Rig Veda 1.78.3: Mandala 1, Sukta 78, Mantra 3

Sukta 1.78

Rishi: Gotama lineage

Devata: Agni

Chandas: Gāyatrī

Samhita Patha (Devanagari)

तमु त्वा वाजसातममङ्गिरस्वद्धवामहे । द्युम्नैरभि प्र णोनुमः ॥

Transliteration

tám u tvā vāja-sā́tamam aṅgirasvád dhavāmahe | dyumnáir abhí prá ṇónumaḥ ||

Translation

তোমাকেই আমি আহ্বান কৰোঁ—বাজসাতম, বিজয়-প্ৰাপ্তিত সৰ্বোত্তম; অঙ্গিৰস-সদৃশ অগ্নি! দ্যুম্নসমূহেৰে আমি তোমাক আমাৰ ভিতৰত আগবঢ়াই দিওঁ।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तम्: him
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• उ: indeed; and
• उ: —
• Type: Indeclinable
• Root: उ (निपात)

• त्वा: you
• त्वा: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वाजसातमम्: the most prize-winning / best at winning booty
• वाजसातमम्: कर्म (त्वा/तम् इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: वाज-सातम (प्रातिपदिक; वाज + सातम ‘most winning/most bestowing of prizes’)

• अङ्गिरस्वत्: Aṅgiras-like; like the Aṅgirases
• अङ्गिरस्वत्: कर्म (त्वा/तम् इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अङ्गिरस् + वत् (तद्धितान्त प्रातिपदिक)

• हवामहे: we invoke; we call
• हवामहे: क्रिया (कर्तृ-प्रयोगः; कर्ता = वयम्) तथा ‘तम्/त्वा’ प्रति आह्वानकर्म
• Type: Verb
• Root: √ह्वा (ह्वयति/ह्वायति) ‘to call, invoke’

• द्यु॒म्नैः: with glories; with splendours
• द्यु॒म्नैः: करण
• Type: Noun
• Root: द्यु॒म्न (नपुंसकलिङ्ग प्रातिपदिक) ‘splendour, brilliance, glory’

• अभि: towards; upon
• अभि: — (क्रियाविशेषण/उपसर्गः)
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• प्र: forth; forward
• प्र: — (क्रियाविशेषण/उपसर्गः)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/अव्यय)

• नः: our; of us
• नः: सम्बन्ध (सम्बन्ध-षष्ठी) अथवा सम्प्रदान (यदि ‘to us’ इति) — अत्र ‘our’ अधिक युक्तम्
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नोनुमः: we impel; we urge on
• नोनुमः: क्रिया (कर्तृ-प्रयोगः; कर्ता = वयम्)
• Type: Verb
• Root: √नु (नवते/नुनोति) ‘to push, impel, set in motion’ (Vedic intensive/reduplicated present)