Sarga 42

Verse 1

ततस्तेराक्षसास्तत्रगत्वारावणमन्दिरम् ।न्यवेदयन्पुरींरुद्धांरामेणसहवानरैः ।।।।

তাৰ পাছত সেই ৰাক্ষসসকল ৰাৱণৰ মন্দিৰলৈ গৈ নিবেদন কৰিলে যে ৰামে বানৰসকলৰ সৈতে মিলি নগৰীখন দখল কৰি চাৰিওফালে ঘেৰাও কৰি ৰাখিছে।

Verse 2

रुद्धांतुनगरींश्रुत्वाजातक्रोधोनिशाचरः ।विधानंद्विगुणंश्रुत्वाप्रासादंसोऽध्यरोहत ।।।।

নগৰী ৰুদ্ধ হৈছে বুলি শুনি নিশাচৰাধিপতি ৰাৱণ ক্ৰোধেৰে দগ্ধ হ’ল; প্ৰতিৰক্ষাৰ বিধান জানি তাক দ্বিগুণ কৰিবলৈ আদেশ দি, তাৰ পিছত প্ৰাসাদৰ ওপৰলৈ আৰোহণ কৰিলে।

Verse 3

सददर्शावृतांलङ्कांसशैलवनकाननाम् ।असङ्ख्येयैर्हरिगणैःसर्वतोयुद्धकाङ्क्षिभिः ।।।।

সেইজনে পৰ্বত আৰু বন-উপবনেৰে সহিত লংকাক দেখিলে; চাৰিওফালে অসংখ্য বানৰগণে তাক আৱৃত কৰি ৰাখিছিল, সকলোৱে যুদ্ধৰ আকাঙ্ক্ষাৰে উদ্দীপ্ত আছিল।

Verse 4

सदृष्ट्वावानरैःसर्वांवसुधांकवलीकृताम् ।कथंक्षपयितव्याःस्युरितिचिन्तापरोऽभवत् ।।।।

বানৰসকলক সমগ্ৰ পৃথিৱী জুৰি এনেদৰে বিস্তৃত দেখা পাই, যেন তেওঁলোকে পৃথিৱীকেই গিলি পেলাই, সি গভীৰ চিন্তাত পৰিল: “ইহঁতক কেনেকৈ বিনাশ কৰিব?”

Verse 5

सचिन्तयित्वासुचिरंधैर्यमालम्ब्यरावणः ।राघवंहरियूथांश्चददर्शायतलोचनः ।।।।

দীৰ্ঘ সময় চিন্তা কৰি ধৈৰ্য্য অৱলম্বন কৰি, বিস্তৃত নয়ন ৰাৱণে ৰাঘৱ আৰু বানৰযূথসমূহক স্থিৰ দৃষ্টিৰে চালে।

Verse 6

राघवःसहसैन्येनमुदितोनामपुप्लुवे ।लङ्कांददर्शगुप्तांवैसर्वतोराक्षसैर्वृताम् ।।।।

ৰাঘৱে সেনাসহ আনন্দিত হৈ আগবাঢ়িল আৰু লংকাক দৰ্শন কৰিলে—যি চাৰিওফালে ৰাক্ষসসকলে ঘেৰাও কৰি সুৰক্ষিত কৰি ৰাখিছিল।

Verse 7

दृष्ट्वादाशरथिर्लङ्कांचित्रध्वजपताकिनीम् ।जगामसहसासीतांदूयमानेनचेतसा ।।।।

দাশৰথিয়ে বিচিত্ৰ ধ্বজ-পতাকাৰে শোভিত লংকাক দেখি, তেওঁৰ মন তৎক্ষণাৎ সীতালৈ গ’ল; উৎকণ্ঠাময় শোকে হৃদয় দহি উঠিল।

Verse 8

अत्रसामृगशावाक्षीमत्कृतेजनकात्मजा ।पीड्यतेशोकसन्तप्ताकृशास्थण्डिलशायिनी ।।।।

ইয়াত মোৰ কাৰণে মৃগশাৱাক্ষী জনকাত্মজা সীতা শোকত দগ্ধ হৈ পীড়িত হৈছে; কৃশ হৈ নিৰ্বস্ত্ৰ ভূমিত শয়ন কৰিছে।

