Sarga 5
सेनानिवेशः रामविलापश्च (Encampment on the Northern Shore; Rama’s Lament and Sandhyā)
युद्धकाण्ड
সৰ্গ ৫ত শৃঙ্খলাবদ্ধ সেনা-বিন্যাসৰ বৰ্ণনা আৰম্ভ হয়। নীল পৰম্পৰাগত বিধি অনুসাৰে সাগৰৰ উত্তৰ তীৰত বানৰ-বাহিনী স্থাপন কৰে, আৰু মৈন্দ-দ্বিবিদে চাৰিওফালে টহল দি শিবিৰ সুৰক্ষিত কৰে। বাহিনী স্থিৰ হোৱাৰ পাছত ৰামে লক্ষ্মণক সম্বোধন কৰি সীতাবিৰহৰ দীঘলীয়া বিলাপ প্ৰকাশ কৰে। তেওঁ কয়—সাধাৰণ শোক সময়ৰ সৈতে কমে, কিন্তু সীতাৰ দৰ্শন নোহোৱাত তেওঁৰ দুঃখ অধিক বৃদ্ধি পায়। সীতাৰ যৌৱন ক্ষয় হোৱাৰ আশংকা, ৰাক্ষসসকলৰ মাজত তেওঁৰ অসহায় অৱস্থা আদি ধৰ্ম-চিন্তাৰে তেওঁ ব্যাকুল হয় আৰু কাব্যিক উপমা দিয়ে—পাশৰ সিঞ্চিত ক্ষেত্ৰৰ আর্দ্ৰতাত যেন শুকান ক্ষেত্ৰ জীয়াই থাকে, তেনেদৰে সীতাৰ জীৱিত থকাৰ সংবাদেই তেওঁৰ প্ৰাণধাৰণ; আৰু শৰৎকালীন মেঘৰ মাজৰ পৰা চন্দ্ৰকলাৰ দৰে সীতা ৰাক্ষসসকলৰ মাজৰ পৰা উদ্ভাসিত হ’ব। এই বিলাপ আকুলতা, ৰক্ষাৰ কৰ্তব্য আৰু ৰাৱণ-বধ কৰি সীতাক উদ্ধাৰ কৰাৰ দৃঢ় সংকল্পৰ মাজত দোলায়মান। দিনান্তে লক্ষ্মণে তেওঁক সান্ত্বনা দিয়ে; ৰাম দুঃখাকুল হ’লেও সংযম ৰক্ষা কৰি সীতাস্মৰণসহ সন্ধ্যা-উপাসনা সম্পন্ন কৰে।
Shlokas
Verse 1
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।।।
তাৰ পিছত নীলে বিধিপূৰ্বক ব্যৱস্থা কৰি, ৰক্ষীদল নিযুক্ত কৰিলে; সাগৰৰ উত্তৰ তীৰত সেনাই সুসজ্জিতভাৱে শিবিৰ স্থাপন কৰিলে।
Verse 2
मैन्दश्चद्विविदश्चोभौतत्रवानरपुङ्गवौ ।विचेरतुश्चतांसेनांरक्षार्थंसर्वतोदिशम् ।।।।
তাত বানৰপুঙ্গৱ মৈন্দ আৰু দ্বিৱিদ—উভয়ে—সেই সেনাৰ ৰক্ষাৰ্থে সকলো দিশে বিচৰণ কৰি থাকিল।
Verse 3
निविष्टायांतुसेनायांतीरेनदनदीपतेः ।पार्श्वस्थंलक्ष्मणंदृष्टवारामोवचनमब्रवीत् ।।।।
যেতিয়া নদীসমূহৰ অধিপতি সাগৰৰ তীৰত সেনা নিবিষ্ট হ’ল, তেতিয়া কাষতে থিয় থকা লক্ষ্মণক দেখি শ্ৰীৰামে এই বচন ক’লে।
Verse 4
शोकश्चकिलकालेनगच्छताह्यपगच्छति ।ममचापश्यतःकान्तामहन्यहनिवर्धते ।।।।
কোৱা হয়, সময় আগবাঢ়িলে শোক লাহে লাহে আঁতৰি যায়; কিন্তু মোৰ বাবে—প্ৰিয়তমাক দৰ্শন কৰিব নোৱাৰাৰ কাৰণে—সেই দুখ দিনেদিনে বাঢ়ি যায়।
