Prakarana 4
सोपान-प्रवेश: ‘श्रद्धा’ और ‘सत्संग’ के द्वारा रामकथा-मानस में अवगाहन। यह खंड साधक को बताता है कि कथा का अधिकार (adhikāra) कैसे बनता है—गुरु-कृपा, शुद्ध जिज्ञासा, और राम-प्रियता। यहाँ ‘मानस-सर’ रूपक से यह भी स्थिर होता है कि पाठ/श्रवण केवल साहित्य-रस नहीं, बल्कि कलिमल-शमन और विवेक-प्रबोधन की साधना है।
এই অংশ বালকাণ্ডৰ আৰম্ভণিৰ ‘ভূমিকা-সোপান’ৰ ঘনত্ব বহন কৰে: তুলসী গুৰু-শ্ৰৱণৰ পৰম্পৰা বৰ্ণনা কৰি কাহিনী-প্ৰবাহক প্ৰমাণিক সংলাপ-শৃংখলাত বঁটি দিয়ে (শিৱৰ পৰা ভৰদ্বাজলৈ)। ভাব-ৰসত শান্ত আৰু অদ্ভুতৰ সংযোগ—কাহিনীৰ অনন্ততা (ৰাম অনন্ত, অনন্ত গুণ) আৰু শ্ৰোতা-যোগ্যতাৰ বিবেক। ‘মানস-সৰ’ ৰূপক ইয়াত কেন্দ্ৰীয়: চৌপাইসমূহক পুৰৈন, দোহা-সোৰঠাক কমল, অৰ্থক পৰাগ, আৰু সৎসঙ্গক বসন্ত-ঋতু বুলি ক’ই পাঠকক বুজোৱা হয় যে এই গ্ৰন্থ ‘সোপান’—জলৰ দৰে মল-হাৰী, অগ্নিৰ দৰে কুতৰ্ক-দহন, চন্দ্ৰৰ দৰে শীতল-আনন্দদায়ী। সিধান্ততঃ এই খণ্ড নিৰ্গুণ-সগুণ সমন্বয়ৰ ভূমি: শিৱ-প্ৰেৰিত কথা, কিন্তু লক্ষ্য ৰঘুনাথ-ভক্তি। সেয়েহে বালকাণ্ডৰ এই অংশ সাধকক ‘শ্ৰৱণ-মাৰ্গ’ত স্থাপন কৰি আগলৈ লীলা-বৰ্ণনৰ বাবে পাত্ৰ কৰি তোলে।
Verses
চৌপাই 30.1-4
जागबलिक जो कथा सुहाई।भरद्वाज मुनिबरहि सुनाई।।
कहिहउँ सोइ संबाद बखानी।सुनहुँ सकल सज्जन सुखु मानी।।
संभु कीन्ह यह चरित सुहावा।बहुरि कृपा करि उमहि सुनावा।।
सोइ सिव कागभुसुंडिहि दीन्हा।राम भगत अधिकारी चीन्हा।।
तेहि सन जागबलिक पुनि पावा।तिन्ह पुनि भरद्वाज प्रति गावा।।
ते श्रोता बकता समसीला।सवँदरसी जानहिं हरिलीला।।
जानहिं तीनि काल निज ग्याना।करतल गत आमलक समाना।।
औरउ जे हरिभगत सुजाना।कहहिं सुनहिं समुझहिं बिधि नाना।।
jāgabalika jo kathā suhāī |bharadvāja munibarahi sunāī ||
kahihauṁ soi saṁbāda bakhānī |sunahuṁ sakala sajjana sukhu mānī ||
saṁbhu kīnha yaha carita suhāvā |bahuri kṛpā kari umahi sunāvā ||
soi siva kāga-bhusuṁḍihi dīnhā |rāma-bhagata adhikārī cīnhā ||
tenhi sana jāgabalika puni pāvā |tinh puni bharadvāja prati gāvā ||
te śrotā bakatā sama-sīlā |savaṁda-rasī jānahim hari-līlā ||
jānahim tīni kāla nija gyānā |karatala-gata āmalaka samānā ||
aurau je hari-bhagata sujānā |kahahim sunahim samujhahim bidhi nānā ||
যাজ্ঞবল্ক্যই মহৰ্ষি ভৰদ্বাজক যি মনোৰম কথা শুনাইছিল, সেই সংবাদেই মই বৰ্ণনা কৰিম। শুনা সকলো সজ্জন, আনন্দ লওক। শম্ভুৱে এই সুন্দৰ চৰিত ৰচনা কৰিলে, তাৰ পিছত কৃপা কৰি উমাক শুনালে। সেই শিৱেই কাগভূশুণ্ডিক দিলে, ৰামৰ ভক্ত আৰু অধিকাৰী বুজি। তেওঁৰ পৰা যাজ্ঞবল্ক্যই পুনৰ পালে, তেওঁও পুনৰ ভৰদ্বাজক গাই শুনালে। সেই শ্ৰোতা আৰু বক্তাসকল স্বভাৱে সমান, সমদৰ্শী, হৰিৰ লীলা জানে। নিজ জ্ঞানেৰে তিনি কাল জানে, হাততলত আমলকৰ নিচিনা। আন হৰিভক্ত সুজ্ঞানসকলেও বিভিন্ন প্ৰকাৰে কয়, শুনে, বুজে।
দোহা 30(क)-(ख)
मै पुनि निज गुर सन सुनी कथा सो सूकरखेत।समुझी नहि तसि बालपन तब अति रहेउँ अचेत।।30(क)।।
श्रोता बकता ग्याननिधि कथा राम कै गूढ़।किमि समुझौं मै जीव जड़ कलि मल ग्रसित बिमूढ़।।30(ख)।।
maiṁ puni nija gur sana sunī kathā so sūkara-kheta |samujhī nahi tasi bālapana taba ati raheũṁ acet ||30(k)||
śrotā bakatā gyāna-nidhi kathā rāma kai gūṛha |kimi samujhauṁ maiṁ jīva jaṛa kali mala grasita bimūṛha ||30(kh)||
মই পুনৰ নিজ গুৰুৰ ওচৰত সেই কথা শুনিছিলোঁ শুকৰক্ষেত্ৰত, কিন্তু তেতিয়া সেয়া বুজিব নোৱাৰিলোঁ, কাৰণ শৈশৱত মই অতি অচেতন আছিলোঁ। শ্ৰোতা আৰু বক্তা দুয়ো জ্ঞানৰ ভঁৰাল, আৰু ৰামৰ কথা গভীৰ আৰু ৰহস্যময়। কলিযুগৰ মলে গ্ৰাসিত এই জড় মূঢ় জীৱয়ে কেনেকৈ বুজিম?
