Rig Veda Sukta 24
Mandala 1Sukta 2415 Mantras

Sukta 24

Sukta 1.24

Rishi

Medhātithi Kāṇva (traditional for RV 1.24)

Devata

Aditi (with an open interrogative seeking the right immortal); the hymn is closely associated with Varuṇa in RV 1.24 overall

Chandas

Triṣṭubh (probable for RV 1.24 opening verses; exact meter should be confirmed against pada counts)

ঋগ্বেদ ১.২৪ এটা আন্তৰিক প্ৰশ্নৰে আৰম্ভ হয়—“কোন অমৰৰ সুন্দৰ নাম আমি ধৰি ৰাখিম?”—আৰু সোনকালেই আদিত্য বৰুণৰ মহিমা আৰু অদিতিৰ বিস্তাৰক কেন্দ্ৰ কৰি উঠে। এই সূক্তত বৰুণৰ ঋত-শাসন (বিশ্ব-নিয়ম)ৰ প্ৰশংসা কৰা হৈছে, যিয়ে সূৰ্যক তাৰ পথত স্থাপন কৰে; আৰু শেষত অনুতাপময় প্ৰাৰ্থনাৰে বৰুণৰ বাঁধনি-পাশ ঢিলা কৰিবলৈ মিনতি কৰা হয়, যাতে উপাসক অদিতিৰ সীমাহীন স্বাধীনতা আৰু নিৰ্দোষতালৈ পুনৰ ঘূৰি যাব পাৰে।

Mantras

Mantra 1

कस्य नूनं कतमस्यामृतानां मनामहे चारु देवस्य नाम । को नो मह्या अदितये पुनर्दात्पितरं च दृशेयं मातरं च ॥

এতিয়া অমৃতসকলৰ মাজত কোনজনৰ—কোন দেৱতাৰ—সুন্দৰ নাম আমি মনত ধাৰণ কৰিম? কোনে আমাক পুনৰ মহৎ অদিতিৰ ওচৰলৈ উভতাই দিব, যাতে মই পিতাকো দেখোঁ, মাতাকো দেখোঁ?

Mantra 2

अग्नेर्वयं प्रथमस्यामृतानां मनामहे चारु देवस्य नाम । स नो मह्या अदितये पुनर्दात्पितरं च दृशेयं मातरं च ॥

অমৃতসকলৰ মাজত প্ৰথম অগ্নিৰ দেৱ-নাম—সেই সুন্দৰ নাম—আমি মনত ধাৰণ কৰোঁ। সি আমাক পুনৰ মহৎ অদিতিৰ ওচৰলৈ উভতাই দিয়ক, যাতে মই পিতাকো দেখোঁ, মাতাকো দেখোঁ।

Mantra 3

अभि त्वा देव सवितरीशानं वार्याणाम् । सदावन्भागमीमहे ॥

হে দেব সৱিতৃ, কাম্য ঐশ্বৰ্যসমূহৰ অধীশ্বৰ, তোমালৈ আমি আগবাঢ়োঁ; হে সদাদাতা, তোমাৰ দানৰ ন্যায্য ভাগ আমি বিচাৰোঁ।

Mantra 4

यश्चिद्धि त इत्था भगः शशमानः पुरा निदः । अद्वेषो हस्तयोर्दधे ॥

হে ভাগ, যিজনে সঁচাকৈ এইদৰে তোমাত সেৱা কৰি পুৰণি কালৰ পৰা তোমাতেই বৃদ্ধি পাইছে, সি নিজৰ হাতত বৈৰ-হিংসা আৰু অনিষ্টৰ পৰা মুক্ত ভাগ ধৰি ৰাখে।

Mantra 5

भगभक्तस्य ते वयमुदशेम तवावसा । मूर्धानं राय आरभे ॥

ভগৰ দানত অংশীদাৰ হোৱা আমি—তোমাৰ ৰক্ষাত আমি ওপৰলৈ উঠোঁ, আৰু ঐশ্বৰ্যৰ শিখৰ ধৰি লওঁ।

