Yuddha Kanda Sarga 96 - Valmiki Ramayana | Assamese | Vedapath

Valmiki

Yuddha KandaSarga 9644 Verses

Sarga 96

युद्धाय रावणस्य निर्याणं तथा उत्पातदर्शनम् (Ravana’s Mobilization for War and the ظهور of Fatal Portents)

युद्धकाण्ड

সৰ্গ ৯৬ত ৰাৱণে লংকাৰ চৌদিশে বিলাপৰ ধ্বনি শুনে, যাৰ পৰা নগৰৰ ব্যাকুলতা আৰু যুদ্ধৰ ঘৰুৱা দুখ প্ৰকাশ পায়। কিছুমান ক্ষণ থমকি তেওঁ ভয়ংকৰ ক্ৰোধময় ৰূপ ধাৰণ কৰে আৰু মহোদৰ, মহাপাৰ্শ্ব আৰু বিৰূপাক্ষক তৎক্ষণাৎ আদেশ দিয়ে যে অৱশিষ্ট নিশাচৰ-বাহিনী একত্ৰ কৰি যুদ্ধৰ বাবে সাজু কৰা হওক। তাৰ পাছত গৰ্বিত যুদ্ধ-শপথেৰে ৰাৱণে ঘোষণা কৰে যে তেওঁ ৰাঘৱ আৰু লক্ষ্মণক যমলোকলৈ পঠিয়াব, খৰ, কুম্ভকৰ্ণ, প্ৰহস্ত আৰু ইন্দ্ৰজিত আদি পতিত বীৰসকলৰ প্ৰতিশোধ ল’ব, আৰু মেঘৰ দৰে বাণবৃষ্টি কৰি বানৰ সেনাদল ধ্বংস কৰিব। ৰাক্ষস বাহিনীয়ে নানাবিধ অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ ধাৰণ কৰি ৰথসহ গর্জন কৰি বাহিৰ হয়। ৰাৱণ ধনু উচলাই দীপ্তিময় হৈ আগবাঢ়োতেই অশুভ উৎপাত দেখা দিয়ে—সূৰ্য ম্লান হয়, দিশসমূহ অন্ধকাৰময় হয়, উল্কাপাত ঘটে, ৰক্তবৃষ্টি দেখা যায়, পশু-পক্ষীয়ে অমঙ্গল ধ্বনি কৰে, আৰু তেওঁৰ বাঁও চকু আৰু বাহু কঁপে। তথাপি এই মৃত্যুসংকেত উপেক্ষা কৰি তেওঁ আগবাঢ়ে; তেতিয়া ভয়ংকৰ সংঘৰ্ষ আৰম্ভ হয় আৰু তেওঁৰ সুৱৰ্ণ-পক্ষী বাণে বানৰ শাৰীত গভীৰ আঘাত কৰে।

Shlokas

Verse 1

आर्तानांराक्षसीनांतुलङ्कायांवैकुलेकुले ।रावणःकरुणंशब्दंशुश्रावपरिदेवितम् ।।6.96.1।।

লংকাত কুলে কুলে আৰত ৰাক্ষসী নাৰীবিলাকে কৰুণভাৱে বিলাপ কৰিছিল; ঘৰে ঘৰে উঠা সেই পৰিদেৱনাৰ কৰুণ শব্দ ৰাৱণে শুনিলে।

Verse 2

स तुदीर्घंविनिःश्वस्यमुहूर्तंध्यानमास्थितः ।बभूवपरमक्रुद्धोरावणोभीमदर्शनः ।।6.96.2।।

ৰাৱণে দীঘলকৈ নিশ্বাস লৈ আৰু ক্ষন্তেক সময় চিন্তা কৰি, অত্যন্ত ক্ৰুদ্ধ হৈ পৰিল—তেওঁৰ চেহেৰা ভয়ংকৰ হৈ উঠিল।

Verse 3

सन्दश्यदशनैरोष्ठंक्रोधसम्रक्तलोचनः ।राक्षसैरपिदुर्दर्शःकालाग्निरिवमूर्छितः ।।6.96.3।।

দাঁতৰ মাজত ওঁঠ চেপি ধৰি, ক্ৰোধে ৰঙা হোৱা চকুৰে ৰাৱণ ৰাক্ষসসকলৰো বাবে দুৰ্দৰ্শ হৈ উঠিল—উন্মত্ত কালাগ্নিৰ দৰে।