Verse 9

पीड्यमानांसधर्मात्मावैदेहीमनुचिन्तयन् ।क्षिप्रमाज्ञापयामासवानरान्द्विषतांवधे ।।।।

পীড়িত বৈদেহীক নিৰন্তৰ চিন্তা কৰি থকা সেই ধৰ্মাত্মাই, বৈৰী শত্রুৰ বধৰ বাবে বানৰসকলক শীঘ্ৰে আজ্ঞা দিলে।

Verse 10

एवमुक्तेतुवचनेरामेणाक्लिष्टकर्मणा ।संघर्षमाणाःप्लवगाःसिम्हनादैरनादयन् ।।।।

ধাৰ্মিকসকলক ক্লেশ নেদিয়া কৰ্ম কৰা অক্লিষ্টকর্মা ৰামে এইদৰে ক’লে, তেতিয়া সমৰৰ বাবে ঘর্ষিত প্লৱগসকলে সিংহনাদ সদৃশ গর্জন তুলিলে।

Verse 11

शिखरैर्विकिरामैनांलङ्कांमुष्टिभिरेववा ।इतिस्मदधिरेसर्वेमनांसिहरियूथपाः ।।।।

সকলো হৰি-যূথপে মনতে সংকল্প কৰিলে: “পৰ্বতশিখৰ উখলিয়াই পেলাই এই লংকাক চূর্ণ কৰিম; নতুবা আমাৰ মুঠিৰে নিজেই চূৰ্ণ-বিচূৰ্ণ কৰি দিম।”

Verse 12

उद्यम्यगिरिशृङ्गाणिशिखराणिमहान्तिच ।तरूंश्चोत्पाट्यविविधांस्तिष्ठन्तिहरियूथपाः ।।।।

পৰ্বতৰ শৃংগ আৰু মহৎ শিখৰসমূহ উঠাই ধৰি, নানাবিধ গছ-গছনি শিপাসহ উভালি, হৰি-যূথপতিসকল যুদ্ধৰ বাবে সজ্জিত হৈ থিয় হৈ ৰ’ল।

Verse 13

प्रेक्षतोराक्षसेन्द्रस्यतान्यनीकानिभागशः ।राघवप्रियकामार्थंलङ्कामारुरुहुस्तदा ।।।।

ৰাক্ষসেন্দ্ৰে চাই থাকোঁতেই, ৰাঘৱক প্ৰিয় হ’ব পৰা কাৰ্য সিদ্ধ কৰিবলৈ উদ্‌গ্ৰীৱ হোৱা সেই বাণৰসেনাৰ দলে দলে ভাগ হৈ তেতিয়া লংকাৰ ওপৰলৈ আৰোহণ কৰিলে।

Verse 14

तेताम्रवक्त्राहेमाभारामार्थेत्यक्तजीविताः ।लङ्कामेवाभ्यवर्तन्तसालतालशिलायुधाः ।।।।

কিছুমান তাম্ৰমুখ, কিছুমান সোণালী কান্তিৰ দৰে দীপ্তিমান—ৰামকাৰ্যৰ বাবে প্ৰাণোৎসৰ্গ কৰিবলৈ সজ্জিত সেই বাণৰসকল, শাল-তাল গছ আৰু শিলাক অস্ত্ৰ কৰি, সোজাকৈ লংকাৰ দিশে ধাৱিত হ’ল।

Verse 15

तेद्रुमैःपर्वताग्रैश्चमुष्टिभिश्चप्लवङ्गमाः ।प्राकाराग्राण्यरण्यानिममन्थुस्तोरणानिच ।।।।

গছ-গছনি, পৰ্বতৰ শিখৰ আৰু নিজৰ মুষ্টিৰে সেই প্লৱংগমসকলে প্ৰাকাৰৰ শীৰ্ষভাগসমূহ পিটিপিটি চুৰমাৰ কৰিলে, আৰু নগৰৰ তোৰণদ্বাৰসমূহো ভাঙি পেলালে।

