Sukta 144
Sukta 1.144
Dīrghatamas Aucathya (traditional attribution for RV 1.144–1.145; Agni hymns of the Dīrghatamas cycle)
Agni (as Hotṛ; the divine Will and priest of the inner sacrifice)
Triṣṭubh
এই সূক্তত অগ্নিক হোতৃ ৰূপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে—সেই দিৱ্য পুৰোহিত যি যজ্ঞক্ৰিয়াত সৰ্বপ্ৰথম আগবাঢ়ে আৰু শুদ্ধ, দীপ্তিময় ধী (পবিত্ৰ অভিপ্ৰায়/বুদ্ধি) উত্থাপন কৰি যজ্ঞ প্ৰতিষ্ঠা কৰে। অগ্নিক কালাতীত আৰু সদায়-যুৱ ৰূপে চিত্ৰিত কৰা হৈছে; যুগল শক্তিসমূহে সেৱা কৰে, আৰু দৃশ্য উপস্থিতি হিচাপে তেওঁ অৰ্পিত বাক্যৰ ফালে মুখ ঘুৰাই অৰ্পণক ফলপ্ৰসূ কৰে। এই সূক্তৰ উদ্দেশ্য বাহ্য (অগ্নি জ্বলাই সঠিক বিধিমতে যজ্ঞ সম্পাদন) আৰু অন্তৰ (ইচ্ছাশক্তি, স্পষ্টতা, আৰু ঋত-প্ৰতি সঠিক অভিমুখীকৰণ জাগ্ৰত কৰা) — দুয়োটাই।
Mantras
Mantra 1
एति प्र होता व्रतमस्य माययोर्ध्वां दधानः शुचिपेशसं धियम् । अभि स्रुचः क्रमते दक्षिणावृतो या अस्य धाम प्रथमं ह निंसते ॥
অন্তৰ্নিহিত হোতা আগবাঢ়ে—নিজ মায়া-শক্তিৰে; উৰ্ধ্বলৈ ধৰি ৰাখে শুচি-উজ্জ্বল, সুগঠিত ধী (চিন্তা)। সোঁফালে ঘূৰি স্ৰুচিসকলৰ (আহুতি-চামুচ) দিশে পদক্ষেপ কৰে—সেই নিজৰ সত্তাৰ প্ৰথম ধামসমূহলৈ, য’ত সি স্থাপিত।
Mantra 2
अभीमृतस्य दोहना अनूषत योनौ देवस्य सदने परीवृताः । अपामुपस्थे विभृतो यदावसदध स्वधा अधयद्याभिरीयते ॥
তাৰ চাৰিওফালে ঋতৰ দোহনসমূহ ধ্বনিত হ’ল—দেৱতাৰ সদনত, যোনিত আবদ্ধ। যেতিয়া জলসমূহৰ উপস্থত ধৰি ৰখা অৱস্থাত সি বিশ্ৰামলৈ আহিল, তেতিয়া সি স্বধা (স্ব-নিয়ম) প্রবাহিত কৰিলে—যি শক্তিসমূহেৰে সি আগুৱাই যায়।
Mantra 3
युयूषतः सवयसा तदिद्वपुः समानमर्थं वितरित्रता मिथः । आदीं भगो न हव्यः समस्मदा वोळ्हुर्न रश्मीन्त्समयंस्त सारथिः ॥
সমবয়সী দুয়ো ৰূপত পৃথক, তথাপি একে উদ্দেশ্য বহন কৰে—পৰস্পৰ পালাবদলত গতি কৰে। তেতিয়া, হব্য গ্ৰহণ কৰা দানশীল ভগৰ দৰে, সি সিহঁতক আমাৰ ফালে টানি আনে; সাৰথিৰ দৰে ৰশ্মিসকল গোটাই শক্তিসমূহ এক নিয়ন্ত্ৰণত আনে।
Mantra 4
यमीं द्वा सवयसा सपर्यतः समाने योना मिथुना समोकसा । दिवा न नक्तं पलितो युवाजनि पुरू चरन्नजरो मानुषा युगा ॥
এজনক দুটা সমবল শক্তিয়ে সেৱা কৰে—একে গৰ্ভৰ পৰা একেলগে জন্মা, যুগল জুটি, একে গৃহত বাস কৰা। দিৱা-নক্তৰ দৰে সি একে সময়তে প্ৰাচীনো, চিৰ-যুৱাও; বহু পথত বিচৰণ কৰি, মানৱ যুগসমূহৰ মাজতো সি অজৰ, অক্ষয়।
Mantra 5
तमीं हिन्वन्ति धीतयो दश व्रिशो देवं मर्तास ऊतये हवामहे । धनोरधि प्रवत आ स ऋण्वत्यभिव्रजद्भिर्वयुना नवाधित ॥
দশ ধীতি—প্ৰেৰিত অন্তৰ্দৃষ্টি—তাক আগুৱাই ঠেলে; মৰ্ত্যসকলে সহায়ৰ বাবে দেৱক আহ্বান কৰোঁ। ঢালু অৱতৰণৰ ধনুৰ ওপৰত পৰা সি নিজৰ বেগ উন্মোচন কৰে; নতুন বোধ-বিবেচনাৰে, বাহিৰলৈ ধাৱমান আৰু বেষ্টনী ভাঙি আগবঢ়া উপায়সমূহেৰে, সি লক্ষ্যত উপনীত হয়।
Mantra 6
त्वं ह्यग्ने दिव्यस्य राजसि त्वं पार्थिवस्य पशुपा इव त्मना । एनी त एते बृहती अभिश्रिया हिरण्ययी वक्वरी बर्हिराशाते ॥
হে অগ্নি, তুমি দিৱ্য লোকৰ ৰাজ্যত অধিপতি; আৰু পাৰ্থিৱত তুমি নিজৰ স্বভাৱেই পশুপালকৰ দৰে ৰক্ষক। এই দুয়ো—বৃহৎ আৰু দীপ্তিমান, সুৱৰ্ণময় আৰু সু-বোনা—তোমাৰ বাবে বৰ্হিস্, অৰ্পণৰ পবিত্ৰ আসন, ৰূপে উপবিষ্ট হয়।
Mantra 7
अग्ने जुषस्व प्रति हर्य तद्वचो मन्द्र स्वधाव ऋतजात सुक्रतो । यो विश्वतः प्रत्यङ्ङसि दर्शतो रण्वः संदृष्टौ पितुमाँ इव क्षयः ॥
হে অগ্নি, এই বাক্য গ্ৰহণ কৰি তাত আনন্দ লওঁক; তাৰ প্ৰতি মুখ ঘুৰাওঁক, হে মন্দ্ৰ, স্বধাশক্তিসম্পন্ন, ঋতজাত, শুক্ৰক্ৰতু। যি তুমি সকলো দিশৰ পৰা আমাৰ ফালে মুখ কৰি থাকাঁ, দৰ্শনীয় আৰু ৰণ্ব; দৃষ্টিৰ মিলনত পিতুমান্ (পোষণভৰা) বাসস্থান যেন তুমি ক্ষয় (আশ্ৰয়) হৈ উঠা।
Frequently Asked Questions
It praises Agni as the Hotṛ (priest of the sacrifice) who moves first, receives offerings, and establishes the rite by raising a pure and luminous intention (dhī).
Because Agni is the same divine fire-principle present in every age: the form changes (new kindling, new rites), but the cosmic function of fire and priestly will remains timeless.
It can be recited while lighting or tending a sacred fire, or as a meditation before any disciplined action—offering one’s speech and intention into clarity, truth (ṛta), and right order.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.