Sarga 33
सरमा-सीता संवादः (Saramā Consoles Sītā; Preparations in Laṅkā)
युद्धकाण्ड
এই সৰ্গত অশোক-বাটিকা সদৃশ বন্দী-স্থানত সান্ত্বনা আৰু গুপ্ত-সংবাদ বহন কৰা সংলাপ দেখা যায়। দয়ালু ৰাক্ষসী সৰমা, যি বৈদেহী সীতাৰ প্ৰতি মিত্ৰভাবাপন্ন, সীতা শোকত ব্যাকুল হৈ মূৰ্ছাৰ দৰে অৱস্থাত থাকোঁতে ওচৰলৈ আহে। সৰমা কয় যে সীতাৰ সৈতে ৰাৱণৰ কথোপকথন তাই গোপনে শুনিছিল, আৰু বুজাই দিয়ে ৰাৱণ কিয় অস্থিৰ—ৰামক নিদ্ৰাত ছলনাৰে হত্যা কৰিব নোৱাৰি, আৰু তেওঁৰ মৃত্যু অসম্ভৱ বুলি ধৰা হয়। সৰমাই আৰু কয় যে গছ উভাৰি অস্ত্ৰ কৰা বানৰ যোদ্ধাসকলক বধ কৰা কঠিন, কিয়নো তেওঁলোক “ৰামৰ ৰক্ষাত” আছে—যেনেদৰে ইন্দ্ৰৰ ৰক্ষাত দেৱতা। সৰ্গজুৰি ৰামৰ মহিমা বৃদ্ধি পায়: ধৰ্মনিষ্ঠ, খ্যাতিমান, ধনুৰ্ধৰ, বিস্তৃত বক্ষবিশিষ্ট আৰু অজেয়; লগতে লক্ষ্মণকো সহ-ৰক্ষক ৰূপে স্মৰণ কৰা হয়। তাৰ পিছত সৰমাই পৰিস্থিতিৰ সংবাদ দিয়ে—ৰামে সাগৰ পাৰ হৈ দক্ষিণ তীৰত সেনাসহ অৱস্থান কৰিছে; গুপ্তচৰে লংকাত খবৰ দিছে; ৰাৱণে মন্ত্রীসকলৰ সৈতে পৰামৰ্শ কৰিছে। শেষত লংকাৰ সমৰ-সজ্জাৰ শব্দচিত্র উঠে—ঢোল-নগৰা, ঘণ্টা, ৰথ, ঘোড়া, হাতী, অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ, বর্ম—যি আসন্ন যুদ্ধৰ সূচক। সৰ্গৰ অন্তত সীতাক নৈতিক-ধাৰ্মিক উপদেশ দিয়া হয়: দিৱাকৰ সূৰ্যৰ শৰণ ল’বলৈ, যি সৰ্বজীৱৰ ভাগ্য-নিয়ন্তা।
Shlokas
Verse 1
सीतांतुमोहितांदृष्टवासरमानामराक्षसी ।आससादाथवैदेहींप्रियांप्रणयिनींसखी ।।।।
সীতাক দুখত মোহিত হোৱা দেখি, সৰমা নামৰ ৰাক্ষসী—তেওঁৰ প্ৰিয়, স্নেহময় আৰু বিশ্বাসযোগ্য সখী—বৈদেহীৰ ওচৰলৈ আগবাঢ়ি আহিল।
Verse 2
मोहितांराक्षसेन्द्रेणसीतांपरमदुःखिताम् ।आश्वासयामासतदासरमामृदुभाषिणी ।।।।
তেতিয়া মৃদুভাষিণী সৰমাই, ৰাক্ষসেন্দ্ৰৰ দ্বাৰা মোহিত হৈ পৰম দুখত নিমগ্ন সীতাক সান্ত্বনা দিলে।
Verse 3
साहितत्रकृतामित्रंसीतयारक्ष्यमाणया ।रक्षन्तीरावणादिष्टासानुक्रोशादृढव्रता ।।।।
তাত দৃঢ়ব্ৰতা আৰু কৰুণাময়ী সেই নাৰী—ৰাৱণৰ আদেশত ৰক্ষাৰ বাবে নিযুক্ত—সীতাদেৱীক ৰক্ষা-সেৱা কৰি থাকোঁতে তেওঁৰ সৈতে মিত্ৰতাৰ বন্ধন গঢ়িলে।
