Rig Veda 1.71.1: Mandala 1, Sukta 71, Mantra 1

Sukta 1.71

Rishi: Parāśara Śāktya

Devata: Agni and Uṣas (interwoven: awakening of the desired flame and the dawning illumination)

Chandas: Triṣṭubh (with extended cadence)

Samhita Patha (Devanagari)

उप प्र जिन्वन्नुशतीरुशन्तं पतिं न नित्यं जनयः सनीळाः । स्वसारः श्यावीमरुषीमजुष्रञ्चित्रमुच्छन्तीमुषसं न गावः ॥

Transliteration

úpa prá jinvann uśatī́r uśántam pátiṃ ná nítyaṃ jánayaḥ sa-nīḷāḥ | svásāraḥ śyā́vīm áruṣīm ájuṣran citrám ucchántīm uṣásam ná gā́vaḥ

Translation

তেওঁলোকে আগবাঢ়ি যায় আৰু আকাঙ্ক্ষাৰে আকাঙ্ক্ষিতজনক জাগ্ৰত কৰে—যেন নাৰীসকলে সদা-উপস্থিত প্ৰভুক জগায়; একে গৃহৰ ভগ্নীসকল শ্যাম আৰু অৰুণ বৰ্ণত আনন্দ পায়—গাইৰ দৰে বহু-বৰ্ণ উষাক উঠি আহোঁতে অনুসৰণ কৰে।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• उप: near, towards (up to)
• उप: —
• Type: Indeclinable
• Root: उप (उपसर्ग) अव्यय

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग) अव्यय

• जिन्वन्: urging on, quickening
• जिन्वन्: Kartā (वर्णनात्मकः) / विशेषणम्
• Type: Verb (participle) / Adjective
• Root: जिव्/जि (धातु: जिन्वति) → जिन्वत्

• उशतीः: the desiring (women), eager ones
• उशतीः: Kartā
• Type: Noun/Adjective
• Root: उशत् (प्रातिपदिक) < √वश्/उश् ‘to desire’

• उशन्तम्: the desired one
• उशन्तम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: उशन्त् (प्रातिपदिक) < √वश्/उश् ‘to desire’

• पतिम्: lord, husband
• पतिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• नित्यम्: ever, constant(ly)
• नित्यम्: —
• Type: Adjective (used adverbially) / Noun
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)

• जनयः: begetters, producers
• जनयः: Kartā
• Type: Noun
• Root: जनय (प्रातिपदिक) < √जन् ‘to beget’ (य-प्रत्यय)

• सनीळाः: sharing one nest/home; of one abode
• सनीळाः: Kartā (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: स-नीळ (प्रातिपदिक) (सह + नीळ ‘nest, home’)

• स्वसारः: sisters
• स्वसारः: Kartā
• Type: Noun
• Root: स्वसृ (प्रातिपदिक)

• श्यावीम्: dark, dusky
• श्यावीम्: Karma (विशेष्य-उषसम् प्रति)
• Type: Adjective
• Root: श्यावी (प्रातिपदिक)

• अरुषीम्: ruddy, glowing
• अरुषीम्: Karma (विशेष्य-उषसम् प्रति)
• Type: Adjective
• Root: अरुषी (प्रातिपदिक)

• अजुष्रन्: they enjoyed/favored, they welcomed
• अजुष्रन्: Kriyā (मुख्या); Kartā=स्वसारः
• Type: Verb
• Root: √जुष् ‘to enjoy, favor’ (aorist)

• चित्रम्: bright, wondrous
• चित्रम्: Karma (विशेष्य-उषसम् प्रति)
• Type: Adjective
• Root: चित्र (प्रातिपदिक)

• उच्छन्तीम्: shining forth, dawning
• उच्छन्तीम्: Karma (विशेषणम्)
• Type: Verb (participle) / Adjective
• Root: उद्-√शा/छा ‘to shine, appear’ → उच्छन्ती (वर्त. कृदन्त)

• उषसम्: Dawn (Uṣas)
• उषसम्: Karma
• Type: Noun
• Root: उषस् (प्रातिपदिक)

• न: like
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• गावः: cows
• गावः: Kartā (उपमान-कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)