চৌপাই 31.1-7
तदपि कही गुर बारहिं बारा।समुझि परी कछु मति अनुसारा।।
भाषाबद्ध करबि मैं सोई।मोरें मन प्रबोध जेहिं होई।।
जस कछु बुधि बिबेक बल मेरें।तस कहिहउँ हियँ हरि के प्रेरें।।
निज संदेह मोह भ्रम हरनी।करउँ कथा भव सरिता तरनी।।
बुध बिश्राम सकल जन रंजनि।रामकथा कलि कलुष बिभंजनि।।
रामकथा कलि पंनग भरनी।पुनि बिबेक पावक कहुँ अरनी।।
रामकथा कलि कामद गाई।सुजन सजीवनि मूरि सुहाई।।
सोइ बसुधातल सुधा तरंगिनि।भय भंजनि भ्रम भेक भुअंगिनि।।
असुर सेन सम नरक निकंदिनि।साधु बिबुध कुल हित गिरिनंदिनि।।
संत समाज पयोधि रमा सी।बिस्व भार भर अचल छमा सी।।
जम गन मुहँ मसि जग जमुना सी।जीवन मुकुति हेतु जनु कासी।।
रामहि प्रिय पावनि तुलसी सी।तुलसिदास हित हियँ हुलसी सी।।
सिवप्रय मेकल सैल सुता सी।सकल सिद्धि सुख संपति रासी।।
सदगुन सुरगन अंब अदिति सी।रघुबर भगति प्रेम परमिति सी।।
tadapi kahī gur bārahiṃ bāra |samujhi parī kachu mati anusārā ||
bhāṣā-baddha karabi maiṃ soī |moreṃ mana prabodha jehiṃ hoī ||
jasa kachu budhi bibeka bala mereṃ |tasa kahihauṃ hiyaṃ hari ke prerēṃ ||
nija saṃdeha moha bhrama haranī |karauṃ kathā bhava saritā taranī ||
budha bisrāma sakala jana raṃjanī |rāmakathā kali kaluṣa bibhaṃjanī ||
rāmakathā kali paṃnaga bharanī |puni bibeka pāvaka kahuṃ aranī ||
rāmakathā kali kāmada gāī |sujana sajīvanī mūri suhāī ||
soi basudhātala sudhā taraṃginī |bhaya bhaṃjanī bhrama bheka bhuaṃginī ||
asura sena sama naraka nikaṃdinī |sādhu bibudha kula hita girinaṃdinī ||
saṃta samāja payodhi ramā sī |bisva bhāra bhara acala chamā sī ||
jama gana muhaṃ masi jaga jamunā sī |jīvana mukuti hetu janu kāsī ||
rāmahi priya pāvani tulasī sī |tulasīdāsa hita hiyaṃ hulasī sī ||
sivapraya mekala saila sutā sī |sakala siddhi sukha saṃpati rāsī ||
sadaguna suragana aṃba aditi sī |raghubara bhagati prema paramiti sī ||
তথাপি গুৰুয়ে বাৰে বাৰে সেই কথা ক'লে, আৰু মই মোৰ মতি অনুসাৰে কিছু পৰিমাণে বুজি পালো। সেই কথাই মই ভাষাবদ্ধ কৰিম, যাতে তদ্বাৰা মোৰ মন প্ৰবোধ লাভ কৰে। মোৰ যিমান বুদ্ধি আৰু বিবেকবল আছে, হৃদয়ত হৰিৰ প্ৰেৰণাত তিমানে মই ক'ম। মই এই কথা ক'ম, যি মোৰ নিজ সন্দেহ, মোহ আৰু ভ্ৰম হৰণ কৰে, আৰু যি ভৱসৰিতা পাৰ হোৱাৰ নাও। ৰামকথা বুদ্ধিজনৰ বিশ্ৰামস্থল আৰু সকলো জনৰ আনন্দদায়িনী, আৰু কলিযুগৰ কলুষ বিভঞ্জনকাৰিণী। ৰামকথা কলিযুগৰ সৰ্পৰ নিকট ময়ূৰী, আৰু পুনৰ বিবেকাগ্নিৰ অৰণী। ৰামকথা কলিযুগৰ কামদুগ্ধা গাই, আৰু সুজনৰ নিকট সুন্দৰ সজীৱনী মূলিকা। সেই বসুধাতলত অমৃততৰঙ্গিণী নদী; সেই ভয় ভঞ্জনকাৰিণী, আৰু ভ্ৰমৰূপ ভেকুলীৰ নিকট সৰ্পিণী। অসুৰসেনা বিনাশিনী পাৰ্বতীৰ ন্যায় নৰক নিকন্দিনী, আৰু তদ্ৰূপ সাধু আৰু বিবুধকুলৰ হিতসাধিকা গিৰিনন্দিনী। সেই সন্তসমাজ সমুদ্ৰৰ পৰা উৎপন্ন লক্ষ্মীৰ ন্যায়, আৰু বিশ্বভাৰ বহনকাৰিণী অচল ক্ষমাৰ ন্যায়। জগতত যমুনাৰ ন্যায় যমগণৰ মুখ কৃষ্ণকাৰিণী, আৰু কাশীৰ ন্যায় জীৱনৰ মুক্তিৰ হেতু। ৰামৰ নিকট পৱিত্ৰী তুলসীৰ ন্যায় প্ৰিয়া, আৰু তুলসীদাসৰ হৃদয়ৰ আনন্দৰ ন্যায় প্ৰিয়া। শিৱৰ প্ৰিয়া মেকল পৰ্বতসুতা নৰ্মদাৰ ন্যায়, আৰু সকলো সিদ্ধি, সুখ আৰু সম্পত্তিৰ ৰাশি। দেৱগণৰ মাতা অদিতিৰ ন্যায় সদ্গুণগণৰ মাতা, আৰু ৰঘুবৰৰ ভক্তি আৰু প্ৰেমৰ পৰমতা।
দোহা 31
राम कथा मंदाकिनी चित्रकूट चित चारु।तुलसी सुभग सनेह बन सिय रघुबीर बिहारु।।31।।
rāma kathā mandākinī citrakūṭa cita cāru |tulasī subhaga saneha bana siya raghubīra bihāru ||31||
ৰামৰ কথা হ'ল মন্দাকিনী নদী, আৰু সুন্দৰ মন হ'ল চিত্ৰকূট। তুলসীদাস কয়: পৱিত্ৰ আৰু মঙ্গলময় প্ৰেম হ'ল সেই বন, য'ত সীতা আৰু ৰঘুবীৰ বিহাৰ কৰে।
চৌপাই 32.1-7
राम चरित चिंतामनि चारू।संत सुमति तिय सुभग सिंगारू।।
जग मंगल गुन ग्राम राम के।दानि मुकुति धन धरम धाम के।।
सदगुर ग्यान बिराग जोग के।बिबुध बैद भव भीम रोग के।।
जननि जनक सिय राम प्रेम के।बीज सकल ब्रत धरम नेम के।।
समन पाप संताप सोक के।प्रिय पालक परलोक लोक के।।
