Sukta 57
Sukta 1.57
Vasiṣṭha Maitrāvaruṇi
Indra
Triṣṭubh
এই ছয়-পদীয়া ত্ৰিষ্টুভ্ স্তোত্ৰত ইন্দ্ৰক অপৰিমেয় দাতা ৰূপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে—যাঁৰ “ধৰিবলৈ কঠিন” দান সকলো প্ৰাণীৰ বাবে অবিৰতভাৱে উজলি পৰে। ইয়াত তেখেতৰ নিৰ্ণায়ক বিজয়-কৃত্য স্মৰণ কৰা হয়: বজ্ৰেৰে মহান পৰ্বত বিদীৰ্ণ কৰি আবদ্ধ জলধাৰা মুক্ত কৰিলে, যাৰ ফলত জগত ধাৰিত হয়। কবিয়ে সমাজক ইন্দ্ৰৰ আশ্ৰিত ৰূপে স্থাপন কৰি, তেখেতক আমাৰ বাক্য গ্ৰহণ কৰি আমাৰ জীৱন আৰু বল-শক্তি সৱল কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰে।
Mantras
Mantra 1
प्र मंहिष्ठाय बृहते बृहद्रये सत्यशुष्माय तवसे मतिं भरे । अपामिव प्रवणे यस्य दुर्धरं राधो विश्वायु शवसे अपावृतम् ॥
সৰ্বাধিক দানশীল, মহান, বিস্তৃত ধন-সম্পদধাৰী, সত্য-শৌৰ্য্যযুক্ত, বলবান জনালৈ মই মোৰ মতি আগবঢ়াওঁ। ঢালত বোৱা পানীৰ দৰে, যাৰ ধৰা-কঠিন ঐশ্বৰ্য্য—সেই ৰাধা—সৰ্বজীৱনৰ হিতত, স্থায়ী শক্তিৰ বাবে, উন্মুক্তভাৱে প্ৰবাহিত হয়।
Mantra 2
अध ते विश्वमनु हासदिष्टय आपो निम्नेव सवना हविष्मतः । यत्पर्वते न समशीत हर्यत इन्द्रस्य वज्रः श्नथिता हिरण्ययः ॥
তেতিয়া যজ্ঞৰ অনুগামী হৈ সকলো তোমাৰ পিছে পিছে চলিল; হৱিষ্মানৰ সৱন-প্ৰেসিংসমূহলৈ পানীসমূহ নিম্নস্থানলৈ যোৱাৰ দৰে আহিল। যেতিয়া মনোহৰ ইন্দ্ৰৰ সুৱৰ্ণ বজ্ৰ পৰ্বতত থমকি নাথাকি তাক চূর্ণ-বিচূর্ণ কৰি দিলে।
Mantra 3
अस्मै भीमाय नमसा समध्वर उषो न शुभ्र आ भरा पनीयसे । यस्य धाम श्रवसे नामेन्द्रियं ज्योतिरकारि हरितो नायसे ॥
এই ভয়ংকৰ জনালৈ যজ্ঞত নমস্কাৰে সৈতে উষাৰ দৰে উজ্জ্বল, স্নেহযোগ্য আহুতি আন। যাৰ ধাম যশৰ বাবে; যাৰ নাম ইন্দ্ৰিয়-প্ৰভুত্বৰ শক্তি; আগুৱাই নিবলৈ এক জ্যোতি সৃষ্টি হয়—যেন যাত্ৰাৰ বাবে হৰিত অশ্ব যোজিত।
Mantra 4
इमे त इन्द्र ते वयं पुरुष्टुत ये त्वारभ्य चरामसि प्रभूवसो । नहि त्वदन्यो गिर्वणो गिरः सघत्क्षोणीरिव प्रति नो हर्य तद्वचः ॥
এইবোৰ তোমাৰেই, হে ইন্দ্ৰ—এইবোৰ আমি, হে বহুল-স্তুত (পুৰুষ্তুত)—যিসকলে তোমাক আঁকোৱালি ধৰি তোমাৰ প্ৰভুত্বৰ আশ্ৰয়ে চলি থাকোঁ, হে প্ৰভূৱসু। হে গিৰ্বণ, তোমাৰ বাহিৰে আন কোনোয়ে আমাৰ গীত-স্তোত্ৰসমূহ পৃথিৱীয়ে যেনে ভাৰ বহন কৰে তেনে সহিব নোৱাৰে; সেয়ে, হে হৰ্য, আমাৰ এই বাক্য গ্ৰহণ কৰা।
Mantra 5
भूरि त इन्द्र वीर्यं तव स्मस्यस्य स्तोतुर्मघवन्काममा पृण । अनु ते द्यौर्बृहती वीर्यं मम इयं च ते पृथिवी नेम ओजसे ॥
হে ইন্দ্ৰ, তোমাৰ বীৰ্য অতি প্ৰচুৰ; আমি তোমাৰেই। হে মঘৱন, এই স্তোতাৰৰ কামনা পূৰ্ণ কৰা। তোমাৰ বীৰ্যৰ অনুগামী হৈ বিস্তৃত দ্যৌ (আকাশ) আৰু এই পৃথিৱীও তোমাৰ ওজৰ বাবে নিয়ম-মাপে চলি থাকে।
Mantra 6
त्वं तमिन्द्र पर्वतं महामुरुं वज्रेण वज्रिन्पर्वशश्चकर्तिथ । अवासृजो निवृताः सर्तवा अपः सत्रा विश्वं दधिषे केवलं सहः ॥
হে ইন্দ্ৰ, তুমি সেই মহৎ, বিস্তৃত পৰ্বতখনক বজ্ৰেৰে—হে বজ্ৰিন—ফাঁটিলাঁ, তাৰ সন্ধি-সন্ধান ভাঙি দিলে। তুমি ৰোধিত পানীবোৰক তললৈ মুক্ত কৰি দিলে যাতে সিহঁতে প্ৰবাহিত হয়; আৰু তুমি একাগ্ৰ, একমাত্ৰ সহসাৰে সৰ্বত্ৰ সমগ্ৰ বিশ্বক ধৰি ৰাখিছা।
Frequently Asked Questions
It praises Indra as the great giver and obstacle-breaker, recalling how he split the mountain with the thunderbolt and released the blocked waters—symbolizing restored flow of life and prosperity.
In Vedic imagery, ‘waters’ stand for rain, fertility, inspiration, and abundance. Indra releasing them means removing constraints so life can flourish again.
It can be recited as a strength-and-obstacle-removal prayer—especially before important work—asking for clear energy, steady support, and the unhindered flow of resources and understanding.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.