Sarga 27

Verse 1

तांस्तुतेऽहंप्रवक्ष्यामिप्रेक्षमाणस्ययूथपान् ।राघवार्थेपराक्रान्तायेनरक्षन्तिजीवितम् ।।।।

তুমি যিসকল যূথপক চাই আছা, তেওঁলোকৰ বৰ্ণনা মই তোমাক ক’ম—ৰাঘৱৰ কাৰ্যাৰ্থে পৰাক্ৰমে আগবাঢ়ি যোৱা সেই বীৰসকল, যিসকলে নিজৰ জীৱন ৰক্ষা কৰিবলৈও আঁকোৱালি ধৰে নাহে।

Verse 2

स्निग्धायस्यबहुव्यामावालालाङ्गूलमाश्रिताः ।ताम्राःपीतास्सिताश्श्वेताःप्रकीर्णाघोरकर्मणः ।।।।प्रगृहीताःप्रकाशन्तेसूर्यस्येवमरीचयः ।पृथिव्यांचानुकृष्यन्तेहरोनामैषयूथपः ।।।।

তাৰ লেঙুৰত স্নিগ্ধ, চকচকীয়া ৰোম আশ্ৰিত; ই বহু ব্যাম দীঘল। ঘোৰ কৰ্মকাৰী সেইজনৰ ৰোম তাম্ৰবৰ্ণ, পীত, ফিকা আৰু শুভ্ৰ ৰঙেৰে ছিটাই আছে।

Verse 3

स्निग्धायस्यबहुव्यामावालालाङ्गूलमाश्रिताः ।ताम्राःपीतास्सिताश्श्वेताःप्रकीर्णाघोरकर्मणः ।।6.27.2।।प्रगृहीताःप्रकाशन्तेसूर्यस्येवमरीचयः ।पृथिव्यांचानुकृष्यन्तेहरोनामैषयूथपः ।।6.27.3।।

ধৰি তুলি ঘূৰাই ল’লে সিহঁতে সূৰ্যৰ কিৰণৰ দৰে দীপ্তি মাৰে; আৰু পৃথিৱীৰ ওপৰে টানি লৈ যোৱা দেখা যায়—এই যূথপতি ‘হৰ’ নামৰ।

Verse 4

यंपृष्ठतोऽनुगच्छन्तिशतशोऽथसहस्रशः ।द्रुमानुद्यम्यसहसालङ्कारोहणतत्पराः ।।।।यूथपाहरिराजस्यकिङ्करास्समुपस्थिताः ।

তেওঁৰ পিঠিৰ পিছত শতশঃ সহস্ৰশঃ বানৰসেনা অনুগমন কৰে; বলপূৰ্বক গছ-দ্ৰুম উঠাই লংকাত আৰোহণ কৰিবলৈ তৎপৰ, হৰিৰাজ সুগ্ৰীৱৰ ইউথপতি আৰু কিঙ্কৰসকল আজ্ঞাৰ অপেক্ষাত সজাগ হৈ উপস্থিত।

Verse 5

नीलानिवमहामेघांस्तिष्ठतोयांस्तुपश्यसि ।।।।असिताञ्जनसङ्काशान् युद्धेसत्यपराक्रमान् ।असङ् ख्येयाननिर्देश्यान्परंपारमिवोदधेः ।।।।पर्वतेषुचयेकेचिद्विषमेषुनदीषुच ।एतेत्वामभिवर्तन्तेराजन्नृक्षास्सुदारुणाः ।।।।

হে ৰাজন! নীলা মহামেঘৰ দৰে যিসকলক তুমি থিয় হৈ থকা দেখিছা—অসিত অঞ্জনৰ দৰে ক’লা, যুদ্ধত সত্যপৰাক্ৰমী—তেওঁলোক অগণন আৰু অবৰ্ণনীয়, যেন সাগৰৰ পৰম পাৰ। পৰ্বত আৰু দুৰ্গম নদী-ভূমিৰ পৰা সেই অতি ভয়ংকৰ ঋক্ষসকল তোমাৰ দিশে আগবাঢ়ি আহিছে।

Verse 6

नीलानिवमहामेघांस्तिष्ठतोयांस्तुपश्यसि ।।6.27.5।।असिताञ्जनसङ्काशान् युद्धेसत्यपराक्रमान् ।असङ् ख्येयाननिर्देश्यान्परंपारमिवोदधेः ।।6.27.6।।पर्वतेषुचयेकेचिद्विषमेषुनदीषुच ।एतेत्वामभिवर्तन्तेराजन्नृक्षास्सुदारुणाः ।।6.27.7।।

