
Sukta 10.11
Traditional: often attributed within RV 10.11 to a seer of the late Maṇḍala 10 corpus (exact r̥ṣi uncertain from provided data)
Varuṇa (with Aditi as source-power; ṛtu as sacred rhythm)
Triṣṭubh (probable)
মণ্ডল ১০ৰ এই পৰৱৰ্তী সূক্তই ঋত (বিশ্ব-নিয়ম) ৰ ওপৰত বৰুণৰ সৰ্বজ্ঞ ৰক্ষকত্বক অদিতিৰ জীৱনদায়িনী শক্তি আৰু যজ্ঞৰ যথাসময় (ঋতু) ৰ সৈতে সংযোগ কৰে। তাৰ পিছত ই যজ্ঞকাৰ্যৰ ক্ৰিয়াশীল পুৰোহিত-অগ্নিৰ দিশে ঘূৰি, তেওঁক আহ্বানত পুষ্ট হ’বলৈ, সমৃদ্ধিসহ ওচৰলৈ আহিবলৈ, আৰু দেৱতাসকলক তথা দুয়ো জগত (দ্যাৱা-পৃথিৱী)ক যজ্ঞলৈ আনিবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰে।
Mantra 1
वृषा वृष्णे दुदुहे दोहसा दिवः पयांसि यह्वो अदितेरदाभ्यः । विश्वं स वेद वरुणो यथा धिया स यज्ञियो यजतु यज्ञियाँ ऋतून् ॥
বলৱানজন বলৱানৰ বাবে দোহন-ক্ৰিয়াৰে দ্যৌৰ পয়ঃ-ধাৰাসমূহ দোহি উলিয়ালে—অদিতিৰ অদম্য, অক্ষয় শক্তি। বৰুণ ধিয়াৰে যথাৰ্থভাৱে সকলো জানে; আমাৰ ভিতৰৰ সেই যজ্ঞীয় শক্তিয়ে ঋতৰ পবিত্ৰ ঋতুসকলক যজন কৰক।
Mantra 2
रपद्गन्धर्वीरप्या च योषणा नदस्य नादे परि पातु मे मनः । इष्टस्य मध्ये अदितिर्नि धातु नो भ्राता नो ज्येष्ठः प्रथमो वि वोचति ॥
দ্ৰুতগামী গন্ধৰ্বীসকল আৰু জলসমূহ—সেই কন্যাসদৃশা—নদীৰ নাদৰ চাৰিওফালে মোৰ মনক ৰক্ষা কৰক। নিৰ্বাচিত ইষ্টিৰ মাজত অদিতিয়ে আমাক স্থাপন কৰক; আমাৰ জ্যেষ্ঠ ভ্ৰাতা, প্ৰথমজ শক্তি, আমাৰ বাবে প্ৰকাশ কৰি কয়।
Mantra 3
सो चिन्नु भद्रा क्षुमती यशस्वत्युषा उवास मनवे स्वर्वती । यदीमुशन्तमुशतामनु क्रतुमग्निं होतारं विदथाय जीजनन् ॥
তথাপি সেই শুভ উষা—সমৃদ্ধি-সম্পন্না আৰু যশস্বিনী, স্বৰ্গীয় দীপ্তি-বাহী—মনুৰ সৈতে বাস কৰিলে। যেতিয়া অন্বেষকসকলে ইচ্ছাৰ সত্য ছন্দ অনুসৰি, বিদথাৰ বাবে অন্তৰৰ হোতা অগ্নিক জাগ্ৰত কৰে, তেতিয়া তাই মানৱৰ সৈতে অৱস্থিত হয়।
Mantra 4
अध त्यं द्रप्सं विभ्वं विचक्षणं विराभरदिषितः श्येनो अध्वरे । यदी विशो वृणते दस्ममार्या अग्निं होतारमध धीरजायत ॥
তেতিয়া প্ৰেৰিত শ্যেনই সেই দীপ্ত বিন্দু—বিশাল, দূৰদৰ্শী—অধ্বৰৰ পথলৈ আনিলে। যেতিয়া আৰ্য জনসমূহে আশ্চৰ্য অগ্নিক হোতা ৰূপে বাছি লয়, তেতিয়াই সঁচাকৈ ধী—আলোকিত বুদ্ধি—জন্ম লয়।
Mantra 5
सदासि रण्वो यवसेव पुष्यते होत्राभिरग्ने मनुषः स्वध्वरः । विप्रस्य वा यच्छशमान उक्थ्यं वाजं ससवाँ उपयासि भूरिभिः ॥