Verse 5
नमेदुःखंप्रियादूरेनमेदुःखंहृतेतिवा ।एतदेवानुशोचामिवयोऽस्याह्यतिवर्तते ।।।।
মোৰ প্ৰিয়া দূৰত আছে বুলি মোৰ দুখ নাই, নাহে কেৱল তাই হৰণ কৰা হৈছে বুলি; মই সঁচাকৈ শোক কৰোঁ এই কথাটোকেই—তাইৰ যৌৱন নিশ্চয়েই অতিক্ৰম কৰি গৈছে।
Verse 6
वाहिवातयतःकान्तातांस्पृष्टवामामपिस्पृश ।त्वयिमेगात्रसंस्पर्शश्चन्द्रेदृष्टिसमागमः ।।।।
হে বায়ুদেৱ! য’ত মোৰ প্ৰিয়া আছে তাত যোৱা; তাক স্পৰ্শ কৰি মোকো স্পৰ্শ কৰা—তোমাৰ দ্বাৰাই মই তাইৰ দেহস্পৰ্শ অনুভৱ কৰিম, আৰু চন্দ্ৰৰ দ্বাৰাই তাইৰ দৃষ্টিৰ সৈতে মোৰ দৃষ্টিৰ মিলন হ’ব।
Verse 7
तन्मेदहतिगात्राणिविषंपीतमिवाशये ।हानाथेतिप्रियासामांह्रियमाणायदब्रवीत् ।।।।
সেই ভাবনাই মোৰ অঙ্গ-প্ৰত্যঙ্গক ভিতৰত বিষ পান কৰা যেন দহি তোলে; কিয়নো মোৰ প্ৰিয়াক হৰণ কৰি নিয়া সময়ত তাই ‘হা নাথ!’ বুলি মোক পুকাৰি কৈছিল।
Verse 8
तद्वियोगेन्धनवतातच्चिन्ताविपुलार्चिषा ।रात्रिंदिवंशरीरंमेदह्यतेमदनाग्निना ।।।।
বিয়োগক ইন্ধন কৰি আৰু চিন্তাৰ বিশাল শিখাৰে প্ৰজ্বলিত হৈ, মদনাগ্নিয়ে ৰাতি-দিন মোৰ দেহ দহি পেলাইছে।
Verse 9
अवगाह्यर्णवंस्वप्स्येसौमित्रेभवताविना ।कथञ्चित्प्रज्वलन्कामस्समांसुप्तंजलेदहेत् ।।।।
হে সৌমিত্ৰে! তোমাৰ অবিহনে মই সাগৰত ডুবি শুই থাকিম; তেতিয়া জলে শুই থকা মোক প্ৰজ্বলিত কামদেৱে দহি নেপেলাবও পাৰে।
Verse 10
बह्वेतत्कामयानस्यशक्यमेतेनजीवितुम् ।यदहंसाचवामोरूरेकांधरणिमाश्रितौ ।।।।
কামনাত দগ্ধ জনৰ বাবে জীৱন সহ্য হয় কেৱল এই কাৰণে—সুন্দৰ উৰুৱতী সীতা আৰু মই এতিয়াও একে ধৰণীৰ আশ্ৰয় লৈ আছোঁ।
Verse 11
केदारस्येवकेदारस्सोदकस्यनिरूदकः ।उपस्नेहेनजीवामिजीवन्तींयच्छृणोमिताम् ।।।।
যেনেকৈ পানী থকা কেদাৰৰ ওচৰত থাকিলে পানী নথকা কেদাৰো সেঁতসেঁতে হয়, তেনেকৈ মই কেৱল সেই স্নেহ-সামীপ্যতে জীয়াই আছোঁ—তাই জীৱন্তী বুলি শুনি।
Verse 12
कदानुखलुसुश्रोणींशतपत्त्रायतेक्षणाम् ।विजित्यशत्रून्द्रक्ष्यामिसीतास्फीतामिवश्रियम् ।।।।
শত্ৰুক জয় কৰি, সুন্দৰ কটিযুক্তা, শতপত্ৰ-সদৃশ নয়না সীতাক—পূৰ্ণ শ্ৰীৰ দৰে—মই কেতিয়া দৰ্শন কৰিম?
