
Sukta 10.103
Indra
Trishtubh (probable for RV 10.103)
এই সূক্তটো ইন্দ্ৰলৈ এক যুদ্ধমুখী আহ্বান—তেওঁক দ্ৰুতগামী, অনিমেষ, একক বীৰ ৰূপে বন্দনা কৰা হৈছে, যিয়ে শত্ৰু বাহিনী ভাঙি পেলায় আৰু আৰ্য সমাজৰ বাবে ৰুদ্ধ পথ-স্থান মুকলি কৰে। ইয়াত যুদ্ধত বিজয়, নিজৰ সৈন্যদলৰ সুৰক্ষা, আৰু ইন্দ্ৰৰ নেতৃত্বত আগবাঢ়ি জয়লাভ কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় সাহস আৰু ঐক্যৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে।
Mantra 1
आशुः शिशानो वृषभो न भीमो घनाघनः क्षोभणश्चर्षणीनाम् । संक्रन्दनोऽनिमिष एकवीरः शतं सेना अजयत्साकमिन्द्रः ॥
আশু, স্বয়ং দীপ্ত, ভয়ংকৰ বৃষভৰ দৰে; ঘনাঘন-সংহাৰক, নৰলোকৰ কৰ্মক্ষেত্ৰ কঁপোৱা। অনিমিষ যুদ্ধ-নাদ, একবীৰ ইন্দ্ৰে একেলগে শত সেনা জয় কৰিলে।
Mantra 2
संक्रन्दनेनानिमिषेण जिष्णुना युत्कारेण दुश्च्यवनेन धृष्णुना । तदिन्द्रेण जयत तत्सहध्वं युधो नर इषुहस्तेन वृष्णा ॥
সংক্রন্দন, অনিমিষ জাগৰণ, জিষ্ণু বিজয়শক্তি, যুদ্ধ-হুঙ্কাৰ, দুশ্যৱন-অচ্যুত গতি, ধৃষ্ণু সাহসী বল—এই ইন্দ্ৰৰ দ্বাৰাই জয় কৰা; হে যোদ্ধাসকল, সেইত একেলগে হওঁ, ইষুহস্ত বৃষভৰ সৈতে।
Mantra 3
स इषुहस्तैः स निषङ्गिभिर्वशी संस्रष्टा स युध इन्द्रो गणेन । संसृष्टजित्सोमपा बाहुशर्ध्युग्रधन्वा प्रतिहिताभिरस्ता ॥
ইষুহস্তসকলৰ সৈতে তেওঁ; নিষঙ্গী (তৰোৱালধাৰী) সকলৰ সৈতে তেওঁ—বশী, সংযোজক; যুদ্ধে গণসহ ইন্দ্ৰ। সংহত সংঘাতে জয়ী, সোমপা, বাহুশৰ্ধি (বাহুবল-সমৃদ্ধ), উগ্ৰধন্বা, সুপ্ৰতিহিত অস্ত্ৰে নিক্ষেপকাৰী ধনুৰ্ধৰ।
Mantra 4
बृहस्पते परि दीया रथेन रक्षोहामित्राँ अपबाधमानः । प्रभञ्जन्त्सेनाः प्रमृणो युधा जयन्नस्माकमेध्यविता रथानाम् ॥
হে বৃহস্পতী, তুমি ৰথেৰে চাৰিওফালে পৰিভ্ৰমণ কৰা—ৰক্ষোহা, অমিত্ৰশক্তিসমূহক অপবাধ কৰি দূৰ কৰা। সেনাসমূহ ভাঙি পেলাই, যুধাত বলৰে পিষ্ট কৰি, জয়ী হৈ—আমাৰ বাবে ৰথসমূহৰ (অগ্ৰগতিময় গতিৰ) বৃদ্ধি-কৰ্তা আৰু ৰক্ষক হোৱা।
Mantra 5
बलविज्ञायः स्थविरः प्रवीरः सहस्वान्वाजी सहमान उग्रः । अभिवीरो अभिसत्वा सहोजा जैत्रमिन्द्र रथमा तिष्ठ गोवित् ॥
বলসমূহৰ জ্ঞানী, দৃঢ়-স্থিৰ, বীৰসমৃদ্ধ, মহাশক্তিমান, প্ৰাচুৰ্য-বাহক, সহিষ্ণু আৰু উগ্ৰ; বীৰত্বত অধিজয়ী, সত্তাত অধিজয়ী, শক্তিজাত—হে ইন্দ্ৰ, জয়-ৰথত আৰোহণ কৰা, গোবিত্—ৰশ্মি/গো (আলোক-গাভী)ৰ সন্ধানকাৰী।
Mantra 6
गोत्रभिदं गोविदं वज्रबाहुं जयन्तमज्म प्रमृणन्तमोजसा । इमं सजाता अनु वीरयध्वमिन्द्रं सखायो अनु सं रभध्वम् ॥
গোত্রভিদ্—আৱৰ্তন/আবৰণ ভাঙনকাৰী, গোবিদ্—ৰশ্মি-সন্ধানকাৰী, বজ্ৰবাহু—বজ্ৰ-বাহু; জয়ী, আঘাতত বলৰে পিষ্টকাৰী। হে সজাতাসকল, তেওঁৰ অনুসৰণ কৰা; তেওঁৰ পিছত বীৰত্ব বৃদ্ধি কৰা; হে সখাসকল, একেলগে ইন্দ্ৰক আঁকোৱালি ধৰা, একসাথে ধৰি থাকক।
Mantra 7
अभि गोत्राणि सहसा गाहमानोऽदयो वीरः शतमन्युरिन्द्रः । दुश्च्यवनः पृतनाषाळयुध्योऽस्माकं सेना अवतु प्र युत्सु ॥
সহসাৰে গোত্ৰসমূহত প্ৰৱেশ কৰি, নিৰ্দয় বীৰ—শতমন্যু ইন্দ্ৰ; দুৰ্চ্যৱন, পৃতনাষাট, অযুধ্য—যুদ্ধৰ অগ্ৰগতিৰ সংঘৰ্ষত আমাৰ সেনাসমূহক তেওঁ ৰক্ষা কৰক।
