Sukta 153
Sukta 1.153
Dīrghatamas Āucathya (traditional attribution)
Mitra–Varuṇa
Triṣṭubh
এই সৰু ত্ৰিষ্টুভ স্তোত্ৰত মিত্ৰ–বৰুণক একেলগে যুগল ৰূপে আহ্বান কৰা হৈছে; ধী (অন্তৰ্দৃষ্টি) আৰু ভক্তিপূৰ্ণ নমস্কাৰৰ সৈতে যাজকসকলে আনোৱা ঘৃত-সমৃদ্ধ আহুতি তেওঁলোকে গ্ৰহণ কৰক বুলি প্ৰাৰ্থনা কৰা হয়। তেওঁলোকৰ অধিপত্যক ঋত (ব্ৰহ্মাণ্ডীয় বিধান)ৰ সৈতে সংযুক্ত কৰি দেখুওৱা হৈছে, আৰু অদিতিক পোষণকাৰী গাই ৰূপে চিত্ৰিত কৰা হৈছে, যিয়ে সত্যৰ সৈতে সঙ্গতি ৰখাসকলৰ বাবে প্ৰাচুৰ্য বৃদ্ধি কৰে। শেষত প্ৰাচীন প্ৰভুৰ পোষণকাৰী ‘দুধ’ আৰু জলৰ বাবে মিনতি কৰা হয়—যি জীৱন, স্পষ্টতা আৰু সঠিক বিধানৰ প্ৰতীক।
Mantras
Mantra 1
यजामहे वां महः सजोषा हव्येभिर्मित्रावरुणा नमोभिः । घृतैर्घृतस्नू अध यद्वामस्मे अध्वर्यवो न धीतिभिर्भरन्ति ॥
মহত্ত্বত একমনে আমি আপোনালোক দুজনক পূজা কৰোঁ—হব্যসমূহে আৰু নমস্কাৰসমূহে, হে মিত্র-বৰুণ। হে ঘৃতস্নূ (ঘৃত-সমৃদ্ধ, দীপ্ত ঘৃতধাৰী), যেতিয়া আমাৰ ভিতৰৰ অধ্বৰ্যৱসকল ধীতিসমূহে (অন্তৰ্দৃষ্টি/বুদ্ধি) আপোনালোকক ইয়ালৈ বহন কৰে, তেতিয়া আহি এই অন্তৰ-অৰ্পণত আনন্দ লওক।
Mantra 2
प्रस्तुतिर्वां धाम न प्रयुक्तिरयामि मित्रावरुणा सुवृक्तिः । अनक्ति यद्वां विदथेषु होता सुम्नं वां सूरिर्वृषणावियक्षन् ॥
যজ্ঞৰ সু-স্থাপিত বিধিৰ দৰে মোৰ প্ৰস্তুতি (স্তোত্ৰ) আপোনালোকৰ ধাম (আশ্ৰয়/ধাম)লৈ আগবাঢ়ে; হে মিত্র-বৰুণ, এই সু-বক্তি (সুবৃক্তি) মই আগবঢ়াইছোঁ। যেতিয়া বিদথসমূহত হোতা আপোনালোকক অনক্তি (অভিষেক/অভ্যঞ্জন) কৰে, তেতিয়া সূৰি (উদাৰ দাতা, আলোকিত উপাসক) আপোনালোক দুজনৰ সুম্ন (অনুগ্ৰহ-সুখ) লাভ কৰিবলৈ ইযক্ষন (যজ্ঞেৰে কামনা কৰে), হে বৃষণা (বলৱান দুজন)।
Mantra 3
पीपाय धेनुरदितिॠताय जनाय मित्रावरुणा हविर्दे । हिनोति यद्वां विदथे सपर्यन्त्स रातहव्यो मानुषो न होता ॥
ঋত বাছনি জনতাৰ বাবে অদিতি—পোষণকাৰী ধেনু—ফুলি উঠে; হে মিত্র-বৰুণ, সি হৱিৰ দান উজাৰি দিয়ে। যেতিয়া মানৱ হোতা সভাত তোমালোকক সপৰ্যা কৰে, তেতিয়া সি যজ্ঞক আগবঢ়ায়—সত্যদত্ত আহুতি-ধাৰী।
Mantra 4
उत वां विक्षु मद्यास्वन्धो गाव आपश्च पीपयन्त देवीः । उतो नो अस्य पूर्व्यः पतिर्दन्वीतं पातं पयस उस्रियायाः ॥
আৰু তোমালোকৰ বাবে কুলসমূহৰ মাজত, উন্মাদ আনন্দত, সোম-অন্ধঃ, গাভীসমূহ আৰু দেৱী আপঃ বৃদ্ধি পায়। আৰু আমাৰ বাবে এই (ঋত-ব্যৱস্থা)ৰ প্ৰাচীন পতি দান কৰক—আহা, পান কৰা; উস্ৰিয়া (উজ্জ্বল) গাভীৰ পয়স, পোষণ-সাৰ পান কৰা।
Frequently Asked Questions
They are a paired Āditya deity: Mitra represents harmony and trustworthy agreements, while Varuṇa represents moral law and sovereign restraint. Together they protect ṛta—right order in the cosmos and society.
Ghṛta is a primary Vedic offering and also a symbol of clarity and luminous nourishment. The hymn asks Mitra–Varuṇa to delight in ghee-rich oblations brought with reverence and focused insight.
Aditi appears as the nourishing Cow who ‘swells’ for people devoted to ṛta. She represents the supportive, expansive power through which lawful order becomes visible as fertility, cattle, waters, and well-being.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.