
Sukta 1.130
Indra
এই সূক্তত দূৰৰ পৰা ইন্দ্ৰক সোম-পেষণ যজ্ঞলৈ তৎক্ষণাৎ আহিবলৈ জৰুৰী আহ্বান জনোৱা হৈছে, আৰু উপাসকসকলৰ মাজত নিজৰ ঘৰৰ ৰজা যেন আসন গ্ৰহণ কৰিবলৈ কোৱা হৈছে। ইয়াত ইন্দ্ৰক দুৰ্গভেদী, শক্তি আৰু ধনৰ দাতা বুলি প্ৰশংসা কৰা হৈছে; লগতে কবিসকলৰ গঢ়া বাক্যক এক ৰথৰ দৰে দেখুওৱা হৈছে, যি ‘নিৰ্মিত’ হৈ দেৱতাক বিধিলৈ বহন কৰি আনে। উদ্দেশ্য হৈছে সুৰক্ষা আৰু বিজয়—ইন্দ্ৰৰ শক্তিসম্পন্ন উপস্থিতি আৰু ৰক্ষাকৰ্তৃত্বৰ জৰিয়তে গৰু-ধন, ধন-ভাণ্ডাৰ আৰু বল লাভ কৰা।
Mantra 1
एन्द्र याह्युप नः परावतो नायमच्छा विदथानीव सत्पतिरस्तं राजेव सत्पतिः । हवामहे त्वा वयं प्रयस्वन्तः सुते सचा । पुत्रासो न पितरं वाजसातये मंहिष्ठं वाजसातये ॥
হে ইন্দ্ৰ, দূৰ পৰিসৰ (পৰাৱত)ৰ পৰা আমাৰ ওচৰলৈ আহা; সত্য-আসনৰ অধিপতি যেন, এই আমাৰ বিদথ (যজ্ঞ-সমাবেশ)লৈ আহা—ৰাজা যেন নিজৰ গৃহলৈ আহে। আমি তোমাক আহ্বান কৰোঁ—যজ্ঞ-দানে পূৰ্ণ হৈ, চেপা সোমাৰ সৈতে একেলগে। পুত্ৰসকল যেন পিতাক আহ্বান কৰে, তেনেকৈ বল-সমৃদ্ধি (বাজ) লাভৰ বাবে—সৰ্বাধিক দাতা—বাজ-লাভৰ বাবে।
Mantra 2
पिबा सोममिन्द्र सुवानमद्रिभिः कोशेन सिक्तमवतं न वंसगस्तातृषाणो न वंसगः । मदाय हर्यताय ते तुविष्टमाय धायसे । आ त्वा यच्छन्तु हरितो न सूर्यमहा विश्वेव सूर्यम् ॥
হে ইন্দ্ৰ, সোম পান কৰা—অদ্ৰি (পাথৰ)দ্বাৰা চেপা, পাত্ৰত ঢালি থোৱা। কূপ-উৎসলৈ নামি যোৱা মানুহ যেন—তৃষ্ণাতুৰ হৈ নামি যোৱা মানুহ যেন। তোমাৰ মদ (উল্লাস)ৰ বাবে, তোমাৰ হৰ্ষ-আনন্দৰ বাবে, তোমাৰ অতি-তীব্ৰ পানৰ বাবে। হৰিত (তাম্ৰবৰ্ণ) অশ্বসমূহে তোমাক ইয়ালৈ আনক—যেনেকৈ সিহঁতে সূৰ্যক আনে, সকলো দিনৰ ওপৰেৰে সূৰ্যক আনে।
Mantra 3
अविन्दद्दिवो निहितं गुहा निधिं वेर्न गर्भं परिवीतमश्मन्यनन्ते अन्तरश्मनि । व्रजं वज्री गवामिव सिषासन्नङ्गिरस्तमः । अपावृणोदिष इन्द्रः परीवृता द्वार इषः परीवृताः ॥
গুহাৰ ভিতৰত নিহিত ধন-নিধি তেওঁ বিচাৰি পালে—শিলাৰ মাজত পৰিবেষ্টিত গৰ্ভৰ দৰে, অন্তহীন অন্তৰ-শিলাত। বজ্ৰধাৰী, অঙ্গিৰস-সদৃশতম, দীপ্ত গৱসমূহ (গো-জ্যোতি) লাভৰ আকাঙ্ক্ষাৰে গৱ-পেঞ্জৰ ভাঙি মেলিলে। ইন্দ্ৰে ইষা-স্ৰোতসমূহ উন্মোচন কৰিলে; ইষাৰ ওপৰত বন্ধ হৈ থকা দুৱাৰসমূহ—সেই দুৱাৰসমূহ তেওঁ খুলি দিলে।