Verse 16

पारिखाःपूरयन्तिस्मप्रसन्नसलिलायुताः ।पांसुभिःपर्वताग्रैश्चतृणैःकाष्ठैश्चवानराः ।। ।।

প্ৰসন্ন, স্বচ্ছ জলৰে ভৰা পৰিখাসমূহ বাণৰসকলে ধূলি-মাটি, পৰ্বতৰ শিখৰ, ঘাঁহ আৰু কাঠৰ টুকুৰাৰে ভৰাবলৈ আৰম্ভ কৰিলে।

Verse 17

ततःसहस्रयूथाश्चकोटीयूथाश्चवानराः ।कोटीशतयुताश्चान्येलङ्कामारुरुहुस्तदा ।।।।

তেতিয়া সহস্ৰ যূথ, কোটি যূথ আৰু আন কিছুমান কোটি-শত যূথৰূপে গঠিত বানৰসকলে তেতিয়াই লংকাৰ ওপৰলৈ আৰোহণ কৰিলে।

Verse 18

काञ्चनानिप्रमृद्नन्तस्तोरणानिप्लवङ्गमाः ।कैलासशिखराभानिगोपुराणिप्रमथ्यच ।।।।

প্লৱংগমসকলে কাঁচনৰ তোৰণসমূহ চেপি চুৰমাৰ কৰিলে আৰু কৈলাস-শিখৰৰ দৰে দীপ্ত গোপুৰসমূহো ভাঙি পেলালে।

Verse 19

आप्लवन्तःप्लवन्तश्चगर्जन्तश्चप्लवङ्गमाः ।लङ्कांतामभिधावन्तिमहावारणसंनिभाः ।।।।

জঁপিয়াই, উফৰি উফৰি আৰু গর্জন কৰি প্লৱংগমসকল মহা হাতীৰ দৰে ভয়ংকৰ হৈ লংকাৰ ফালে ধাৱমান হ’ল।

Verse 20

जयत्यतिबलोरामोलक्ष्मणश्चमहाबलः ।राजाजयतिसुग्रीवोराघवेणाभिपालितः ।।।।

“অতিবলী ৰামৰ জয়! মহাবলী লক্ষ্মণৰ জয়! ৰাঘৱৰ আশ্ৰয়-ৰক্ষাত পালিত ৰাজা সুগ্ৰীৱৰো জয়!”

Verse 21

इत्येवंघोषयन्तश्चगर्जन्तश्चप्लवङ्गमाः ।अभ्यधावन्तलङ्कायाःप्राकारंकामरूपिणः ।।।।

এইদৰে ঘোষণা কৰি আৰু উচ্চস্বৰে গর্জন কৰি, কামৰূপধাৰী প্লৱংগম বানৰসকলে লংকাৰ প্ৰাকাৰলৈ সোজাকৈ ধাৱমান হ’ল।

Verse 22

वीरबाहुःसुबाहुश्चनलश्चवनगोचरः ।निपीड्योपनिविष्टास्तेप्राकारंहरियूथपाः ।एतस्मिन्नन्तरेचक्रुःस्कन्धावारनिवेशनम् ।। ।।

বীৰবাহু, সুবাহু আৰু বনপথে বিচৰণ কৰা নল—এই হৰিযূথপসকলে প্ৰাকাৰক দৃঢ়ভাৱে চেপি ধৰি তাতেই অৱস্থান ল’লে; সেই অন্তৰত তেওঁলোকে স্কন্ধাৱাৰ-নিবেশন, অৰ্থাৎ সৈন্য-শিবিৰ স্থাপন কৰিলে।

Verse 23

पूर्वद्वारंतुकुमुदःकोटीभिर्दशभिर्वृतः ।आवृत्यबलवांस्तस्थौहरिभिर्जितकाशिभिः ।।।।

পূৰ্বদ্বাৰটো কুমুদে দহ কোটি বানৰৰ দলেৰে ঘেৰি আৱৃত কৰি অৱৰোধ কৰিলে; জয়কান্তিৰ দৰে দীপ্ত হৰিসেনাৰ সৈতে বলৱান হৈ তাতেই দৃঢ়ভাৱে থিয় হ’ল।