Verse 13
कदानुचारुबिम्बोष्ठंतस्याःपद्ममिवाननम् ।ईषदुन्नम्यपास्यामिरसायनमिवातुरः ।।।।
কেতিয়া মই তাইৰ পদ্মসদৃশ মুখখন অলপ উঁচু কৰি, বিম্বফল-সদৃশ সুন্দৰ অধৰৰ ৰস পান কৰিম—যেনেকৈ ৰোগীয়ে ৰসায়ন গ্ৰহণ কৰে?
Verse 14
तस्यात्तुसंहितौपीनौस्तनौतालफलोपमौ ।कदानुखलुसोत्कम्पौश्लिष्यन्त्यामांभजिष्यत: ।।।।
তাইৰ সংহত, পীন, তালফল-সদৃশ স্তনদ্বয় মোৰ গাত চাপি, উৎকণ্ঠাত কঁপা আলিঙ্গনে তাই কেতিয়া মোক জাপি ধৰিব?
Verse 15
सानूनमसितापाङ्गीरक्षोमध्यगतासती ।मन्नाथानाथहीनेवत्रातारंनाधिगच्छति ।।।।
নিশ্চয় সেই অসিতাপাংগী পতিব্ৰতা সীতা ৰাক্ষসৰ মাজত পৰি আছে; মই তাৰ নাথ হ’লেও নাথহীনাৰ দৰে ত্ৰাতাক নাপায়।
Verse 16
कथंजनकरजस्यदुहिताममचप्रिया ।राक्षसीमध्यगाशेतेस्नुषादशरथस्यच ।।।।
জনকৰাজৰ দুহিতা আৰু মোৰ প্ৰিয়া, দশৰথৰ স্নুষা—সেইজনী কেনেকৈ ৰাক্ষসীমাজত শয়ন কৰিছে?
Verse 17
कदाऽविक्षोभ्यरक्षांसिसाविधूयोत्पतिष्यति ।विधूयजलदान्नीलान् शशिरेखाशरत्स्विव ।।।।
কেতিয়া সি অবিক্ষোভ্য ৰাক্ষসসকলক ঝাৰি উৰি ওলাই আহিব? যেন শৰত্কালত নীলা মেঘ ছিটাই চন্দ্ৰকলাই প্ৰকাশ পায়।
Verse 18
स्वभावतनुकानूनंशोकेनानशनेनच ।भूयस्तनुतरासीतादेशकालविपर्ययात् ।।।।
স্বভাৱতে তনুকা সীতা, শোক আৰু অনশনে, লগতে দেশ-কালৰ বিপৰ্যয়ৰ ফলত, নিশ্চয়েই আৰু অধিক ক্ষীণ হৈ পৰিছে।
Verse 19
कदानुराक्षसेन्द्रस्यनिधायोरसिसायकान् ।सीतांप्रत्याहरिष्यामिशोकमुत्सृज्यमानसम् ।।।।
কেতিয়া মই ৰাক্ষসেন্দ্ৰৰ উৰসত মোৰ শায়ক স্থাপন কৰি, সীতাক পুনৰ আনিম আৰু মনৰ শোক ত্যাগ কৰিম?
Verse 20
कदानुखलुमांसाध्वीसीतासुरसुतोपमा ।सोत्कण्ठाकण्ठमालम्ब्यमोक्ष्यत्यानन्दजंजलम् ।।।।
কেতিয়া দেৱকন্যাৰ দৰে সাধ্বী সীতাই উৎকণ্ঠাৰে মোৰ কণ্ঠ আঁকোৱালি ধৰি, আনন্দজ অশ্ৰু ঝৰাব?
Verse 21
कदाशोकमिमंघोरंमैथिलीविप्रयोगजम् ।सहसाविप्रमोक्ष्यामिवासश्शुक्लेतरंयथा ।।।।
মৈথিলীৰ বিৰহজ এই ঘোৰ শোকক মই কেতিয়া হঠাতে ত্যাগ কৰিম—যেনেকৈ মলিন বস্ত্ৰ এৰি দিয়া হয়?
