Sukta 42
Sukta 4.42
Vāmadeva Gautama (hymn RV 4.42 traditionally associated with Vāmadeva; dialogic/self-declaratory style)
Varuṇa (self-proclamation; royal aspect)
Triṣṭubh (probable)
RV 4.42 এটা এক প্ৰভাৱশালী আত্ম-ঘোষণামূলক সূক্ত; ইয়াত কাব্য-স্বৰ বৰুণৰ ৰাজত্বৰ অধিকাৰ লৈ কথা কয়—ঋত (বিশ্ব-নিয়ম) ৰক্ষা কৰি, সার্বভৌমত্ব আৰু সৰ্বব্যাপী অভিভাৱকত্ব প্ৰতিষ্ঠা কৰে। সূক্তখনে ইন্দ্ৰকো শক্তিৰ ক্ষেত্ৰত আনে; বৰুণৰ নৈতিক-ৰাজকীয় শাসনক ইন্দ্ৰৰ বিজয়ী বলৰ (যিয়ে নদীবোৰ মুক্ত কৰে) সৈতে তুলনা কৰি পৰিপূৰক ৰূপে দেখুৱায়। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হ’ল দেৱীয় বৈধতা দৃঢ় কৰা আৰু উপাসকসকলৰ বাবে স্থায়ী সমৃদ্ধি (ৰায়ী), সুৰক্ষা, আৰু অক্লান্ত প্ৰাচুৰ্য নিশ্চিত কৰা।
Mantras
Mantra 2
अहं राजा वरुणो मह्यं तान्यसुर्याणि प्रथमा धारयन्त । क्रतुं सचन्ते वरुणस्य देवा राजामि कृष्टेरुपमस्य वव्रेः ॥
মই ৰজা বৰুণ; মোৰ বাবে সেই আদিম অসুৰীয় শক্তিসমূহে সেই মহৎ কৰ্মসমূহ ধাৰণ কৰিলে। দেবতাসকল বৰুণৰ ক্রতুত সংলগ্ন; সৰ্বোচ্চ পৰিবেষ্টনত আৱৃত হৈ মই জনসমূহৰ ওপৰত শাসন কৰোঁ।
Mantra 4
अहमपो अपिन्वमुक्षमाणा धारयं दिवं सदन ऋतस्य । ऋतेन पुत्रो अदितेॠतावोत त्रिधातु प्रथयद्वि भूम ॥
মই জলসমূহক স্ফীত কৰিলোঁ—বৃদ্ধি ঢালি দিয়া; ঋতৰ আসনত মই দ্যৌক ধাৰণ কৰিলোঁ। ঋতেন, অদিতিৰ পুত্ৰ—ঋতত স্থিত—ত্ৰিধাতুক বিস্তাৰ কৰিলে আৰু পৃথিৱীক বহল কৰিলে।
Mantra 6
अहं ता विश्वा चकरं नकिर्मा दैव्यं सहो वरते अप्रतीतम् । यन्मा सोमासो ममदन्यदुक्थोभे भयेते रजसी अपारे ॥
মই সেই সকলো কৰ্ম সম্পন্ন কৰিলোঁ; মোৰ ওপৰতকৈ অধিক, অপ্ৰতিদ্বন্দ্বী দেৱীয় বল কোনেও নিৰ্বাচন কৰিব নোৱাৰে। যেতিয়া সোম-ধাৰাসমূহে মোক উল্লাসিত কৰে, যেতিয়া উক্থ-স্তোত্ৰসমূহে মোক উত্তোলিত কৰে, তেতিয়া দূৰতম সীমালৈ বিস্তৃত দুয়ো ৰজসী (দুই বিশ্ব-প্ৰদেশ) কঁপিবলৈ ধৰে।
Mantra 7
विदुष्टे विश्वा भुवनानि तस्य ता प्र ब्रवीषि वरुणाय वेधः । त्वं वृत्राणि शृण्विषे जघन्वान्त्वं वृताँ अरिणा इन्द्र सिन्धून् ॥
তোমাৰ বিষয়ে সকলো ভুৱনেই জানে; সেয়ে, হে বুধ (জ্ঞানী) ঋষি, তুমি সেই কথা বৰুণলৈ স্পষ্টকৈ ঘোষণা কৰা। হে ইন্দ্ৰ, বধকাৰী, তুমি বৃত্ৰসমূহক চূৰ্ণ কৰ; তুমি আবদ্ধ নদীসমূহ—সিন্ধুসকলক—মুক্ত কৰি দিয়া।
Mantra 8
अस्माकमत्र पितरस्त आसन्त्सप्त ऋषयो दौर्गहे बध्यमाने । त आयजन्त त्रसदस्युमस्या इन्द्रं न वृत्रतुरमर्धदेवम् ॥
ইয়াত, আমাৰেই ক্ষেত্ৰত, তোমাৰ পিতৃসকল স্থাপিত আছিল—সাত ঋষি—যেতিয়া দুৰ্গ্ৰাহ্য (আলোক/ধন) বাঁধি থোৱা হৈছিল। তেতিয়া তেওঁলোকে যজ্ঞ কৰিলে আৰু এই বংশৰ ত্ৰসদস্যুক গঢ়ি তুলিলে—ইন্দ্ৰৰ দৰে, বৃত্ৰ-তুৰ (আবৰণ-নাশক), অৰ্ধদেৱ (অৰ্ধ-দৈৱী) শক্তি।
Mantra 10
राया वयं ससवांसो मदेम हव्येन देवा यवसेन गावः । तां धेनुमिन्द्रावरुणा युवं नो विश्वाहा धत्तमनपस्फुरन्तीम् ॥
হব্য (আহুতি)ৰ দ্বাৰা ৰায়ি—সমৃদ্ধি/পূৰ্ণতা—জয় কৰি আমি আনন্দিত হওঁ; আৰু পোষণকাৰী বৃদ্ধি (যৱস)ৰ দ্বাৰা দেৱশক্তিসকল আৰু গাভঃ—আলোকৰ গৰুসমূহ—সমৃদ্ধ হওক। হে ইন্দ্ৰ–ৱৰুণ, সেই দোহনকাৰী ধেনু—অভ্যুদয়ৰ ধাৰা—আমাৰ ভিতৰত চিৰকাল স্থাপন কৰা; যি কেতিয়াও ব্যৰ্থ নহয়, কেতিয়াও সৰি নাযায়।
Frequently Asked Questions
It is a poetic, revelatory style where the seer speaks with the deity’s authority to proclaim Varuṇa’s sovereignty and the supremacy of ṛta (cosmic and moral order).
Varuṇa is primary in the hymn’s royal self-proclamation, but Indra appears as a complementary power—especially as the one who breaks Vṛtra and releases the rivers—culminating in requests to Indra–Varuṇa together.
It is an image for an unfailing stream of nourishment and prosperity—abundance that keeps giving without slipping away—asked to be established permanently in the worshippers’ life.
Ask anything about Sukta 42 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.