Sukta 154
Sukta 1.154
Dīrghatamas Āucathya (traditional for RV 1.154)
Viṣṇu
Triṣṭubh
এই সূক্তত বিষ্ণুৰ বীৰোচিত “বিস্তৃত পদক্ষেপ” ঘোষণা কৰা হৈছে—যাৰ দ্বাৰা তেওঁ পৃথিৱীৰ বিস্তাৰসমূহ মাপি নিৰ্ধাৰণ কৰে, সৰ্বোচ্চ স্থান স্থিৰ কৰে, আৰু ত্ৰিগুণ আধাৰ হিচাপে দ্যৌ আৰু পৃথিৱীক ধাৰণ কৰে। শেষত ই বিষ্ণুৰ “পৰম পদ” (paramaṃ padam) ৰ দৰ্শনত উপনীত হয়—এটি দীপ্তিময়, আকাংক্ষিত নিবাস, য’ত উজ্জ্বল “গাই” (কিৰণ/অন্তৰ্দৃষ্টি) অক্লান্তভাৱে বিচৰণ কৰে, আৰু উপাসকক সেই সৰ্বোচ্চ আলোকৰ দিশে আহ্বান জনায়।
Mantras
Mantra 1
विष्णोर्नु कं वीर्याणि प्र वोचं यः पार्थिवानि विममे रजांसि । यो अस्कभायदुत्तरं सधस्थं विचक्रमाणस्त्रेधोरुगायः ॥
এতিয়া বিষ্ণুৰ বীৰ্যসমূহ মই ঘোষণা কৰোঁ—যিজনে পাৰ্থিৱ ৰজাংসি মাপি ভাগ কৰিলে, যিজনে উত্তৰ সধস্থ স্থিৰ কৰি থিয় কৰালে; ত্ৰিধা পদক্ষেপে আগবাঢ়ি, উৰুগায় (বিস্তৃত-প্ৰশংসিত) জনে লোকসমূহৰ ত্ৰিবিধ গতি স্থাপন কৰিলে।
Mantra 2
प्र तद्विष्णुः स्तवते वीर्येण मृगो न भीमः कुचरो गिरिष्ठाः । यस्योरुषु त्रिषु विक्रमणेष्वधिक्षियन्ति भुवनानि विश्वा ॥
তেনে বিষ্ণুক তেওঁৰ বীৰ্য্যৰ বাবে স্তৱ কৰা হয়—ভয়ংকৰ মৃগ যেন, বিচৰণশীল, পৰ্বতৰ শিখৰত নিবাসী। যাৰ তিনিটা বিস্তৃত বিক্ৰমণত সকলো ভুবনেই আশ্ৰয় লয়।
Mantra 3
प्र विष्णवे शूषमेतु मन्म गिरिक्षित उरुगायाय वृष्णे । य इदं दीर्घं प्रयतं सधस्थमेको विममे त्रिभिरित्पदेभिः ॥
আমাৰ মনন বলসহ বিষ্ণুলৈ আগবাঢ়ক—গিৰিশিখৰত নিবাসী, উৰুগায় (বিস্তৃত স্তৱযোগ্য), বলৱান বৃষ্ণে। যি একাই এই দীঘলকৈ প্ৰসাৰিত সধস্থ (আসন/আধাৰ) তিনিটা পদেৰে মাপিলে।
Mantra 4
यस्य त्री पूर्णा मधुना पदान्यक्षीयमाणा स्वधया मदन्ति । य उ त्रिधातु पृथिवीमुत द्यामेको दाधार भुवनानि विश्वा ॥
যাৰ তিনিটা পদ মধুৰে পূৰ্ণ—অক্ষয়, স্বধাৰ দ্বাৰা আনন্দিত। যি একাই ত্ৰিধাতু ৰূপে পৃথিৱী আৰু দ্যৌ (আকাশ) স্থাপন কৰি সকলো ভুবন ধাৰণ কৰিলে।
Mantra 5
तदस्य प्रियमभि पाथो अश्यां नरो यत्र देवयवो मदन्ति । उरुक्रमस्य स हि बन्धुरित्था विष्णोः पदे परमे मध्व उत्सः ॥
আমি যেন সেই প্ৰিয় পথত উপনীত হওঁ, য’ত দেব-অন্বেষী নৰসকলে আনন্দে মত্ত হয়। কিয়নো ইয়ে সঁচাকৈয়ে উৰুক্রম বিষ্ণুৰ সত্য বন্ধুত্ব-সম্বন্ধ; বিষ্ণুৰ পৰম পদত মধুৰ আনন্দৰ উৎস আছে।
Mantra 6
ता वां वास्तून्युश्मसि गमध्यै यत्र गावो भूरिशृङ्गा अयासः । अत्राह तदुरुगायस्य वृष्णः परमं पदमव भाति भूरि ॥
আপোনালোক দুজনৰ সেই বাসস্থানসমূহলৈ আমি যাবলৈ আকুল, য’ত বহুশৃঙ্গা গাভীসমূহ—জ্যোতিৰ জ্ঞান-ৰশ্মি—অক্লান্তে বিচৰণ কৰে। তাতেই উৰুগায় বৃষ, বিস্তৃতজনৰ সেই পৰম পদ প্ৰচুৰ জ্যোতিত উজ্জ্বল হৈ প্ৰকাশ পায়।
Frequently Asked Questions
It praises Viṣṇu as the wide-strider who measures and orders the worlds through his three strides, and it points to his highest, radiant “supreme step” (paramaṃ padam).
They describe Viṣṇu establishing the threefold cosmic order—often understood as earth, midspace, and heaven—and also symbolize an ascent to a highest station of light and truth.
“Paramaṃ padam” means Viṣṇu’s supreme step or highest place. The hymn treats it as a shining, sought-after realm—an image of the ultimate luminous goal for seers and worshippers.
Ask anything about Sukta 154 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.