Rig Veda 10.87.3: Mandala 10, Sukta 87, Mantra 3

Sukta 10.87

Devata: Agni (as kingly protector)

Samhita Patha (Devanagari)

उभोभयाविन्नुप धेहि दंष्ट्रा हिंस्रः शिशानोऽवरं परं च । उतान्तरिक्षे परि याहि राजञ्जम्भैः सं धेह्यभि यातुधानान् ॥

Transliteration

ubhóbhayāvin núpa dhehi daṃṣṭrā́ hiṃsráḥ śiśāno’váraṃ páraṃ ca | utā́ntárikṣe pári yāhi rā́jan jámbhaiḥ sáṃ dhehy abhí yātu-dhānān ||

Translation

হে উভয়ভয়াবিন্ ৰাজন, হিংস্ৰ আৰু দীপ্ত হৈ তলত আৰু ওপৰত তোমাৰ দংষ্ট্ৰা স্থাপন কৰা। আৰু অন্তৰিক্ষত চাৰিওফালে পৰিভ্ৰমণ কৰা। জম্ভৈঃ—চোয়ালদ্বাৰে—যাতুধানাসকলৰ ওপৰত চেপি ধৰি সিহঁতক চূর্ণ কৰা।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• उभौ: both (two)
• उभौ: कर्म (धेहि इत्यस्य) / विशेषणम्
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: उभ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• भयाविन्: fearful, causing fear
• भयाविन्: कर्तृ (सम्बोधनार्थे/विशेष्यः) / विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: भयाविन् (प्रातिपदिक; भय + -आविन्)

• उप: near, towards
• उप: क्रियाविशेषणम् (धेहि) / उपसर्गः
• Type: Indeclinable (preverb) / Adverb
• Root: उप

• धेहि: place, set
• धेहि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)

• दंष्ट्रा: (two) fangs
• दंष्ट्रा: कर्म (धेहि)
• Type: Noun
• Root: दंष्ट्रा (प्रातिपदिक)

• हिंस्रः: harmful, fierce
• हिंस्रः: कर्तृ/विशेषणम् (शिशानः इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: हिंस्र (प्रातिपदिक; हिंस्- ‘to harm’ से)

• शिशानः: sharpening (himself), whetting
• शिशानः: कर्तृ (याहि/धेहि-सम्बद्धः) / विशेषणम्
• Type: Participle
• Root: शिशान (कृदन्त; √शा/शी ‘to sharpen, whet’—शिश्-रूपेण)

• अवरम्: the lower (one), below
• अवरम्: कर्म (धेहि—‘place … the lower’) / अधिकरण-भावार्थः
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: अवर (प्रातिपदिक)

• परम्: the upper (one), above
• परम्: कर्म (धेहि—‘place … the upper’) / अधिकरण-भावार्थः
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: पर (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च

• उत: and also
• उत: समुच्चय/अन्वय
• Type: Indeclinable
• Root: उत

• अन्तरिक्षे: in the mid-air, atmosphere
• अन्तरिक्षे: अधिकरण (याहि)
• Type: Noun
• Root: अन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)

• परि: around, all around
• परि: क्रियाविशेषणम् (याहि) / उपसर्गः
• Type: Indeclinable (preverb) / Adverb
• Root: परि

• याहि: go, move
• याहि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: या (धातु)

• राजन्: O king (lord)
• राजन्: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative) / Title
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)

• जम्भैः: with (your) jaws/teeth
• जम्भैः: करण (सं धेहि)
• Type: Noun
• Root: जम्भ (प्रातिपदिक)

• सम्: together, completely
• सम्: उपसर्गः (धेहि) / क्रियाविशेषणम्
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: सम्

• धेहि: put, set, apply
• धेहि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)

• अभि: towards, against
• अभि: उपसर्गः/क्रियाविशेषणम् (यातु)
• Type: Indeclinable (preverb) / Adverb
• Root: अभि

• यातु: go, proceed
• यातु: क्रिया
• Type: Verb
• Root: या (धातु)

• धाना॑न्: Yātudhānas (demons, sorcerers)
• धाना॑न्: कर्म (अभि यातु)
• Type: Noun
• Root: यातुधान (प्रातिपदिक)