Rig Veda Sukta 12
Mandala 10Sukta 129 Mantras

Sukta 12

Sukta 10.12

Devata

Agni (as Hotṛ) with cosmic frame Dyāvā-Pṛthivī (Heaven and Earth)

Chandas

Triṣṭubh (probable)

এই সূক্তত দ্যাৱা-পৃথিৱী (স্বৰ্গ আৰু পৃথিৱী) নামৰ বিস্তৃত বিশ্ব-ফ্ৰেমৰ ভিতৰত হোতৃ (আহ্বানকাৰী যাজক) ৰূপে অগ্নিক আহ্বান কৰা হৈছে, আৰু যজ্ঞক সেই উপায় হিচাপে দেখুওৱা হৈছে যাৰ দ্বাৰা মৰ্ত্যসকলে দেৱতাসকলৰ ওচৰলৈ যাবলৈ যোগ্য হয়। ই ঋত (ব্ৰহ্মাণ্ডীয় সত্য/শৃঙ্খলা) আৰু সত্য বাক্যৰ আদিম দৰ্শনৰ পৰা আৰম্ভ কৰি, দেৱীয় বিধি উলংঘনৰ বিষয়ে অনুসন্ধানী আত্ম-প্ৰশ্নলৈ আগবাঢ়ে, আৰু শেষত অগ্নিক সোজাকৈ মিনতি কৰে—তেওঁ শুনক, ধন-বহনকাৰী ৰথ জোঁতক, আৰু দুই জগত (স্বৰ্গ-পৃথিৱী) ক যজ্ঞত আনক।

Mantras

Mantra 1

द्यावा ह क्षामा प्रथमे ऋतेनाभिश्रावे भवतः सत्यवाचा । देवो यन्मर्तान्यजथाय कृण्वन्त्सीदद्धोता प्रत्यङ्स्वमसुं यन् ॥

দ্যৌ আৰু পৃথিৱী, আদিতে ঋতেন (সত্য-নিয়মে) সত্যবাক্যৰ বাবে প্ৰসিদ্ধ হৈছিল। যেতিয়া দেৱে মৰ্ত্যসকলক যজ্ঞৰ যোগ্য কৰি, হোতা (আহ্বানকাৰী ঋত্বিক) ৰূপে বহিল, তেতিয়া সি নিজৰ প্ৰাণ (অসু)ৰ দিশে প্ৰত্যঙ্—অন্তৰ্মুখী—হৈ গ’ল।

Mantra 2

देवो देवान्परिभूॠतेन वहा नो हव्यं प्रथमश्चिकित्वान् । धूमकेतुः समिधा भाऋजीको मन्द्रो होता नित्यो वाचा यजीयान् ॥

ঋতে (সত্য-ঋত) দ্বাৰা দেৱসকলকো অতিক্ৰম কৰা সেই দেৱে—প্ৰথমে, জ্ঞানী হৈ—আমাৰ হব্য বহন কৰক। ধূম-ধ্বজ, সমিধাৰ জ্বালাত দীপ্ত, আনন্দময় হোতা, নিত্য, বাক্যদ্বাৰা অধিক পূজ্য—সেইজনেই যজ্ঞ বহন কৰে।

Mantra 3

स्वावृग्देवस्यामृतं यदी गोरतो जातासो धारयन्त उर्वी । विश्वे देवा अनु तत्ते यजुर्गुर्दुहे यदेनी दिव्यं घृतं वाः ॥

যেতিয়া গোৰ উৎসৰ পৰা জন্ম লোৱা বিস্তৃতাসকল (উৰ্বী) দেৱৰ অমৃতত্ব ধৰি ৰাখে, তেতিয়া সকলো দেৱে তোমাৰ সেই যজুঃ-মন্ত্ৰ অনুসৰণ কৰে। যেন দুগ্ধ দোহে, তেনেকৈ দুটা দীপ্তিমানৰ পৰা দিৱ্য ঘৃত দোহে।

Mantra 4

अर्चामि वां वर्धायापो घृतस्नू द्यावाभूमी शृणुतं रोदसी मे । अहा यद्द्यावोऽसुनीतिमयन्मध्वा नो अत्र पितरा शिशीताम् ॥

ঘৃত-স্ৰাৱী আপঃ, আৰু দ্যাৱা-ভূমী—তোমালোকৰ বৃদ্ধি হ’বলৈ মই স্তৱ গাইছোঁ; হে ৰোদসী, মোৰ আহ্বান শুনা। যেতিয়া দীপ্ত আকাশসমূহে প্ৰাণ-নেতৃত্ব (অসুনীতি) আনে, তেতিয়া ইয়াত আমাৰ বাবে দুজন পিতৃ মধুৰতা তীক্ষ্ণ কৰক—আমাৰ অন্তৰ-হব্যক তীক্ষ্ণ, কাৰ্যক্ষম কৰক।

