Sarga 37
लङ्काद्वारव्यूहवर्णनम् / Disposition at the Gates of Lanka
युद्धकाण्ड
এই সৰ্গত লংকাৰ ওপৰত আক্রমণৰ ঠিক আগমুহূর্তত নগৰ-দ্বাৰসমূহৰ ৰণবিন্যাস আৰু ৰক্ষাব্যৱস্থাৰ সুস্পষ্ট বৰ্ণনা দিয়া হৈছে। বানৰসেনাৰ নেতা সুগ্ৰীৱ, হনুমান, জাম্বৱান, অংগদ, নল আদি লংকাৰ সন্মুখত উপস্থিত হৈ অভিযান-সফলতাৰ উপায় আলোচনা কৰে। তেতিয়া বিভীষণে মন্ত্ৰী-গুপ্তচৰীৰ সংবাদ জনায়—তাঁৰ দূতসকলে পক্ষীৰূপ ধৰি লংকাত প্ৰৱেশ কৰি ৰাৱণৰ দুৰ্গবিন্যাস আৰু সৈন্য-সংগঠন পৰ্যবেক্ষণ কৰি সুশৃঙ্খল তথ্য লৈ উভতি আহে। ৰাক্ষস-ৰক্ষা চাৰিওফালে ভাগ কৰা—পূব দ্বাৰত প্ৰহস্ত; দক্ষিণ দ্বাৰত মহাপাৰ্শ্ব আৰু মহোদৰ; পশ্চিম দ্বাৰত ইন্দ্ৰজিত নানাবিধ অস্ত্ৰধাৰীসহ; উত্তৰ দ্বাৰত স্বয়ং ৰাৱণ, উত্তেজিত হলেও কঠোৰ প্ৰহৰাত; আৰু নগৰৰ মধ্যভাগত বিৰূপাক্ষ স্থাপিত। হাতী, ৰথ, অশ্বাৰোহী আৰু বিপুল পদাতিক বাহিনীৰ পৰিমাণ উল্লেখ কৰি যুদ্ধৰ ব্যাপকতা প্ৰকাশ পায়। তাৰ পাছত শ্ৰীৰামে কৰ্তব্য-বণ্টন কৰে—পূবত প্ৰহস্তৰ প্ৰতিবাদত নীল; দক্ষিণৰ সেনাপতিসকলৰ সৈতে অংগদ; পশ্চিমত হনুমান; উত্তৰত ৰাৱণ থকা দ্বাৰ ভাঙি প্ৰৱেশ কৰিবলৈ লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম; আৰু কেন্দ্ৰ ৰক্ষাৰ দায়িত্ব সুগ্ৰীৱ, জাম্বৱান আৰু বিভীষণৰ। শেষত পৰিচয়-নীতি ঘোষণা হয়—বানৰসকলে মানুহৰূপ নধৰিব; কেৱল সাতজন যোদ্ধা (শ্ৰীৰাম, লক্ষ্মণ আৰু বিভীষণ আদি নিৰ্বাচিত সহায়) মানুহৰূপে যুদ্ধ কৰিব। তাৰ পিছত শ্ৰীৰাম সুৱেল পৰ্বত আৰোহণ কৰি সেনাসহ লংকাৰ দিশে অগ্ৰসৰ হোৱাৰ সংকল্প কৰে।
Shlokas
Verse 1
नरवानरराजौतौसतुवायुसुतःकपिः ।जाम्बवानृक्षराजश्चराक्षसश्चविभीषणः ।।।।अङ्गदोवालिपुत्रश्चसौमित्रिश्शरभःकपिः ।सुषेणस्सहदायादोमैन्दोद्विविदएवच ।।।।गजोगवाक्षःकुमुदोनलोऽथपनसस्तथा ।अमित्रविषयंप्राप्तास्समवेतास्समर्धयन् ।।।।
নর-ৱানৰৰ ৰজা সুগ্ৰীৱ, বায়ুপুত্ৰ হনুমান, ঋক্ষৰাজ জাম্বৱান আৰু ৰাক্ষস বিভীষণ; বালিপুত্ৰ অংগদ, সৌমিত্ৰি (লক্ষ্মণ), ৱানৰ শৰভ; দায়াদসহ সুষেণ, লগতে মৈন্দ আৰু দ্বিৱিদ; গজ, গৱাক্ষ, কুমুদ, নল আৰু পনস—শত্ৰুৰ দুৰ্গ-প্ৰদেশত উপস্থিত হৈ, সকলোৱে একত্ৰিত হৈ পৰামৰ্শ কৰিলে।