सचिव सुभट भूपति बिचार के।कुंभज लोभ उदधि अपार के।।
काम कोह कलिमल करिगन के।केहरि सावक जन मन बन के।।
अतिथि पूज्य प्रियतम पुरारि के।कामद घन दारिद दवारि के।।
मंत्र महामनि बिषय ब्याल के।मेटत कठिन कुअंक भाल के।।
हरन मोह तम दिनकर कर से।सेवक सालि पाल जलधर से।।
अभिमत दानि देवतरु बर से।सेवत सुलभ सुखद हरि हर से।।
सुकबि सरद नभ मन उडगन से।रामभगत जन जीवन धन से।।
सकल सुकृत फल भूरि भोग से।जग हित निरुपधि साधु लोग से।।
सेवक मन मानस मराल से।पावक गंग तंरग माल से।।
rāma carita cintāmani cārū |santa sumati tiya subhaga siṅgārū ||
jaga maṅgala guna grāma rāma ke |dāni mukuti dhana dharama dhāma ke ||
sadagura gyāna birāga joga ke |bibudha baida bhava bhīma roga ke ||
janani janaka siya rāma prema ke |bīja sakala brata dharama nema ke ||
samana pāpa santāpa soka ke |priya pālaka paraloka loka ke ||
saciva subhaṭa bhūpati bicāra ke |kumbhaja lobha udadhi apāra ke ||
kāma koha kalimala karigana ke |kehari sāvaka jana mana bana ke ||
atithi pūjya priyatama purāri ke |kāmada ghana dārida davāri ke ||
mantra mahāmani biṣaya byāla ke |meṭata kaṭhina kuaṅka bhāla ke ||
harana moha tama dinakara kara se |sevaka sāli pāla jaladhara se ||
abhimata dāni devataru bara se |sevata sulabha sukhada hari hara se ||
sukabi sarada nabha mana uḍagana se |rāmabhagata jana jīvana dhana se ||
sakala sukṛta phala bhūri bhoga se |jaga hita nirupadhi sādhu loga se ||
sevaka mana mānasa marāla se |pāvaka gaṅga taṁraga māla se ||
শ্ৰীৰামৰ চৰিত এক সুন্দৰ চিন্তামণি, আৰু সন্তসকলৰ সুবুদ্ধিৰ সেই নাৰীৰ সুন্দৰ অলংকাৰ। ৰামৰ গুণৰ সমাহাৰ জগতৰ মংগল, তেওঁলোকে দান কৰে মুক্তি, ধন, ধৰ্ম আৰু ভগৱানৰ ধাম। তেওঁলোক জ্ঞান, বৈৰাগ্য আৰু যোগৰ সদগুৰু, আৰু সংসাৰৰ ভয়ংকৰ ৰোগৰ দেৱতাসকলৰ বৈদ্য। তেওঁলোক সীতা আৰু ৰামৰ প্ৰেমৰ জননী আৰু জনক, আৰু সকলো ব্ৰত, ধৰ্ম আৰু নিয়মৰ বীজ। তেওঁলোক পাপ, সন্তাপ আৰু শোকৰ বিনাশকাৰী, আৰু এই লোক আৰু পৰলোকৰ প্ৰিয় পালক। তেওঁলোক ৰজা বিচাৰৰ মন্ত্ৰী আৰু সুযোদ্ধা, আৰু অপাৰ লোভৰ সমুদ্ৰ পান কৰি ফেলিবলৈ অগস্ত্য। তেওঁলোক ভক্তজনৰ মনৰ বনৰ সিংহ, যিসকলে কাম, ক্ৰোধ আৰু কলিযুগৰ কলুষৰ হাতীদলৰ ওপৰত আক্ৰমণ কৰে। তেওঁলোক ত্ৰিপুৰাৰি শিৱৰ পূজ্য অতিথি আৰু প্ৰিয়তম, আৰু দাৰিদ্ৰ্যৰ দাবানল নেভোৱাবলৈ কামদ বৰষুণ-মেঘ। তেওঁলোক বিষয়-সৰ্পৰ বিৰুদ্ধে মন্ত্ৰ আৰু মহামণি, আৰু ললাটত লিখিত কঠিন দুৰ্ভাগ্যৰেখা মচি দিয়ে। তেওঁলোক মোহৰ অন্ধকাৰ দূৰ কৰিবলৈ সূৰ্যৰ কিৰণ, আৰু ভগৱানৰ সেৱকৰ শস্যশালী ধান পালনকাৰী জলদ। তেওঁলোক অভীষ্ট দানকাৰী দেৱতাৰ বৃক্ষ, আৰু হৰি আৰু হৰৰ দৰে সেৱা সহজ আৰু সুখদাতা। তেওঁলোক সুকবিৰ মনৰ শৰৎ-আকাশৰ নক্ষত্ৰ, আৰু ৰামভক্ত জনৰ জীৱনৰ ধন। তেওঁলোক সকলো সুকৃতিৰ ফল ৰূপ প্ৰচুৰ ভোগ, আৰু ছলচাতুৰি বিনা জগতৰ হিত সাধনকাৰী সাধু লোক। তেওঁলোক সেৱকৰ মনৰ মানস-সৰোবৰৰ ৰাজহংস, আৰু গংগাৰ তৰঙ্গৰ পৱিত্ৰ মালা।
দোহা 32(क)-(ख)
कुपथ कुतरक कुचालि कलि कपट दंभ पाषंड।दहन राम गुन ग्राम जिमि इंधन अनल प्रचंड।।32(क)।।
रामचरित राकेस कर सरिस सुखद सब काहु।सज्जन कुमुद चकोर चित हित बिसेषि बड़ लाहु।।32(ख)।।
kupatha kutaraka kucāli kali kapaṭa daṁbha pāṣaṇḍa |dahana rāma guna grāma jimi indhana anala pracaṇḍa ||32(ka)||
rāmacarita rākesa kara sarisa sukhada saba kāhu |sajjana kumuda cakora cita hita bisēṣi baṛa lāhu ||32(kha)||
কুপথ, কুতৰ্ক, কুচাল, কলিযুগৰ দোষ, কপটতা, দম্ভ আৰু পাষণ্ড - ৰামৰ গুণৰাশিয়ে সেই সকলোকে দহন কৰে, যেন প্ৰচণ্ড অগ্নিয়ে ইন্ধনক ভস্ম কৰে। ৰামচৰিত পূৰ্ণিমাৰ চন্দ্ৰকিৰণৰ সদৃশ, সকলোৰে সুখদায়ক; কিন্তু কুমুদ আৰু চাকোৰৰ দৰে সজ্জনসকলৰ চিত্তত বিশেষ হিত আৰু ডাঙৰ লাভ প্ৰদান কৰে।
চৌপাই 33.1-4
कीन्हि प्रस्न जेहि भाँति भवानी।जेहि बिधि संकर कहा बखानी।।
सो सब हेतु कहब मैं गाई।कथाप्रबंध बिचित्र बनाई।।
जेहि यह कथा सुनी नहिं होई।जनि आचरजु करैं सुनि सोई।।
