
Sukta 1.48
Kaṇva
Uṣas (Dawn)
Gāyatrī (probable for RV 1.48; verse-level not independently verified here)
এই সূক্তটো উষাসলৈ প্ৰভাত-আহ্বান; তেওঁক মধুৰতা, বিস্তৃত পোহৰ আৰু উদাৰ ধন-সম্পদসহ উদিত হ’বলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে, যাতে মানৱজীৱন স্পষ্টতা আৰু ধৰ্মসম্মত কৰ্মত জাগ্ৰত হয়। পদ্যসমূহত উষাসক সেই প্ৰকাশকাৰিণী হিচাপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে যিয়ে অন্ধকাৰ দূৰ কৰে, মঙ্গল আৰু বল আনে, আৰু উপাসকক পূৰ্ণতা, শ্ৰী-শোভা আৰু পোষণৰ ধাৰক শক্তিসমূহৰ সৈতে সুৰ মিলাই দিয়ে।
Mantra 1
सह वामेन न उषो व्युच्छा दुहितर्दिवः । सह द्युम्नेन बृहता विभावरि राया देवि दास्वती ॥
তোমাৰ প্ৰিয় কোমলতাৰে আমাৰ বাবে উদয় হওঁক, হে উষা, দ্যৌৰ দুহিতা। মহৎ দ্যুম্নেৰে, হে বিস্তৃত-প্ৰভাময়ী, দেৱী—নিজকে দান কৰা ঐশ্বৰ্যসহ আহাঁ।
Mantra 2
अश्वावतीर्गोमतीर्विश्वसुविदो भूरि च्यवन्त वस्तवे । उदीरय प्रति मा सूनृता उषश्चोद राधो मघोनाम् ॥
অশ্বসমৃদ্ধ, গোমতী, বিশ্ব-মঙ্গল-সন্ধানী—আমাৰ নিবাসৰ বাবে প্ৰচুৰ দান প্ৰকাশ কৰি—হে উষা, মোৰ প্ৰতি সুনৃতাৰ (সত্য-মধুৰ বাক্যৰ) বাণী উদীৰণ কৰা; মঘোনসকলৰ (উদাৰ দাতাসকলৰ) ৰাধঃ—দান-সমৃদ্ধি—উদ্দীপিত কৰা।
Mantra 3
उवासोषा उच्छाच्च नु देवी जीरा रथानाम् । ये अस्या आचरणेषु दध्रिरे समुद्रे न श्रवस्यवः ॥
উষা আমাৰ মাজত বাস কৰিলে; এতিয়া দেৱী উচ্ছা হৈ উঠিল—ৰথসমূহত তীব্ৰ-দ্ৰুত। যিসকলে তাইৰ গমন-পথত দৃঢ়ভাৱে ধৰি থাকিল—সমুদ্ৰত শ্ৰৱস্যু (খ্যাতি-সন্ধানী) যেন—তেওঁলোক আত্মাৰ দীপ্ত যশৰ প্ৰেমী হয়।
Mantra 4
उषो ये ते प्र यामेषु युञ्जते मनो दानाय सूरयः । अत्राह तत्कण्व एषां कण्वतमो नाम गृणाति नृणाम् ॥
হে উষা, যিসকল সূৰ্য (ঋষি) তোমাৰ অগ্ৰগামী যাত্ৰাত মনক দানৰ বাবে যুঁজাই লয়—ইয়াতেই কণ্ব, তেওঁলোকৰ মাজত সৰ্বাধিক কণ্ব, এই নৰসকলৰ নাম গায়।
Mantra 5
आ घा योषेव सूनर्युषा याति प्रभुञ्जती । जरयन्ती वृजनं पद्वदीयत उत्पातयति पक्षिणः ॥
এতিয়া উষা—যেন এক নববধূ—নিজ জ্যোতি-দক্ষতাৰে সমৃদ্ধ হৈ আগবাঢ়ে, স্বচ্ছন্দে নিজৰ বিস্তাৰ উপভোগ কৰে। সি সংকীৰ্ণ-বাঁকা পথ ক্ষয় কৰি পেলায়; পাখিধাৰী যেন গতি কৰে, আৰু আত্মাৰ পক্ষীসকলক উৰণলৈ জগাই তোলে।
