra 6
युङ्ग्ध्वं ह्यरुषी रथे युङ्ग्ध्वं रथेषु रोहितः । युङ्ग्ध्वं हरी अजिरा धुरि वोळ्हवे वहिष्ठा धुरि वोळ्हवे ॥
নিশ্চয় ৰথত অৰুণী (ৰুদ্ৰবৰ্ণ) অশ্বীসকলক জুৱাই দিয়া; ৰথসমূহত ৰোহিত (লাল) অশ্বসকলকো জুৱাই দিয়া। ধুৰিত অজিৰ (দ্ৰুতগামী) হৰী অশ্বদ্বয়ক জুৱাই দিয়া—তোমালোকক বহন কৰিবলৈ; ধুৰিত সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ বাহকসকলক জুৱাই দিয়া—তোমালোকক বহন কৰিবলৈ।
Mantra 7
उत स्य वाज्यरुषस्तुविष्वणिरिह स्म धायि दर्शतः । मा वो यामेषु मरुतश्चिरं करत्प्र तं रथेषु चोदत ॥
আৰু এই অৰুষ (ৰুদ্ৰবৰ্ণ), বাজিক (বিজয়-ধন-বহনকাৰী), তুবিষ্বণি (মহানাদী) জনক ইয়াত স্থাপন কৰা হৈছে—চকুত দেখা যায়। হে মৰুতসকল, যাত্ৰাবোৰত সি তোমালোকক দীঘলীয়া সময় বিলম্ব নকৰক; ৰথসমূহত তাক আগবঢ়াই দিয়া।
Mantra 8
रथं नु मारुतं वयं श्रवस्युमा हुवामहे । आ यस्मिन्तस्थौ सुरणानि बिभ्रती सचा मरुत्सु रोदसी ॥
এতিয়া আমি শ্ৰৱস্যু (শ্ৰৱস্-জয়ী, কীৰ্তিময়) মৰুত-ৰথক আহ্বান কৰোঁ। য’ত ৰোদসী—দুই বিস্তৃত জগত, দ্যৌ আৰু পৃথিৱী—মৰুতসকলৰ সৈতে একেলগে স্থিৰ হৈ থাকে, দিৱ্য আনন্দসমূহ বহন কৰি।
Mantra 9
तं वः शर्धं रथेशुभं त्वेषं पनस्युमा हुवे । यस्मिन्त्सुजाता सुभगा महीयते सचा मरुत्सु मीळ्हुषी ॥
ৰথত শোভিত, তীক্ষ্ণ-তেজস্বী আৰু পনস্যু (যথোচিত আনন্দ/স্তোত্ৰ লাভত আগ্ৰহী) তোমালোকৰ সেই শর্ধ (মৰুৎ-গণ)ক আমি আহ্বান কৰোঁ। য’ত সুজাত, শুভাগা মহাশক্তি (শ্ৰী/ঐশ্বৰ্য) মৰুৎসকলৰ সৈতে একেলগে মিলি মহিমাত বৃদ্ধি পায়—দাতা, উদাৰ দানশীলা।
Frequently Asked Questions
Agni functions as the divine messenger in Vedic ritual. By calling Agni first, the poet asks him to conduct the Maruts from the heavenly luminous realm into the sacrifice and the human community.
The Maruts are a group of storm and wind powers—many acting as one—known for speed, brilliance, and a roaring presence. They bring energizing movement, protection, and the conditions for rain and increase.
In Vedic poetry, “cows” often symbolize rays of light or streams of abundance. The hymn uses this image to say the Maruts’ coming releases luminous, life-giving energies outward into the world.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.