Rig Veda Sukta 142
Mandala 1Sukta 14213 Mantras

Sukta 142

Sukta 1.142

Rishi

Dīrghatamas Āucathya (traditional for this adjoining Agni hymn cluster; attribution may vary by tradition)

Devata

Agni

Chandas

Gāyatrī (probable for RV 1.142.1; verify by syllable count)

এই সূক্তটো মূলত যজ্ঞ আৰম্ভণিত অগ্নিৰ আহ্বান। অগ্নিক প্ৰজ্বলিত কৰি দেৱতাসকলক আনিবলৈ, আচাৰৰ “প্ৰাচীন সূত্ৰ” প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ, আৰু বৰ্হিষ (যজ্ঞ-ঘাঁহ) ওপৰত দিৱ্য শক্তিসকলক আসন দিবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে। লিতুৰ্জি আগবাঢ়াৰ লগে লগে ৰাত্ৰি-উষাক ঋত (ব্ৰহ্মাণ্ডীয় নিয়ম)ৰ ৰক্ষক হিচাপে আদৰণি জনোৱা হয়, আৰু শেষত স্বাহা দ্বাৰা ফলপ্ৰসূ হোৱা আহুতিত মুখ্য অতিথি দেৱতাসকলক অংশ ল’বলৈ আমন্ত্ৰণ কৰা হয়।

Mantras

Mantra 1

समिद्धो अग्न आ वह देवाँ अद्य यतस्रुचे । तन्तुं तनुष्व पूर्व्यं सुतसोमाय दाशुषे ॥

সমিদ্ধ অগ্নি, আজি দেৱতাসকলক আনি দে—হে সঠিক গতিৰে চলা স্ৰুচিধাৰী। পুৰাতন কৰ্ম-তন্তু বিস্তাৰ কৰ; চেপা সোমৰ বাবে, দানশীল যজমানৰ অৰ্থে।

Mantra 2

घृतवन्तमुप मासि मधुमन्तं तनूनपात् । यज्ञं विप्रस्य मावतः शशमानस्य दाशुषः ॥

হে তনূনপাত, ঘৃতসমৃদ্ধ আৰু মধুময় এই আহুতিৰ ওচৰলৈ আহা। দানশীল, আত্মসংযমে নীৰৱ হোৱা বিপ্ৰৰ যজ্ঞক স্থিৰ কৰ, উন্নত কৰ।

Mantra 3

शुचिः पावको अद्भुतो मध्वा यज्ञं मिमिक्षति । नराशंसस्त्रिरा दिवो देवो देवेषु यज्ञियः ॥

শুচি, পাৱক, অদ্ভুত কৰ্মকাৰী—মধুৰসে যজ্ঞক মিশ্ৰিত কৰে। নৰাশংস, স্বৰ্গৰ পৰা ত্ৰিবাৰ আগমন কৰা দেৱ, দেৱসকলৰ মাজত যজ্ঞীয় হয়।

Mantra 4

ईळितो अग्न आ वहेन्द्रं चित्रमिह प्रियम् । इयं हि त्वा मतिर्ममाच्छा सुजिह्व वच्यते ॥

হে অগ্নি, স্তুত আৰু জাগ্ৰত, ইহালৈ আন ইন্দ্ৰক—চিত্ৰময়, দীপ্ত আৰু প্ৰিয়। কিয়নো এই মোৰ মতি তোমাকেই আহ্বান কৰে; হে সুজিহ্ব, যাতে বাক্য যথাৰ্থভাৱে উচ্চাৰিত হয়।

Mantra 5

स्तृणानासो यतस्रुचो बर्हिर्यज्ञे स्वध्वरे । वृञ्जे देवव्यचस्तममिन्द्राय शर्म सप्रथः ॥

যজ্ঞৰ সু-ধ্বৰে পথত, বৰ্হি বিছাই, যতস্ৰুচ ধৰি, আমি ইন্দ্ৰৰ বাবে দেব-বাক্যৰ বিস্তৃততম ক্ষেত্ৰ সাজোঁ—বিস্তাৰযোগ্য শান্তি আৰু আশ্ৰয়।

Mantra 6

वि श्रयन्तामृतावृधः प्रयै देवेभ्यो महीः । पावकासः पुरुस्पृहो द्वारो देवीरसश्चतः ॥

ঋত-বৃদ্ধ, পাৱক আৰু বহুবিধ স্পৃহাৰে পূৰ্ণ মহীয়সী দেবী দ্বাৰসমূহ বিস্তৃতভাৱে মেল খাওক—দেৱসকলৰ বাবে অগ্ৰগতিৰ পথ প্ৰস্তুত হওক; যেন সিহঁতে আঁকোৰগোঁড়া নধৰে, নামি অহা শক্তিসকলৰ বাবে পথ মুকলি কৰে।