Verse 4
साददर्शसखीसीतांसरमानष्टचेतनाम् ।उपावृत्त्योत्थितांध्वस्तांबडबामिवपांसुलाम् ।।।।
তেতিয়া সখী সৰমাই সীতাক দেখিলে—চেতনাহীন, বিশৃঙ্খল, লুটি-বাগৰি উঠা, ধূলিৰে আৱৃত—যেনেকৈ মলিন মাটিত পৰি থকা ঘোঁৰী।
Verse 5
तांसमाश्वासयामाससखीस्नेहेनसुव्रता ।समाश्वसिहिवैदेही माभूत्तेमवसोव्यथा ।।।।
সুব্ৰতা সখী সৰমাই স্নেহেৰে তাইক আশ্বাস দিলে: “হে বৈদেহী, শান্ত হওঁক; তোমাৰ মনত কোনো ব্যথা নাথাকক।”
Verse 6
उक्तायद्रावणेनत्वंप्रत्युक्तश्चस्वयंत्वया ।सखीस्नेहेनतभदीरुमयासर्वंप्रतिश्रुतम् ।।।।लीनयागहनेशून्येभयमुत्सृज्यरावणात् ।तवहेतोर्विशालाक्षी नहिमेजीवितंप्रियम् ।।।।
“ৰাৱণে তোমাক যি ক’লে আৰু তুমি নিজে যি প্ৰত্যুত্তৰ দিলে—হে ভীৰু—সখীত্বৰ স্নেহে মই সেই সকলো শুনি লৈছোঁ।”
Verse 7
उक्तायद्रावणेनत्वंप्रत्युक्तश्चस्वयंत्वया ।सखीस्नेहेनतभदीरुमयासर्वंप्रतिश्रुतम् ।।6.33.6।।लीनयागहनेशून्येभयमुत्सृज्यरावणात् ।तवहेतोर्विशालाक्षी नहिमेजीवितंप्रियम् ।।6.33.7।।
গহিন নিৰ্জন একান্ত ঠাইত লুকাই মই ৰাৱণৰ ভয় ত্যাগ কৰিলোঁ; হে বিশালাক্ষি, তোমাৰ হিতৰ বাবে মোৰ নিজৰ জীৱনো প্ৰিয় নহয়।
Verse 8
ससम्भ्रान्तश्चनिष्क्रान्तोयत्कृतेराक्षसाधिपः ।तच्चमेविदितंसर्वमभिनिष्क्रम्यमैथिलि:।। ।।
হে মৈথিলী, ৰাক্ষসাধিপতি যি কাৰণত ব্যাকুল হৈ বাহিৰলৈ ওলাই গৈ পুনৰ উভতি আহিল, সেই সকলো কথা মই বাহিৰলৈ ওলাই সম্পূৰ্ণকৈ জানিছোঁ।
Verse 9
नशक्यंसौप्तिकंकर्तुंरामस्यविदितात्मनः ।वधश्चपुरुषव्याघ्रेतस्मिन्नैवोपपद्यते ।।।।
আত্মজ্ঞ পুৰুষব্যাঘ্ৰ শ্ৰীৰামক নিদ্ৰাত গোপন আঘাতে বধ কৰা সম্ভৱ নহয়; আৰু তেনে নৰশ্ৰেষ্ঠৰ বাবে মৃত্যুয়ো উপযুক্ত নহয়।
Verse 10
नत्वेववानराहन्तुंशक्याःपादपयोधिपः ।सुरादेवर्षभेणेवरामेणहिसुरक्षिताः ।।।।
‘গছ-ধৰি যুঁজ কৰা বানৰ-বীৰসকলক সঁচাকৈ হত্যা কৰা সম্ভৱ নহয়; দেৱাধিদেৱে দেৱসকলক যিদৰে ৰক্ষা কৰে, তেনেদৰে তেওঁলোক ৰামৰ দ্বাৰা সুৰক্ষিত।’
Verse 11