Verse 2
नरवानरराजौतौसतुवायुसुतःकपिः ।जाम्बवानृक्षराजश्चराक्षसश्चविभीषणः ।।6.37.1।।अङ्गदोवालिपुत्रश्चसौमित्रिश्शरभःकपिः ।सुषेणस्सहदायादोमैन्दोद्विविदएवच ।।6.37.2।।गजोगवाक्षःकुमुदोनलोऽथपनसस्तथा ।अमित्रविषयंप्राप्तास्समवेतास्समर्धयन् ।।6.37.3।।
বালিপুত্ৰ অংগদ, সৌমিত্ৰি লক্ষ্মণ, কপি শৰভ; লগতে সুসেণ নিজৰ দায়াদসকলৰ সৈতে, আৰু মৈন্দ আৰু দ্বিবিদো—(সকলোৱে তাত সমবেত হৈছিল)।
Verse 3
नरवानरराजौतौसतुवायुसुतःकपिः ।जाम्बवानृक्षराजश्चराक्षसश्चविभीषणः ।।6.37.1।।अङ्गदोवालिपुत्रश्चसौमित्रिश्शरभःकपिः ।सुषेणस्सहदायादोमैन्दोद्विविदएवच ।।6.37.2।।गजोगवाक्षःकुमुदोनलोऽथपनसस्तथा ।अमित्रविषयंप्राप्तास्समवेतास्समर्धयन् ।।6.37.3।।
গজ, গৱাক্ষ, কুমুদ, নল আৰু পনসো শত্রুৰ দেশত উপনীত হ’ল; সকলোৱে একেলগে সমবেত হৈ কৰণীয় পথ বিষয়ে পৰামৰ্শ কৰিলে।
Verse 4
इयंसालक्षयतेलङ्कापुरीरावणपालिता ।सासुरोरगगन्धर्वैरमरैरपिदुर्जया ।।।।
“ৰাৱণৰ শাসনত থকা লংকাপুৰী এতিয়া চকুত পৰিছে। ই দেৱতা, নাগ, গন্ধৰ্ব আৰু অমৰসকলৰ বাবেও অজেয় যেন দেখা যায়।”
Verse 5
कार्यसिद्धिंपुरस्कृत्यमन्द्रयध्वंविनिर्णये ।नित्यंसन्निहितोह्यत्ररावणोराक्षसाधिपः ।।।।
“কাৰ্যসিদ্ধিক আগত ৰাখি চিন্তা কৰি কৰ্তব্যৰ পথ নিৰ্ণয় কৰা; কিয়নো ইয়াত ৰাক্ষসাধিপতি ৰাৱণ সদায় সন্নিহিত।”
Verse 6
तथातेषुब्रुवाणेषुरावणावरजोऽब्रवीत् ।वाक्यमग्राम्यपदवत्पुष्कलार्धंविभीषणः ।।।।
তেওঁলোকে পৰস্পৰে কথা পাতি থাকোঁতে, ৰাৱণৰ কনিষ্ঠ ভ্ৰাতা বিভীষণে অগ্ৰাম্যতা-বিহীন, অৰ্থসমৃদ্ধ আৰু বিনয়ভৰা বাক্যৰে তেওঁলোকক সম্বোধন কৰিলে।
Verse 7
अनलश्शरभश्चैवसम्पातिःप्रघसस्तथा ।गत्वालङ्कांममामात्याःपुरींपुनरिहागताः ।।।।
মোৰ অমাত্যসকল—অনল, শৰভ, সম্পাতি আৰু প্ৰঘস—লংকাপুৰীলৈ গৈ পুনৰ ইয়ালৈ ঘূৰি আহিল।
Verse 8
भूत्वाशकुनयस्सर्वेप्रविष्टाश्चरिपोर्भलम् ।विधानंविहितंयच्चतद्धृष्टवासमुपस्थिताः ।।।।
তেওঁলোকে সকলোৱে পক্ষীৰ ৰূপ ধৰি ভিতৰলৈ গভীৰভাৱে প্ৰৱেশ কৰিলে; শত্ৰুৰ বল আৰু যি ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল সেয়া পৰ্যবেক্ষণ কৰি, ধৃষ্টতাৰে ঘূৰি আহি সংবাদ দিবলৈ উপস্থিত হ’ল।
