Sukta 88

Mantra 1

हविष्पान्तमजरं स्वर्विदि दिविस्पृश्याहुतं जुष्टमग्नौ । तस्य भर्मणे भुवनाय देवा धर्मणे कं स्वधया पप्रथन्त ॥

হৱিষ পান কৰা অগ্নি—অজৰ, স্বৰ্ৱিদ (উজ্জ্বল লোকৰ সন্ধানকাৰী), দ্যুলোক স্পৰ্শ কৰা—আহূত, অগ্নিত জুষ্ট (প্ৰসন্ন) হোৱা। তেওঁৰ ভৰণ (ধাৰণ)-ৰ বাবে, ভুবনৰ ভৱনৰ বাবে, দেৱতাসকলে স্বধাৰে কৰ্ম আৰু ধৰ্ম বিস্তাৰ কৰিলে।

Mantra 2

गीर्णं भुवनं तमसापगूळ्हमाविः स्वरभवज्जाते अग्नौ । तस्य देवाः पृथिवी द्यौरुतापोऽरणयन्नोषधीः सख्ये अस्य ॥

তমসাৰে গিলি লুকুৱাই থোৱা ভুবন প্ৰকাশিত হ’ল—স্বৰ (উজ্জ্বল লোক) উদ্ভাসিত হ’ল—যেতিয়া অগ্নি জন্মিল। তেওঁৰ সখ্যৰ বাবে দেৱতাসকলে—পৃথিৱী, দ্যৌ আৰু আপঃ (জলসমূহ)—ঔষধী (উদ্ভিদ) উৎপন্ন কৰিলে।

Mantra 3

देवेभिर्न्विषितो यज्ञियेभिरग्निं स्तोषाण्यजरं बृहन्तम् । यो भानुना पृथिवीं द्यामुतेमामाततान रोदसी अन्तरिक्षम् ॥

দেৱতাসকলৰ প্ৰেৰণা আৰু যজ্ঞযোগ্য দেৱগণৰ অনুপ্ৰেৰণাত মই অজৰ, মহান অগ্নিক স্তৱ কৰোঁ। যিজনে নিজৰ ভানু (দীপ্তি)-ৰে পৃথিৱী, দ্যৌ (আকাশ) আৰু এই অন্তৰিক্ষ—দুয়ো ৰোদসীৰ মাজৰ মধ্যলোক—প্ৰসাৰিত কৰিলে।

Mantra 4

यो होतासीत्प्रथमो देवजुष्टो यं समाञ्जन्नाज्येना वृणानाः । स पतत्रीत्वरं स्था जगद्यच्छ्वात्रमग्निरकृणोज्जातवेदाः ॥

যিজন প্ৰথম হোতা আছিল, দেৱসকলৰ প্ৰিয় (দেৱজুষ্ট), যাক তেওঁলোকে ঘৃত (আজ্য)ৰে অভিষেক কৰি বাছি ল’লে—সেইজন পাখিধাৰী গতি-শীল, কৰ্মত ত্বৰিত হৈ স্থিৰভাৱে জগতত অৱস্থান কৰিলে; যেতিয়া জাতৱেদা অগ্নিয়ে জগতক দীপ্ত যাত্ৰাৰ উপযুক্ত বাসস্থান কৰি তুলিলে।

Mantra 5

यज्जातवेदो भुवनस्य मूर्धन्नतिष्ठो अग्ने सह रोचनेन । तं त्वाहेम मतिभिर्गीर्भिरुक्थैः स यज्ञियो अभवो रोदसिप्राः ॥

হে জাতৱেদা, হে অগ্নি, যেতিয়া তুমি ভুবনৰ মূৰ্ধনত দীপ্ত ৰোচনাৰ সৈতে অৱস্থান কৰিছিলা, তেতিয়া আমি তোমাক মতি (চিন্তা-শক্তি), গীৰ (প্ৰেৰিত বাক্য) আৰু উক্থ (স্তোত্ৰ)-ৰে অন্বেষণ কৰিলোঁ। তেনে কৰিয়েই তুমি যজ্ঞযোগ্য শক্তি হৈ উঠিলা, ৰোদসী—দ্যৌ আৰু পৃথিৱী—ভৰি আৰু বিস্তাৰ কৰি।

Mantra 6

मूर्धा भुवो भवति नक्तमग्निस्ततः सूर्यो जायते प्रातरुद्यन् । मायामू तु यज्ञियानामेतामपो यत्तूर्णिश्चरति प्रजानन् ॥

