Sukta 58
Sukta 1.58
Viśvāmitra Gāthina (traditional for RV 1.58)
Agni (Hotar; as messenger)
Jagatī (probable for RV 1.58; verify in critical edition)
ঋগ্বেদ ১.৫৮ত অগ্নিক হোতৃ আৰু দিৱ্য দূত হিচাপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে—যজ্ঞৰ বিধিৰে তেওঁ গতি লাভ কৰি মধ্যাকাশ অতিক্ৰম কৰে আৰু দেৱতাসকলক আহুতিলৈ আহ্বান কৰে। এই সূক্তত অগ্নিৰ উপকাৰী যাজকীয় ভূমিকা আৰু অৰণ্যত বতাহে উচটাই তোলা, জ্বলন্ত, ভয়ংকৰ শক্তিৰ একেলগে চিত্ৰণ আছে; শেষত তেওঁৰ পৰা আশ্ৰয়, দুঃখ-কষ্টৰ পৰা ৰক্ষা, আৰু উষা-আনোতা প্ৰেৰণা আৰু ধন-সম্পদ প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে।
Mantras
Mantra 1
नू चित्सहोजा अमृतो नि तुन्दते होता यद्दूतो अभवद्विवस्वतः । वि साधिष्ठेभिः पथिभी रजो मम आ देवताता हविषा विवासति ॥
এতিয়াও শক্তিজাত অমৃতজনাই চলিত হয়—যেতিয়া হোতা বিবস্বতৰ দূত হয়। অতি সিদ্ধ পথসমূহে সি মোৰ অন্তৰীক্ষ-ৰজো অতিক্ৰম কৰে, আৰু হৱিষাৰে দেৱতাসকলক প্ৰকাশিত উপস্থিতিলৈ আহ্বান কৰে।
Mantra 2
आ स्वमद्म युवमानो अजरस्तृष्वविष्यन्नतसेषु तिष्ठति । अत्यो न पृष्ठं प्रुषितस्य रोचते दिवो न सानु स्तनयन्नचिक्रदत् ॥
সেয়া নিজৰ গৃহলৈ আহে—চিৰযৌৱন, অজৰ; তৃষ্ণাতুৰ স্থানসমূহ ভেদি দৌৰি, নিপীড়িত পথচিহ্নসমূহত দৃঢ়ভাৱে থিয় হয়। ছিটা-পৰা অশ্বৰ দৰে তাৰ পিঠি দীপ্ত হয়; দ্যৌৰ শিখৰৰ দৰে গর্জন কৰি সি উচ্চস্বৰে চিঞৰে—উচ্চ জ্যোতিৰ আহ্বানত সত্তাক জাগ্ৰত কৰে।
Mantra 3
क्राणा रुद्रेभिर्वसुभिः पुरोहितो होता निषत्तो रयिषाळमर्त्यः । रथो न विक्ष्वृञ्जसान आयुषु व्यानुषग्वार्या देव ऋण्वति ॥
ৰুদ্ৰসকল আৰু বসুসকলৰ সৈতে বলৱান, অগ্ৰত স্থাপিত—হোতা আসনত বহে, অমৰ, ৰয়িষাট্ (সমৃদ্ধিৰ বিজয়ী)। ৰথৰ দৰে গোষ্ঠীসমূহৰ মাজেৰে সোজাকৈ যোজিত হৈ, জীৱন-পথসমূহত ইচ্ছিত ধন-সম্পদ বিস্তাৰ কৰে; দেৱে সেয়া গতি দিয়ে আৰু ফলপ্ৰদ কৰে।
Mantra 4
वि वातजूतो अतसेषु तिष्ठते वृथा जुहूभिः सृण्या तुविष्वणिः । तृषु यदग्ने वनिनो वृषायसे कृष्णं त एम रुशदूर्मे अजर ॥
বায়ু-প্ৰেৰিত হৈ, অগ্নিৰ জ্যোতি নিপীড়নসমূহৰ মাজত উজ্জ্বলভাৱে থিয় হয়; জুহূ-লাডলসমূহেৰে সি বৃথা পৰিশ্ৰম নকৰে—তীব্ৰ-ধ্বনিময় শক্তিধাৰা। হে অগ্নি, যেতিয়া তৃষ্ণাতুৰ উদ্ভিদসমূহৰ মাজত তুমি বৃষৰ দৰে উথলি উঠা, তেতিয়া তোমাৰ কৃষ্ণ আৱৰোধ ভাঙে আৰু তোমাৰ উজ্জ্বল তৰংগ-গতি দীপ্ত হয়, হে অজৰ।