Verse 4

उवाच च समीपस्थान्राक्षसान्राक्षसेश्वरः ।क्रोधाव्यक्तकथस्तत्रनिर्दहन्निवचक्षुषा ।।6.96.4।।महोदरंमहापार्श्वंविरूपाक्षं च राक्षसम् ।शीघ्रंवदतसैन्यानिनिर्यातेतिममाज्ञया ।।6.96.5।।

তেতিয়া ৰাক্ষসৰাজ ৰাৱণে ক্ৰোধত চকু ৰঙা কৰি মহোদৰ, মহাপাৰ্শ্ব আৰু বিৰূপাক্ষক তেওঁৰ আজ্ঞামৰ্মে সৈন্যবাহিনীক যাত্ৰা কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিলে।

Verse 5

Verse 6

तस्यतद्वचनंश्रुत्वाराक्षसास्तेभयार्दिताः ।चोदयामासुरव्यग्रान्राक्षसांस्तान्नृपाज्ञया ।।6.96.6।।

নিজ ৰজাৰ সেই বাক্য শুনি, ভয়ত আঘাতপ্ৰাপ্ত সেই ৰাক্ষসসকলে তথাপি ৰজাৰ আজ্ঞাত স্থিৰ হৈ থকা আন ৰাক্ষসসকলক আগবঢ়াবলৈ উদ্দীপিত কৰিলে।

Verse 7

तेतुसर्वेतथेत्युक्त्वाराक्षसाभीमदर्शनाः ।कृतस्वस्त्वयनाःसर्वेतेरणाभिमुखाययुः ।।6.96.7।।

তাৰ পাছত ভীমদৰ্শন সেই সকলো ৰাক্ষসে “তথেতি” বুলি কৈ, সকলোৱে মঙ্গলাচাৰ সম্পন্ন কৰি, ৰণমুখে আগবাঢ়িল।

Verse 8

प्रतिपूज्ययथान्यायंरावणंतेमहारथाः ।तस्थुःप्राञ्जलयःसर्वेभर्तुर्विजयकाङ्क्षिणः ।।6.96.8।।

যথান্যায় ৰাৱণক প্ৰণাম-প্ৰতিপূজা কৰি, সেই মহাৰথীসকল সকলোৱে হাত জোৰি থিয় হৈ ৰ’ল, নিজৰ প্ৰভুৰ বিজয় কামনা কৰি।

Verse 9

अथोवाचप्रहस्यैतान्रावणःक्रोधमूर्छितः ।महोदरमहापार्श्वौविरूपाक्षं च राक्षसम् ।।6.96.9।।

তেতিয়া ক্ৰোধত মূৰ্ছিত দশানন ৰাৱণে হাঁহি উঠি এই ৰাক্ষসসকলক ক’লে—মহোদৰ, মহাপাৰ্শ্ব আৰু বিৰূপাক্ষ ৰাক্ষসক।

Verse 10

अद्यबाणैर्धनुर्मुक्स्सैर्युगान्तादित्यसन्निभैः ।राघवंलक्ष्मणंचैवनेष्यामियमसादनम् ।।6.96.10।।

“আজি ধনুৰ পৰা মুক্ত, যুগান্তসূৰ্য সদৃশ জ্বলন্ত বাণেৰে মই ৰাঘৱ আৰু লক্ষ্মণক যমসদনলৈ পঠাম,” বুলি ৰাৱণে ঘোষণা কৰিলে।

Verse 11

खरस्यकुम्भकर्णस्यप्रहसेन्द्रजितोस्तथा ।करिष्यामिप्रतीकारमद्यशत्रुवधादहम् ।।6.96.11।।

“আজি শত্ৰুবধ কৰি মই প্ৰতীকাৰ ল’ম—খৰৰ বাবে, কুম্ভকৰ্ণৰ বাবে, আৰু তদুপৰি প্ৰহস্ত আৰু ইন্দ্ৰজিতৰ বাবেও,” বুলি ৰাৱণে ক’লে।

Verse 12

नैवान्तरिक्षं न दिशो न नद्यौर्नापिसागराः ।प्रकाशत्वंगमिष्यन्तिमद्बाणजलदावृताः ।।6.96.12।।

মোৰ বাণৰ মেঘসমূহে আৱৃত কৰিলে ন আকাশ, ন দিশাসমূহ, ন নদীসমূহ, ন সাগৰসমূহেও নিজৰ উজ্জ্বলতা ধৰি ৰাখিব নোৱাৰে।