হে ৰাজন! তেওঁলোকৰ মাজত ভীমাক্ষ আৰু ভীমদৰ্শন এক বীৰ থিয় হৈ আছে—যেন মেঘে চাৰিওফালে পৰিবেষ্টিত পৰ্জন্য দেৱ। তেওঁ নৰ্মদাৰ জল পান কৰি ঋক্ষৱৎ নামৰ শ্ৰেষ্ঠ পৰ্বতত বাস কৰে; সকলো ঋক্ষৰ অধিপতি, ধূম্ৰ নামৰ সেই ইউথপ তেওঁৱেই।

Verse 7

नीलानिवमहामेघांस्तिष्ठतोयांस्तुपश्यसि ।।6.27.5।।असिताञ्जनसङ्काशान् युद्धेसत्यपराक्रमान् ।असङ् ख्येयाननिर्देश्यान्परंपारमिवोदधेः ।।6.27.6।।पर्वतेषुचयेकेचिद्विषमेषुनदीषुच ।एतेत्वामभिवर्तन्तेराजन्नृक्षास्सुदारुणाः ।।6.27.7।।

কিছুমান পৰ্বতত, কিছুমান দুৰ্গম ভূমিত আৰু নদীৰ কাষতো আছে; হে ৰাজন, সেই অতি ভয়ংকৰ ঋক্ষসকল তোমাৰ দিশে আগবাঢ়ি আহিছে।

Verse 8

एषांमध्येस्थितोराजन्भीमाक्षोभीमदर्शनः ।पर्जन्यइवजीमूतैस्समन्तात्परिवारितः ।।।।ऋक्षवन्तंगिरिश्रेष्ठमध्यास्तेनर्मदांपिबन् ।सर्वऋक्षाणामधिपतिर्धूम्रोनामैषयूथपः ।।।।

হে ৰাজন! তেওঁলোকৰ মাজত ভীমাক্ষ আৰু ভীমদৰ্শন এক বীৰ থিয় হৈ আছে—যেন মেঘে চাৰিওফালে পৰিবেষ্টিত পৰ্জন্য দেৱ। তেওঁ নৰ্মদাৰ জল পান কৰি ঋক্ষৱৎ নামৰ শ্ৰেষ্ঠ পৰ্বতত বাস কৰে; সকলো ঋক্ষৰ অধিপতি, ধূম্ৰ নামৰ সেই ইউথপ তেওঁৱেই।

Verse 9

एषांमध्येस्थितोराजन्भीमाक्षोभीमदर्शनः ।पर्जन्यइवजीमूतैस्समन्तात्परिवारितः ।।6.27.8।।ऋक्षवन्तंगिरिश्रेष्ठमध्यास्तेनर्मदांपिबन् ।सर्वऋक्षाणामधिपतिर्धूम्रोनामैषयूथपः ।।6.27.9।।

তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ ঋক্ষৱত পৰ্বতত বাস কৰি নর্মদাৰ জল পান কৰে; ধূম্ৰ নামৰ এই ইউথপতি সকলো ঋক্ষৰ অধিপতি।

Verse 10

यवीयानस्यतुभ्रातापश्यैनंपर्वतोपमम् ।भ्रात्रासमानोरूपेणविशिष्टस्तुपराक्रमैः ।।।।सएषजाम्बवान्नाममहायूथपयूथपः ।प्रक्रान्तोगुरुवर्तीचसम्प्रहारेष्वमर्षण ।।।।

পৰ্ব্বতসম দেহধাৰী এইজন সেই নেতা-যূথপৰ কনিষ্ঠ ভ্ৰাতা; ৰূপত ভ্ৰাতাৰ সদৃশ, কিন্তু পৰাক্ৰমত বিশেষ। এইজন জাম্বৱান নামে মহাযূথপ-যূথপ—কাৰ্যত অগ্ৰসৰ, গুৰুবৰ্গৰ প্ৰতি বিনয়ী, আৰু নিকট সংঘৰ্ষত অমৰ্ষণীয়, অচল।

Verse 11

यवीयानस्यतुभ्रातापश्यैनंपर्वतोपमम् ।भ्रात्रासमानोरूपेणविशिष्टस्तुपराक्रमैः ।।6.27.10।।सएषजाम्बवान्नाममहायूथपयूथपः ।प्रक्रान्तोगुरुवर्तीचसम्प्रहारेष्वमर्षण ।।6.27.11।।

পৰ্ব্বতসম দেহধাৰী এইজন সেই নেতা-যূথপৰ কনিষ্ঠ ভ্ৰাতা; ৰূপত ভ্ৰাতাৰ সদৃশ, কিন্তু পৰাক্ৰমত বিশেষ। এইজন জাম্বৱান নামে মহাযূথপ-যূথপ—কাৰ্যত অগ্ৰসৰ, গুৰুবৰ্গৰ প্ৰতি বিনয়ী, আৰু নিকট সংঘৰ্ষত অমৰ্ষণীয়, অচল।