Mantra 5
तपुर्जम्भो वन आ वातचोदितो यूथे न साह्वाँ अव वाति वंसगः । अभिव्रजन्नक्षितं पाजसा रजः स्थातुश्चरथं भयते पतत्रिणः ॥
দগ্ধ জৱালাৰ দৰে জ্বলন্ত জঁভেৰে, বায়ুৰ প্ৰেৰিত হৈ সি বন-মধ্যেদি তললৈ শ্বাস বোৱায়—যেন গোটৰ মাজত জয়ী নেতা। অক্ষয় তেজেৰে আগবাঢ়ি সি নিজৰ দীপ্তিত ৰজঃ-অন্তৰীক্ষৰ বিস্তাৰ ঢাকি পেলায়; তাৰ আগত স্থাৱৰ আৰু চৰ—দুয়ো কঁপে, আৰু পখীসকল ভয় পায়।
Mantra 6
दधुष्ट्वा भृगवो मानुषेष्वा रयिं न चारुं सुहवं जनेभ्यः । होतारमग्ने अतिथिं वरेण्यं मित्रं न शेवं दिव्याय जन्मने ॥
ভৃগুসকলে তোমাক মৰ্ত্যলোকত স্থাপন কৰিলে—জনসাধাৰণৰ বাবে আহ্বান কৰাত সহজ, মনোহৰ ধন-সমৃদ্ধিৰ দৰে। হে অগ্নি, হোতা, বাছনি-যোগ্য অতিথি, মিত্ৰৰ দৰে কল্যাণকৰ—আমাৰ ভিতৰত দিৱ্য জন্মৰ বাবে।
Mantra 7
होतारं सप्त जुह्वो यजिष्ठं यं वाघतो वृणते अध्वरेषु । अग्निं विश्वेषामरतिं वसूनां सपर्यामि प्रयसा यामि रत्नम् ॥
সপ্ত জুহুৰ সৈতে যজ্ঞত অতি যোগ্য হোতা অগ্নিক—যাক কৰ্মৰত সাধকসকলে অধ্বৰত বাছি লয়। সকলো ধনৰ অচ্যুত বাহক সেই অগ্নিক মই নিবেদনসহ সেৱা কৰোঁ; ধন-ৰত্নৰ বাবে মই তেওঁৰ ওচৰলৈ যাওঁ।
Mantra 8
अच्छिद्रा सूनो सहसो नो अद्य स्तोतृभ्यो मित्रमहः शर्म यच्छ । अग्ने गृणन्तमंहस उरुष्योर्जो नपात्पूर्भिरायसीभिः ॥
হে অচ্ছিদ্ৰ (অদোষ), সহসৰ সুনু, আজি আমাক—স্তোতৃসকলক—হে মহান মিত্ৰ, তোমাৰ বিস্তৃত শান্তি-আশ্ৰয় দান কৰা। হে অগ্নি, গায়কক অংহস (দুৰ্দশা-পাপ)ৰ পৰা উৰুষ্য (বিস্তৃত ৰক্ষা) কৰা; হে ঊর্জো নপাত্, আয়সী পূৰ্ভি (লোহাৰ দুৰ্গ-প্ৰাচীৰ)ৰে আমাক দৃঢ় কৰ।
Mantra 9
भवा वरूथं गृणते विभावो भवा मघवन्मघवद्भ्यः शर्म । उरुष्याग्ने अंहसो गृणन्तं प्रातर्मक्षू धियावसुर्जगम्यात् ॥
হে বিভাৱো (সৰ্বদীপ্ত), গৃণতে (স্তোতৃ)ৰ বাবে তুমি বৰূথ (আশ্ৰয়) হওঁক; হে মঘৱন, মঘৱদ্ভ্যঃ (দানশীলসকলৰ) বাবে তুমি শর্ম (শান্তি-আশ্বাস) হওঁক। হে অগ্নি, গৃণন্তক অংহসৰ পৰা উৰুষ্য (বিস্তৃত ৰক্ষা) কৰা, যাতে প্ৰাতঃকালে ধিয়াৱসু (প্ৰজ্ঞা-ধনৰ) আগমন আমাৰ ওচৰলৈ শীঘ্ৰ হয়।
Inside Sukta 58
How it unfolds
- Where it opens
Agni is ‘set in motion’ as the immortal, power-born Hotṛ who becomes the messenger and summons the gods through the offering.