Verse 13

अद्यवानरमुख्यानांतानियूथानिभागशः ।धनुषाशरजालेनवधिष्यामिपतत्रिणा ।।6.96.13।।

আজি মই মোৰ ধনুৰ পৰা নিক্ষিপ্ত পাখিধাৰী বাণৰ জালেৰে বানৰ-মুখ্যসকলৰ সেই যূথসমূহক ভাগে ভাগে কৰি বধ কৰিম।

Verse 14

अद्यवानरसैन्यानिरथेनपवनौजसा ।धनुस्समुद्रादुद्भूतैर्मथिष्यामिशरोर्मिभिः ।।6.96.14।।

আজি মই ৰথাৰূঢ় হৈ, পৱনৰ দৰে বেগৱান হৈ, মোৰ ধনুৰূপ সাগৰৰ পৰা উদ্ভূত বাণ-তৰংগৰ ধাৰাৰে বানৰ-সেনাসমূহক মথি চূৰ্ণ-বিচূৰ্ণ কৰিম।

Verse 15

व्याकोशपद्मवक्त्राणिपद्मकेसरवर्चसाम् ।अद्ययूथतटाकानिगजवत्प्रमथाम्यहम् ।।6.96.15।।

যিসকল বানৰৰ মুখ সম্পূৰ্ণ বিকশিত পদ্মৰ দৰে আৰু যিসকলৰ দীপ্তি পদ্মকেশৰৰ সমান, সেই বানৰসকলৰ যূথ-তালসমূহক মই আজি গজে যেনেকৈ তাল মথি উজাৰি দিয়ে, তেনেকৈ বিধ্বস্ত কৰিম।

Verse 16

सशरैरद्यवदनैस्सङ्ख्येवानरयूथपाः ।मण्डयिष्यन्तिवसुधांसनालैरिवपङ्कजैः ।।6.96.16।।

আজি ৰণক্ষেত্ৰত বাণে বিদ্ধ মুখসহ বানৰ-যূথপতিসকল, নালসহ পদ্মৰ দৰে, পৃথিৱীক শোভিত কৰিব।

Verse 17

अद्ययूथप्रचण्डानांहरीणांद्रुमयोधिनाम् ।मुक्तेनैकेषुणायुद्धेभेत्स्यामि च शतंशतम् ।।6.96.17।।

আজি যুদ্ধত, মই গছৰ সৈতে যুঁজ দিয়া শ শ ভয়ংকৰ বানৰক একোপাট শৰৰ দ্বাৰাই বিদীৰ্ণ কৰিম।

Verse 18

हतोभर्ताहतोभ्रातायासां च चतनयोहतः ।वधेनाद्यरिपोस्तासांकरोम्यश्रुप्रमार्जनम् ।।6.96.18।।

আজি শত্ৰুক বধ কৰি, মই সেইসকল নাৰীৰ চকুৰ পানী মচি দিম যাৰ স্বামী, ভাতৃ আৰু পুত্ৰ নিহত হৈছে।

Verse 19

अद्यमद्भाणनिर्भिन्नैःप्रकीर्णैर्गतचेतनैः ।करोमिवानरैर्युद्धेयत्नावेक्ष्यतलांमहीम् ।।6.96.19।।

আজি যুদ্ধত, মোৰ শৰৰ দ্বাৰা বিদীৰ্ণ আৰু প্ৰাণহীন বানৰবোৰেৰে মই পৃথিৱীখন এনেদৰে ভৰাই পেলাম যে মাটিখিনি কষ্টকৰহে দেখা যাব।

Verse 20

अद्यगोमयवोगृध्राश्चये च मांसाशिनोऽपरे ।सर्वांस्तांस्तर्पयिष्यामिशत्रुमांसैश्शरार्दितैः ।।6.96.20।।

আজি মই শিয়াল, শগুন আৰু অন্যান্য মাংসভোজী প্ৰাণীবোৰক মোৰ শৰৰ দ্বাৰা বিদীৰ্ণ শত্ৰুৰ মাংসৰে তৃপ্ত কৰিম।

Verse 21

कल्प्यतांमेरथंशीघ्रंक्षिप्रमानीयतांधनुः ।अनुप्रयान्तुमांयुद्धेयेऽत्रशिष्टानिशाचराः ।।6.96.21।।

