Sukta 146
Sukta 10.146
Araṇyānī (Goddess/Power of the Forest)
এই সৰু সূক্তত অৰণ্যাণীক—অৰণ্যৰ জীৱন্ত উপস্থিতিক—প্ৰশংসা কৰা হৈছে। তেওঁ নিৰ্ভীক, ধৰা নপৰা ধৰণৰ, সমৃদ্ধভাৱে পোষণকাৰী, তথাপি গাঁও-জীৱনৰ সীমাৰ বাহিৰত অৱস্থিত। সূক্তটোৱে অৰণ্যৰ ৰহস্যময় শব্দ-জগত—ডাক, খটখট শব্দ, আৰু কল্পিত কণ্ঠস্বর—ধৰি নিঃসঙ্গতাক দেৱীয়, লালনকাৰী পৰিবেশলৈ ৰূপান্তৰ কৰে। শেষত অৰণ্যাণীক সুগন্ধিময়, প্ৰাচুৰ্যদায়িনী, আৰু হালৰ স্পৰ্শ নোপোৱা বন্য সত্তাসকলৰ মাতৃ বুলি গৌৰৱেৰে ঘোষণা কৰা হৈছে।
Mantras
Mantra 1
अरण्यान्यरण्यान्यसौ या प्रेव नश्यसि । कथा ग्रामं न पृच्छसि न त्वा भीरिव विन्दती३ँ ॥
অৰণ্যানী, অৰণ্যানী—সেই তুমি, যেন সৰি গৈ অদৃশ্য হওঁ। কিয় গাঁৱৰ কথা নোসোধা? কঁপনি-ভয় যেন তোমাক নাপায়—যেন তুমি ভীতিৰ সীমাৰ বাহিৰে।
Mantra 2
वृषारवाय वदते यदुपावति चिच्चिकः । आघाटिभिरिव धावयन्नरण्यानिर्महीयते ॥
যেতিয়া চিক্চিকাই ওচৰলৈ অহা ‘বৃষাৰৱ’ (বুল-ৰোৰাৰ) প্ৰতি কঁপি উঠি মাত মাৰে, আৰু খটখটীয়া আঘাতৰ দৰে সকলোকে দৌৰাই-ধাৱাই তোলে, তেতিয়া অৰণ্যানী মহীয়সী হয়—বনৰ সজীৱ চাঞ্চল্যই তাইক অধিক মহিমামণ্ডিত কৰে।
Mantra 3
उत गाव इवादन्त्युत वेश्मेव दृश्यते । उतो अरण्यानिः सायं शकटीरिव सर्जति ॥
আৰু তাত—গাইবোৰ যেন চৰি আছে; আৰু ঘৰ যেন দেখা যায়। আৰু অৰণ্যানী সন্ধিয়াত শকটীৰ দৰে কঁকঁকীয়া শব্দ মুকলি কৰে—বিস্তৃত নিঃসঙ্গতাত চলমান জীৱনৰ চিন।
Mantra 4
गामङ्गैष आ ह्वयति दार्वङ्गैषो अपावधीत् । वसन्नरण्यान्यां सायमक्रुक्षदिति मन्यते ॥
‘গাই—এইজনেই মাতিছে!’ ‘কাঠ—এইজনেই ভাঙি পেলালে!’ অৰণ্যানীৰ বনত বাস কৰি, সন্ধিয়াত মানুহে ভাবে—‘কোনোবাই কঁপি উঠি কেঁদিছে।’ এইদৰে বন একাকী অনুভৱকো সজীৱ উপস্থিতিলৈ ৰূপান্তৰ কৰে।
Mantra 5
न वा अरण्यानिर्हन्त्यन्यश्चेन्नाभिगच्छति । स्वादोः फलस्य जग्ध्वाय यथाकामं नि पद्यते ॥
অৰণ্যানী কাকো নাহানে—যদি আন কেহে তাইৰ বিৰুদ্ধে আগবাঢ়ি নাহে। মিঠা ফল খাই, তাই ইচ্ছামতে শুই পৰে; বিস্তৃত চেতনাই কাকো ক্ষতি নকৰে, বৈৰভাৱে আগবাঢ়িলে তেনেহে।
Mantra 6
आञ्जनगन्धिं सुरभिं बह्वन्नामकृषीवलाम् । प्राहं मृगाणां मातरमरण्यानिमशंसिषम् ॥
অঞ্জনৰ সুবাসে সুগন্ধিময়, বহুল সুগন্ধে ভৰা, পুষ্টিত প্ৰচুৰ, হাল-নাঙলে বশ নোহোৱা—বনৰ দেবী অৰণ্যানী, বনৰ মৃগসমূহৰ মাতৃ: তাইকেই মই আগত ঘোষণা কৰিলোঁ, স্তুতিত।
Frequently Asked Questions
Araṇyānī is the divine power of the forest—an unseen, living presence associated with wilderness, fragrance, nourishment, and the protection of wild creatures.
The hymn teaches reverence for the forest as sacred and sustaining, and it reframes the forest’s uncertain sounds and solitude as signs of a protective, motherly presence rather than fear.
It may be recited before entering forests or during nature worship to cultivate calm, respect for wildlife, and a sense of protection and harmony with the natural world—especially at dusk or twilight.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.