Mantra 6
वि या सृजति समनं व्यर्थिनः पदं न वेत्योदती । वयो नकिष्टे पप्तिवांस आसते व्युष्टौ वाजिनीवति ॥
সি সাধাৰণ ক্ষেত্ৰখন বিস্তাৰ কৰে আৰু অন্বেষকসকলক পৃথক কৰে; দীপ্ত হৈ পথটো স্পষ্ট কৰি তোলে। পাখিৰ দৰে—কোনো জন স্থিৰ নাথাকে; উৰণলৈ সাজু যিসকল, সিহঁতে আসন লয় আৰু পূৰ্ণ প্ৰভাতত সঞ্চলিত হয়, হে সমৃদ্ধি-বাহিনী।
Mantra 7
एषायुक्त परावतः सूर्यस्योदयनादधि । शतं रथेभिः सुभगोषा इयं वि यात्यभि मानुषान् ॥
দূৰ পৰাৱতত পৰা—সূৰ্যৰ উদয়স্থানৰ ওপৰত—সি নিজৰ গতি যুঁজিছে। এই শুভ উষা শত ৰথেৰে (জ্যোতিৰ ৰথেৰে) প্ৰকাশ পায় আৰু মানুহসকলৰ দিশে আগবাঢ়ে, মৰ্ত্যক সৌৰ সত্যলৈ জাগ্ৰত কৰিবলৈ।
Mantra 8
विश्वमस्या नानाम चक्षसे जगज्ज्योतिष्कृणोति सूनरी । अप द्वेषो मघोनी दुहिता दिव उषा उच्छदप स्रिधः ॥
তোমাৰ দৃষ্টিৰ আগত সমগ্ৰ জগত নত হয়; কুশলী উষাই চলমান সৃষ্টিক জ্যোতিময় কৰি তোলে। দানশীলা, দ্যৌৰ দুহিতা উষা উদয় হয়; আৰু সি আমাৰ পথৰ পৰা দ্বেষ আৰু বেঁকা শত্রুবলক দূৰ কৰে।
Mantra 9
उष आ भाहि भानुना चन्द्रेण दुहितर्दिवः । आवहन्ती भूर्यस्मभ्यं सौभगं व्युच्छन्ती दिविष्टिषु ॥
হে উষা, দ্যৌৰ দুহিতা, তোমাৰ দীপ্ত কিৰণ আৰু স্বচ্ছ জ্যোতিৰে আমাৰ ওপৰত উজলি উঠা। আমাৰ বাবে প্ৰচুৰ সৌভাগ্য বহন কৰি, দেৱীয় প্ৰয়াসসমূহত বিস্তৃতভাৱে প্ৰকাশ পাই উদয় হোৱা।
Mantra 10
विश्वस्य हि प्राणनं जीवनं त्वे वि यदुच्छसि सूनरि । सा नो रथेन बृहता विभावरि श्रुधि चित्रामघे हवम् ॥
হে কুশলী সুনৰী উষা, তুমি উদয় হওঁতে সমগ্ৰৰ শ্বাস-প্ৰশ্বাস আৰু জীৱন তোমাতেই নিহিত। সেয়ে, হে বিস্তৃত দীপ্তিময়ী, তোমাৰ মহান ৰথেৰে আমাৰ আহ্বান শুনা—হে চিত্ৰ-মঘে, দীপ্ত ধনৰ অধিষ্ঠাত্রী।
Mantra 11
उषो वाजं हि वंस्व यश्चित्रो मानुषे जने । तेना वह सुकृतो अध्वराँ उप ये त्वा गृणन्ति वह्नयः ॥
হে উষা, মানুহৰ মাজত যি বিচিত্ৰ দীপ্তিময় বল-সমৃদ্ধি (ৱাজ) আছে, সেয়া আমাৰ বাবে জয় কৰাঁ। সেই বলৰ দ্বাৰাই সুকৃত অর্ঘ্য আৰু অধ্বৰ যজ্ঞৰ সৎকৰ্মসমূহ নিকটলৈ আনাঁ—যিসকলে তোমাক স্তৱ কৰে, সেই বহ্নিবাহকসকল।
Mantra 12
विश्वान्देवाँ आ वह सोमपीतयेऽन्तरिक्षादुषस्त्वम् । सास्मासु धा गोमदश्वावदुक्थ्यमुषो वाजं सुवीर्यम् ॥