Verse 24

साहाय्यार्थंतुतस्यैवनिविष्टःप्रघसोहरिः ।पनसश्चमहाबाहुर्वानरैर्बहुभिर्वृतः ।।।।

তেওঁৰ সহায়াৰ্থে প্ৰঘস নামৰ হৰি তাত অৱস্থান ল’লে; আৰু মহাবাহু পনসো বহু বানৰেৰে ঘেৰাই সহায়ৰ বাবে প্ৰস্তুত হৈ থিয় থাকিল।

Verse 25

दक्षिणंद्वारमागम्यवीरःशतबलिःकपिः ।आवृत्यबलवांस्तस्थौविंशत्याकोटिभिर्वृतः ।।।।

দক্ষিণ দ্বাৰলৈ আহি, বীৰ শতবলি কপিয়ে বিশ কোটি সৈন্যৰে ঘেৰাই তাক অৱৰোধ কৰিবলৈ বলৱান হৈ তাতেই দৃঢ়ভাৱে থিয় হ’ল।

Verse 26

सुषेणःपश्चिमद्वारंगतस्तारापिताहरिः ।आवृत्यबलवांस्तस्थौषष्टिकोटिभिरावृतः ।।।।

তাৰাৰ পিতৃ সুষেণ বানৰে পশ্চিম দুৱাৰলৈ গৈ; মহাবলৱান হৈ সেই দুৱাৰ অৱৰোধ কৰি দঢ়ভাৱে থিয় দিলে, ষাঠি কোটি বানৰেৰে আৱৃত আছিল।

Verse 27

उत्तरंद्वारमासाद्यरामःसौमित्रिणासह ।आवृत्यबलवांस्तस्थौसुग्रीवश्चहरीश्वरः ।।।।

উত্তৰ দুৱাৰলৈ আহি ৰাম সೌমিত্ৰি (লক্ষ্মণ)সহ মহাবলৱান হৈ তাক অৱৰোধ কৰি দঢ়ভাৱে থিয় দিলে; আৰু বানৰেশ্বৰ সুগ্ৰীৱো তাতেই অৱস্থান কৰিলে।

Verse 28

गोलाङ्गूलोमहाकायोगवाक्षोभीमदर्शनः ।वृतःकोट्यामहावीर्यस्तस्थौरामस्यपार्श्वतः ।।।।

গোলাঙ্গূল জাতিৰ, মহাকায় আৰু ভীমদৰ্শন গৱাক্ষ মহাবীৰ্যৱান হৈ, এক কোটি বানৰেৰে বেষ্টিত হৈ, ৰামৰ পাৰ্শ্বত দঢ়ভাৱে থিয় দিলে।

Verse 29

ऋक्षाणांभीमवेगानांधूम्रःशत्रुनिबर्हणः ।वृतःकोट्यामहावीर्यस्तस्थौरामस्यपार्श्वतः ।।।।

ভীমবেগী ঋক্ষসকলৰ মাজত শত্রুনিবৰ্হণ ধূম্ৰ মহাবীৰ্যৱান হৈ, এক কোটি ঋক্ষৰে বেষ্টিত হৈ, ৰামৰ পাৰ্শ্বত দঢ়ভাৱে থিয় দিলে।

Verse 30

सन्नद्धस्तुमहावीर्योगदापाणिर्विभीषणः ।वृतोयस्तैस्तुसचिवैस्तस्थौतत्रमहाबलः ।।।।

মহাবীৰ্যৱান বিভীষণ গদা হাতত লৈ সম্পূৰ্ণ সন্নদ্ধ হৈ, নিজৰ সেই সচিবসকলৰ দ্বাৰা বেষ্টিত হৈ মহাবলসহ তাতেই থিয় হৈ ৰ’ল।

Verse 31

गजोगवाक्षोगवयःशरभोगन्धमादनः ।समन्तात्परिधावन्तोररक्षुर्हरिवाहिनीम् ।।।।

গজ, গৱাক্ষ, গৱয়, শৰভ আৰু গন্ধমাদন চাৰিওফালে দৌৰি ফুৰি কাৱল ৰাখি বানৰ-বাহিনীটোক ৰক্ষা কৰিলে।