মোৰ ৰথখন তৎক্ষণাৎ সাজি তোলা হওক; মোৰ ধনুখনো শীঘ্ৰে আনি দিয়া হওক। ইয়াত অৱশিষ্ট যিসকল শিষ্ট নিশাচৰ আছে, তেওঁলোকে যুদ্ধত মোৰ পিছে পিছে অনুসৰণ কৰক।

Verse 22

तस्यतद्वचनंश्रुत्वामहापार्श्वोऽब्रवीद्वचः ।बलाध्यक्षान् स्थिथांस्तत्रबलंसंत्वर्यतामिति ।।6.96.22।।

তেওঁৰ বাক্য শুনি মহাপাৰ্শ্বই তাত থিয় হৈ থকা বালাধ্যক্ষসকলক ক’লে: “সেনাবল শীঘ্ৰে তৎপৰতাৰে সাজু কৰা হওক!”

Verse 23

बलाध्यक्षास्तुसम्रब्दाराक्षसांस्तान् गृहेगृहे ।चोदयन्तःपरिययुर्लङ्कांलघुपराक्रमाः ।।6.96.23।।

তাৰ পিছত বালাধ্যক্ষসকলে তৎপৰতাৰে লংকাৰ ঘৰে ঘৰে ঘূৰি সেই ৰাক্ষসসকলক জগাই উঠাই সমবেত হ’বলৈ উদ্দীপিত কৰিলে।

Verse 24

ततोमुहूर्तान्निष्पेतूराक्षसाभीमदर्शनाः ।नदन्तोभीमवदनानानाप्रहरणैर्भुजैः ।।6.96.24।।असिभिःपट्टसै: शूलैर्गदाभिर्मुसलैर्हलैः ।शक्तिभिस्तीक्ष्णधाराभिर्महद्भि: कूटमुद्गरैः ।।6.96.25।।यष्टिभिर्विमलैश्चक्रैर्निशितैश्चपरश्वथै: ।भिन्दिपालैःशतघ्नीभिरन्यैश्चापिवरायुधैः ।।6.96.26।।

তাৰ পাছতে অলপ মুহূৰ্তৰ ভিতৰতে ভীষণ দৰ্শনৰ ৰাক্ষসসকল গর্জন কৰি ওলাই আহিল—ভয়ংকৰ মুখবিশিষ্ট, বাহুত নানাবিধ অস্ত্ৰ ধৰি: খড়্গ, পট্টস, শূল, গদা, মুসল, হাল; তীক্ষ্ণধাৰ শক্তি আৰু বৃহৎ কূটমুদ্গৰ; যষ্টি, উজ্জ্বল চক্র, নিশিত পৰশু, ভিন্দিপাল, শতঘ্নী আৰু আন আন শ্ৰেষ্ঠ আয়ুধ।

Verse 25

তাৰ পাছত ৰাৱণৰ আজ্ঞাত বালাধ্যক্ষই তৎপৰতাৰে সাৰথিসহ, আঠটা ঘোঁৰাৰে যুঁজোৱা দ্ৰুত ৰথখন আনি দিলে। তেতিয়া ভীষণ ৰাৱণ নিজৰ তেজে দ্যুতিমান হৈ সেই ৰথত আৰোহণ কৰিলে।

Verse 26

তেওঁলোকে দণ্ড, নিৰ্মল চক্ৰায়ুধ, তীক্ষ্ণ পৰশু, ভিন্দিপাল, শতঘ্নী আৰু আন আন শ্ৰেষ্ঠ অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ ধৰি আগবাঢ়িল।

Verse 27

अथानयद्बलाध्यक्षस्सत्वरोरावणाज्ञया ।द्रुतंसूतसमायुक्तंयुक्ताष्टतुरगंरथम् ।आरुरोहतदाभीमोदीप्यमानंस्वतेजसा ।।6.96.27।।

Verse 28

ततःप्रयातस्सहसाराक्षसैर्भहुभिर्वृतः ।।6.96.28।।रावणःसत्त्वगाम्भीर्याद्दारयन्निवमेदिनीम् ।

তাৰ পাছত বহু ৰাক্ষসে ঘেৰি থকা ৰাৱণ সহসা আগবাঢ়িল; নিজৰ গৰ্বিত বল আৰু গম্ভীৰ দৃঢ় সংকল্পৰ ভাৰতে যেন মাটিকেই ফালি পেলাব, তেনে লাগিল।

Verse 29

रावणेनाभ्यनुज्ञातौमहापार्श्वमहोदरौ ।विरूपाक्षश्चदुर्धर्षोरथानारुरुहुस्तदा ।।6.96.29।।