Mantra 6

नहि ते क्षत्रं न सहो न मन्युं वयश्चनामी पतयन्त आपुः । नेमा आपो अनिमिषं चरन्तीर्न ये वातस्य प्रमिनन्त्यभ्वम् ॥

তোমাৰ ক্ষত্ৰশক্তি, ন তোমাৰ বল, ন তোমাৰ তীব্ৰ মন্যু—ইয়াক কোনো ডেউকা-ধাৰী জীৱেও অতিক্ৰম কৰিব নোৱাৰে। এই জলসমূহো অনিমিষ (নিমিষ নকৰা) গতিৰে চলি থাকিও ৰোধ কৰিব নোৱাৰি; কিয়নো সিহঁতে বায়ুৰ বিশালতা কেতিয়াও ক্ষয় নকৰে।

Mantra 7

अबुध्ने राजा वरुणो वनस्योर्ध्वं स्तूपं ददते पूतदक्षः । नीचीनाः स्थुरुपरि बुध्न एषामस्मे अन्तर्निहिताः केतवः स्युः ॥

অবুধ্ন (অদৃশ্য ভিত্তি)-যুক্ত বিশ্বৰ ৰজা বৰুণ, পুতদক্ষ (বিশুদ্ধ বিবেচনা)-সম্পন্ন, স্তম্ভখন উৰ্ধ্বমুখী কৰি স্থাপন কৰে। ইয়াৰ মূল তলত দৃঢ়, শিৰোভাগ ওপৰত; আমাৰ ভিতৰত, অন্তৰত গোপনে, ইয়াৰ কিৰণসমূহ স্থাপিত হওক।

Mantra 8

उरुं हि राजा वरुणश्चकार सूर्याय पन्थामन्वेतवा उ । अपदे पादा प्रतिधातवेऽकरुतापवक्ता हृदयाविधश्चित् ॥

কাৰণ ৰজা বৰুণে সূৰ্যৰ অনুগমনৰ বাবে বিস্তৃত পথ নিৰ্মাণ কৰিছে। য’ত পদ নাই, তাতো পদ স্থাপন কৰিবলৈ তেওঁ দৃঢ় পদচিহ্ন স্থিৰ কৰিলে; আৰু অন্তৰক বিদ্ধ কৰা শক্তিসমূহকো তেওঁ প্ৰতিহত কৰি উলটাই দিব পৰা।

Mantra 9

शतं ते राजन्भिषजः सहस्रमुर्वी गभीरा सुमतिष्टे अस्तु । बाधस्व दूरे निॠतिं पराचैः कृतं चिदेनः प्र मुमुग्ध्यस्मत् ॥

হে ৰাজন্ (বৰুণ), তোমাৰ শতেক চিকিৎসা-উপায়, সহস্ৰেকো আছে; তোমাৰ বিস্তৃত আৰু গভীৰ সুমতি আমাৰ হোক। নিৰৃতি (বিনাশ)ক দূৰলৈ, বাহিৰলৈ ঠেলি দিয়া; আৰু আমি যি কৃত দোষ (এনঃ) কৰিছোঁ, তাকো আমাৰ পৰা মুক্ত কৰি দিয়া।

Mantra 10

अमी य ऋक्षा निहितास उच्चा नक्तं ददृश्रे कुह चिद्दिवेयुः । अदब्धानि वरुणस्य व्रतानि विचाकशच्चन्द्रमा नक्तमेति ॥

এই তৰা-সমূহ উচ্চত স্থাপিত; ৰাতি দেখা যায়—দিনত সিহঁতে ক’লৈ যায়? বৰুণৰ ব্ৰতসমূহ অদব্ধ (অভেদ্য, অচ্যুত); চন্দ্ৰমা ৰাতিৰ মাজেৰে গতি কৰি সিহঁতক প্ৰকাশমান কৰে।

Mantra 11

तत्त्वा यामि ब्रह्मणा वन्दमानस्तदा शास्ते यजमानो हविर्भिः । अहेळमानो वरुणेह बोध्युरुशंस मा न आयुः प्र मोषीः ॥