Mantra 4
दादृहाणो वज्रमिन्द्रो गभस्त्योः क्षद्मेव तिग्ममसनाय सं श्यदहिहत्याय सं श्यत् । संविव्यान ओजसा शवोभिरिन्द्र मज्मना । तष्टेव वृक्षं वनिनो नि वृश्चसि परश्वेव नि वृश्चसि ॥
হাতৰ মুঠিত বজ্ৰ দৃঢ়কৈ ধৰি ইন্দ্ৰে তাক তীক্ষ্ণ ধাৰৰ দৰে নিক্ষেপ কৰে—মিথ্যাৰ আৱৰণ ভাঙিবলৈ; সৰ্প-শক্তিৰ বধৰ বাবে তাক আগবঢ়ায়। শক্তিত আৱৃত, বহু বল-শক্তিৰে প্ৰেৰিত, হে ইন্দ্ৰ, তোমাৰ মহৎ মহিমাৰে তুমি বাধাদায়ক বৃদ্ধি কাটি পেলোৱা—কাৰিগৰৰ দৰে গছ কাটি, কুঠাৰ (পৰশু)ৰ দৰে কাটি পেলোৱা।
Mantra 5
त्वं वृथा नद्य इन्द्र सर्तवेऽच्छा समुद्रमसृजो रथाँ इव वाजयतो रथाँ इव । इत ऊतीरयुञ्जत समानमर्थमक्षितम् । धेनूरिव मनवे विश्वदोहसो जनाय विश्वदोहसः ॥
হে ইন্দ্ৰ, তুমি নদীসমূহক মুক্ত কৰি দিলে—সাগৰৰ ফালে দৌৰিবলৈ, যেন বিজয়-লক্ষ্যলৈ তাড়িত ৰথসমূহ। সেই কৰ্মৰ পৰা সহায়কাৰী শক্তিসমূহ একে, অক্ষয় লক্ষ্যত নিজকে যুঁজিলে। দুগ্ধদায়িনী ধেনুৰ দৰে, চাৰিওফালে দোহন দিয়া, সিহঁতে মানুহৰ বাবে, জনতাৰ বাবে, সকলো দিশে পূৰ্ণতা ঢালি দিয়ে।
Mantra 6
इमां ते वाचं वसूयन्त आयवो रथं न धीरः स्वपा अतक्षिषुः सुम्नाय त्वामतक्षिषुः । शुम्भन्तो जेन्यं यथा वाजेषु विप्र वाजिनम् । अत्यमिव शवसे सातये धना विश्वा धनानि सातये ॥
হে ইন্দ্ৰ, ধন-সমৃদ্ধিৰ কামনাৰে আমি এই বাণী তোমাৰ বাবে গঢ়িলোঁ; ধীৰ-প্ৰজ্ঞাসম্পন্ন শিল্পীসকলে ৰথৰ দৰে তাক গঢ়িলে—তোমাৰ সুম্ন, তোমাৰ আনন্দৰ বাবে তোমাকেই গঢ়িলে। হে বিপ্ৰ, দৌৰত বিজয়ীজনক যেন অলংকৃত কৰে, তেনেকৈ আমি তোমাৰ জেন্য বীৰ্য শোভিত কৰোঁ; বলৰ বাবে, জয়ৰ বাবে, অশ্বৰ দৰে তোমাক আগবঢ়াওঁ—সকল ধন, সকলো ধন-সম্পদ জয় কৰিবলৈ।
Mantra 7
भिनत्पुरो नवतिमिन्द्र पूरवे दिवोदासाय महि दाशुषे नृतो वज्रेण दाशुषे नृतो । अतिथिग्वाय शम्बरं गिरेरुग्रो अवाभरत् । महो धनानि दयमान ओजसा विश्वा धनान्योजसा ॥
হে ইন্দ্ৰ, পূৰুৰ বাবে, দিৱোদাস দাতা-নৃপৰ বাবে, পুৰুষাৰ্থী যজমানৰ বাবে তুমি নব্বইটা দুৰ্গ ভাঙিলা—বজ্ৰেৰে ভাঙিলা। অতিথিগ্বৰ বাবে উগ্ৰজন পাহাৰৰ পৰা শম্বৰক তললৈ নামাই আনিলে। নিজৰ ওজসাৰে মহাধন দান কৰি, নিজৰ শক্তিৰে সকলো ধন-সম্পদ দান কৰে।
Mantra 8