ৰাতিত অগ্নি আমাৰ ভৱনৰ শিৰোশিখৰ হয়; তাতৰ পৰাই সূৰ্য জন্ম লয়, প্ৰভাতে উদয়মান। এইয়েই যজ্ঞীয় শক্তিসকলৰ মায়া-কাৰ্য: যেতিয়া আপঃ (জলসমূহ) তুৰ্ণি বেগেৰে চলি, জন্মসমূহ জানি, সিহঁতক প্ৰকাশলৈ আনে।

Mantra 7

दृशेन्यो यो महिना समिद्धोऽरोचत दिवियोनिर्विभावा । तस्मिन्नग्नौ सूक्तवाकेन देवा हविर्विश्व आजुहवुस्तनूपाः ॥

যি দৰ্শনীয়, মহিমাৰে সমিধিত হৈ দীপ্তি প্ৰকাশ কৰিলে—দিব্য যোনি-যুক্ত, বিস্তৃত-প্ৰভাময়। সেই অগ্নিত, তনূপা দেবতাসকলে, সুক্তবাকৰ শক্তিৰে, সমগ্ৰ হৱিঃ আহুতি দিলে।

Mantra 8

सूक्तवाकं प्रथममादिदग्निमादिद्धविरजनयन्त देवाः । स एषां यज्ञो अभवत्तनूपास्तं द्यौर्वेद तं पृथिवी तमापः ॥

প্ৰথমে সুক্তবাক; তাৰ পৰাই দেবতাসকলে অগ্নিক জন্ম দিলে, আৰু তাৰ পৰাই হৱিঃকো জন্ম দিলে। সেয়াই তেওঁলোকৰ যজ্ঞ হ’ল—তনূপা, সত্তা-ৰক্ষক। তাক দ্যৌ জানে, তাক পৃথিৱী জানে, তাক আপঃ (জলসমূহ) জানে।

Mantra 9

यं देवासोऽजनयन्ताग्निं यस्मिन्नाजुहवुर्भुवनानि विश्वा । सो अर्चिषा पृथिवीं द्यामुतेमामृजूयमानो अतपन्महित्वा ॥

যি অগ্নিক দেৱতাসকলে জন্ম দিলে, যাৰ ভিতৰত সকলো ভুৱনেই আহুতি ঢালিলে—সেই অগ্নিয়ে নিজৰ অর্চিষা (জ্যোতি-শিখা)ৰে পৃথিৱী, দ্যৌ আৰু এই নিম্নলোককো তপাই তুলিলে; সোজা গতিৰে অগ্ৰসর হৈ, নিজৰ মহিমা-শক্তিৰে।

Mantra 10

स्तोमेन हि दिवि देवासो अग्निमजीजनञ्छक्तिभी रोदसिप्राम् । तमू अकृण्वन्त्रेधा भुवे कं स ओषधीः पचति विश्वरूपाः ॥

কাৰণ দিৱ্যত স্তোমে (স্তব-গীতে) দেৱতাসকলে অগ্নিক জন্ম দিলে; নিজৰ শক্তিসমূহেৰে তেওঁক দুয়ো ৰোদসী (দ্যৌ-পৃথিৱী) ভৰাই তোলা জন কৰিলে। তেওঁক ভৱনৰ ত্ৰিধা ৰূপে গঢ়িলে; তেওঁ বিশ্বৰূপা ওষধিসকলক পকাই-পকাই পৰিপক্ব কৰে।

Mantra 11

यदेदेनमदधुर्यज्ञियासो दिवि देवाः सूर्यमादितेयम् । यदा चरिष्णू मिथुनावभूतामादित्प्रापश्यन्भुवनानि विश्वा ॥

যেতিয়া যজ্ঞীয় দেৱতাসকলে তেওঁক দিৱ্যত আদিত্যপুত্ৰ সূৰ্য ৰূপে স্থাপন কৰিলে, তেতিয়া—যেতিয়া দুয়ো চলমান সত্তা যুগল হ’ল—সেই মুহূৰ্তৰ পৰা তেওঁলোকে সকলো ভুৱনক দৰ্শন কৰিলে।

Mantra 12

विश्वस्मा अग्निं भुवनाय देवा वैश्वानरं केतुमह्नामकृण्वन् । आ यस्ततानोषसो विभातीरपो ऊर्णोति तमो अर्चिषा यन् ॥

সমগ্ৰ বিশ্বৰ হিতাৰ্থে দেৱতাসকলে অগ্নি—বৈশ্বানৰক—দিনসমূহৰ কেতু (ধ্বজা) কৰি স্থাপন কৰিলে। যিজনে দীপ্তিমান উষাসকলক বিস্তাৰিত কৰে; গতি কৰি যেতিয়া তেওঁ অর্চিষা (শিখা)-ৰে অন্ধকাৰক আৱৰণ কৰি দূৰ কৰে।