दीर्घवृत्तभुज्शीमान्महोरस्कःप्रतापवान् ।धन्वीसंहननोपेतोधर्मात्माभुविविश्रुतः ।।।।विक्रान्तोरक्षितानित्यमात्मनश्चपरस्यच ।लक्ष्मणेनसहभ्रात्राकुशलीनयशास्त्रवित् ।।।।हन्तापरबलौघनामचिन्त्यबलपौरुषः ।नहतोराघवश्रशीमान्सीते: शत्रुनिबर्हणः ।।।।
‘হে সীতে, সেই শ্ৰীমান ৰাঘৱ দীঘল বাহুযুক্ত, বিস্তৃত বক্ষস্থল, প্ৰতাপে দীপ্ত, ধনুৰ্ধৰ, দৃঢ় দেহবলী, ধৰ্মাত্মা আৰু পৃথিৱীত বিখ্যাত। তেওঁ সদায় নিজকো আৰু আনকো ৰক্ষা কৰে। ভ্ৰাতা লক্ষ্মণৰ সৈতে, নয়শাস্ত্ৰ আৰু সদাচাৰত নিপুণ হৈ, অচিন্ত্য বল-পৌৰুষে শত্রুসেনাৰ ঢৌসমূহ ধ্বংস কৰে। সেই তেজস্বী শত্রুনিবৰ্হণ ৰাঘৱ হতা নহয়।’
Verse 12
दीर्घवृत्तभुज्शीमान्महोरस्कःप्रतापवान् ।धन्वीसंहननोपेतोधर्मात्माभुविविश्रुतः ।।6.33.11।।विक्रान्तोरक्षितानित्यमात्मनश्चपरस्यच ।लक्ष्मणेनसहभ्रात्राकुशलीनयशास्त्रवित् ।।6.33.12।।हन्तापरबलौघनामचिन्त्यबलपौरुषः ।नहतोराघवश्रशीमान्सीते: शत्रुनिबर्हणः ।।6.33.13।।
‘অযুক্ত বুদ্ধিৰ কুকাৰ্য আৰু সৰ্বভূতবিৰোধী স্বভাৱৰ ফলত, সেই মায়াবিদে ক্ৰোধত ইয়াত তোমাৰ ওপৰত মায়া—ভ্ৰম—প্ৰয়োগ কৰিছে।’
Verse 13
दीर्घवृत्तभुज्शीमान्महोरस्कःप्रतापवान् ।धन्वीसंहननोपेतोधर्मात्माभुविविश्रुतः ।।6.33.11।।विक्रान्तोरक्षितानित्यमात्मनश्चपरस्यच ।लक्ष्मणेनसहभ्रात्राकुशलीनयशास्त्रवित् ।।6.33.12।।हन्तापरबलौघनामचिन्त्यबलपौरुषः ।नहतोराघवश्रशीमान्सीते: शत्रुनिबर्हणः ।।6.33.13।।
‘তোমাৰ সকলো শোক এতিয়া দূৰ হওক; কল্যাণ তোমাৰ সন্মুখত উপস্থিত। নিশ্চয় লক্ষ্মী তোমাক আশ্ৰয় কৰিব; এতিয়া মোৰ পৰা প্ৰিয় আৰু হৃদয়-প্ৰীতিকৰ বাক্য শুনা।’
Verse 14
अयुक्तबुद्धिकृत्येनसर्वभूतविरोधिना ।इहप्रमुक्तारौद्रेणमायामायाविदात्वयि ।।।।
‘অযুক্ত বুদ্ধিৰ কুকাৰ্য আৰু সৰ্বভূতবিৰোধী স্বভাৱৰ ফলত, সেই মায়াবিদে ক্ৰোধত ইয়াত তোমাৰ ওপৰত মায়া—ভ্ৰম—প্ৰয়োগ কৰিছে।’
Verse 15
शोकस्तेविगतस्सर्वःकल्याणंत्वामुपस्थितम् ।ध्रुवंत्वांभजतेलक्ष्मीःप्रियंतेप्रीतिकरंशृणुः ।।।।
‘তোমাৰ সকলো শোক এতিয়া দূৰ হওক; কল্যাণ তোমাৰ সন্মুখত উপস্থিত। নিশ্চয় লক্ষ্মী তোমাক আশ্ৰয় কৰিব; এতিয়া মোৰ পৰা প্ৰিয় আৰু হৃদয়-প্ৰীতিকৰ বাক্য শুনা।’
Verse 16