ৰাৱণৰ অনুমতিত মহাপাৰ্শ্ব, মহোদৰ আৰু দুৰ্ধর্ষ বিৰূপাক্ষো তেতিয়া নিজৰ নিজৰ ৰথত আৰোহণ কৰিলে।

Verse 30

तेतुहृष्टाविवर्धन्तोभिन्दन्तइवमेदिनीम् ।नादंघोरंविमुञ्चन्तोनिर्ययुर्जयकाङ्क्षिणः ।।6.96.30।।

তেওঁলোক হৃষ্ট হৈ গৰ্বত বৃদ্ধি পাই, যেন পৃথিৱী চিৰি পেলাব তেনে, ঘোৰ নাদ উচ্ছাৰণ কৰি, জয়কামনাৰে বাহিৰ ওলাই গ’ল ॥6.96.30॥

Verse 31

ततोयुद्धायतेजस्वीरक्षोगणबलैर्वृतः ।निर्ययावुद्यतधनुःकालान्तकयमोपमः ।।6.96.31।।

তাৰ পিছত তেজস্বী ৰাৱণ ৰাক্ষসগণৰ বলৰে বেষ্টিত হৈ, উদ্‌যত ধনু ধৰি যুদ্ধলৈ ওলাই গ’ল—কালান্তক যমৰ সদৃশ ॥6.96.31॥

Verse 32

ततःप्रजविताश्वेनरथेन स महारथः ।द्वारेणनिर्ययौतेनयत्रतौरामलक्ष्मणौ ।।6.96.32।।

তাৰ পিছত সেই মহাৰথী অতি দ্ৰুত অশ্বযুক্ত ৰথেৰে, সেই দুৱাৰেদি বাহিৰ ওলাই, য’ত ৰাম-লক্ষ্মণ থিয় হৈ আছিল তাতলৈ গ’ল ॥6.96.32॥

Verse 33

ततोनष्टप्रभःसूर्योदिशश्चतिमिरावृताः ।द्विजाश्चनेदुर्घोराश्चसञ्चचाल च मेदिनी ।।6.96.33।।

তাৰ পিছত সূৰ্যৰ প্ৰভা যেন নিভি গ’ল; দিশসমূহ তিমিৰে আৱৃত হ’ল; দ্বিজ পক্ষীবোৰে ঘোৰ ধ্বনি কৰিলে, আৰু পৃথিৱীও কঁপি উঠিল ॥6.96.33॥

Verse 34

ववर्षरुधिरंदेवश्चस्खलुश्चतुरङ्गमाः ।ध्वजाग्रेन्यपतद्गृध्रोविनेदुश्चाशिवाःशिवाः ।।6.96.34।।

আকাশে যেন ৰুধিৰ বৰষুণ পৰিল; অশ্বসমূহ স্খলিত হ’ল; ধ্বজাগ্ৰত গৃধ্ৰ আহি পৰিল; আৰু অশুভ শৃগালসমূহে হুংকাৰ দিলে ॥6.96.34॥

Verse 35

नयनंचास्फुरद्वामंवामोबाहुरकम्पत ।विवर्णवदनश्साकतिंचिदभ्रश्यतस्वनः ।।6.96.35।।

তাৰ বাঁও চকু ফঁপৰিল; বাঁও বাহু কঁপিল; মুখ বিবৰ্ণ হ’ল আৰু স্বৰো অলপ ভাঙি কৰ্কশ হৈ পৰিল।

Verse 36

ततोनिष्पततोयुद्धेदशग्रीवस्यरक्षसः ।रणेनिधनशंसीनिरूपाण्येतानिजज्ञिरे ।।6.96.36।।

তাৰ পাছত যেতিয়া দশগ্ৰীৱ ৰাক্ষস যুদ্ধলৈ ধাৱি ওলাই গ’ল, তেতিয়াই ৰণত নিধন-সূচক এই ভয়ংকৰ অপশকুনৰূপ চিহ্নসমূহ প্ৰকাশ পালে।

Verse 37

अन्तरिक्षात्पपातोल्कानिराघतसमनिर्घास्वना ।विनेदुरशिवागृध्रावायसैरभिमिश्रिताः ।।6.96.37।।

আকাশৰ পৰা বজ্ৰগৰ্জনৰ দৰে ভয়ংকৰ নাদেৰে উল্কা পৰিল; আৰু অশিৱ কূজন গুঞ্জৰিল—গৃধ্ৰ আৰু কাৱঁ একেলগে চিঞৰি উঠিল।