Mantra 5

किं स्विन्नो राजा जगृहे कदस्याति व्रतं चकृमा को वि वेद । मित्रश्चिद्धि ष्मा जुहुराणो देवाञ्छ्लोको न यातामपि वाजो अस्ति ॥

আমাৰ পৰা ৰাজাই সঁচাকৈ কি লৈ গ’ল? তেওঁৰ ব্ৰত/নিয়মৰ কোন অংশ আমি লঙ্ঘন কৰিলোঁ? কোনে সঁচাকৈ জানে? মিত্ৰোও—হোম কৰি দেৱতাসকলক আহ্বান কৰিও—তেওঁলোকৰ আগমনৰ বাবে শ্লোকৰ দৰে স্পষ্ট পথ নাপায়; তথাপি ‘ৱাজ’ (বাজ)—বল-সমৃদ্ধি—অস্তিত্বত আছে।

Mantra 6

दुर्मन्त्वत्रामृतस्य नाम सलक्ष्मा यद्विषुरूपा भवाति । यमस्य यो मनवते सुमन्त्वग्ने तमृष्व पाह्यप्रयुच्छन् ॥

ইয়াত অমৃতৰ নাম ধৰি ৰাখিবলৈ দুঃসাধ্য হয়—চিহ্ন একে, তথাপি বহু ৰূপে প্ৰকাশ পায়। হে অগ্নি, বলৱান, যমৰ যি সুমন্ত্ব (সু-মন/সদ্‌-ইচ্ছা) মানুহৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট, তাক অবিচলভাৱে ৰক্ষা কৰা; অপ্ৰযুচ্ছন—কেতিয়াও নাছুটি—সেই সৎ-প্ৰেৰণা ৰক্ষা কৰা।

Mantra 7

यस्मिन्देवा विदथे मादयन्ते विवस्वतः सदने धारयन्ते । सूर्ये ज्योतिरदधुर्मास्यक्तून्परि द्योतनिं चरतो अजस्रा ॥

যি আসনত দেৱতাসকল বিদথ (প্ৰেৰিত সভা)-ত আনন্দ কৰে, তাতেই তেওঁলোকে বিবস্বতৰ বাসস্থান স্থাপন/ধাৰণ কৰে। সূৰ্যত তেওঁলোকে জ্যোতি স্থাপন কৰিলে; মাসসমূহৰ মাজেৰে ৰাতিসকলক বিন্যাস কৰিলে; আৰু অজস্ৰ—অবিৰাম—যুগলটি দীপ্ত পথৰ চাৰিওফালে গতি কৰে।

Mantra 8

यस्मिन्देवा मन्मनि संचरन्त्यपीच्ये न वयमस्य विद्म । मित्रो नो अत्रादितिरनागान्त्सविता देवो वरुणाय वोचत् ॥

যি গোপন মন-আকাশত দেৱতাসকল একেলগে বিচৰণ কৰে—সেইটো আমি নাজানো। ইয়াত মিত্ৰ আৰু অদিতিয়ে আমাক অনপৰাধী কৰক; সৱিতা দেৱে আমাৰ হৈ বৰুণক কওক—যেন অন্তৰ্নিহিত ঋত পুনৰ স্থাপিত হয় আৰু পথ পুনৰ মুকলি হয়।

Mantra 9

श्रुधी नो अग्ने सदने सधस्थे युक्ष्वा रथममृतस्य द्रवित्नुम् । आ नो वह रोदसी देवपुत्रे माकिर्देवानामप भूरिह स्याः ॥

অগ্নে, সদনত, দৃঢ় আধাৰত আমাৰ কথা শুনা; অমৃতৰ ধন বোৱা ৰথখন জোঁত। হে দেৱপুত্ৰ, দুয়ো ৰোদসী আমালৈ আন; দেৱতাসকলৰ পৰা কেতিয়াও আঁতৰি নাথাকা—ইয়াতেই আমাৰ সৈতে উপস্থিত আৰু কৰ্মঠ হৈ থাকা।

Frequently Asked Questions

Agni is the main deity, especially as Hotṛ (the priest who invokes the gods). Heaven and Earth (Dyāvā-Pṛthivī/Rodasī) form the cosmic setting that Agni is asked to bring near to the ritual.

It reflects anxiety about having crossed a divine rule (vrata) and not knowing the exact fault. The “King” sounds like the sovereign power of ṛta (often associated with Varuṇa-like authority), before the hymn returns to seeking restoration through Agni and the rite.

It is a direct ritual prayer: ‘Hear us, Agni; yoke your chariot of immortal riches; bring Heaven and Earth to us; stay present.’ In simple terms, it asks for divine attention, successful invocation, and a stable, fruitful ceremony.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App