Mantra 8
इन्द्र आसां नेता बृहस्पतिर्दक्षिणा यज्ञः पुर एतु सोमः । देवसेनानामभिभञ्जतीनां जयन्तीनां मरुतो यन्त्वग्रम् ॥
ইন্দ্ৰ তেওঁলোকৰ নেতা হওক; বৃহস্পতিয়ে পথপ্ৰদৰ্শক শক্তি হওক। দক্ষিণা—যজ্ঞ—আগত যাঁওক; সোম আগবাঢ়ক। বৈৰীভাঙি জয়ী হোৱা দেৱসেনাসমূহৰ অগ্ৰভাগত মৰুতসকল গমন কৰক।
Mantra 9
इन्द्रस्य वृष्णो वरुणस्य राज्ञ आदित्यानां मरुतां शर्ध उग्रम् । महामनसां भुवनच्यवानां घोषो देवानां जयतामुदस्थात् ॥
বৃষ ইন্দ্ৰৰ, ৰাজা বৰুণৰ, আদিত্যসকলৰ, মৰুতসকলৰ—উগ্ৰ শর্ধ; মহামনাস, ভুৱনচ্যৱনসকলৰ: দেৱসকলৰ বিজয়-ঘোষ উঠি উঠিল।
Mantra 10
उद्धर्षय मघवन्नायुधान्युत्सत्वनां मामकानां मनांसि । उद्वृत्रहन्वाजिनां वाजिनान्युद्रथानां जयतां यन्तु घोषाः ॥
হে মঘৱন (ইন্দ্ৰ), অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰসমূহ জাগ্ৰত কৰ; মোৰ যোদ্ধাসকলৰ মনোবল উদ্দীপিত কৰ। হে বৃত্ৰহন, বীৰবন্তসকলৰ বীৰ্য-সমৃদ্ধি উত্থাপন কৰ; ৰথসমূহ উত্থাপন কৰ—জয়ীসকলৰ বিজয়ধ্বনি আগবাঢ়ি যাওক।
Mantra 11
अस्माकमिन्द्रः समृतेषु ध्वजेष्वस्माकं या इषवस्ता जयन्तु । अस्माकं वीरा उत्तरे भवन्त्वस्माँ उ देवा अवता हवेषु ॥
সংঘাতত আৰু উত্তোলিত ধ্বজসমূহৰ তলত ইন্দ্ৰ আমাৰেই হওক। আমাৰ পৰা নিক্ষিপ্ত বাণসমূহে বিজয় লাভ কৰক। আমাৰ বীৰশক্তি উচ্চতৰ আৰু অধিক বলৱান হওক; আৰু আহ্বানসমূহত—যেতিয়া আমি দেবতাসকলক আহ্বান কৰোঁ—দেবতাসকলে আমাক ৰক্ষা কৰক।
Mantra 12
अमीषां चित्तं प्रतिलोभयन्ती गृहाणाङ्गान्यप्वे परेहि । अभि प्रेहि निर्दह हृत्सु शोकैरन्धेनामित्रास्तमसा सचन्ताम् ॥
তেওঁলোকৰ চিত্তক প্ৰতিলোভনে ধৰি বিভ্ৰান্ত কৰি, হে দ্ৰুতগামী শক্তি, তেওঁলোকৰ অঙ্গ-প্ৰত্যঙ্গ আঁকোৱালি ধৰি অতিক্ৰম কৰি আগবাঢ়া। তেওঁলোকৰ ওপৰত অগ্ৰসৰ হোৱা; হৃদয়ত শোকৰ দাহেৰে তেওঁলোকক দগ্ধ কৰা। অন্ধকাৰৰ তমসাৰে শত্রুশক্তিসকল যুক্ত হওক—যাতে অন্তৰৰ অমিত্ৰসকল ৰাত্ৰিত পশ্চাদপসৰণ কৰে।
Mantra 13
प्रेता जयता नर इन्द्रो वः शर्म यच्छतु । उग्रा वः सन्तु बाहवोऽनाधृष्या यथासथ ॥
আগবাঢ়া, জয় লাভ কৰা, হে নৰসকল; ইন্দ্ৰে তোমালোকক ৰক্ষিত বিস্তাৰৰ শান্তি-আশ্ৰয় দিওক। তোমালোকৰ বাহুসমূহ তীব্ৰ-বলবান হওক, অজেয় হওক, যাতে তোমালোক নিজ স্বৰূপত—ধৈৰ্য্য-সাহসে দৃঢ় হৈ—অটলভাৱে থিয় থাকিব পাৰা।
It is a call to move forward with courage and unity, invoking Indra to break obstacles, defeat opposing forces, and grant protective peace after victory.
Because the hymn portrays Indra as the force that enters and breaks ‘enclosures’ (blocked spaces/resources) and as the pṛtanāṣāṭ—one who wins battles and protects the host.
Yes. Traditionally it can be applied to any struggle requiring strength and obstacle-removal—such as overcoming fear, conflict, or major challenges—by focusing on Indra as inner resolve and victorious energy.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.