সেয়ে মই ব্ৰহ্মণাৰ (পবিত্ৰ বাণীৰ শক্তিৰে) তোমালৈ আহোঁ, বন্দনা কৰি; সেয়ে যজমানো হৱিৰে তোমাক প্ৰাৰ্থনা কৰে। হে বৰুণ, ক্ৰোধ নধৰি ইয়াত জাগ্ৰত হোৱা; হে উৰুশংস (বহু-প্ৰশংসিত), আমাৰ আয়ুঃ—জীৱনবল আৰু জীৱনকাল—কেঢ়ি ননিবা।

Mantra 12

तदिन्नक्तं तद्दिवा मह्यमाहुस्तदयं केतो हृद आ वि चष्टे । शुनःशेपो यमह्वद्गृभीतः सो अस्मान्राजा वरुणो मुमोक्तु ॥

সেই কথাই মোক ৰাতি কোৱা হয়, সেই কথাই দিনতো; আৰু এই কেতু (চিহ্ন) হৃদয়ৰ ভিতৰত উজলি উঠে, স্পষ্টকৈ প্ৰকাশ পায়। ধৰা-পৰা অৱস্থাত যাক আহ্বান কৰা হৈছিল—সেই শুনঃশেপক; সেই ৰাজা বৰুণে আমাকো মুক্ত কৰক।

Mantra 13

शुनःशेपो ह्यह्वद्गृभीतस्त्रिष्वादित्यं द्रुपदेषु बद्धः । अवैनं राजा वरुणः ससृज्याद्विद्वाँ अदब्धो वि मुमोक्तु पाशान् ॥

কাৰণ ধৰা-পৰা অৱস্থাত শুনঃশেপে আদিত্যক আহ্বান কৰিছিল—তিন ঠাইত দ্ৰুপদত বান্ধা। ৰাজা বৰুণে তাক মুক্ত কৰি দিয়ক; বিদ্বান, অদব্ধ (অপ্ৰতাৰিত) হৈ, পাষ (বন্ধন)বোৰ ঢিলা কৰি মুকলি কৰক।

Mantra 14

अव ते हेळो वरुण नमोभिरव यज्ञेभिरीमहे हविर्भिः । क्षयन्नस्मभ्यमसुर प्रचेता राजन्नेनांसि शिश्रथः कृतानि ॥

হে বৰুণ, নমস্কাৰেৰে তোমাৰ ক্ৰোধ নত হওক; যজ্ঞেৰে, হৱিৰেৰে আমি তাক নত কৰোঁ। হে অসুৰ প্ৰচেতা, হে ৰাজা—আমাৰ বাবে বাস কৰা; আমি কৰা পাপ-দোষবোৰ ঢিলা কৰি মুকলি কৰা।

Mantra 15

उदुत्तमं वरुण पाशमस्मदवाधमं वि मध्यमं श्रथाय । अथा वयमादित्य व्रते तवानागसो अदितये स्याम ॥

হে বৰুণ, আমাৰ পৰা সৰ্বোচ্চ পাশখন উঠাই দিয়া; সৰ্বনিম্নখন ঢিলা কৰা, আৰু মধ্যখনো খুলি দিয়া। তেতিয়া, হে আদিত্য, তোমাৰ ব্ৰতত আমি নিৰ্দোষ হওঁ, আৰু অদিতিৰ আশ্ৰয়ত—বিশাল মুক্তিত—থাকোঁ।

Frequently Asked Questions

It opens with Aditi and an open question about the right immortal, but much of the hymn’s praise and the final plea focus on Varuṇa as the Āditya who governs ṛta. Aditi appears as the ‘wide’ goal-state of release and protection.

It symbolizes the binding force of moral and cosmic law: when one violates ṛta (truth, right measure), one feels constrained—by fear, guilt, or misfortune. The prayer asks Varuṇa to loosen these bonds so the person can return to a blameless life.

It can be recited as a truth-alignment prayer: acknowledge mistakes, ask for clarity and release from harmful patterns, and renew a commitment to honest speech and right action. Many choose dusk/evening for this recitation, reflecting Varuṇa’s contemplative mood.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App