Mantra 7

आ भन्दमाने उपाके नक्तोषासा सुपेशसा । यह्वी ऋतस्य मातरा सीदतां बर्हिरा सुमत् ॥

নিশা আৰু উষা—সুন্দৰ ৰূপধাৰী—নিজৰ মিলন-স্থানৰ ওচৰলৈ আহক, একেলগে দীপ্তি ছটিয়াই; ঋতৰ (ঋত) দুই মহাশক্তিশালী মাতৃ—সুখ-মন আৰু শুভ-অনুগ্ৰহেৰে—পবিত্ৰ বৰ্হিষত আসন লওক।

Mantra 8

मन्द्रजिह्वा जुगुर्वणी होतारा दैव्या कवी । यज्ञं नो यक्षतामिमं सिध्रमद्य दिविस्पृशम् ॥

আনন্দময় জিহ্বাযুক্ত, দৃঢ় স্তোত্ৰ-উচ্চাৰণকাৰী, দেৱীয় কৱি-হোতা দুজন—আজ কাৰ্যসিদ্ধ, দ্যু-স্পৰ্শী এই যজ্ঞ-অৰ্ঘ্য আমাৰ বাবে সম্পাদন কৰক।

Mantra 9

शुचिर्देवेष्वर्पिता होत्रा मरुत्सु भारती । इळा सरस्वती मही बर्हिः सीदन्तु यज्ञियाः ॥

দেৱলোকত স্থাপিত পৱিত্ৰ হোত্ৰা-বাণী—মৰুৎসমূহৰ মাজত ভাৰতী—ইলা আৰু মহান সৰস্বতীৰ সৈতে, যজ্ঞযোগ্য এই শক্তিসমূহ পবিত্ৰ বৰ্হিষত আসন লওক।

Mantra 10

तन्नस्तुरीपमद्भुतं पुरु वारं पुरु त्मना । त्वष्टा पोषाय वि ष्यतु राये नाभा नो अस्मयुः ॥

সেই আশ্চৰ্য, তুৰীয়পম—দ্ৰুত-সহায় শক্তি—আমাৰ বাবে বহুবিধ আশ্ৰয় হওক, নিজৰ স্বভাৱতে প্ৰচুৰ হওক। ত্বষ্টা আমাৰ পোষণাৰ্থে তাক বিস্তাৰ কৰক; আৰু এই পূৰ্ণতাৰ নাভিৰ দ্বাৰা আমাক ৰায়—আধ্যাত্মিক ধন—লৈ সংযুক্ত কৰক, আমাৰ পৰা বিমুখ নহওক।

Mantra 11

अवसृजन्नुप त्मना देवान्यक्षि वनस्पते । अग्निर्हव्या सुषूदति देवो देवेषु मेधिरः ॥

নিজ স্বভাৱতে মুক্ত কৰি আগবঢ়াই, হে বনস্পতী, দেৱতাসকলক যজ্ঞ-অৰ্পণ কৰাঁ। কিয়নো অগ্নি—দেৱসমূহৰ মাজত মেধাবী দেৱ—হৱ্যসমূহ সু-সিদ্ধ কৰে, সেগুলি পকাই পূৰ্ণ কৰি উচ্চ শক্তিসমূহৰ উপযোগী কৰে।

Mantra 12

पूषण्वते मरुत्वते विश्वदेवाय वायवे । स्वाहा गायत्रवेपसे हव्यमिन्द्राय कर्तन ॥

পূষণ্বতে, মৰুত্বতে, বিশ্বদেৱায়, আৰু বায়ৱে—জীৱশ্বাসলৈ—উৰ্ধ্ব আহ্বানত হৱ্য অৰ্পণ কৰা। ‘স্বাহা’ এই অভিষেক-বাণীৰ সৈতে, কম্পিত গায়ত্ৰ-ৱেপসাৰ দ্বাৰা, ইন্দ্ৰায়—জ্যোতিষ্মান শক্তিৰ অধিপতি—হৱ্য গঢ়ি তোলা।

Mantra 13

स्वाहाकृतान्या गह्युप हव्यानि वीतये । इन्द्रा गहि श्रुधी हवं त्वां हवन्ते अध्वरे ॥

স্বাহা-কৃত হৱ্যসমূহৰ ওচৰলৈ আহা, উপভোগ আৰু আনন্দ লাভ কৰিবলৈ। হে ইন্দ্ৰ, আহা; আহ্বান শুনা—অধ্বৰত মানুহে তোমাক আহ্বান কৰে, ঊৰ্ধ্ব-ইচ্ছা পূৰণকাৰী শক্তি ৰূপে।

Frequently Asked Questions

It is an opening-invocation hymn: Agni is kindled and asked to bring the gods, establish the rite’s correct order, and help the offerings reach the divine powers.

Night and Dawn are praised as paired goddesses who embody the daily rhythm of Ṛta (cosmic order). Their presence symbolizes renewal, right timing, and harmony in the sacrifice.

It is a ritual metaphor: the sacrifice is like a woven work. Agni is asked to extend the traditional, time-tested sequence correctly so the yajña proceeds without break or error.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App