Verse 22
एवंविलपतस्तस्यतत्ररामस्यधीमतः ।दिनक्षयान्मन्दवपुर्भास्करोऽस्तमुपागतः ।।।।
এইদৰে তাত ধীমান ৰামে বিলাপ কৰি থাকোঁতে, দিন শেষ হ’ল; মন্দ তেজৰ ভাস্কৰ অস্ত গ’ল।
Verse 23
आश्वासितोलक्ष्मणेनरामस्सन्ध्यामुपासत ।स्मरन्कमलपत्राक्षींसीतांशोकाकुलीकृतः ।।।।
লক্ষ্মণে আশ্বাস দিয়াত ৰামে সন্ধ্যোপাসনা কৰিলে; কিন্তু কমলপত্ৰাক্ষী সীতাক স্মৰণ কৰি তেওঁ শোকত ব্যাকুল হৈ ৰ’ল।
Verse 24
কেতিয়া মই তাইৰ বিম্বফল-সদৃশ সুন্দৰ ওঁঠযুক্ত পদ্মসম মুখখন অলপ ওপৰলৈ তুলি দৰ্শন কৰি, ৰোগীয়ে যেন ৰসায়ন পান কৰে তেনেদৰে তাৰ অমৃতৰস পান কৰিম?
Verse 25
কেতিয়া মই তেলত লেপা, গিধৰ পাখি-যুক্ত তীক্ষ্ণ বাণেৰে ৰাক্ষসৰাজ ৰাৱণৰ বিশাল বক্ষস্থল ভেদ কৰিম?
Verse 26
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
তাৰ পাছত নীলে বিধিপূৰ্বক স্বৰক্ষা-ব্যৱস্থা সজাই, সাগৰৰ উত্তৰ তীৰত সেনাক সুপ্ৰকাৰ শিবিৰস্থাপন কৰিলে।
Verse 27
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
তাৰ পাছত নীলে বিধিপূৰ্বক স্বৰক্ষা-ব্যৱস্থা সজাই, সাগৰৰ উত্তৰ তীৰত সেনাক সুপ্ৰকাৰ শিবিৰস্থাপন কৰিলে।
Verse 28
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
তাৰ পাছত নীলে যথোচিতভাৱে প্ৰহৰীসকলক নিয়োজিত কৰি, সাগৰৰ উত্তৰ তীৰত সেনাৰ শিবিৰ সুদৃঢ়ভাৱে স্থাপন কৰিলে।
Verse 29
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
তেতিয়া নীলে বিধিপূৰ্বক ৰক্ষা-পহৰাৰ ব্যৱস্থা কৰি, সাগৰৰ উত্তৰ তীৰত সেনাক সুসজ্জিতভাৱে নিবাস কৰালে।
Verse 30
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
তাৰ পাছত নীলে বিধিপূৰ্বক পহৰাদাৰসকলক সজাই, সমুদ্ৰৰ উত্তৰ তীৰত সেনাক ভালদৰে স্থাপন কৰিলে।
Verse 31
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
এইদৰে বিধিপূৰ্বক ক্ৰম আৰু ৰক্ষা-ব্যৱস্থা সজাই, নীলে সাগৰৰ উত্তৰ তীৰত সেনাক নিবাস কৰালে।
Verse 32
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
নীলে যথোচিত আচাৰ অনুসৰি আগবাঢ়ি পহৰাৰ ব্যৱস্থা কৰি, সমুদ্ৰৰ উত্তৰ তীৰত সেনাক দৃঢ়ভাৱে স্থিৰ কৰিলে।
Verse 33
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
তেতিয়া নীল বানৰে বিধিপূৰ্বক নিজ ৰক্ষাব্যৱস্থা সজাই, সাগৰৰ উত্তৰ তীৰত সেনাক সুন্দৰকৈ আৰু নিৰাপদে নিবাসিত কৰিলে।
Verse 34
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
নীলে শাস্ত্ৰোক্ত বিধি অনুসাৰে প্ৰহৰীসকলক নিজ নিজ স্থানত নিয়োগ কৰি, সাগৰৰ উত্তৰ তীৰত সেনাক দৃঢ়ভাৱে স্থাপন কৰিলে।
Verse 35
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
নীলৰ নিৰ্দেশত সেনা বিধিপূৰ্বক সজাই তোলা হ’ল, নিজ ৰক্ষাব্যৱস্থাও স্থিৰ হ’ল; আৰু সাগৰৰ উত্তৰ তীৰত যথাযথভাৱে শিবিৰ পাতিলে।
Verse 36
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
নীলৰ অধীনত সেনা বিধিপূৰ্বক সুসংগঠিত হ’ল, নিজ ৰক্ষাব্যৱস্থাও সজোৱা হ’ল; আৰু সাগৰৰ উত্তৰ তীৰত ভালদৰে নিবাস স্থাপন কৰিলে।
