Sukta 82
Sukta 10.82
Viśvakarman (traditionally associated with RV 10.82)
Viśvakarman (the All-Former; cosmic artisan/intelligence)
Triṣṭubh (probable; standard for many cosmogonic and theistic hymns in Book 10)
RV 10.82-ত বিশ্বকৰ্মাক গোপন বিশ্ব-কাৰিগৰ ৰূপে ধ্যান কৰা হৈছে—যিজনে প্ৰথম সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰি দ্যৌ আৰু পৃথিৱীক বিস্তাৰিত কৰি সুশৃঙ্খল আকাশ-অৱকাশ গঢ়ি তোলে। এই সূক্তটো স্তৱ আৰু অনুসন্ধানৰ মাজত গতি কৰে: প্ৰাচীন ঋষিসকলৰ কৰ্তাক উদ্দেশি দিয়া আহুতিসমূহক সন্মান জনায়, কিন্তু কেৱল পাঠ-উচ্চাৰণ আৰু তৰ্ক-অনুমানত আবদ্ধ থাকিলে বাহ্য ৰূপৰ আঁৰৰ সত্য স্ৰষ্টাক হেৰুৱাব পাৰে বুলি সতৰ্ক কৰে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে যজ্ঞ আৰু চিন্তাক সেই একমাত্ৰ গঠনকাৰী বুদ্ধিত পুনৰ-কেন্দ্ৰিত কৰা, যিয়ে বহুত্বক এক সুসংগত সমগ্ৰতালৈ ৰূপ দিয়ে।
Mantras
Mantra 1
चक्षुषः पिता मनसा हि धीरो घृतमेने अजनन्नन्नमाने । यदेदन्ता अददृहन्त पूर्व आदिद्द्यावापृथिवी अप्रथेताम् ॥
দৰ্শনৰ পিতা—মনসাৰে ধীৰ—ঘৃতমেন (উজ্জ্বল বোধৰ শুদ্ধ ধাৰা) উৎপন্ন কৰিলে, যেতিয়া দুয়ো নতমস্তকে উপাসনা কৰিলে। যেতিয়া আদিম সীমাৰেখাসমূহ দৃঢ়ভাৱে স্থাপন হ’ল, তেতিয়াই দ্যৌ আৰু পৃথিৱী বিস্তৃত হৈ নিজৰ বিশাল নিবাস মেলিলে।
Mantra 2
विश्वकर्मा विमना आद्विहाया धाता विधाता परमोत संदृक् । तेषामिष्टानि समिषा मदन्ति यत्रा सप्तऋषीन्पर एकमाहुः ॥
বিশ্বকৰ্মা—সৰ্বব্যাপী মননশীল—উচ্চতম স্বৰ্গৰ পৰা ইহালৈ আহি ধাতা, বিধাতা, পৰম দ্ৰষ্টা। তেওঁলোকৰ ইষ্ট-অৰ্পণ আৰু কাম্য সিদ্ধিসমূহ একে ধাৰণকাৰী শক্তিত একেলগে আনন্দিত হয়; য’ত সপ্তঋষিয়ে পৰাত্পৰ এককেই ঘোষণা কৰে।
Mantra 3
यो नः पिता जनिता यो विधाता धामानि वेद भुवनानि विश्वा । यो देवानां नामधा एक एव तं सम्प्रश्नं भुवना यन्त्यन्या ॥
যি আমাৰ পিতা, জনিতা; যি বিধাতা—যি সকলো ধাম আৰু সকলো বিশ্ব-ভুবন জানে; যি একাই দেৱতাসকলৰ নামধা (নাম-ধৰ্ম) স্থাপন কৰে—সেই গোপন তত্ত্বৰ প্ৰশ্ন লৈ অন্য অন্য ভুবনসমূহ তেওঁৰ দিশে গতি কৰে।
Mantra 4
त आयजन्त द्रविणं समस्मा ऋषयः पूर्वे जरितारो न भूना । असूर्ते सूर्ते रजसि निषत्ते ये भूतानि समकृण्वन्निमानि ॥
পূৰ্বৰ ঋষিসকল—দানত কৃপণ নহয়—তেওঁলৈ শক্তিৰ ধন একত্ৰ কৰি যজ্ঞত অৰ্পণ কৰিলে। অসূৰ্ত আৰু সূৰ্ত—উভয় ৰজসত—আসীন হৈ, যিসকলে এই ভৱনসমূহ গঢ়িলে, তেওঁলোকে সিহঁতক এক সুসংগত একতাত সংযোজিত কৰিলে।
Mantra 5
परो दिवा पर एना पृथिव्या परो देवेभिरसुरैर्यदस्ति । कं स्विद्गर्भं प्रथमं दध्र आपो यत्र देवाः समपश्यन्त विश्वे ॥
দ্যুলোকৰো ওপৰে, এই পৃথিৱীৰো ওপৰে, দেৱ আৰু অসুৰ-শক্তিসকলৰ মাজত যি কিবা আছে তাৰো ওপৰে—সেই কোন প্ৰথম গৰ্ভ, যাক আপঃ (জলসমূহে) ধাৰণ কৰিছিল, য’ত সকলো দেৱ একেলগে সমবেত হৈ দৰ্শন কৰিলে?
Mantra 6
तमिद्गर्भं प्रथमं दध्र आपो यत्र देवाः समगच्छन्त विश्वे । अजस्य नाभावध्येकमर्पितं यस्मिन्विश्वानि भुवनानि तस्थुः ॥
সেই প্ৰথম গৰ্ভক আপঃ (জলসমূহে) নিশ্চয় ধাৰণ কৰিছিল, য’ত সকলো দেৱ একেলগে সমাগত হৈছিল। অজ (অজন্মা)-ৰ নাভিত একম্ (একমাত্ৰ এক) স্থাপিত হৈছিল—যাৰ ওপৰত সকলো ভুবন স্থিত হৈ আছে।
Mantra 7
न तं विदाथ य इमा जजानान्यद्युष्माकमन्तरं बभूव । नीहारेण प्रावृता जल्प्या चासुतृप उक्थशासश्चरन्ति ॥
যিজনে এইবোৰ জন্ম দিলে, তাক তোমালোকে নাজানা; তোমালোকৰ মাজত আন এজন আহি পৰিছে। কুঁৱাশা আৰু অৰ্থহীন বাক্যৰে আৱৃত হৈ, ৰস-অপান নকৰা অসন্তুষ্ট উক্থ-পাঠকসকল ঘূৰি ফুৰে—কেৱল স্তোত্ৰ উচ্চাৰি।
Frequently Asked Questions
Viśvakarman is the ‘All-Former’—the cosmic intelligence or artisan who measures and shapes the universe, setting its first limits and ordering all beings.
Creation is not just a physical event but an act of ordering and insight: the true Maker establishes measure and coherence, and we should seek real understanding, not only words.
It warns that people can chant hymns yet remain ‘unsatisfied’ if they do not grasp the essence—being covered by ‘mist’ (confusion) and ‘idle talk’ instead of direct insight.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.