Verse 38

एतानचिन्तयन्घोरानुत्पातान्समवस्थितान् ।निर्ययौरावणोमोहाद्वधार्थंकालचोदितः ।।6.96.38।।

উদ্ভৱ হোৱা এই ভয়ংকৰ উৎপাতসমূহ নচিন্তাকৈ, মোহগ্ৰস্ত ৰাৱণ কালচোদিত হৈ নিজৰ বধাৰ্থে বাহিৰলৈ ওলাই গ’ল।

Verse 39

तेषांतुरथघोषेणराक्षसानांमहात्मनाम् ।वानराणामपिचमूर्युद्धायैवाभ्यवर्तत ।।6.96.39।।

সেই মহাত্মা ৰাক্ষসসকলৰ ৰথঘোষৰ গৰ্জনত, বানৰসেনাও যুদ্ধৰ বাবেই আগবাঢ়ি শাৰী পাতি সাজু হ’ল।

Verse 40

तेषांतुतुमुलंयुद्धंबभूवकपिरक्षसाम् ।अन्योन्यमाह्वयानानांक्रुद्धानांजयमिच्छताम् ।।6.96.40।।

তাৰপাছত বানৰ আৰু ৰাক্ষসসকলৰ মাজত এক তুমুল যুদ্ধ আৰম্ভ হ'ল, য'ত উভয় পক্ষই ক্ৰোধত ইজনে সিজনক প্ৰত্যাহ্বান জনাই জয়লাভৰ বাবে যুঁজিছিল।

Verse 41

ततःक्रुद्धोदशग्रीवश्शरैःकाञ्चनभूषणैः ।वानराणामनीकेषुचकारकदनंमहत् ।।6.96.41।।

তেতিয়া ক্ৰুদ্ধ দশগ্ৰীৱে সোণখচিত শৰৰ দ্বাৰা বানৰ সেনাৰ মাজত প্ৰচণ্ড সংহাৰ চলালে।

Verse 42

विकृत्तशिरसःकेचिद्रावणेनवलीमुखाः ।केचिद्विच्छिन्नहृदयाःकेचिच्छ्रोत्रविवर्जिताः ।।6.96.42।।

ৰাৱণৰ দ্বাৰা কিছুমান বানৰৰ শিৰচ্ছেদ হ'ল, কিছুমানৰ হৃদয় বিদীৰ্ণ হ'ল আৰু কিছুমান কাণহীন হৈ পৰিল।

Verse 43

निरुच्छवासाहताःकेचित्केचित्पार्श्वेषुदारिताः ।केचिद्विभिन्नशिरसःकेचिच्चक्षुर्विनाकृताः ।।6.96.43।।

কিছুমান প্ৰাণহীন হৈ পৰিছিল, কিছুমানৰ পাৰ্শ্বদেশ বিদীৰ্ণ হৈছিল, কিছুমানৰ মূৰ চূর্ণ হৈছিল আৰু কিছুমান অন্ধ হৈ পৰিছিল।

Verse 44

দশাননে য’তে য’তে নিজৰ ৰথত আগবাঢ়িছিল—ক্ৰোধত চকু দুটা ডাঙৰ হৈ উলটি যোৱা যেন—ত’তে ত’তে বানৰ-নেতাসকলে তাৰ বাণৰ প্ৰচণ্ড ধাৱন সহিব নোৱাৰিলে।

Frequently Asked Questions

What specific ethical dilemma or action is presented in this Sarga?

The pivotal action is Rāvaṇa’s decision to escalate personally into battle despite civic grief and repeated death-portents. Ethically, the chapter frames a leadership failure: policy driven by revenge and rage overrides prudence, counsel, and the interpretive warnings of nimittas (omens).

What is the philosophical takeaway (Upadesha) of this chapter's dialogue?

The sarga emphasizes that krodha and moha distort perception: even clear indicators of impending ruin are dismissed when ego and retaliation dominate. It also illustrates epic causality—adharma intensifies violence yet simultaneously accelerates self-destruction.

Which geographical or cultural landmarks are highlighted here?

Laṅkā is presented as a city in collective distress, heard “house after house,” underscoring war’s social footprint. The battlefield threshold is marked by chariot sounds and mass sortie, while the wider cosmos (sun, directions, meteors) functions as a cultural omen-field validating the epic’s moral universe.