
Sukta 1.2
Madhucchandas Vaiśvāmitra
Vāyu
Gāyatrī
ঋগ্বেদ ১.২ এটা প্ৰাৰম্ভিক সোম-অৰ্পণৰ স্তোত্ৰ, য’ত প্ৰথমে দ্ৰুত জীৱন-শ্বাসস্বৰূপ বায়ুক যজ্ঞলৈ আহি প্ৰস্তুত সোম পান কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনোৱা হয়। তাৰ পিছত আহ্বানটো যুগল দেৱতালৈ বিস্তাৰিত হয়—বায়ুৰ সৈতে ইন্দ্ৰ, আৰু শেষত মিত্ৰ-বৰুণ—প্ৰেৰিত শক্তি, বিজয়ী উদ্যম, আৰু ফলপ্ৰসূ পবিত্ৰ কৰ্মৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বিচক্ষণ ঋত-ব্যৱস্থা (দক্ষ) লাভৰ কামনাৰে।
Mantra 1
वायवा याहि दर्शतेमे सोमा अरंकृताः । तेषां पाहि श्रुधी हवम् ॥
হে বায়ু, দৰ্শনীয় দীপ্তিমান! আহা—ইয়ালৈ আহা। এই সোমৰসসমূহ যথোচিতভাৱে সাজি-গুছাই থোৱা হৈছে। সিহঁতৰ পৰা পান কৰা, আৰু আমাৰ আহ্বান শুনা।
Mantra 2
वाय उक्थेभिर्जरन्ते त्वामच्छा जरितारः । सुतसोमा अहर्विदः ॥
হে বায়ু, উক্থ-স্তোত্ৰেৰে জৰিতাসকল তোমালৈ উন্মুখ হৈ উচ্ছ্বাসিত হয়। সোম পিষি-নিঙৰি, দীপ্তিমান দিনৰ জ্ঞানী সেই স্তোতাগণ তোমাক ওচৰলৈ আহ্বান কৰে।
Mantra 3
वायो तव प्रपृञ्चती धेना जिगाति दाशुषे । उरूची सोमपीतये ॥
হে বায়ু, তোমাৰ বিস্তাৰিত ধাৰা—আনন্দ-দুগ্ধৰ দৰে—দাশুষে, অৰ্থাৎ দানকাৰী যজমানলৈ আহে। উৰুচী, দীপ্ত আৰু দূৰ-প্ৰসাৰী, ই সোমপানৰ বাবে গতি কৰে।
Mantra 4
इन्द्रवायू इमे सुता उप प्रयोभिरा गतम् । इन्दवो वामुशन्ति हि ॥
হে ইন্দ্ৰ-ৱায়ু, এই সোম-সুতসমূহৰ ওচৰলৈ আহাঁ—আনন্দদায়ক শক্তিৰে বহন কৰা। কিয়নো সোমৰ বিন্দুবোৰ নিশ্চয়েই তোমালোকক কামনা কৰে।
Mantra 5
वायविन्द्रश्च चेतथः सुतानां वाजिनीवसू । तावा यातमुप द्रवत् ॥
হে ৱায়ু আৰু ইন্দ্ৰ, তোমালোক দুয়ো সুত সোমক লক্ষ্য কৰা। হে ঐশ্বৰ্য আৰু বিজয়ী বলৰ অধিপতি, আহাঁ—তোমালোকলৈ ধাৱমান দ্ৰুত-প্ৰবাহ আনন্দৰ ওচৰলৈ ত্বৰিত হওক।
Mantra 6
वायविन्द्रश्च सुन्वत आ यातमुप निष्कृतम् । मक्ष्वित्था धिया नरा ॥
হে ৱায়ু আৰু ইন্দ্ৰ, সোম চেপি থকা জনাৰ ওচৰলৈ ত্বৰিতে আহাঁ; সাজি থোৱা নিবেদনলৈ ওচৰ চাপা। হে দুয়ো বীৰ-শক্তি, সত্যলৈ উঠা জাগ্ৰত ধ্যানৰ দ্বাৰাই এইদৰে।
Mantra 7
मित्रं हुवे पूतदक्षं वरुणं च रिशादसम् । धियं घृताचीं साधन्ता ॥
মিত্ৰক আহ্বান কৰোঁ—পূত-দক্ষ, শুদ্ধ আৰু নিৰ্মল শক্তিসম্পন্ন; আৰু বৰুণকো—হিংসা-অপকাৰ বিনাশক। তেওঁলোকে আমাৰ ভিতৰত ঘৃতাচী ধী—উজ্জ্বল ঘৃতৰ দৰে প্ৰবাহমান, স্পষ্ট আৰু সোজা চিন্তা-প্ৰবৃত্তি—সাধন কৰক।
Mantra 8
ऋतेन मित्रावरुणावृतावृधावृतस्पृशा । क्रतुं बृहन्तमाशाथे ॥
ঋতেন—সত্য-ঋত-ব্যৱস্থাৰ বলত—মিত্ৰ-বৰুণ, ঋতবৃধা (ঋত বৃদ্ধি কৰোঁতা) আৰু ঋতস্পৃশা (ঋত স্পৰ্শ কৰোঁতা), আমাক বৃহৎ ক্ৰতু—সঠিক কৰ্মৰ বিস্তৃত, দীপ্ত ইচ্ছাশক্তি—দান কৰক।
Mantra 9
कवी नो मित्रावरुणा तुविजाता उरुक्षया । दक्षं दधाते अपसम् ॥
কবি মিত্ৰ-বৰুণ—সেই দুজন ঋষি, বহুজাতা আৰু উৰুক্ষয়া (বিস্তৃত আশ্ৰয়-নিবাসযুক্ত)—আমালৈ অপস্ (কৰ্ম) সিদ্ধিৰ বাবে দক্ষ—সঠিক গঠন-বিবেচনাৰ শক্তি—স্থাপন কৰক।
It is an invitatory Soma hymn: it calls Vāyu to come quickly, drink the prepared Soma, and attend to the worshipper’s prayer, ensuring the rite becomes effective.
In many Soma-pressing traditions Vāyu is treated as the first Soma-drinker; as breath and swift motion, he represents the immediate energizing of the sacrifice.
The closing prayer asks Mitra-Varuṇa to place dakṣa (right discernment and skilled ordering) in the worshipper so the ritual ‘work’ (apas) is properly formed and fulfilled.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.