
Sukta 10.12
Agni (as Hotṛ) with cosmic frame Dyāvā-Pṛthivī (Heaven and Earth)
Triṣṭubh (probable)
এই সূক্তত দ্যাৱা-পৃথিৱী (স্বৰ্গ আৰু পৃথিৱী) নামৰ বিস্তৃত বিশ্ব-ফ্ৰেমৰ ভিতৰত হোতৃ (আহ্বানকাৰী যাজক) ৰূপে অগ্নিক আহ্বান কৰা হৈছে, আৰু যজ্ঞক সেই উপায় হিচাপে দেখুওৱা হৈছে যাৰ দ্বাৰা মৰ্ত্যসকলে দেৱতাসকলৰ ওচৰলৈ যাবলৈ যোগ্য হয়। ই ঋত (ব্ৰহ্মাণ্ডীয় সত্য/শৃঙ্খলা) আৰু সত্য বাক্যৰ আদিম দৰ্শনৰ পৰা আৰম্ভ কৰি, দেৱীয় বিধি উলংঘনৰ বিষয়ে অনুসন্ধানী আত্ম-প্ৰশ্নলৈ আগবাঢ়ে, আৰু শেষত অগ্নিক সোজাকৈ মিনতি কৰে—তেওঁ শুনক, ধন-বহনকাৰী ৰথ জোঁতক, আৰু দুই জগত (স্বৰ্গ-পৃথিৱী) ক যজ্ঞত আনক।
Mantra 1
द्यावा ह क्षामा प्रथमे ऋतेनाभिश्रावे भवतः सत्यवाचा । देवो यन्मर्तान्यजथाय कृण्वन्त्सीदद्धोता प्रत्यङ्स्वमसुं यन् ॥
দ্যৌ আৰু পৃথিৱী, আদিতে ঋতেন (সত্য-নিয়মে) সত্যবাক্যৰ বাবে প্ৰসিদ্ধ হৈছিল। যেতিয়া দেৱে মৰ্ত্যসকলক যজ্ঞৰ যোগ্য কৰি, হোতা (আহ্বানকাৰী ঋত্বিক) ৰূপে বহিল, তেতিয়া সি নিজৰ প্ৰাণ (অসু)ৰ দিশে প্ৰত্যঙ্—অন্তৰ্মুখী—হৈ গ’ল।
Mantra 2
देवो देवान्परिभूॠतेन वहा नो हव्यं प्रथमश्चिकित्वान् । धूमकेतुः समिधा भाऋजीको मन्द्रो होता नित्यो वाचा यजीयान् ॥
ঋতে (সত্য-ঋত) দ্বাৰা দেৱসকলকো অতিক্ৰম কৰা সেই দেৱে—প্ৰথমে, জ্ঞানী হৈ—আমাৰ হব্য বহন কৰক। ধূম-ধ্বজ, সমিধাৰ জ্বালাত দীপ্ত, আনন্দময় হোতা, নিত্য, বাক্যদ্বাৰা অধিক পূজ্য—সেইজনেই যজ্ঞ বহন কৰে।
Mantra 3
स्वावृग्देवस्यामृतं यदी गोरतो जातासो धारयन्त उर्वी । विश्वे देवा अनु तत्ते यजुर्गुर्दुहे यदेनी दिव्यं घृतं वाः ॥
যেতিয়া গোৰ উৎসৰ পৰা জন্ম লোৱা বিস্তৃতাসকল (উৰ্বী) দেৱৰ অমৃতত্ব ধৰি ৰাখে, তেতিয়া সকলো দেৱে তোমাৰ সেই যজুঃ-মন্ত্ৰ অনুসৰণ কৰে। যেন দুগ্ধ দোহে, তেনেকৈ দুটা দীপ্তিমানৰ পৰা দিৱ্য ঘৃত দোহে।
Mantra 4
अर्चामि वां वर्धायापो घृतस्नू द्यावाभूमी शृणुतं रोदसी मे । अहा यद्द्यावोऽसुनीतिमयन्मध्वा नो अत्र पितरा शिशीताम् ॥
ঘৃত-স্ৰাৱী আপঃ, আৰু দ্যাৱা-ভূমী—তোমালোকৰ বৃদ্ধি হ’বলৈ মই স্তৱ গাইছোঁ; হে ৰোদসী, মোৰ আহ্বান শুনা। যেতিয়া দীপ্ত আকাশসমূহে প্ৰাণ-নেতৃত্ব (অসুনীতি) আনে, তেতিয়া ইয়াত আমাৰ বাবে দুজন পিতৃ মধুৰতা তীক্ষ্ণ কৰক—আমাৰ অন্তৰ-হব্যক তীক্ষ্ণ, কাৰ্যক্ষম কৰক।
Mantra 5
किं स्विन्नो राजा जगृहे कदस्याति व्रतं चकृमा को वि वेद । मित्रश्चिद्धि ष्मा जुहुराणो देवाञ्छ्लोको न यातामपि वाजो अस्ति ॥
আমাৰ পৰা ৰাজাই সঁচাকৈ কি লৈ গ’ল? তেওঁৰ ব্ৰত/নিয়মৰ কোন অংশ আমি লঙ্ঘন কৰিলোঁ? কোনে সঁচাকৈ জানে? মিত্ৰোও—হোম কৰি দেৱতাসকলক আহ্বান কৰিও—তেওঁলোকৰ আগমনৰ বাবে শ্লোকৰ দৰে স্পষ্ট পথ নাপায়; তথাপি ‘ৱাজ’ (বাজ)—বল-সমৃদ্ধি—অস্তিত্বত আছে।