Mantra 13

वैश्वानरं कवयो यज्ञियासोऽग्निं देवा अजनयन्नजुर्यम् । नक्षत्रं प्रत्नममिनच्चरिष्णु यक्षस्याध्यक्षं तविषं बृहन्तम् ॥

কবিসকল, যজ্ঞীয়সকল, আৰু দেৱতাসকলে অজৰ (অক্ষয়) অগ্নি বৈশ্বানৰক জন্ম দিলে। প্ৰাচীন নক্ষত্ৰস্বৰূপ, চলমান—তেওঁ ক্ষয় নাপায়; যক্ষ (গূঢ়-শক্তি)-ৰ অধ্যক্ষ, মহৎ তেজে বলবান আৰু মহান।

Mantra 15

द्वे स्रुती अशृणवं पितॄणामहं देवानामुत मर्त्यानाम् । ताभ्यामिदं विश्वमेजत्समेति यदन्तरा पितरं मातरं च ॥

দুটা শ্ৰুতি-ধাৰা মই শুনিলোঁ—পিতৃলোকৰ, আৰু দেৱলোকৰ তথা মৰ্ত্যলোকৰো। সেই দুয়োটাৰ দ্বাৰাই এই সমগ্ৰ চলমান বিশ্ব একত্ৰ হয়, কিয়নো ই পিতৃ আৰু মাতৃৰ মাজত অৱস্থিত।

Mantra 16

द्वे समीची बिभृतश्चरन्तं शीर्षतो जातं मनसा विमृष्टम् । स प्रत्यङ्विश्वा भुवनानि तस्थावप्रयुच्छन्तरणिर्भ्राजमानः ॥

দুটা শক্তি সমমুখে সঙ্গতিৰে চলি তেওঁক ধৰি ৰাখে, বহন কৰে—যি চলমান, শিৰৰ পৰা জন্মা, আৰু মনৰ দ্বাৰা অন্তৰত বিচাৰিত। সি প্ৰত্যঙ্মুখ হৈ সকলো ভুবনত স্থিত হয়; দীপ্তিমান জয়ী (অৰণি) কেতিয়াও নথকাই, কেতিয়াও নছাড়ি, উজ্জ্বল হৈ থাকে।

Mantra 17

यत्रा वदेते अवरः परश्च यज्ञन्योः कतरो नौ वि वेद । आ शेकुरित्सधमादं सखायो नक्षन्त यज्ञं क इदं वि वोचत् ॥

য’ত নিম্ন আৰু উচ্চ একেলগে কথা কয়, সেই দুটা যজ্ঞীয় শক্তিৰ ভিতৰত কোনে আমাৰ বাবে সত্যকৈ জানে? তথাপি সখাসকল সাধমাদ—সাধাৰণ আনন্দত—প্ৰৱেশ কৰিব পাৰে; তেওঁলোকে যজ্ঞত উপনীত হয়—ই কথা স্পষ্টকৈ কোনে ক’ব?

Mantra 18

कत्यग्नयः कति सूर्यासः कत्युषासः कत्यु स्विदापः । नोपस्पिजं वः पितरो वदामि पृच्छामि वः कवयो विद्मने कम् ॥

কিমান অগ্নি, কিমান সূৰ্য, কিমান উষা, আৰু কিমানেই বা জল? পিতৃসকল, মই তোমালোকক জ্ঞানৰ ওপৰতে সৰু সৰু চোবাই খোৱা দৰে উথলি-পাতলি কথা নকওঁ; কবিসকল, মই তোমালোকক সুধিছোঁ—যাতে বহুতেৰে আঁৰত থকা সেই এককক আমি জানিব পাৰোঁ।

Mantra 19

यावन्मात्रमुषसो न प्रतीकं सुपर्ण्यो वसते मातरिश्वः । तावद्दधात्युप यज्ञमायन्ब्राह्मणो होतुरवरो निषीदन् ॥

উষাৰ প্ৰকাশ যিমান পৰিমাণলৈ বিস্তাৰে, সিমানলৈ সুপৰ্ণ (সুন্দৰ-পাখিযুক্ত) মাতৰিশ্বন বাস কৰে আৰু বিচৰণ কৰে। যজ্ঞৰ ওচৰলৈ আহি সিমানেই তেওঁ স্থাপন কৰে; তেতিয়া হোতাৰ অধীন (সহায়ক) ব্ৰাহ্মণ ঋতুত—নিয়মিত কৰ্মৰ বাবে—বহি পৰে।