कथा अलौकिक सुनहिं जे ग्यानी।नहिं आचरजु करहिं अस जानी।।
रामकथा कै मिति जग नाहीं।असि प्रतीति तिन्ह के मन माहीं।।
नाना भाँति राम अवतारा।रामायन सत कोटि अपारा।।
कलपभेद हरिचरित सुहाए।भाँति अनेक मुनीसन्ह गाए।।
करिअ न संसय अस उर आनी।सुनिअ कथा सारद रति मानी।।
kīnhi prasna jehi bhā̃ti bhavānī |jehi bidhi saṅkara kahā bakhānī ||
so saba hetu kahaba maĩ gāī |kathāprabandha bicitra banāī ||
jehi yaha kathā sunī nahĩ hoī |jani ācaraju karaĩ suni soī ||
kathā alaukika sunahĩ je gyānī |nahĩ ācaraju karahĩ asa jānī ||
rāmakathā kai miti jaga nāhī̃ |asi pratīti tinh ke mana māhī̃ ||
nānā bhā̃ti rāma avatārā |rāmāyana sata koṭi apārā ||
kalpabheda haricarita suhāe |bhā̃ti aneka munīsanha gāe ||
kari'a na saṃsaya asa ura ānī |suni'a kathā sārad rati mānī ||
যিৱেদি ভৱানীয়ে প্ৰশ্ন কৰিছিল, আৰু যিৱেদি শংকৰে ব্যাখ্যা কৰি উত্তৰ দিছিল, তাৰ সকলো কাৰণ সহ মই গাই কম, কাহিনীৰ প্ৰবন্ধ বিচিত্ৰ কৰি ৰচনা কৰি। যিয়ে এই কাহিনী আগতে শুনা নাই, তেওঁ শুনি আচৰিত নহওক। জ্ঞানীসকলে অলৌকিক কাহিনী শুনিও আচৰিত নহয়, এইদৰে জানি। এই জগতত ৰামকথাৰ কোনো মাপ নাই, তেওঁলোকৰ মনত এনে প্ৰতীতি আছে। ৰামে নানা ভাবে অৱতাৰ গ্ৰহণ কৰিছে, ৰামায়ণ এশ কোটি অপাৰ। কল্পভেদে হৰিৰ সুন্দৰ চৰিত্ৰ মুনিশ্ৰেষ্ঠসকলে অনেক ভাবে গাইছে। এই কথা মনত ৰাখি সন্দেহ নকৰিব, ভক্তি আৰু আনন্দেৰে কাহিনী শুনিব।
দোহা 33
राम अनंत अनंत गुन अमित कथा बिस्तार।सुनि आचरजु न मानिहहिं जिन्ह कें बिमल बिचार।।33।।
rāma ananta ananta guna amita kathā bistāra |suni ācaraju na mānihahiṃ jinh keṃ bimala bicāra ||33||
ৰাম অনন্ত, তেওঁৰ গুণ অনন্ত, আৰু তেওঁৰ কথাৰ বিস্তাৰ অপৰিমেয়। যাৰ বিচাৰ নিৰ্মল, তেওঁলোকে শুনি আচৰিত নহব।
চৌপাই 34.1-4
एहि बिधि सब संसय करि दूरी।सिर धरि गुर पद पंकज धूरी।।
पुनि सबही बिनवउँ कर जोरी।करत कथा जेहिं लाग न खोरी।।
सादर सिवहि नाइ अब माथा।बरनउँ बिसद राम गुन गाथा।।
संबत सोरह सै एकतीसा।करउँ कथा हरि पद धरि सीसा।।
नौमी भौम बार मधु मासा।अवधपुरीं यह चरित प्रकासा।।
जेहि दिन राम जनम श्रुति गावहिं।तीरथ सकल तहाँ चलि आवहिं।।
असुर नाग खग नर मुनि देवा।आइ करहिं रघुनायक सेवा।।
जन्म महोत्सव रचहिं सुजाना।करहिं राम कल कीरति गाना।।
ehi bidhi saba saṁsaya kari dūrī |sira dhari guru pada paṅkaja dhūrī ||
puni sabahī binavaüṁ kara jorī |karata kathā jehiṁ lāga na khorī ||
sādara sivahi nāi aba māthā |barnaüṁ bisada rāma guna gāthā ||
saṁbata soraha sai ekatīsā |karaüṁ kathā hari pada dhari sīsā ||
naumī bhauma bāra madhu māsā |avadhapurīṁ yaha carita prakāsā ||
jehi dina rāma janama śruti gāvahiṁ |tīratha sakala tahāṁ cali āvahiṁ ||
asura nāga khaga nara muni devā |āi karahiṁ raghunāyaka sevā ||
janma mahotsava racahiṁ sujānā |karahiṁ rāma kala kīrati gānā ||
এইদৰে সকলো সন্দেহ দূৰ কৰি, গুৰুৰ পদ্মপদৰ ধূলি মস্তকত ধাৰণ কৰি, তাৰ পিছত মই সকলোৰে আগত হাত জোৰি প্ৰাৰ্থনা কৰোঁ, যাতে এই কথা কোৱাত কোনো দোষ নলাগে। এতিয়া শিৱক শ্ৰদ্ধাভৰে মস্তক নত কৰি, মই ৰামৰ গুণৰ নিৰ্মল কথা বৰ্ণনা কৰিম। সংবৎ এক হাজাৰ ছয় শত একত্ৰিশত, হৰিৰ চৰণত মস্তক থৈ মই এই কথা আৰম্ভ কৰোঁ। মাধু মাহৰ মঙ্গলবাৰ নৱমী তিথিত, অযোধ্যা নগৰীত এই চৰিত প্ৰকাশিত হ'ল। যি দিনত বেদে গায় যে ৰাম জন্ম গ্ৰহণ কৰিছে, সেই দিন সকলো তীৰ্থ তালৈ আহি উপস্থিত হয়। অসুৰ, নাগ, চৰাই, মানুহ, মুনি আৰু দেৱতাসকল আহি ৰঘুনাথৰ সেৱা কৰে। জ্ঞানীসকলে তেওঁৰ জন্মৰ মহোৎসৱ পালন কৰে আৰু ৰামৰ মধুৰ কীৰ্তিগান গায়।
দোহা 34
मज्जहि सज्जन बृंद बहु पावन सरजू नीर।जपहिं राम धरि ध्यान उर सुंदर स्याम सरीर।।34।।
majjahi sajjana bṛnda bahu pāvana sarajū nīra |japahiṃ rāma dhari dhyāna ura sundara syāma sarīra ||34||
বহু সংখ্যক সজ্জন পৱিত্ৰ সৰযূৰ জলত স্নান কৰে, আৰু হৃদয়ত ধ্যান ধৰি তেওঁৰ সুন্দৰ শ্যাম শৰীৰ স্মৰণ কৰি ৰামৰ নাম জপ কৰে।
চৌপাই 35.1-7
दरस परस मज्जन अरु पाना।हरइ पाप कह बेद पुराना।।