उत्तीर्यसागरंरामस्सहवानरसेनया ।सन्निविष्टःसमुद्रस्यतीरमासाद्यदक्षिणम् ।।।।
বানৰসেনাৰ সৈতে শ্ৰীৰামে সাগৰ উত্তীৰ্ণ হৈ, সমুদ্ৰৰ দক্ষিণ তীৰত উপনীত হৈ তাত দৃঢ়ভাৱে অৱস্থান কৰিলে।
Verse 17
दृष्टोमेपरिपूर्णार्थःकाकुत्स्थस्सहलक्ष्मणः ।सहितैस्सागरान्तस्थैर्बलैस्तिष्ठतिरक्षितः ।।।।
মই কাকুৎস্থ কুমাৰক—লক্ষ্মণসহ—সৰ্বাৰ্থসিদ্ধ ৰূপে দেখিছোঁ; সাগৰতীৰত অৱস্থিত বাহিনীসমূহে ঘেৰাই ৰক্ষা কৰি তেওঁ তাত দণ্ডায়মান।
Verse 18
अनेनप्रेषितायेचराक्षसालघुविक्रमाः ।राघवस्तीर्णइत्येवप्रवृत्तिस्तैरिहाहृता ।।।।
আৰু তেওঁৰ দ্বাৰা প্ৰেৰণ কৰা দ্ৰুতবিক্ৰমী ৰাক্ষসসকলে ইয়ালৈ আহি ‘ৰাঘৱে সাগৰ উত্তীৰ্ণ হৈছে’ বুলি সংবাদ আনিছে।
Verse 19
सतांश्रुत्वाविशालाक्षी: प्रवृत्तिंराक्षसाधिपः ।एषमन्त्रयतेसर्वैस्सचिवैस्सहरावणः ।।।।
হে বিশালাক্ষি (সীতে), সৎলোকৰ পৰা এই সত্য সংবাদ শুনি ৰাক্ষসাধিপতি ৰাৱণ এতিয়া নিজৰ সকলো সচিব-মন্ত্ৰীৰ সৈতে মিলি আগলৈ কি কৰিব সেই উপায় চিন্তা কৰিছে।
Verse 20
इतिब्रुवाणासरमाराक्षसीसीतयासह ।सर्वोद्योगेनसैन्यानांशब्दंशुश्रावभैरवम् ।।।।
এইদৰে ৰাক্ষসী সৰমা সীতাৰ সৈতে কথা কৈ থাকোঁতে, সকলো প্ৰস্তুতিত ব্যস্ত সৈন্যসকলৰ ভয়ংকৰ কোলাহলৰ শব্দ তাই শুনিলে।
Verse 21
दण्डनिर्घातवादिन्याश्रुत्वाभेर्यामहास्वनम् ।उवाचसरमासीतामिदंमधुरभाषिणी ।।।।
দণ্ড আৰু গদাৰ সংঘাত-নাদৰ সৈতে ভেৰীৰ মহাস্বন শুনি, মধুৰভাষিণী সৰমাই সীতাক এইদৰে ক’লে।
Verse 22
सन्नाहजननीह्येषाभैरवाभीरु: भेरिका ।भेरीनादंचगम्भीरंशृणुतोयदनिःस्वनम् ।।।।
হে ভীৰু, এই ভয়ংকৰ ভেৰীৰ নাদেই যুদ্ধ-সন্নাহৰ জনক; বৰষুণীয়া মেঘৰ গর্জনৰ দৰে গম্ভীৰ ভেৰীনাদ শুনা।
Verse 23
कल्प्यन्तेमत्तमातङ्गायुज्यन्तेरथवाजिन ।हृष्यन्तेतुरगारूढाःप्रासहस्तस्सहस्रशः ।।।।
মত্ত মাতঙ্গসমূহ সাজি তোলা হৈছে; ৰথ আৰু ঘোঁৰাবোৰ জোঁতা দিয়া হৈছে; আৰু হাতে প্ৰাস ধৰা সহস্ৰ সহস্ৰ অশ্বাৰোহী আৰোহণ কৰি হৰ্ষিত হৈছে।
Verse 24
तत्रतत्रचसन्नद्धास्सपततनिपदातयः ।अपूर्यन्तेराजमार्गास्सैन्यैरद्भुतदर्शनैः ।।।।वेगवभदिन्नदभदिश्चतोयौघैरिवसागरः ।