Verse 9
संविधानंयथाहुस्तेरावणस्यदुरात्मनः ।राम तद्ब्रुवतस्सर्वंयथात्त्वेनमेशृणु ।।।।
হে ৰাম, দুষ্টচিত্ত ৰাৱণে নিজৰ সেনাবাহিনী যিদৰে সজ্জিত কৰিছে, তেওঁলোকে মোক সঠিকভাৱে কৈছে; এতিয়া মই কোৱা সকলো কথা তুমি সম্পূৰ্ণকৈ শুনা।
Verse 10
पूर्वंप्रहस्तस्सबलोद्वारमासाद्यतिष्ठति ।दक्षिणंचमहावीर्यौमहापार्श्वमहोदरौ ।।।।
পূৰ্ব দ্বাৰত বলৱান প্ৰহস্ত নিজৰ সেনাসহ থিয় হৈ আছে; আৰু দক্ষিণ দ্বাৰত মহাবীৰ্যশালী মহাপাৰ্শ্ব আৰু মহোদৰ অৱস্থান কৰিছে।
Verse 11
इन्द्रजित्पश्चिमंद्वारंराक्षसैर्भहुभिर्वृतः ।पट्टसासिधनुष्मद्भिश्शूलमुद्गरपाणिभिः ।।।।नानाप्रहरणैश्शूरैरावृतोरावणात्मजः ।
পশ্চিম দ্বাৰত ৰাৱণপুত্ৰ ইন্দ্ৰজিত বহু ৰাক্ষসেৰে বেষ্টিত হৈ থিয় আছিল—পট্টসা, খড়্গ আৰু ধনু ধাৰণ কৰা, শূল আৰু মুদ্গৰ হাতে ধৰা, নানাবিধ অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰে সজ্জিত শূৰবীৰসকলে তাক আৱৰি ৰাখিছিল।
Verse 12
राक्षसानांसहस्रैस्तुबहुभिश्शस्त्रपाणिभिः ।।।।युक्तःपरमसंविग्नोराक्षर्भहुभिर्वृतः ।उत्तरंनगरद्वारंरावणस्स्वयमास्थितः ।।।।
নগৰৰ উত্তৰ দুৱাৰত ৰাৱণ নিজেই থিয় হৈ আছিল—অতি ব্যাকুল—অস্ত্ৰধাৰী বহু সহস্ৰ ৰাক্ষসৰ দ্বাৰা চাৰিওফালে ঘেৰাও কৰা।
Verse 13
राक्षसानांसहस्रैस्तुबहुभिश्शस्त्रपाणिभिः ।।6.37.12।।युक्तःपरमसंविग्नोराक्षर्भहुभिर्वृतः ।उत्तरंनगरद्वारंरावणस्स्वयमास्थितः ।।6.37.13।।
এই শ্লোকত একেই সংবাদ পুনৰুক্ত: অতি ব্যাকুল ৰাৱণ নগৰৰ উত্তৰ দুৱাৰত নিজেই অৱস্থিত, অস্ত্ৰধাৰী বহু সহস্ৰ ৰাক্ষসে তেওঁক চাৰিওফালে ঘেৰাও কৰি আছে।
Verse 14
विरूपाक्षस्तुमहताशूलखडगधनुष्मता ।बलेनराक्षसैस्सार्थंमध्यमंगुल्ममास्थितः ।।।।
বিৰূপাক্ষ মহাবলসহ—শূল, খড়্গ আৰু ধনু ধাৰণ কৰি—ৰাক্ষসসকলৰ সৈতে নগৰৰ ভিতৰত মধ্যস্থ গুল্মত অৱস্থিত হ’ল।
Verse 15
एतानेवंविधान्गुल्मान् लङ्कायांसमुदीक्ष्यते ।मामकामन्त्रिणस्सर्वेपुनशशीघ्रमिहागताः ।।।।
লংকাত এইদৰে বিন্যস্ত গুল্মসমূহ ভালদৰে পৰ্যবেক্ষণ কৰি, মোৰ সকলো মন্ত্ৰী পুনৰ তৎক্ষণাৎ শীঘ্ৰে ইয়ালৈ ঘূৰি আহিল।
Verse 16