- Development
The hymn expands Agni’s movement and reach—his perfected paths through the mid-space—and then intensifies into vivid imagery of his wind-driven, forest-consuming force.
- Climax
Agni’s overwhelming blaze covers the realms; still and moving beings tremble, and even the winged fear him—his cosmic potency is unmistakable.
- Where it settles
The poet turns that same power into refuge: Agni is asked to become shelter and peace, to widen protection from distress, and to bring dawn-swift inspired wealth.
The deity: Agni
- In the VedaAgni is the luminous fire-priest: kindled by humans yet divine, he carries offerings, awakens the rite, and calls the gods to the sacrifice. He is also a fierce blaze—wind-driven, consuming wood with ‘burning jaws’—before whom beings tremble.
- Cosmic functionMediator between heaven and earth: he transports oblations to the deities, establishes the sacrifice as an ordering power (ṛta), and links human speech/praise with divine presence.
- Inner significanceThe awakened will and illumined intelligence that ‘moves’ through the inner mid-space, transforming raw impulse into consecrated offering, and turning prayer into protective clarity and inspired prosperity.
The seer
- Viśvāmitra GāthinaGāthin (Viśvāmitra gotra; traditionally linked with the Kuśika line) · A paradigmatic seer-king (rājarṣi) whose hymns emphasize inspired speech (dhī), divine friendship, and the power of ritual to draw the gods; later tradition remembers him as a key figure bridging royal and brahminical authority.
Famous verses
hotā yad dūto abhavad vivasvataḥ
tapurjambho vana ā vātacoditaḥ
bhavā varūthaṃ gṛṇate vibhāvo
Attributes of the deity
- Hotṛ (sacrificial priest)
- Dūta (messenger)
- Vibhāvasu (all-luminous)
- Vātacodita (wind-driven flame)
- Protector and giver of shelter (varūtha, śarma)
- Summoner of the gods (devatātā ā-vivāsati)
Also by this seer
- Rig Veda Maṇḍala 3 (many hymns traditionally ascribed to Viśvāmitra and the Viśvāmitras)
- Major Indra hymns in RV 3 (e.g., RV 3.32–3.34 in traditional attributions)
- Gāyatrī mantra in later tradition (commonly linked to Viśvāmitra, though not a Rigvedic attribution claim)
The rite, step by step
- Prepare the altar and kindling (samidh) and purify the space with orderly arrangement (ṛta-minded preparation).
- Kindle Agni and address him as Hotṛ and Dūta, requesting that he ‘set in motion’ the rite and traverse the paths to the gods.
- Offer ghee/oblations while reciting praise that acknowledges both Agni’s beneficence and his formidable, wind-driven blaze.
- Ask Agni to bring the devatās to presence at the offering and to protect the singer and patrons from aṃhas (distress).
- Conclude with a dawn-oriented petition for dhī (inspired thought) and prosperity to arrive swiftly.
Offerings
- Ghṛta (clarified butter)
- Samidh (kindling sticks/wood)
- Havis (general oblation)
Frequently Asked Questions
Agni is praised as the Hotṛ (ritual priest) and Dūta (messenger) who carries offerings and invites the gods to be present in the sacrifice.
Because Agni is not only a gentle ritual fire but also a cosmic force: wind-driven, consuming wood, spreading light and heat so strongly that beings ‘tremble’ before him.
It asks Agni to be a shelter and peace, to protect the worshipper from distress (aṃhas), and to bring inspired wealth and clear thought swiftly at dawn.
Ask anything about Sukta 58 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