ইয়াত তাত সন্নদ্ধ পদাতিকসকল গোট খাই ধাৱি আহে; আশ্চৰ্য দৰ্শনীয় সৈন্যে ৰাজপথসমূহ পূৰ্ণ কৰি তোলে—বেগৱান আৰু গর্জনশীল—যেন তীব্ৰ জলধাৰাৰ তোয়ৌঘে সাগৰ উথলি উঠে।
Verse 25
शस्त्राणांचप्रसन्नानांचर्मणांवर्मणांतथा ।।।।रथवाजिगजानांचभूषितानांचराक्षसाम् ।संभ्रमोराक्षसामेषहृषितानांतरस्विनाम् ।।।।प्रभांविसृजतांपश्यनानावर्णांसमुत्थिताम् ।वनंनिर्धहतोघर्मेयथारूपंविभावसोः ।।।।
তেওঁলোকৰ প্ৰসন্ন দীপ্তিময় শস্ত্ৰৰ কিৰণ, চামৰাৰ ঢাল আৰু বর্ম, লগতে অলংকৃত ৰথ-ঘোঁৰা-হাতী—আভূষণে সজ্জিত ৰাক্ষসসকলৰ—এই শোভা চোৱা। হৰ্ষিত আৰু পৰাক্ৰমী ৰাক্ষসসকলৰ এই সংভ্ৰমত নানাবৰ্ণ প্ৰভা উথলি উঠে—যেন গ্ৰীষ্মৰ তাপত অগ্নিয়ে বন দহি পেলায়।
Verse 26
शस्त्राणांचप्रसन्नानांचर्मणांवर्मणांतथा ।।6.33.25।।रथवाजिगजानांचभूषितानांचराक्षसाम् ।संभ्रमोराक्षसामेषहृषितानांतरस्विनाम् ।।6.33.26।।प्रभांविसृजतांपश्यनानावर्णांसमुत्थिताम् ।वनंनिर्धहतोघर्मेयथारूपंविभावसोः ।।6.33.27।।
দীপ্তিময় শস্ত্ৰ, চামৰাৰ ঢাল আৰু বর্ম, আৰু আভূষণে অলংকৃত ৰাক্ষসসকলৰ ৰথ-ঘোঁৰা-হাতী চোৱা—ই একত্ৰিত হৈ উল্লাস কৰা পৰাক্ৰমী ৰাক্ষস যোদ্ধাসকলৰ হৰ্ষভৰা ব্যস্ততা।
Verse 27
शस्त्राणांचप्रसन्नानांचर्मणांवर्मणांतथा ।।6.33.25।।रथवाजिगजानांचभूषितानांचराक्षसाम् ।संभ्रमोराक्षसामेषहृषितानांतरस्विनाम् ।।6.33.26।।प्रभांविसृजतांपश्यनानावर्णांसमुत्थिताम् ।वनंनिर्धहतोघर्मेयथारूपंविभावसोः ।।6.33.27।।
সিহঁতৰ পৰা উঠি প্ৰসাৰিত হোৱা নানা বৰ্ণৰ প্ৰভা চোৱা—যেন গ্ৰীষ্মৰ তাপত অগ্নিয়ে বন দহি পেলাওঁতে জ্বালাৰ ৰূপ প্ৰকাশ পায় তেনেকৈ।
Verse 28
घण्टानांशृणुनिर्घोषंरथानांशृणुनिःस्वनम् ।हयानांहेषमाणानांशृणुतूर्यध्वनिंयथा ।।।।उद्यतायुधहस्तानांराक्षसेन्द्रानुयायिनाम् ।सम्भ्रमोरक्षसामेषतुमुलोरोमहर्षणः ।।।।
ঘণ্টাৰ নিৰ্ঘোষ শুনা, ৰথৰ নিঃস্বন শুনা; ঘোঁৰাৰ হেষাধ্বনি শুনা, তূৰ্যধ্বনিৰ দৰে গৰ্জনময় নাদ শুনা। অস্ত্ৰ উচাই ধৰা হাতেৰে ৰাক্ষসেন্দ্ৰৰ অনুগামী ৰাক্ষসসকলৰ মাজত এনে তুমুল, ৰোমাঞ্চজাগোৱা সম্ভ্ৰম উঠিছে।
Verse 29