नदी पुनीत अमित महिमा अति।कहि न सकइ सारद बिमलमति।।
राम धामदा पुरी सुहावनि।लोक समस्त बिदित अति पावनि।।
चारि खानि जग जीव अपारा।अवध तजे तनु नहि संसारा।।
सब बिधि पुरी मनोहर जानी।सकल सिद्धिप्रद मंगल खानी।।
बिमल कथा कर कीन्ह अरंभा।सुनत नसाहिं काम मद दंभा।।
रामचरितमानस एहि नामा।सुनत श्रवन पाइअ बिश्रामा।।
मन करि विषय अनल बन जरई।होइ सुखी जौ एहिं सर परई।।
रामचरितमानस मुनि भावन।बिरचेउ संभु सुहावन पावन।।
त्रिबिध दोष दुख दारिद दावन।कलि कुचालि कुलि कलुष नसावन।।
रचि महेस निज मानस राखा।पाइ सुसमउ सिवा सन भाषा।।
तातें रामचरितमानस बर।धरेउ नाम हियँ हेरि हरषि हर।।
कहउँ कथा सोइ सुखद सुहाई।सादर सुनहु सुजन मन लाई।।
darasa parasa majjana aru pānā |harai pāpa kaha beda purānā ||
nadī punīta amita mahimā ati |kahi na sakai sārad bimalamati ||
rāma dhāmadā purī suhāvani |loka samasta bidita ati pāvani ||
cāri khāni jaga jīva apārā |avadha taje tanu nahiṁ saṁsārā ||
saba bidhi purī manohara jānī |sakala siddhiprada maṅgala khānī ||
bimala kathā kara kīnha araṁbhā |sunata nasāhiṁ kāma mada daṁbhā ||
rāmacaritamānasa ehi nāmā |sunata śravaṇa pāia biśrāmā ||
mana kari viṣaya anala bana jarī |hoi sukhī jau ehiṁ sara parī ||
rāmacaritamānasa muni bhāvana |biraceu saṁbhu suhāvana pāvana ||
tribidha doṣa dukha dārida dāvana |kali kucāli kuli kaluṣa nasāvana ||
raci mahesa nija mānasa rākhā |pāi susamau sivā sana bhāṣā ||
tāteṁ rāmacaritamānasa bara |dhareu nāma hiyaṁ heri haraṣi hara ||
kahauṁ kathā soi sukhada suhāī |sādara sunahu sujana mana lāī ||
দৰ্শন, স্পৰ্শ, স্নান আৰু পান কৰিলে পাপ হৰণ কৰে, এই কথা বেদ আৰু পুৰাণ কয়। এই পৱিত্ৰ নদীৰ মহিমা অসীম আৰু অতি মহান; নিৰ্মল বুদ্ধি শাৰদায়ো তাক বৰ্ণনা কৰিব নোৱাৰে। ৰামৰ ধাম প্ৰদানকাৰী সুন্দৰ নগৰী সমস্ত লোকত বিখ্যাত আৰু অতি পৱিত্ৰ। চাৰি প্ৰকাৰ জন্মত জগতৰ অপাৰ জীৱ; অযোধ্যাত যি দেহ ত্যাগ কৰে, সি আৰু সংসাৰত নাহে। নগৰীকে সৰ্বপ্ৰকাৰে মনোহৰ, সকলো সিদ্ধি প্ৰদানকাৰী আৰু মঙ্গলৰ খনি জানি। তাতে মই এই নিৰ্মল কথাৰ আৰম্ভ কৰিলো, যি শুনিলে কাম, অহংকাৰ আৰু ভণ্ডামি নষ্ট হয়। ইয়াৰ নাম ৰামচৰিতমানস, শুনিলে কাণে বিশ্ৰাম পায়। মন বিষয়ৰূপ অনলৰ বনত দগ্ধ হয়, এই সৰোবৰত পৰিলে সুখী হয়। মুনিসকলৰ প্ৰিয় এই ৰামচৰিতমানস শম্ভুৱে ৰচনা কৰিছে, সুন্দৰ আৰু পৱিত্ৰ। ত্ৰিবিধ দোষ, দুঃখ আৰু দাৰিদ্ৰ্য দূৰ কৰে, কলিযুগৰ কুচাল আৰু সকলো কলুষ নষ্ট কৰে। মহেশে ৰচনা কৰি নিজ মনত ৰাখিলে, উপযুক্ত সময় পাই শিৱৰ সৈতে কথা ক'লে। সেই কাৰণে হৰে নিজ হৃদয়ত বিচাৰ কৰি আনন্দে ইয়াৰ উত্তম নাম ৰামচৰিতমানস ধাৰণ কৰিলে। সেই সুখদায়ী সুন্দৰ কথা মই কওঁ, সজনসকলে মন লগাই শ্ৰদ্ধাৰে শুনা।
দোহা 35
जस मानस जेहि बिधि भयउ जग प्रचार जेहि हेतु।अब सोइ कहउँ प्रसंग सब सुमिरि उमा बृषकेतु।।35।।
jasa mānasa jehi bidhi bhayu jaga pracāra jehi hetu |aba soi kahauṁ prasaṅga saba sumiri umā bṛṣaketu ||35||
যেদৰে এই মানস হ'ল, যাৰ হেতু জগতত ইয়াৰ প্ৰচাৰ হ'ল, এতিয়া উমা আৰু বৃষকেতুক স্মৰণ কৰি মই সেই সমস্ত প্ৰসংগ ক'ম।
চৌপাই 36.1-5
संभु प्रसाद सुमति हियँ हुलसी।रामचरितमानस कबि तुलसी।।
करइ मनोहर मति अनुहारी।सुजन सुचित सुनि लेहु सुधारी।।
सुमति भूमि थल हृदय अगाधू।बेद पुरान उदधि घन साधू।।
बरषहिं राम सुजस बर बारी।मधुर मनोहर मंगलकारी।।
लीला सगुन जो कहहिं बखानी।सोइ स्वच्छता करइ मल हानी।।
प्रेम भगति जो बरनि न जाई।सोइ मधुरता सुसीतलताई।।
सो जल सुकृत सालि हित होई।राम भगत जन जीवन सोई।।
मेधा महि गत सो जल पावन।सकिलि श्रवन मग चलेउ सुहावन।।
भरेउ सुमानस सुथल थिराना।सुखद सीत रुचि चारु चिराना।।
Śambhu prasāda sumati hiyaṁ hulasī.Rāmacaritamānasa kabi Tulasī..
Karai manohara mati anuhārī.Sujana sucita suni lehu sudhārī..
Sumati bhūmi thala hṛdaya agādhū.Beda purāna udadhi ghana sādhū..
Baraṣahiṁ Rāma sujasa bara bārī.Madhura manohara maṅgalakārī..