Verse 37
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
নীলৰ পৰিচালনাত সেনা বিধিপূৰ্বক সজ্জিত হ’ল, নিজ প্ৰহৰীসকল স্থানস্থ হ’ল; আৰু সাগৰৰ উত্তৰ তীৰত শুভভাৱে শিবিৰ পাতিলে।
Verse 38
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
নীলৰ নিৰ্দেশত, নিজ ৰক্ষাব্যৱস্থা স্থাপন কৰি বিধিপূৰ্বক সেনা সুসংগঠিত কৰা হ’ল; আৰু সাগৰৰ উত্তৰ তীৰত সেই সেনাই শুভৰূপে শিবিৰ স্থাপন কৰিলে।
Verse 39
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
নীলৰ নিৰ্দেশত, নিজ ৰক্ষাব্যৱস্থা স্থাপন কৰি বিধিপূৰ্বক সেনা সুসংগঠিত কৰা হ’ল; আৰু সাগৰৰ উত্তৰ তীৰত সেই সেনাই শুভৰূপে শিবিৰ স্থাপন কৰিলে।
Verse 40
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
নীলৰ নিৰ্দেশত, নিজ ৰক্ষাব্যৱস্থা স্থাপন কৰি বিধিপূৰ্বক সেনা সুসংগঠিত কৰা হ’ল; আৰু সাগৰৰ উত্তৰ তীৰত সেই সেনাই শুভৰূপে শিবিৰ স্থাপন কৰিলে।
Verse 41
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
নীলৰ নিৰ্দেশত, নিজ ৰক্ষাব্যৱস্থা স্থাপন কৰি বিধিপূৰ্বক সেনা সুসংগঠিত কৰা হ’ল; আৰু সাগৰৰ উত্তৰ তীৰত সেই সেনাই শুভৰূপে শিবিৰ স্থাপন কৰিলে।
Verse 42
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
তেতিয়া নীলৰ নিৰ্দেশত বিধিপূৰ্বক নিজ নিজ প্ৰহৰী নিযুক্ত কৰি, সাগৰৰ উত্তৰ তীৰত সেই সেনা সুসজ্জিতভাৱে শিবিৰ স্থাপন কৰিলে।
Verse 43
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
নীলৰ আদেশ অনুসৰি বিধিপূৰ্বক নিজ ৰক্ষাব্যৱস্থা সাজি, সাগৰৰ উত্তৰ তীৰত সেই সেনাই যথাবিধি শিবিৰ পাতিলে।
Verse 44
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
বিধি অনুসাৰে নীলে নিজ প্ৰহৰীদলসহ সেনাক সুশৃঙ্খল কৰি, সাগৰৰ উত্তৰ তীৰত তাক সফলভাৱে শিবিৰ ৰূপে স্থাপন কৰিলে।
Verse 45
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
যথোচিত বিধি পালন কৰি নীলে নিজ প্ৰহৰী নিযুক্ত কৰিলে; সাগৰৰ উত্তৰ তীৰত সেনাক সুসজ্জিতভাৱে নামাই শিবিৰ স্থাপন কৰিলে।
Verse 46
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
বিধিপূৰ্বক নীলে স্বৰক্ষা-ব্যৱস্থা কৰি সেনাক গঠিত কৰি, সাগৰৰ উত্তৰ তীৰত তাক সুসংগতভাৱে শিবিৰবদ্ধ কৰিলে।
Verse 47
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
নীলে বিধিপূৰ্বক নিজ ৰক্ষাদলসমূহক নিযুক্ত কৰি সেনাক সুসংগঠিত কৰিলে; আৰু সাগৰৰ উত্তৰ তীৰত সেই সেনাক শুভভাৱে শিবিৰ স্থাপন কৰালে।
Verse 48
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
নীলে বিধিপূৰ্বক নিজ ৰক্ষাদলসমূহক নিযুক্ত কৰি সেনাক সুসংগঠিত কৰিলে; আৰু সাগৰৰ উত্তৰ তীৰত সেই সেনাক শুভভাৱে শিবিৰ স্থাপন কৰালে।
Verse 49
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
নীলে বিধিপূৰ্বক নিজ ৰক্ষাদলসমূহক নিযুক্ত কৰি সেনাক সুসংগঠিত কৰিলে; আৰু সাগৰৰ উত্তৰ তীৰত সেই সেনাক শুভভাৱে শিবিৰ স্থাপন কৰালে।
Verse 50