घण्टानांशृणुनिर्घोषंरथानांशृणुनिःस्वनम् ।हयानांहेषमाणानांशृणुतूर्यध्वनिंयथा ।।6.33.28।।उद्यतायुधहस्तानांराक्षसेन्द्रानुयायिनाम् ।सम्भ्रमोरक्षसामेषतुमुलोरोमहर्षणः ।।6.33.29।।
অস্ত্ৰ উচাই ধৰা হাতেৰে ৰাক্ষসেন্দ্ৰৰ অনুগামী ৰাক্ষসসকলৰ মাজত এইটো তুমুল আৰু ৰোমাঞ্চজাগোৱা সম্ভ্ৰম।
Verse 30
श्रीस्त्वांभजतिशोकघ्नीरक्षसांभयमागतम् ।रामःकमलपत्राक्षोदैत्यानामिववासवः ।।।।निर्जित्यजितक्रोधस्त्वामचिन्तपराक्रमः ।रावणंसमरेहत्वाभर्तात्वाऽधिगमिष्यति ।।।।
শোকনাশিনী শ্ৰী তোমাক আশ্ৰয় কৰিব, আৰু ৰাক্ষসসকলৰ ওপৰত ভয় নামি আহিব। কমলপত্ৰাক্ষ ৰাম—দৈত্যসকলৰ প্ৰতি বাসৱ (ইন্দ্ৰ) যেনেকৈ—ক্ৰোধ জয় কৰি, অচিন্ত্য পৰাক্ৰমে সমৰত ৰাৱণক বধ কৰি তোমাক পুনৰ প্ৰাপ্ত কৰিব; তোমাৰ ভৰ্তাই তোমাক পুনৰ অধিগম কৰিব।
Verse 31
श्रीस्त्वांभजतिशोकघ्नीरक्षसांभयमागतम् ।रामःकमलपत्राक्षोदैत्यानामिववासवः ।।6.33.30।।निर्जित्यजितक्रोधस्त्वामचिन्तपराक्रमः ।रावणंसमरेहत्वाभर्तात्वाऽधिगमिष्यति ।।6.33.31।।
ক্ৰোধ জয় কৰি অচিন্ত্য পৰাক্ৰমে তোমাৰ ভৰ্তাই সমৰত ৰাৱণক বধ কৰি তোমাক পুনৰ প্ৰাপ্ত কৰিব।
Verse 32
विक्रमिष्यतिरक्षस्सुभर्तातेसहलक्ष्मणः ।यथाशत्रुषुशत्रुघ्नोविष्णुनासहवासवः ।।।।
হে দেৱী, তোমাৰ স্বামী শ্ৰীৰাম লক্ষ্মণসহ ৰাক্ষসসকলৰ বিৰুদ্ধে নিজৰ বিক্ৰম প্ৰকাশ কৰিব—যেনেকৈ বিষ্ণুৰ সৈতে বাসৱ (ইন্দ্ৰ) শত্রুঘ্ন হৈ শত্রুসকলক সংহাৰ কৰিছিল।
Verse 33
हिरामस्यक्षिप्रमङ्कागतांसतीम् ।अहंद्रक्ष्यामिसिद्धार्धांत्वांशत्रौविनिपातिते ।।।।
শীঘ্ৰেই মই তোমাক—সতী আৰু পুনৰ প্ৰতিষ্ঠিত—শত্রু পতিত হ’লে আৰু তোমাৰ উদ্দেশ্য সিদ্ধ হ’লে, শ্ৰীৰামৰ অঙ্কত আসীন হোৱা দেখিম।
Verse 34
अश्रूण्यानन्दजानित्वंवर्तयिष्यसिशोभने ।समागम्यपरिष्वज्यतस्योरसिमहोरसः ।।।।
হে শোভনে, তুমি আনন্দজন্ম অশ্ৰু বোৱাবা; তেওঁক লগ পাই, মহোৰস ৰামৰ বিশাল বক্ষস্থলত পৰিষ্বজিতা হৈ।
Verse 35
अचिरान्मोक्ष्यतेसीते देवितेजघनंगताम् ।धृतामेताम्बहून्मासान्वेणींरामोमहाबलः ।।।।
অচিৰেই, হে সীতা দেবি, মহাবলী ৰামে তোমাৰ এই একমাত্ৰ বেণী—বহু মাহ ধৰি জঘনলৈকে ঝুলাই ৰখা—মুক্ত কৰি দিব।