गजानांचसाहस्रंचरथानामयुतंपुरे ।हयानामयुतेद्वेचसाग्राकोटीचरक्षसाम् ।।।।विक्रान्ताबलवन्तश्चसंयुगेष्वाततायिनः ।इष्टाराक्षसराजस्यनित्यमेतेनिशाचराः ।।।।
নগৰত দহ হাজাৰ গজ, দহ হাজাৰ ৰথ, আৰু বিশ হাজাৰ ঘোঁৰা আছিল; তাৰ উপৰিও এক কোটিতকৈ অধিক ৰাক্ষস—বিক্ৰান্ত, বলৱন্ত আৰু যুদ্ধত উগ্ৰ আক্ৰমণকাৰী। এই নিশাচৰসকল ৰাক্ষস-ৰাজৰ সদায় প্ৰিয় আছিল।
Verse 17
गजानांचसाहस्रंचरथानामयुतंपुरे ।हयानामयुतेद्वेचसाग्राकोटीचरक्षसाम् ।।6.37.16।।विक्रान्ताबलवन्तश्चसंयुगेष्वाततायिनः ।इष्टाराक्षसराजस्यनित्यमेतेनिशाचराः ।।6.37.17।।
লংকাপুৰীত গজৰ সহস্ৰ, ৰথৰ অযুত, হয়ৰ দু’অযুত আৰু ৰাক্ষসৰ সাগ্ৰকোটিতকৈও অধিক মহাসেনা আছে। সেই নিশাচৰসকল পৰাক্ৰমী, বলৱান আৰু যুঁজত উগ্ৰ আক্ৰমণকাৰী; ৰাক্ষস-ৰাজৰ নিত্য প্ৰিয়।
Verse 18
एकैकस्यात्रयुद्धार्थेराक्षसस्यविशाम्पते ।परीवारस्सहस्राणांसहस्रमुपतिष्ठते ।।।।
হে বিশামপতে, ইয়াত যুঁজাৰ্থে থকা প্ৰতিজন ৰাক্ষসৰ বাবে সহায়লৈ সহস্ৰৰ ওপৰত সহস্ৰ পৰিয়াল-সেনা সদা সন্নদ্ধ হৈ থাকে।
Verse 19
एतांप्रवृत्तिंलङ्कायांमन्त्रिप्रोक्तांविभीषणः ।एवमुक्त्वामहाबाहूराक्षसांस्तानदर्शयत् ।।।।
মহাবাহু বিভীষণে মন্ত্ৰীসকলে কোৱা লংকাৰ এই বৃত্তান্ত ৰামক নিবেদন কৰি, এইদৰে কৈ পাছত সেই ৰাক্ষসসকলক দেখুৱালে।
Verse 20
लङ्कायांसचिवैस्सर्वंरामायप्रत्यवेदयत् ।रामंकमलपत्राक्षमिदमुत्तरमब्रवीत् ।।।।रावणावरजःश्रीमान् रामप्रियचिकीर्षया ।
ৰাৱণৰ শ্ৰীমান অনুজে মন্ত্ৰীসকলৰ পৰা লংকাৰ বিষয়ে যি সকলো জানিছিল, সেয়া ৰামক সম্পূৰ্ণকৈ নিবেদন কৰিলে। তাৰপাছত কমলপত্ৰাক্ষ ৰামক চায়, তেওঁক প্ৰিয় হ’বলৈ যি কৰ্তব্য সেই ইচ্ছাৰে, এই উত্তৰবাক্য ক’লে।
Verse 21
कुबेरंतुयदाराम रावणःप्रत्ययुध्यत ।।।।षष्टिश्शतसहस्राणितदानिर्यान्तिरक्षसाः ।राक्रमेणवीर्येणतेजसासत्त्वगौरवात् ।।।।सदृशाय्येऽत्रदर्पेणरावणस्यदुरात्मनः ।
হে ৰাম! যেতিয়া ৰাৱণে কুবেৰক প্ৰত্যযুদ্ধ কৰিলে, তেতিয়া ষাঠি শত-সহস্ৰ ৰাক্ষস বাহিৰ ওলাই আহিল; পৰাক্ৰম, বীৰ্য, তেজ আৰু সত্ত্ব-গৌৰৱত, আৰু দৰ্পতো সেই দুষ্টাত্মা ৰাৱণৰ সমান আছিল।
Verse 22
कुबेरंतुयदाराम रावणःप्रत्ययुध्यत ।।6.37.21।।षष्टिश्शतसहस्राणितदानिर्यान्तिरक्षसाः ।राक्रमेणवीर्येणतेजसासत्त्वगौरवात् ।।6.37.22।।सदृशाय्येऽत्रदर्पेणरावणस्यदुरात्मनः ।