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
নীলে বিধিপূৰ্বক নিজ ৰক্ষাদলসমূহক নিযুক্ত কৰি সেনাক সুসংগঠিত কৰিলে; আৰু সাগৰৰ উত্তৰ তীৰত সেই সেনাক শুভভাৱে শিবিৰ স্থাপন কৰালে।
Verse 51
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
তেতিয়া নীলেন বিধিপূৰ্বক নিজ ৰক্ষাদলসমূহক নিযুক্ত কৰি সেনাক সুসংগঠিত কৰিলে আৰু সাগৰৰ উত্তৰ তীৰত শুভভাৱে শিবিৰ স্থাপন কৰিলে।
Verse 52
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
তেতিয়া নীলেন বিধিপূৰ্বক নিজ ৰক্ষাদলসমূহক নিযুক্ত কৰি সেনাক সুসংগঠিত কৰিলে আৰু সাগৰৰ উত্তৰ তীৰত শুভভাৱে শিবিৰ স্থাপন কৰিলে।
Verse 53
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
তাৰ পাছত নীলেন বিধিপূৰ্বক নিজ ৰক্ষাদলসমূহক নিযুক্ত কৰি সেনাক সুশৃঙ্খল কৰিলে আৰু সাগৰৰ উত্তৰ তীৰত সফলভাৱে শিবিৰ স্থাপন কৰিলে।
Verse 54
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
তাৰ পাছত নীলেন বিধিপূৰ্বক নিজ ৰক্ষাদলসমূহক নিযুক্ত কৰি সেনাক সুশৃঙ্খল কৰিলে আৰু সাগৰৰ উত্তৰ তীৰত সফলভাৱে শিবিৰ স্থাপন কৰিলে।
Verse 55
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
তাৰ পাছত নীলেন বিধিপূৰ্বক নিজ ৰক্ষাদলসমূহক নিযুক্ত কৰি সেনাক সুশৃঙ্খল কৰিলে আৰু সাগৰৰ উত্তৰ তীৰত সফলভাৱে শিবিৰ স্থাপন কৰিলে।
Verse 56
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
তেতিয়া নীলে বিধিপূৰ্বক নিজৰ ৰক্ষাদলসহ সেনাক সুসংগঠিত কৰি, সাগৰৰ উত্তৰ তীৰত সেনাৰ শিবিৰ শুভৰূপে স্থাপন কৰিলে।
Verse 57
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
তেতিয়া নীলে বিধিপূৰ্বক নিজৰ ৰক্ষাদলসহ সেনাক সুসংগঠিত কৰি, সাগৰৰ উত্তৰ তীৰত সেনাৰ শিবিৰ শুভৰূপে স্থাপন কৰিলে।
Verse 58
सातुनीलेनविधिवत्स्वारक्षासुसमाहिता ।सागरस्योत्तरेतीरेसाधुसेनानिवेशिता ।।6.5.1।।
তেতিয়া নীলে বিধিপূৰ্বক নিজৰ ৰক্ষাদলসহ সেনাক সুসংগঠিত কৰি, সাগৰৰ উত্তৰ তীৰত সেনাৰ শিবিৰ শুভৰূপে স্থাপন কৰিলে।
Frequently Asked Questions
The chapter juxtaposes two duties: immediate military readiness (encampment, patrols, safeguarding the host) and Rāma’s personal obligation as husband and protector, expressed as anxiety over Sītā’s safety and the urgency to act before further harm or time’s loss.
Grief is acknowledged without surrendering to disorder: Rāma’s lament becomes a disciplined articulation of responsibility, and the turn to sandhyā worship models how ritual and self-governance can stabilize the mind while preserving resolve for righteous action.
The northern shore of the ocean (sāgarasyottara-tīra) functions as a strategic liminal space before Laṅkā; culturally, the text foregrounds traditional camp protocol and the practice of sandhyā-upāsanā as a marker of dharmic routine even during wartime.