Sukta 111
Sukta 1.111
Hymn to the Ribhus; seer attribution varies in tradition, but the hymn is within Ribhu cycle.
Ribhus (Ṛbhavaḥ).
Trishtubh (common for this hymn).
এই চুটি ত্ৰিষ্টুভ্ স্তোত্ৰত ঋভুসকলক দিৱ্য কাৰিগৰ-শক্তি হিচাপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে—যিসকলে “গঢ়ি” নিখুঁত ৰূপ সৃষ্টি কৰে: ইন্দ্ৰৰ ৰথ আৰু অশ্ব, পুনৰ যৌৱন, আৰু জীৱনৰ পুনৰুদ্ধাৰিত সামঞ্জস্য। তেওঁলোকৰ পৌৰাণিক কাৰুকাৰ্যক ই প্ৰাৰ্থনালৈ ৰূপান্তৰ কৰে: উপাসকৰ বাবে সাতি (জয়লাভ/সফল প্ৰাপ্তি), সংঘাতত বিজয়, আৰু স্থিৰ সুৰক্ষা গঢ়ি দিয়ক; আৰু এই আশীৰ্বাদসমূহ মিত্ৰ–বৰুণ, অদিতি, পৃথিৱী আৰু দ্যৌ (আকাশ) আদি বিস্তৃত কসমিক ৰক্ষকসকলৰ দ্বাৰা নিশ্চিত হয়।
Mantras
Mantra 1
तक्षन्रथं सुवृतं विद्मनापसस्तक्षन्हरी इन्द्रवाहा वृषण्वसू । तक्षन्पितृभ्यामृभवो युवद्वयस्तक्षन्वत्साय मातरं सचाभुवम् ॥
ক্ৰিয়াত্মক জ্ঞানৰে তেওঁলোকে সু-সজ্জিত ৰথ গঢ়িলে; তেওঁলোকে ইন্দ্ৰ-বাহক দুটা হৰী (অশ্ব) গঢ়িলে—বলে সমৃদ্ধ। ঋভুসকলে দুয়ো পিতৃ-মাতৃৰ বাবে যৌৱন গঢ়িলে; তেওঁলোকে বৎসৰ সৈতে একত্ৰ হ’বলৈ মাতৃকো গঢ়িলে।
Mantra 2
आ नो यज्ञाय तक्षत ऋभुमद्वयः क्रत्वे दक्षाय सुप्रजावतीमिषम् । यथा क्षयाम सर्ववीरया विशा तन्नः शर्धाय धासथा स्विन्द्रियम् ॥
হে ঋভু-দ্বয়, যজ্ঞৰ বাবে আমাৰলৈ তক্ষণাৎ গঢ়ি দিয়া—ক্ৰতু (ইচ্ছাশক্তি) আৰু দক্ষতা (দক্ষ)ক সেৱা কৰা প্ৰাণশক্তি; সুপ্ৰজাসম্পন্ন ইষা (পোষণ-প্ৰেৰণা)। যেন আমি সর্ববীৰ জনসমাজৰ সৈতে নিবাস কৰিব পাৰোঁ, তেনেকৈ আমাৰ শর্ধা (দল/সমূহ)ত স্থাপন কৰা শক্তিশালী স্ব-ইন্দ্ৰিয় (ঐশ্বৰ্যশক্তি)।
Mantra 3
आ तक्षत सातिमस्मभ्यमृभवः सातिं रथाय सातिमर्वते नरः । सातिं नो जैत्रीं सं महेत विश्वहा जामिमजामिं पृतनासु सक्षणिम् ॥
হে ঋভৱঃ, আমাৰ বাবে জয়লাভৰ ‘সাতি’ গঢ়ি দিয়া—আমাৰ প্ৰয়াসৰ ৰথৰ বাবে সাতি, প্ৰাণবলৰ অশ্বৰ বাবে সাতি, হে নৰগণ (বলৱন্তসকল)। আমাৰ বাবে সেই জয়িনী সাতি সদায় একেলগে বৃদ্ধি পাওক—যুদ্ধসমূহত সক্ষম, নিকট-অভ্যাসগত (জামি) আৰু অচিন-অপৰিচিত (অজামি) উভয়কেই অতিক্ৰম কৰিব পৰা।
Mantra 4
ऋभुक्षणमिन्द्रमा हुव ऊतय ऋभून्वाजान्मरुतः सोमपीतये । उभा मित्रावरुणा नूनमश्विना ते नो हिन्वन्तु सातये धिये जिषे ॥
সহায়তাৰ বাবে মই ঋভুসমূহৰ অধিপতি ইন্দ্ৰক আহ্বান কৰোঁ; সোমপানৰ বাবে ঋভু, বাজ, মৰুতসকলক আহ্বান কৰোঁ। আৰু এতিয়া মিত্ৰ-বৰুণ দুয়ো, আৰু অশ্বিনদ্বয়ো, আমাক সেই ‘সাতি’ৰ দিশে প্ৰেৰণা দিওক—জয়ী, বিজয়-সাধক ধী (বুদ্ধি/প্ৰেৰণা)ৰ দিশে।
Mantra 5
ऋभुर्भराय सं शिशातु सातिं समर्यजिद्वाजो अस्माँ अविष्टु । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ॥
বহন-অগ্ৰসৰণৰ বাবে ঋভুৱে আমাৰ ‘সাতি’ তীক্ষ্ণ কৰি সুসংবদ্ধ কৰক; সংঘৰ্ষত বিজয়ী বাজে আমাক ৰক্ষা কৰক। আৰু মিত্ৰ-বৰুণে সেইটো আমাৰ বাবে বৃদ্ধি কৰক; আৰু অদিতি, সিন্ধু, পৃথিৱী, আৰু দ্যৌ (আকাশ)ও।
Frequently Asked Questions
The Ṛbhus are a triad of divine artisan-powers (Ṛbhu, Vāja, Vibhvan) praised for perfecting and renewing things through skill. In RV 1.111, their craftsmanship becomes a source of victory and success for the worshipper.
Sāti means “winning attainment” or successful achievement—victory that comes from effective effort. The hymn asks the Ṛbhus to fashion this sāti for one’s work, strength, and struggles.
The closing verse broadens the blessing: the success granted by the Ṛbhus is confirmed and enlarged by major cosmic guardians and supports. It signals that true attainment is secured within ṛta (cosmic order) and the whole world-framework.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.