Līlā saguṇa jo kahahiṁ bakhānī.Soi svacchatā karai mala-hānī..
Prema bhagati jo barani na jāī.Soi madhuratā su-sītalatāī..
So jala sukṛta sāli hita hoī.Rāma bhagata jana jīvana soī..
Medhā mahi-gata so jala pāvana.Sakili śravaṇa maga caleu suhāvana..
Bhareu su-mānasa su-thala thirānā.Sukhada sīta ruci cāru cirānā..
শম্ভুৰ কৃপাত কবি তুলসীৰ হৃদয়ত সুবুদ্ধিৰ উন্মেষ হ'ল, আৰু তেওঁ শ্ৰীৰামচৰিতমানসৰ আশ্ৰয় ল'লে। তেওঁ নিজ বুদ্ধি অনুসৰি ইয়াক মনোহৰ কৰে; সুজনসকলে সচেতন মনেৰে শুনি ইয়াক শুদ্ধ কৰক। সুবুদ্ধি হ'ল ভূমি, হৃদয় তাৰ গভীৰ সৰোবৰ; বেদ আৰু পুৰাণ হ'ল সমুদ্ৰ, আৰু সাধুসকল হ'ল মেঘ। তেওঁলোকে ৰামৰ উত্তম যশৰ বাৰি বৰ্ষণ কৰে, যি মধুৰ, মনোহৰ আৰু মঙ্গলজনক। সগুণ লীলা যি তেওঁলোকে বৰ্ণনা কৰে, তাহেই সেই জলৰ নিৰ্মলতা, যি মলিনতা দূৰ কৰে। প্ৰেমভক্তি যি বৰ্ণনা কৰিব নোৱাৰি, তাহেই মধুৰতা আৰু শীতলতা। সেই জল শুভকৰ্মৰ ধানৰ হিতকৰ, আৰু ৰামৰ ভক্তজনৰ জীৱন। সেই পবিত্ৰ জল মেধাৰ ভূমিত পৰি, একত্ৰ হৈ কৰ্ণৰ পথেদি বৈ গ'ল, সুদৰ্শন। হৃদয়ৰ সুন্দৰ সৰোবৰ পূৰ্ণ কৰি তাত স্থিৰ হ'ল, আনন্দদায়ক, শীতল, মনোজ্ঞ আৰু চিৰস্থায়ী।
দোহা 36
सुठि सुंदर संबाद बर बिरचे बुद्धि बिचारि।तेइ एहि पावन सुभग सर घाट मनोहर चारि।।36।।
suṭhi sundara saṃbāda bara birace buddhi bicāri |tei ehi pāvana subhaga sara ghāṭa manohara cāri ||36||
অতি সুন্দৰ আৰু উত্তম সংবাদসমূহ, বুদ্ধিৰ দ্বাৰা চিন্তা আৰু বিচাৰ কৰি ৰচিত, এই পৱিত্ৰ আৰু মনোহৰ সৰোবৰৰ চাৰিটা আকৰ্ষণীয় ঘাট।
চৌপাই 37.1-8
सप्त प्रबन्ध सुभग सोपाना।ग्यान नयन निरखत मन माना।।
रघुपति महिमा अगुन अबाधा।बरनब सोइ बर बारि अगाधा।।
राम सीय जस सलिल सुधासम।उपमा बीचि बिलास मनोरम।।
पुरइनि सघन चारु चौपाई।जुगुति मंजु मनि सीप सुहाई।।
छंद सोरठा सुंदर दोहा।सोइ बहुरंग कमल कुल सोहा।।
अरथ अनूप सुमाव सुभासा।सोइ पराग मकरंद सुबासा।।
सुकृत पुंज मंजुल अलि माला।ग्यान बिराग बिचार मराला।।
धुनि अवरेब कबित गुन जाती।मीन मनोहर ते बहुभाँती।।
अरथ धरम कामादिक चारी।कहब ग्यान बिग्यान बिचारी।।
नव रस जप तप जोग बिरागा।ते सब जलचर चारु तड़ागा।।
सुकृती साधु नाम गुन गाना।ते बिचित्र जल बिहग समाना।।
संतसभा चहुँ दिसि अवँराई।श्रद्धा रितु बसंत सम गाई।।
भगति निरुपन बिबिध बिधाना।छमा दया दम लता बिताना।।
सम जम नियम फूल फल ग्याना।हरि पत रति रस बेद बखाना।।
औरउ कथा अनेक प्रसंगा।तेइ सुक पिक बहुबरन बिहंगा।।
sapta prabandha subhaga sopānā |gyāna nayana nirakhata mana mānā ||
raghupati mahimā aguna abādhā |baranaba soi bara bāri agādhā ||
rāma sīya jasa salila sudhāsama |upamā bīci bilāsa manorama ||
puraini saghana cāru caupāī |juguti mañju mani sīpa suhāī ||
chanda soraṭhā sundara dohā |soi bahuraṅga kamala kula sohā ||
aratha anūpa sumāva subhāsā |soi parāga makaranda subāsā ||
sukṛta puñja mañjula ali mālā |gyāna birāga bicāra marālā ||
dhuni avareba kabita guna jātī |mīna manohara te bahubhā̃tī ||
aratha dharama kāmādika cārī |kahaba gyāna bigyāna bicārī ||
nava rasa japa tapa joga birāgā |te saba jalacara cāru taṛāgā ||
sukṛtī sādhu nāma guna gānā |te bicitra jala bihaga samānā ||
santasabhā cahũ disi avãrāī |śraddhā ritu basanta sama gāī ||
bhagati nirupana bibidha bidhānā |chamā dayā dama latā bitānā ||
sama jama niyama phūla phala gyānā |hari pata rati rasa beda bakhānā ||
aurau kathā aneka prasaṅgā |tei suka pika bahubarana bihaṅgā ||