Verse 32

ततःकोपपरीतात्मारावणोराक्षसेश्वरः ।निर्याणंसर्वसैन्यानांद्रुतमाज्ञापयत्तदा ।।।।

তাৰ পাছত ক্ৰোধে আচ্ছন্ন মনৰ ৰাক্ষসেশ্বৰ ৰাৱণে তেতিয়া নিজৰ সকলো সৈন্যক তৎক্ষণাৎ বাহিৰলৈ কুচ কৰিবলৈ দ্ৰুত আদেশ দিলে।

Verse 33

एतच्छ्रुत्वाततोवाक्यंरावणस्यमुखोद्गतम् ।सहसाभीमनिर्घोषमुद्घुष्टंरजनीचरैः ।।।।

ৰাৱণৰ মুখৰ পৰা ওলোৱা সেই বাক্য শুনিমাত্ৰেই, ৰজনীচৰসকলে সহসাই ভয়ংকৰ গর্জন তুলিলে।

Verse 34

ततःप्रचोदिताभेर्यश्चन्द्रपाण्डरपुष्कराः ।हेमकोणाहताभीमाराक्षसानांसमन्ततः ।।।।

তাৰ পাছত চন্দ্ৰৰ দৰে শুভ্ৰমুখীয়া ভয়ংকৰ ভেৰীবোৰক ৰাক্ষসসকলে সোণালী দণ্ডেৰে চাৰিওফালে আঘাত কৰি বজালে; ভয়ানক কোলাহল উঠিল।

Verse 35

विनेदुश्चमहाघोषाःशङ्खाःशतसहस्रशः ।राक्षसानांसुघोराणांमुखमारुतपूरिताः ।।।।

তেতিয়া ভয়ংকৰ ৰাক্ষসসকলৰ মুখবায়ুৰে ফুঁক দিয়া শঙ্খসমূহ লক্ষ-লক্ষ সংখ্যাত মহাঘোষেৰে গর্জি উঠিল।

Verse 36

तेबभुःशुभनीलाङ्गाःसशङ्खारजनीचराः ।विद्युन्मण्डलसन्नद्धाःसबलाकाइवाम्बुदाः ।।।।

শুভ নীলবৰ্ণ অঙ্গধাৰী, শঙ্খ ধৰা সেই ৰজনীচৰসকল বিদ্যুৎ-মণ্ডলেৰে সন্নদ্ধ—বলাকা সহ মেঘৰ দৰে দেখা দিল।

Verse 37

निष्पतन्तिततःसैन्याहृष्टारावणचोदिताः ।समयेपूर्यमाणस्यवेगाइवमहोदधेः ।।।।

ৰাৱণৰ প্ৰেৰণা পাই উল্লসিত সৈন্যসমূহ তেতিয়া ধাৱি ওলাই আহিল—প্ৰলয়কালত মহাসাগৰত উঠা বেগৱান ঢৌৰ দৰে।

Verse 38

ततोवानरसैन्येनमुक्तोनादःसमन्ततः ।मलयःपूरितोयेनससानुप्रस्थकन्दरः ।।।।

তাৰ পিছত বানৰসেনাই চাৰিওফালে মহানাদ তুলিলে; সেই নাদে মলয় পৰ্বত তাৰ ঢাল, শিখৰৰ পথ আৰু গুহা-কন্দৰাসহ ভৰি প্ৰতিধ্বনিত হ’ল।

Verse 39

शङ्खदुन्दुभिसंघुष्टःसिम्हनादस्तरस्विनाम् ।पृथिवींचान्तरिक्षंचसागरंचैवनादयन् ।।।।

শঙ্খ আৰু দুন্দুভিৰ ঘোষৰ সৈতে মিশ্ৰিত বলৱানসকলৰ সিংহনাদে পৃথিৱী, অন্তৰীক্ষ আৰু সাগৰকো নাদিত কৰি তুলিলে।