হে উষা, অন্তৰিক্ষৰ পৰা সোমপানৰ বাবে সকলো দেৱতাক আহ্বান কৰি আনাঁ। আৰু আমাৰ ভিতৰত গোমৎ-অশ্বৱৎ ধন স্থাপন কৰাঁ—উক্থ্য, হে উষা, বীৰ্যসমৃদ্ধ সুবীৰ্য, স্তৱনীয় ৱাজ।
Mantra 13
यस्या रुशन्तो अर्चयः प्रति भद्रा अदृक्षत । सा नो रयिं विश्ववारं सुपेशसमुषा ददातु सुग्म्यम् ॥
যাৰ প্ৰতি দীপ্ত শিখাসমূহ উত্তৰত দৃষ্টিপাত কৰিলে—ভদ্ৰ, মঙ্গলময় ৰূপে—সেই উষাই আমাক বিশ্ববাঞ্ছিত, সুপেশস, আৰু সুগম্য ৰয়ি দান কৰক।
Mantra 14
ये चिद्धि त्वामृषयः पूर्व ऊतये जुहूरेऽवसे महि । सा नः स्तोमाँ अभि गृणीहि राधसोषः शुक्रेण शोचिषा ॥
যে প্ৰাচীন ঋষিসকলে সহায় আৰু মহৎ ৰক্ষাৰ বাবে তোমাক আহ্বান কৰিছিল, হে উষা; সেয়ে দানশক্তিৰে আমাৰ স্তোত্ৰসমূহ গ্ৰহণ কৰি সন্মতি দিয়া—তোমাৰ শুদ্ধ, দীপ্ত জ্যোতিষাৰে।
Mantra 15
उषो यदद्य भानुना वि द्वारावृणवो दिवः । प्र नो यच्छतादवृकं पृथु च्छर्दिः प्र देवि गोमतीरिषः ॥
হে উষা, আজি তোমাৰ ভানুৰে তুমি দ্যৌৰ দুৱাৰসমূহ বহলকৈ মেলি দিয়া; তেন্তে আমাক বিস্তৃত, নিৰাপদ আশ্ৰয় দিয়া। আৰু হে দেৱী, গোমতী ইষসমূহ—আলোক-ৰশ্মিত সমৃদ্ধ প্ৰেৰণা—আমালৈ প্ৰেৰণ কৰা।
Mantra 16
सं नो राया बृहता विश्वपेशसा मिमिक्ष्वा समिळाभिरा । सं द्युम्नेन विश्वतुरोषो महि सं वाजैर्वाजिनीवति ॥
সৰ্বৰূপে সমৃদ্ধ মহৎ ৰায়াৰে আমাক একত্ৰ কৰা; ইলা-শক্তিসমূহৰ সৈতে তাক আমাৰ ভিতৰত মিশাই দিয়া। হে মহীয়সী উষা, যি সকলো দিশৰ পৰা জয়ী, দ্যুম্নেৰে আমাক একত্ৰ কৰা; আৰু হে বাজিনীৱতী, বাজসমূহেৰে—বলৰ পূৰ্ণতাৰে—আমাক একত্ৰ কৰা।
Uṣas is the Vedic goddess of Dawn, praised as the “daughter of Heaven” who arrives daily with light, awakening, and blessings such as prosperity and good fortune.
It asks Dawn to rise for us with radiant power, dispel darkness, and bring auspiciousness, wealth, and strength so the day begins in clarity and right action.
It is traditionally suited to dawn recitation: read or chant a few verses at first light, reflect on awakening and clarity, and set an intention for an orderly, fortunate day.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.