সাতটা বিভাগ হ'ল সুন্দৰ সোপান, জ্ঞানৰ চকুৰে চালে মন আনন্দ পায়। ৰঘুপতিৰ মহিমা গুণাতীত আৰু অসীম, তাৰ বৰ্ণনাই সেই হ্রদৰ উত্তম আৰু অগাধ জল। ৰাম আৰু সীতাৰ যশ হ'ল অমৃতসম জল, আৰু উপমাবোৰ হ'ল তাৰ মনোৰম তৰঙ্গৰ কেলি। সুন্দৰ চৌপাইবোৰ হ'ল ঘন পদ্মপত্ৰৰ স্তূপ, আৰু কৌশলী প্ৰকাশভংগিবোৰ হ'ল মণিযুক্ত সুন্দৰ মুক্তোশুক্তি। ছন্দ, সোৰঠা আৰু সুন্দৰ দোহাবোৰ হ'ল বহুবৰ্ণৰ পদ্মকুল যিয়ে তাক শোভিত কৰে। অনুপম অৰ্থ, সুন্দৰ ভাব আৰু মধুৰ ভাষা হ'ল সেই পদ্মৰ ৰেণু, মকৰন্দ আৰু সুগন্ধ। সুকৃতৰ সঞ্চয় হ'ল সুন্দৰ ভ্ৰমৰৰ জাঁক, আৰু জ্ঞান, বৈৰাগ্য আৰু বিচাৰ হ'ল তাৰ ৰাজহাঁস। ধ্বনি, অব্যক্ত প্ৰকাশ আৰু কাব্যৰ গুণ আৰু জাতিবোৰ হ'ল বহু প্ৰকাৰৰ মনোহৰ মাছ। অৰ্থ, ধৰ্ম, কামাদি চাৰিটা পুৰুষাৰ্থ, জ্ঞান, বিজ্ঞান আৰু বিচাৰ বৰ্ণনা কৰা হ'ব। নৱৰস, জপ, তপ, যোগ আৰু বৈৰাগ্য, এই সবই হ'ল হ্রদৰ সুন্দৰ জলচৰ প্ৰাণী। সাধু আৰু পুণ্যবানৰ নাম আৰু গুণৰ কীৰ্তন হ'ল বিচিত্ৰ বৰ্ণৰ জলপক্ষীৰ দৰে। চাৰিওফালে সন্তসভাবোৰ হ'ল আম্ৰকানন, আৰু শ্ৰদ্ধা হ'ল বসন্ত ঋতুৰ দৰে বোলা হয়। বিবিধ প্ৰকাৰে ভক্তিৰ বৰ্ণনা, আৰু ক্ষমা, দয়া, দম হ'ল লতা আৰু বিতান। শম, দম, নিয়ম হ'ল ফুল, জ্ঞান হ'ল ফল, হৰিৰ চৰণত প্ৰেম হ'ল সেই ফলৰ ৰস, যেনেকৈ বেদত বৰ্ণিত। আৰু বহুতো কথা আৰু প্ৰসংগ হ'ল শুক, পিক আৰু বহুবৰ্ণৰ পক্ষী।
দোহা 37
पुलक बाटिका बाग बन सुख सुबिहंग बिहारु।माली सुमन सनेह जल सींचत लोचन चारु।।37।।
pulaka bāṭikā bāga bana sukha su-bihaṅga bihāru |mālī sumana saneha jala sīñcata locana cāru ||37||
দেহৰ ৰোমাঞ্চ হ'ল ফুলৰ বাগিচা, উপবন আৰু কুঞ্জবন, আৰু আনন্দ হ'ল সুন্দৰ চৰাইৰ ক্ৰীড়া। পৱিত্ৰ মন হ'ল মালী, যিয়ে সুন্দৰ চকুৰ প্ৰেমৰ জলেৰে সিহঁতক চহায়।
চৌপাই 38.1-5
जे गावहिं यह चरित सँभारे।तेइ एहि ताल चतुर रखवारे।।
सदा सुनहिं सादर नर नारी।तेइ सुरबर मानस अधिकारी।।
अति खल जे बिषई बग कागा।एहिं सर निकट न जाहिं अभागा।।
संबुक भेक सेवार समाना।इहाँ न बिषय कथा रस नाना।।
तेहि कारन आवत हियँ हारे।कामी काक बलाक बिचारे।।
आवत एहिं सर अति कठिनाई।राम कृपा बिनु आइ न जाई।।
कठिन कुसंग कुपंथ कराला।तिन्ह के बचन बाघ हरि ब्याला।।
गृह कारज नाना जंजाला।ते अति दुर्गम सैल बिसाला।।
बन बहु बिषम मोह मद माना।नदीं कुतर्क भयंकर नाना।।
je gāvahiṃ yaha carita saṁbhāre |tei ehi tāla catura rakhavāre ||
sadā sunahiṃ sādara nara nārī |tei surabara mānasa adhikārī ||
ati khala je biṣaī baga kāgā |ehiṃ sara nikaṭa na jāhiṃ abhāgā ||
saṃbuka bheka sevāra samānā |ihāṁ na biṣaya kathā rasa nānā ||
tehi kārana āvata hiyaṁ hāre |kāmī kāka balāka bicāre ||
āvata ehiṃ sara ati kaṭhināī |rāma kṛpā binu āi na jāī ||
kaṭhina kusaṅga kupantha karālā |tinh ke bacana bāgha hari byālā ||
gṛha kāraja nānā jañjālā |te ati durgama saila bisālā ||
bana bahu biṣama moha mada mānā |nadīṃ kutarka bhayaṅkara nānā ||
যি সযতনে এই চৰিত গায়, সিহতেই এই পুখুৰীৰ চতুৰ ৰক্ষক। যি নৰনাৰীয়ে সদা শ্ৰদ্ধাৰে এই শুনে, সিহতেই এই মানস সৰোবৰৰ অধিকাৰী দেৱতা। অত্যন্ত দুষ্ট যি বিষয়াসক্ত, বগলা আৰু কাকিৰ নিচিনা, দুৰ্ভাগ্য সিহতে এই সৰোবৰৰ ওচৰলৈকে নাযায়। শম্বুক, ভেকুলী আৰু শৈৱাল বিষয়কথাৰ বিভিন্ন ৰসৰ সমান, সেইবোৰ ইয়াত নাই। সেই কাৰণে দুৰ্ভাগ্য কামী কাক আৰু বগলাই আহোতে আহোতে হৃদয় হেৰুৱায়। এই সৰোবৰলৈ আহোতে অত্যন্ত কঠিন, ৰামৰ কৃপা অবিহনে কোনো আহিব বা যাব নোৱাৰে। কুসংগ এক কঠিন ভয়ংকৰ কুপথ, আৰু তেওঁলোকৰ বাক্য সেই পথৰ বাঘ, সিংহ আৰু সাপ। গৃহকাৰ্যৰ বিভিন্ন জালজঞ্জাল হল সেই বিশাল আৰু অত্যন্ত দুৰ্গম পৰ্বত। মোহ, মদ আৰু অহংকাৰ হল তাৰ বহু দুৰ্গম ঘন অৰণ্য, আৰু কুতৰ্ক হল তাৰ ভয়ংকৰ বহুৰূপী নদী।
দোহা 38
जे श्रद्धा संबल रहित नहि संतन्ह कर साथ।तिन्ह कहुँ मानस अगम अति जिन्हहि न प्रिय रघुनाथ।।38।।
je śraddhā sambala rahita nahiṁ santanha kara sātha |tinha kahuṁ mānasa agama ati jinhahi na priya raghunātha ||38||
যাৰ শ্ৰদ্ধাৰূপ যাত্ৰাৰ সৰঞ্জাম নাই, যি সন্তসকলৰ সংগ নাপায়, আৰু যাৰ ওচৰত ৰঘুনাথ প্ৰিয় নহয়, তেওঁলোকৰ বাবে এই মানস সৰোবৰ অত্যন্ত দুৰ্গম।
চৌপাই 39.1-7
जौं करि कष्ट जाइ पुनि कोई।जातहिं नींद जुड़ाई होई।।
जड़ता जाड़ बिषम उर लागा।गएहुँ न मज्जन पाव अभागा।।
करि न जाइ सर मज्जन पाना।फिरि आवइ समेत अभिमाना।।