Mantra 6
दुर्मन्त्वत्रामृतस्य नाम सलक्ष्मा यद्विषुरूपा भवाति । यमस्य यो मनवते सुमन्त्वग्ने तमृष्व पाह्यप्रयुच्छन् ॥
ইয়াত অমৃতৰ নাম ধৰি ৰাখিবলৈ দুঃসাধ্য হয়—চিহ্ন একে, তথাপি বহু ৰূপে প্ৰকাশ পায়। হে অগ্নি, বলৱান, যমৰ যি সুমন্ত্ব (সু-মন/সদ্-ইচ্ছা) মানুহৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট, তাক অবিচলভাৱে ৰক্ষা কৰা; অপ্ৰযুচ্ছন—কেতিয়াও নাছুটি—সেই সৎ-প্ৰেৰণা ৰক্ষা কৰা।
Mantra 7
यस्मिन्देवा विदथे मादयन्ते विवस्वतः सदने धारयन्ते । सूर्ये ज्योतिरदधुर्मास्यक्तून्परि द्योतनिं चरतो अजस्रा ॥
যি আসনত দেৱতাসকল বিদথ (প্ৰেৰিত সভা)-ত আনন্দ কৰে, তাতেই তেওঁলোকে বিবস্বতৰ বাসস্থান স্থাপন/ধাৰণ কৰে। সূৰ্যত তেওঁলোকে জ্যোতি স্থাপন কৰিলে; মাসসমূহৰ মাজেৰে ৰাতিসকলক বিন্যাস কৰিলে; আৰু অজস্ৰ—অবিৰাম—যুগলটি দীপ্ত পথৰ চাৰিওফালে গতি কৰে।
Mantra 8
यस्मिन्देवा मन्मनि संचरन्त्यपीच्ये न वयमस्य विद्म । मित्रो नो अत्रादितिरनागान्त्सविता देवो वरुणाय वोचत् ॥
যি গোপন মন-আকাশত দেৱতাসকল একেলগে বিচৰণ কৰে—সেইটো আমি নাজানো। ইয়াত মিত্ৰ আৰু অদিতিয়ে আমাক অনপৰাধী কৰক; সৱিতা দেৱে আমাৰ হৈ বৰুণক কওক—যেন অন্তৰ্নিহিত ঋত পুনৰ স্থাপিত হয় আৰু পথ পুনৰ মুকলি হয়।
Mantra 9
श्रुधी नो अग्ने सदने सधस्थे युक्ष्वा रथममृतस्य द्रवित्नुम् । आ नो वह रोदसी देवपुत्रे माकिर्देवानामप भूरिह स्याः ॥
অগ্নে, সদনত, দৃঢ় আধাৰত আমাৰ কথা শুনা; অমৃতৰ ধন বোৱা ৰথখন জোঁত। হে দেৱপুত্ৰ, দুয়ো ৰোদসী আমালৈ আন; দেৱতাসকলৰ পৰা কেতিয়াও আঁতৰি নাথাকা—ইয়াতেই আমাৰ সৈতে উপস্থিত আৰু কৰ্মঠ হৈ থাকা।
Agni is the main deity, especially as Hotṛ (the priest who invokes the gods). Heaven and Earth (Dyāvā-Pṛthivī/Rodasī) form the cosmic setting that Agni is asked to bring near to the ritual.
It reflects anxiety about having crossed a divine rule (vrata) and not knowing the exact fault. The “King” sounds like the sovereign power of ṛta (often associated with Varuṇa-like authority), before the hymn returns to seeking restoration through Agni and the rite.
It is a direct ritual prayer: ‘Hear us, Agni; yoke your chariot of immortal riches; bring Heaven and Earth to us; stay present.’ In simple terms, it asks for divine attention, successful invocation, and a stable, fruitful ceremony.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.