Verse 36
तस्यदृष्टवामुखंदेवी पूर्णचन्द्रमिवोदितम् ।मोक्ष्यसेशोकजंवारिनिर्मोकमिवपन्नगी ।।।।
হে দেবি, উদিত পূৰ্ণচন্দ্ৰ সদৃশ তেওঁৰ মুখ দেখিলে, পন্নগী যেন নিৰ্মোক ত্যাগ কৰে তেনেদৰে তুমি শোকজন্ম অশ্ৰু ত্যাগ কৰিবা।
Verse 37
रावणंसमरेहत्वानचिराद्धेवी: मैथिली: ।त्वयासमग्रःप्रिययासुखार्होलप्स्यतेसुखम् ।।।।
হে দেবি মৈথিলী, সমৰত ৰাৱণক বধ কৰি অচিৰেই, তোমাৰ সৈতে সমগ্ৰ হৈ—সুখাৰ্হ তোমাৰ প্ৰিয়—সুখ লাভ কৰিব।
Verse 38
समागतात्वंवीर्येणमोदिष्यसिमहात्मना ।सुवर्षेणसमायुक्तायथासस्येनमेदिनी ।।।।
সেই মহাত্মা নিজৰ বীৰ্য-পৰাক্ৰমে ইয়ালৈ আহিলে তুমি আনন্দিত হ’বা; যেনে সুবৰ্ষাৰে ধন্য পৃথিৱী শস্যেৰে হৰ্ষিত হয়।
Verse 39
गिरिवरमभितोऽनुवर्तमानोहयइवमण्डलमाशुयःकरोति ।तमिहशरणमभ्युपैहिदेवंदिवसकरंप्रभवोह्ययंप्रजानाम् ।।।।
ইয়াত দেৱ দিৱসকৰ সূৰ্য্যৰ শৰণ গ্ৰহণ কৰা; যি মহাপৰ্বতৰ চাৰিওফালে ঘোঁৰাৰ দৰে শীঘ্ৰে পৰিক্ৰমা কৰে, কিয়নো প্ৰজাসকলৰ উদ্ভৱ আৰু পালন-পোষণৰ মূল উৎস তেওঁৱেই।
Frequently Asked Questions
The sarga addresses captivity ethics and psychological survival: Sītā’s despair is met by Saramā’s compassionate intervention, which combines emotional care with truthful intelligence—an act of moral agency by a rākṣasī operating under Rāvaṇa’s regime.
Dharma is portrayed as protective order rather than mere power: Rāma’s righteousness is framed as an active safeguard for allies, while Sītā is guided toward steadiness through assurance, discernment about threats, and a final gesture of śaraṇāgati (refuge) in the Sun as cosmic regulator.
Key landmarks include the ocean crossing and Rāma’s encampment on the southern seashore, contrasted with Laṅkā’s internal royal road and war infrastructure (drums, chariots, elephants), culminating in the cultural-religious invocation of Divasakara (the Sun) as a refuge.