जौं बहोरि कोउ पूछन आवा।सर निंदा करि ताहि बुझावा।।
सकल बिघ्न ब्यापहि नहिं तेही।राम सुकृपाँ बिलोकहिं जेही।।
सोइ सादर सर मज्जनु करई।महा घोर त्रयताप न जरई।।
ते नर यह सर तजहिं न काऊ।जिन्ह के राम चरन भल भाऊ।।
जो नहाइ चह एहिं सर भाई।सो सतसंग करउ मन लाई।।
अस मानस मानस चख चाही।भइ कबि बुद्धि बिमल अवगाही।।
भयउ हृदयँ आनंद उछाहू।उमगेउ प्रेम प्रमोद प्रबाहू।।
चली सुभग कबिता सरिता सो।राम बिमल जस जल भरिता सो।।
सरजू नाम सुमंगल मूला।लोक बेद मत मंजुल कूला।।
नदी पुनीत सुमानस नंदिनि।कलिमल तृन तरु मूल निकंदिनि।।
jauṁ kari kasṭa jāi puni koī |jātahiṁ nīṁda juṛāī hoī ||
jaṛatā jāṛa biṣama ura lāgā |gaehuṁ na majjana pāva abhāgā ||
kari na jāi sara majjanu pānā |phiri āvai sameta abhimānā ||
jauṁ bahori kou pūchana āvā |sara niṁdā kari tāhi bujhāvā ||
sakala bighna byāpahi nahiṁ tehī |rāma su-kṛpā̃ bilokahiṁ jehī ||
soi sādara sara majjanu karaī |mahā ghora traya-tāpa na jaraī ||
tē nara yaha sara tajahiṁ na kāū |jinha ke rāma carana bhala bhāū ||
jo nahāi caha ehiṁ sara bhāī |so sat-saṅga karau mana lāī ||
asa mānasa mānasa cakha cāhī |bhai kavi buddhi bimala avagāhī ||
bhayau hṛdayaṁ ānaṁda ucchāhū |umageu prema pramoda prabāhū ||
calī subhaga kabitā saritā so |rāma bimala jasa jala bharitā so ||
sarajū nāma sumaṅgala mūlā |loka beda mata maṁjula kūlā ||
nadī punīta su-mānasa naṁdinī |kali-mala tṛna taru mūla nikaṁdinī ||
যদি কোনো কষ্ট সহি তাত গৈ পায়, তেতিয়া পাও মাত্ৰেই তেওঁক তন্দ্ৰা আৰু শীতজ্বৰে আক্ৰান্ত কৰে। এক নিষ্ঠুৰ জড়তা আৰু অৱসাদৰ শীতে তেওঁৰ হৃদয় আগ্ৰাসন কৰে, যাৰ ফলত দুৰ্ভাগ্য ব্যক্তিয়ে তালৈ পোৱাৰ পিছতো স্নান কৰিব নোৱাৰে। তেওঁ সৰোবৰত স্নানো কৰিব নোৱাৰে, জলো পান কৰিব নোৱাৰে, আৰু নিজৰ অভিমান লৈ উভতি আহে। তাৰ পিছত যদি কোনো প্ৰশ্ন কৰিবলৈ আহে, তেওঁ সৰোবৰৰ নিন্দা কৰি তেওঁক উত্তৰ দিয়ে। এই সকলো বিঘ্নই তেওঁক স্পৰ্শ নকৰে, যাৰ প্ৰতি ৰাম স্বয়ং কৃপালু দৃষ্টিৰে চায়। সেই ব্যক্তিয়ে শ্ৰদ্ধাৰে সৰোবৰত স্নান কৰে, আৰু ভয়ংকৰ ত্ৰিতাপে দগ্ধ নহয়। যাৰ হৃদয়ত ৰামৰ চৰণত প্ৰকৃত ভক্তি আছে, সেই মানুহবোৰে এই সৰোবৰ কেতিয়াও ত্যাগ নকৰে। হে ভাই, যি এই সৰোবৰত স্নান কৰিব বিচাৰে, তেওঁ মন দি সৎসঙ্গ কৰক। মনৰ চকুৰে এনে মানস সৰোবৰ দেখি কবিৰ বুদ্ধি নিৰ্মল হৈ তাত নিমগ্ন হল। তেওঁৰ হৃদয়ত আনন্দ আৰু উল্লাসেৰে ভৰি পৰিল, আৰু প্ৰেম আৰু আহ্লাদৰ প্ৰৱাহে উথলি বান পালে। তাৰ পৰা বৈ গল সুন্দৰ কবিতাৰ নদী, ৰামৰ নিৰ্মল যশৰ জলেৰে পৰিপূৰ্ণ। তাৰ নাম সৰযু, সকলো মঙ্গলৰ মূল, আৰু ইয়াৰ দুখন সুন্দৰ পাৰ হল লোক আৰু বেদৰ মত। এই পৱিত্ৰ নদী, সুন্দৰ মানস সৰোবৰৰ কন্যা, কলিযুগৰ মলিনতাৰ তৃণ, বৃক্ষ আৰু মূল সমেত উৎপাটন কৰে।
দোহা 39
श्रोता त्रिबिध समाज पुर ग्राम नगर दुहुँ कूल।संतसभा अनुपम अवध सकल सुमंगल मूल।।39।।
śrotā tribidha samāja pura grāma nagara duhum̐ kūla |sant-sabhā anupama avadha sakala su-maṅgala mūla ||39||
সমাজত তিনি প্ৰকাৰৰ শ্ৰোতা হ'ল নদীৰ দুয়ো পাৰৰ পুৰ, গাঁও আৰু নগৰ; আৰু সন্তসভা হ'ল অনুপম অযোধ্যা, সকলো শুভৰ মূল।
Frequently Asked Questions
परम्परानुसार यह भूमिका-खण्ड ‘अधिकार-निर्माण’ करता है: श्रद्धा-सत्संग सहित श्रवण से कलि-कलुष, कुतर्क, काम-मद-दंभ का शमन; मन में विवेक-जागरण; और रामनाम/रामध्यान में रुचि स्थिर होती है—‘श्रवन पाइअ बिश्रामा’ का फल।
सामान्य सत्संग-परम्परा में ‘राम’ नाम-संकीर्तन/नामा-स्मरण (जैसे ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’) या ‘राम नाम’ का जप-सम्पुट जोड़ा जाता है; विशेषतः ‘रामचरितमानस’ की भूमिका में ‘राम-नाम’ को ही सार्वभौम सम्पुट माना जाता है।
Ask anything about Prakarana 4 of the Ramcharitmanas
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Awadhi recitation where available, and more.