इन्द्रः समत्सु यजमानमार्यं प्रावद्विश्वेषु शतमूतिराजिषु स्वर्मीळ्हेष्वाजिषु । मनवे शासदव्रतान्त्वचं कृष्णामरन्धयत् । दक्षन्न विश्वं ततृषाणमोषति न्यर्शसानमोषति ॥
ইন্দ্ৰ সমৰত আৰ্য যজমানক আগবঢ়াই ৰক্ষা কৰে; সকলো প্ৰতিযোগিতাত, স্বৰ্গ-জয়ী সংঘৰ্ষত, তেওঁ শতগুণ সহায়ক। মনুৰ বাবে তেওঁ অব্ৰত, বিধিহীনক শাসন কৰিলে; কৃষ্ণ আৱৰণক বশ কৰিলে। দক্ষ কৰ্ম যেন সমগ্ৰক সুস্থ কৰে, তেনেকৈ তৃষ্ণাতুৰক শুকুৱাই দিয়ে, আৰু উন্মত্ত হিংসাক নত কৰে।
Mantra 9
सूरश्चक्रं प्र वृहज्जात ओजसा प्रपित्वे वाचमरुणो मुषायतीशान आ मुषायति । उशना यत्परावतोऽजगन्नूतये कवे । सुम्नानि विश्वा मनुषेव तुर्वणिरहा विश्वेव तुर्वणिः ॥
সূৰ্য্যজাত, ওজস্বী জনে বলৰে চক্ৰখন আগবঢ়ায়; অৰুণবৰ্ণ ৰুদ্ৰসদৃশ জনে পানাৰ নিমিত্তে বাক্য (বাচ্) চুৰি কৰে, অধিপতি নিজলৈ তাক গ্ৰহণ কৰে। দূৰ-পাৰাৰ পৰা ঊশনা কৱি ঋষিৰ সহায়লৈ যেতিয়া আহিল, তেতিয়া সকলো সুম্ন—মানুহৰ দানৰ দৰে—দিনে দিনে আহিল, আৰু বিশ্বব্যাপী তুৰ্বণিৰ দৰে তৎপৰ বেগেৰে আহিল।
Mantra 10
स नो नव्येभिर्वृषकर्मन्नुक्थैः पुरां दर्तः पायुभिः पाहि शग्मैः । दिवोदासेभिरिन्द्र स्तवानो वावृधीथा अहोभिरिव द्यौः ॥
হে বৃষকর্মন্ ইন্দ্ৰ, আমাৰ নবীন উক্থসমূহেৰে—হে দুৰ্গভেদক—তুমি তোমাৰ ৰক্ষাকাৰী, শক্তিশালী পায়ুভিসকলৰ দ্বাৰা আমাক ৰক্ষা কৰা। দিৱোদাসসকলৰ দ্বাৰা স্তৱিত হৈ, হে ইন্দ্ৰ, তুমি দিনেদিনে আকাশ যেন বিস্তৃত হয়, তেনেকৈ অহোবিলাকৰ সৈতে অধিক অধিক বৃদ্ধি পাওক।
To come to the Soma offering, accept the praise, and grant strength, victory, wealth, and protection—especially by breaking obstacles compared to ‘forts.’
It means the hymn is carefully crafted as an effective vehicle of invocation: the mantra itself ‘carries’ Indra to the ritual and helps set his power in motion for winning treasures.
On the outer level it is Indra’s battle power against enemies and strongholds; inwardly it symbolizes breaking through inner blockages that prevent energy, courage, and success.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.