হে ৰাম! ৰাৱণে কুবেৰক প্ৰত্যযুদ্ধ কৰোঁতে, ষাঠি শত-সহস্ৰ ৰাক্ষস তেতিয়াই যাত্ৰা কৰিলে; দৰ্পত ৰাৱণৰ সমান, আৰু পৰাক্ৰম, বীৰ্য, তেজ আৰু সত্ত্বৰ দৃঢ়তাতো সমকক্ষ আছিল।
Verse 23
अत्रमन्युर्नकर्तव्योरोषयेत्वांनभीषये ।।।।समर्थोह्यसिवीर्येणसुराणामपिनिग्रहे ।
এই বিষয়ত ক্ৰোধ কৰা উচিত নহয়; তোমাক ৰোষাবলৈ বা ভয় দেখুৱাবলৈ মই কোৱা নাই। কিয়নো তোমাৰ পৰাক্ৰমে তুমি দেৱতাসকলকো নিগ্ৰহ কৰিবলৈ সমৰ্থ।
Verse 24
तद्भवांश्चतुरङ्गेणबलेनमहातावृतः ।।।।व्यूह्येदंवानरानीकंनिर्मथिष्यतिरावणम् ।
আৰু তুমি, এই মহান চতুৰঙ্গ বলেৰে আৱৃত হৈ, এই বানৰ সেনাক ব্যূহত সজোৱা; তেতিয়া তুমি ৰাৱণক চূৰ্ণ-বিচূৰ্ণ কৰিবা।
Verse 25
रावणावरजेवाक्यमेवंब्रुवतिराघवः ।।।।शत्रूणांप्रतिघातार्थमिदंवचनमब्रवीत् ।
ৰাৱণৰ কনিষ্ঠ ভ্ৰাতাই এইদৰে কোৱাত, শত্রুসকলক প্ৰতিঘাত কৰি বিনাশ কৰাৰ উদ্দেশ্যে ৰাঘৱ ৰামে এই বচন ক’লে।
Verse 26
पूर्वद्वारेतुलङ्कायानीलोवानरपुङ्गवः ।।।।प्रहस्तप्रतियोद्धास्याद्वानरैर्बहुभिर्वृतः ।
লংকাৰ পূৰ্ব দ্বাৰত বানৰশ্ৰেষ্ঠ নীল, বহু বানৰযোদ্ধাৰে বেষ্টিত হৈ, প্ৰহস্তৰ প্ৰতিযোদ্ধা হৈ সাজু হৈ থিয় হওক।
Verse 27
अङ्गदोवालिपुत्रस्तुबलेनमहतावृतः ।।।।दक्षिणेबाधतांद्वारेमहापार्श्वमहोदरौ ।
বালিপুত্ৰ অংগদ মহাবলযুক্ত বৃহৎ বাহিনীৰে বেষ্টিত হৈ, দক্ষিণ দ্বাৰত মহাপাৰ্শ্ব আৰু মহোদৰৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ তীব্ৰ কৰি আগবাঢ়ক।
Verse 28
हनुमान्पश्चिमद्वारंनिपीड्यपवनात्मजः ।।।।प्रविशत्वप्रमेयात्माबहुभिःकपिभिर्वृतः ।
পৱনপুত্ৰ, অপ্ৰমেয় পৰাক্ৰমী হনুমান বহু কপিযোদ্ধাৰে বেষ্টিত হৈ, পশ্চিম দ্বাৰক নিপীড়ন কৰি তাতে প্ৰৱেশ কৰক।
Verse 29
दैत्यदावनसङ्घानामृषीणांचमहात्मनाम् ।।।।विप्रकारप्रियःक्षुद्रोवरदानबलान्वितः ।परिक्रमतियःसर्वान्लोकान्सन्तापयन्प्रजाः ।।।।तस्याहंराक्षसेन्द्रस्यस्वयमेववधेधृतः ।उत्तरंनगरद्वारमहंसौमित्रिणासह ।।।।निपीड्याभिप्रवेक्ष्यामिसबलोयत्ररावणः ।