হে অগ্নি, তুমি সদাই ৰণ্ব—আনন্দদায়ক; মানুহে যেতিয়া স্বধ্বৰ, সু-ব্যৱস্থিত যজ্ঞ কৰে, তেতিয়া হোত্ৰা-আহ্বানসমূহৰ দ্বাৰা তুমি চৰণভূমিৰ ঘাঁহৰ দৰে বৃদ্ধি পাওঁ। আৰু যেতিয়া বিপ্ৰ ঋষিয়ে সাধনাত ৰত হৈ স্তোত্ৰযোগ্য উক্থ্য বাজ—বলৱন্ত পূৰ্ণতা—অর্জন কৰে, তেতিয়া তুমি বহু ঐশ্বৰ্যসহ নিকটলৈ আহা।
Mantra 6
उदीरय पितरा जार आ भगमियक्षति हर्यतो हृत्त इष्यति । विवक्ति वह्निः स्वपस्यते मखस्तविष्यते असुरो वेपते मती ॥
হে পিতৃগণ, জাগ্ৰত হওঁ; জাৰ—প্ৰেমিক—আগবাঢ়ি আহিছে, সি ভাগক লাভ কৰিব বিচাৰে। হৃদয়ত উদ্দীপিত হৈ হৰ্যত—উৎসাহী—আগুৱাই যায়। বহ্নি—অৰ্ঘ্যবাহক—বিবেচনা কৰে; সি সু-কর্মত ৰত হয়; মখ—যজ্ঞ—ৰ তৱিষ্য শক্তি দৃঢ় হয়; অসুৰ-শক্তি মনত কঁপে, মতি কম্পিত হয়।
Mantra 7
यस्ते अग्ने सुमतिं मर्तो अक्षत्सहसः सूनो अति स प्र शृण्वे । इषं दधानो वहमानो अश्वैरा स द्युमाँ अमवान्भूषति द्यून् ॥
হে অগ্নি, সহসঃ সুনো—শক্তিৰ পুত্ৰ—তোমাৰ সুমতি, শুভ-মনস্ক পথনির্দেশ যি মর্ত্য লাভ কৰে, সি সম্পূৰ্ণৰূপে শ্ৰুত হয়। ইষ—প্ৰেৰণা—ধৰি, অশ্বৈঃ—শক্তিৰ অশ্বসমূহে—বাহিত হৈ, সি দ্যুমান্ আৰু অমবান্ হয়; সি দিনসমূহক জ্যোতিয়ে ভূষিত কৰে।
Mantra 8
यदग्न एषा समितिर्भवाति देवी देवेषु यजता यजत्र । रत्ना च यद्विभजासि स्वधावो भागं नो अत्र वसुमन्तं वीतात् ॥
হে অগ্নি, যেতিয়া এই সমিতি (সমাবেশ) দেৱী হৈ দেৱসকলৰ মাজত যজ্ঞযোগ্য, পূজনীয়—হে যজত্র—হয়, তেতিয়া, স্বধাৱান (নিজ শক্তিসম্পন্ন) তুমি যেতিয়া ৰত্নসমূহ বণ্টন কৰ, তেতিয়া ইয়াত আমাক বসুমন্ত—ধন-আধ্যাত্মিক সমৃদ্ধিৰে পূৰ্ণ—এটা ভাগ দান কৰা।
Mantra 9
श्रुधी नो अग्ने सदने सधस्थे युक्ष्वा रथममृतस्य द्रवित्नुम् । आ नो वह रोदसी देवपुत्रे माकिर्देवानामप भूरिह स्याः ॥
হে অগ্নি, সদনে আৰু সধস্থে (দৃঢ় আধাৰ)ত আমাৰ কথা শুনা; অমৃতৰ ধন-সমৃদ্ধিৰে দ্রুতগামী তোমাৰ ৰথ জোঁতা। হে দেৱপুত্ৰ, ৰোদসী—দুই বিশ্ব (দ্যৌ আৰু পৃথিৱী)—আমালৈ আন; দেৱসকলৰ পৰা কেতিয়াও দূৰ নহ’বা—ইয়াতেই থাকিবা, আঁতৰি নাযাবা।
It opens with Varuṇa (supported by Aditi and the idea of ṛta/ṛtu), but it also strongly invokes Agni as the priestly fire who makes the ritual work and brings the gods near.
Ṛta is the truth-order that keeps the world and moral life steady; ṛtu is its right timing, often felt as the seasons and the proper moments for sacrifice.
That Varuṇa grant right understanding and order, and that Agni, strengthened by invocation, come with abundance and bring the gods and the Two Worlds to the worshipper’s rite.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.