Verse 40

गजानांबृंहितैःसार्धंहयानांहेषितैरपि ।रथानांनेमिघोषैश्चरक्षसाम्वदनस्वनः ।। ।।

হাতীৰ তুৰীধ্বনি, ঘোঁৰাৰ হিহিনাদ, ৰথচক্ৰৰ গর্জন আৰু ৰাক্ষসসকলৰ ঘোষৰ সৈতে মহা কোলাহল উঠি চৌদিশে বিয়পি পৰিল।

Verse 41

एतस्मिन्नन्तरेघोरःसङ्ग्रामःसमवर्तत ।रक्षसांवानराणांचयथादेवासुरेपुरा ।।।।

এই অন্তৰত ৰাক্ষস আৰু বানৰৰ মাজত ভয়ংকৰ যুদ্ধ আৰম্ভ হ’ল—যেন পুৰাতন কালত দেৱ-অসুৰৰ সমৰ হৈছিল।

Verse 42

तेगदाभिःप्रदीप्ताभिःशक्तिशूलपरश्वधैः ।निजघ्नुर्वानरान्घोराःकथयन्तःस्वविक्रमान् ।।।।

নিজ বিক্ৰমৰ গৌৰৱ ক’ৰি সেই ভয়ংকৰ ৰাক্ষসসকলে জ্বলি উঠা গদা, শক্তি, শূল আৰু পৰশুৰে বানৰসকলক আঘাত কৰি ঢালি পেলালে।

Verse 43

राजाजयतिसुग्रीवइतिशब्दोमहानभूत् ।राजन्जयजयेत्युक्त्वास्वस्वनामकथान्ततः ।।।।

“ৰাজা সুগ্ৰীৱ জয়ী!” বুলি এক মহান ধ্বনি উঠিল; আৰু যুদ্ধৰ কোলাহলত “ৰাজন, জয় জয়!” বুলি কৈ তেওঁলোকে নিজৰ নিজৰ নামো উচ্চাৰণ কৰি চিঞৰি উঠিল।

Verse 44

तथावृक्षैर्महाकायाःपर्वताग्रैश्चवानराः ।निजघ्नुस्तानिरक्षांसिनखैर्दन्तैश्चवेगिताः ।।।।

তথাই মহাকায় বানৰসকলে গছ আৰু পৰ্বতৰ শিখৰ লৈ সেই ৰাক্ষসসকলক প্ৰহাৰ কৰিলে; বেগে ধাৱি গৈ নখ-দন্তেৰে তেওঁলোকক ছিঙি পেলালে।

Verse 45

राक्षसास्त्वपरेभीमाःप्राकारस्थामहीगतान् ।भिन्दिपालैश्चखड्गैश्चशूलैश्चैवव्यदारयन् ।।।।

কিন্তু আন কিছুমান ভীম ৰাক্ষস প্ৰাকাৰৰ ওপৰত অৱস্থিত হৈ, তলত মাটিত থকা বানৰসকলক ভিন্দিপাল, খড়্গ আৰু শূলৰে বিদাৰি চিৰি পেলালে।

Verse 46

वानराश्चापिसङ्क्रुद्धाःप्राकारस्थान्महीगताः ।राक्षसान्पातयामासुःसमाप्लुत्यप्लवङ्गमाः ।।।।

ক্ৰুদ্ধ বানৰসকলেও প্ৰাকাৰ ওপৰত থকা ৰাক্ষসসকলৰ ওপৰত জঁপিয়াই পৰি, তেওঁলোকক টানি ধৰি ভূমিত পেলাই দিলে।

Verse 47

ससम्प्रहारस्तुमुलोमांसशोणितकर्दमः ।रक्षसांवानराणांचसम्बभूवाद्भुतोपमाः।।।।

ৰাক্ষস আৰু বানৰৰ মাজৰ সেই ঘোৰ সংঘৰ্ষ তুমুল হৈ উঠিল; মাংস-শোণিতৰ কাদঁৰ দৰে, ভয়ংকৰ দৰ্শন আৰু অদ্ভুতোপমা হৈ পৰিল।