সেই ৰাক্ষসেন্দ্ৰ—নীচ, পৰপীড়াত আসক্ত, বৰদানবলে সম্বলিত—দৈত্য-দানৱৰ সংঘ আৰু মহাত্মা ঋষিসকলকো উপদ্ৰৱ কৰি, সকলো লোকৰ প্ৰজাক সন্তাপ দি পৰিক্ৰমা কৰে। তাৰ বধৰ বাবে মই স্বয়ং দৃঢ় সংকল্প গ্ৰহণ কৰিছোঁ। সೌমিত্ৰি (লক্ষ্মণ) আৰু আমাৰ বাহিনীসহ, য’ত ৰাৱণ আছে সেই উত্তৰ নগৰদ্বাৰ নিপীড়ন কৰি বলপূৰ্বক প্ৰৱেশ কৰিম।
Verse 30
दैत्यदावनसङ्घानामृषीणांचमहात्मनाम् ।।6.37.29।।विप्रकारप्रियःक्षुद्रोवरदानबलान्वितः ।परिक्रमतियःसर्वान्लोकान्सन्तापयन्प्रजाः ।।6.37.30।।तस्याहंराक्षसेन्द्रस्यस्वयमेववधेधृतः ।उत्तरंनगरद्वारमहंसौमित्रिणासह ।।6.37.31।।निपीड्याभिप्रवेक्ष्यामिसबलोयत्ररावणः ।
বলৱান বানৰেন্দ্ৰ আৰু বীৰ্যৱান ঋক্ষৰাজ, লগতে ৰাক্ষসেন্দ্ৰৰ অনুজ—এইসকলেই যুদ্ধবিউহৰ মধ্যস্থানত থাকক।
Verse 31
दैत्यदावनसङ्घानामृषीणांचमहात्मनाम् ।।6.37.29।।विप्रकारप्रियःक्षुद्रोवरदानबलान्वितः ।परिक्रमतियःसर्वान्लोकान्सन्तापयन्प्रजाः ।।6.37.30।।तस्याहंराक्षसेन्द्रस्यस्वयमेववधेधृतः ।उत्तरंनगरद्वारमहंसौमित्रिणासह ।।6.37.31।।निपीड्याभिप्रवेक्ष्यामिसबलोयत्ररावणः ।
আৰু এই যুদ্ধত হৰিসকলে মানৱ ৰূপ ধাৰণ নকৰিব; বানৰবলে পৰিচয়ৰ বাবে এইয়েই আমাৰ সংজ্ঞা হওক।
Verse 32
वानरेन्द्रश्चबलवानृक्षराजश्चवीर्यवान् ।।।।राक्षसेन्द्रानुजश्चैवगुलोभवतुमध्यम: ।
বলৱান বানৰেন্দ্ৰ আৰু বীৰ্যৱান ঋক্ষৰাজ, লগতে ৰাক্ষসেন্দ্ৰৰ অনুজ—এইসকলেই যুদ্ধবিউহৰ মধ্যস্থানত থাকক।
Verse 33
नचैवमानुषंरूपंकार्यंहरिभिराहवे ।।।।एषाभवतुसंङञान् युद्धेऽस्मिन् वानरेबले ।
আৰু এই যুদ্ধত হৰিসকলে মানৱ ৰূপ ধাৰণ নকৰিব; বানৰবলে পৰিচয়ৰ বাবে এইয়েই আমাৰ সংজ্ঞা হওক।
Verse 34
वानराएवनश्चिह्नंस्वजनेऽस्मिन् भविष्यति ।।।।वयंतुमानुषेणैवसप्तयोत्प्यामहेपरान् ।अहमेषममभ्रात्रालक्ष्मणेनमहौजसौ ।।।।आत्मनापञ्चमश्चायंसखाममविभीषणः ।
আমাৰ নিজৰ পক্ষত বানৰ-ৰূপেই পৰিচয়ৰ চিহ্ন হ’ব। কিন্তু আমি সাতজন মানৱ ৰূপে শত্রুসকলৰ সৈতে যুদ্ধ কৰিম—মই, মোৰ মহৌজস্বী ভ্ৰাতা লক্ষ্মণ, আৰু মোৰ কাষত পঞ্চমজন হিচাপে মোৰ সখা বিভীষণ।
Verse 35
वानराएवनश्चिह्नंस्वजनेऽस्मिन् भविष्यति ।।6.37.34।।वयंतुमानुषेणैवसप्तयोत्प्यामहेपरान् ।अहमेषममभ्रात्रालक्ष्मणेनमहौजसौ ।।6.37.35।।आत्मनापञ्चमश्चायंसखाममविभीषणः ।
আমি সকলোৱে মানৱৰূপতেই শত্রুসকলৰ সৈতে যুদ্ধ কৰিম—মুঠ সাতজন। মই নিজে, মোৰ মহাবলী ভ্ৰাতা লক্ষ্মণ, আৰু পঞ্চমজন হিচাপে মোৰ সখা বিভীষণো।
Verse 36
सरामःकृत्यसिध्यर्थएवमुक्त्वाविभीषणम् ।।।।सुवेलारोहणेबुद्धिश्चकारमतिमान्मतिम् ।रमणीयतरंदृष्टवासुवेलस्यगिरेस्तटम् ।।।।
এইদৰে বিভীষণক কৈ, কাৰ্যসিদ্ধিৰ উদ্দেশ্যে তৎপৰ আৰু বুদ্ধিমান শ্ৰীৰামে সুৱেল পৰ্বত আৰোহণৰ সংকল্প কৰিলে; সুৱেলগিৰিৰ অতি ৰমণীয় তট দেখা পাই আগবাঢ়িল।
Verse 37
सरामःकृत्यसिध्यर्थएवमुक्त्वाविभीषणम् ।।6.37.36।।सुवेलारोहणेबुद्धिश्चकारमतिमान्मतिम् ।रमणीयतरंदृष्टवासुवेलस्यगिरेस्तटम् ।।6.37.37।।
সুৱেল পৰ্বতৰ অতি ৰমণীয় ঢাল দেখা পাই, বুদ্ধিমান ৰামে তাত আৰোহণ কৰাৰ দৃঢ় সিদ্ধান্ত কৰিলে।
Verse 38
ततस्तुरामोमहताबलेनप्रच्छाद्यसर्वांपृथिवींमहात्मा ।प्रहृष्टरूपोऽभिजगामलङ्कांकृत्वामतिंसोऽरिवधेमहात्मा ।।।।
তাৰ পিছত মহাত্মা ৰামে মহাবলশালী নিজৰ বিশাল সেনাৰে সমগ্ৰ পৃথিৱী আচ্ছাদিত কৰি, আত্মবিশ্বাসে উজ্জ্বল মুখমণ্ডলেৰে লংকাৰ দিশে অগ্ৰসৰ হ’ল; শত্ৰুবধৰ দৃঢ় সংকল্প কৰি সেই মহাত্মা আগবাঢ়িল।
Frequently Asked Questions
The key action is the transformation of reconnaissance into a disciplined assault plan: Rāma assigns opponents and gates to specific leaders, ensuring combat is organized rather than indiscriminate, and institutes a recognition rule to prevent friendly confusion during the chaos of siege warfare.
The chapter teaches that righteous outcomes depend on truthful intelligence, clear command structure, and controlled force. Even in war, dharma operates through accountability—leaders listen, verify, allocate duties, and restrain deception that could harm allies.
Laṅkā is presented as a fortified, gate-structured city with distinct eastern, southern, western, and northern entry points, while Suvela mountain functions as an operational vantage and staging ground for Rāma’s advance.