Verse 12

एतेनसाह्यंसुमहत्कृतंशक्रस्यधीमता ।देवासुरेजाम्बवतालब्धाश्चबहवोवराः ।।।।

এই ধীমন্ত জাম্বৱানে দেৱ-অসুৰ যুদ্ধত শক্ৰ (ইন্দ্ৰ)ক অতি মহান সহায় কৰিছিল; তাৰ প্ৰতিদানস্বৰূপে বহু বৰ লাভ হৈছিল।

Verse 13

आरुह्यपर्वताग्रेभ्योमहाभ्रविपुला: शिलाः ।मुञ्चन्तिविपुलाकारानमृत्योरुद्विजन्तिच ।।।।राक्षसानांचसदृशाःपिशाचानांचरोमशाः ।एतस्यसैन्याबहवोविचरन्त्यग्नितेजसः ।।।।

পৰ্ব্বতশিখৰত উঠি তেওঁলোকে মহামেঘপিণ্ড সদৃশ বিশাল শিলা নিক্ষেপ কৰে; বৃহৎ আকৃতিৰ তেওঁলোকে মৃত্যুকো ভয় নকৰে। এইজনৰ সেনাত বহু অগ্নিতেজস্বী বানৰ বিচৰণ কৰে—ৰোমশ দেহধাৰী, ভয়ংকৰ ৰূপে ৰাক্ষস আৰু পিশাচ সদৃশ।

Verse 14

आरुह्यपर्वताग्रेभ्योमहाभ्रविपुला: शिलाः ।मुञ्चन्तिविपुलाकारानमृत्योरुद्विजन्तिच ।।6.27.13।।राक्षसानांचसदृशाःपिशाचानांचरोमशाः ।एतस्यसैन्याबहवोविचरन्त्यग्नितेजसः ।।6.27.14।।

পৰ্ব্বতশিখৰত উঠি তেওঁলোকে মহামেঘপিণ্ড সদৃশ বিশাল শিলা নিক্ষেপ কৰে; বৃহৎ আকৃতিৰ তেওঁলোকে মৃত্যুকো ভয় নকৰে। এইজনৰ সেনাত বহু অগ্নিতেজস্বী বানৰ বিচৰণ কৰে—ৰোমশ দেহধাৰী, ভয়ংকৰ ৰূপে ৰাক্ষস আৰু পিশাচ সদৃশ।

Verse 15

यंत्वेनमभिसम्रब्धंप्लवमानमिवस्थितम् ।प्रेक्षन्तेवानरास्सर्वेस्थितायूथपयूथपम् ।।।।एषराजन् सहस्राक्षंपर्युपास्तेहरीश्वरः ।बलेनबलसम्पन्नोदम्भोनामैषयूथपः ।।।।

তেওঁ ক্ৰোধে উদ্দীপ্ত হৈ স্থিৰভাৱে থিয় হওক বা লাফাই-ঝাঁপাই চলা যেন লাগক—সকলো বানৰে সেই যূথপ-যূথপকেই চায়। হে ৰাজন, এই হৰীশ্বৰ সহস্ৰাক্ষ (ইন্দ্ৰ)ৰ দৰে বলৱান বাহিনীৰে পৰিবেষ্টিত; এই যূথপৰ নাম দম্ভ।

Verse 16

यंत्वेनमभिसम्रब्धंप्लवमानमिवस्थितम् ।प्रेक्षन्तेवानरास्सर्वेस्थितायूथपयूथपम् ।।6.27.15।।एषराजन् सहस्राक्षंपर्युपास्तेहरीश्वरः ।बलेनबलसम्पन्नोदम्भोनामैषयूथपः ।।6.27.16।।

তেওঁ ক্ৰোধে উদ্দীপ্ত হৈ স্থিৰভাৱে থিয় হওক বা লাফাই-ঝাঁপাই চলা যেন লাগক—সকলো বানৰে সেই যূথপ-যূথপকেই চায়। হে ৰাজন, এই হৰীশ্বৰ সহস্ৰাক্ষ (ইন্দ্ৰ)ৰ দৰে বলৱান বাহিনীৰে পৰিবেষ্টিত; এই যূথপৰ নাম দম্ভ।

Verse 17

यःस्थितंयोजनेशैलंगच्छन्पार्श्वेनसेवते ।ऊर्ध्वंतथैवकायेनगतःप्राप्नोतियोजनम् ।।।।यस्मान्नपरमंरूपंचतुष्पादेषुविद्यते ।श्रुतस्संन्नादनोनामवानराणांपितामहाः ।।।।येनयुद्धंपुरादत्तंरणेशक्रस्यधीमता ।पराजयश्चनप्राप्तस्सोऽयंयूथपयूथपः ।।।।

যি যোজন দূৰত থিয় হৈ থাকিলেও চলাৰ সময়ত নিজৰ পাৰ্শ্বেৰে পৰ্বত স্পৰ্শ কৰে, আৰু তেনেদৰে দেহক উৰ্ধ্বলৈ তুলি যোজন উচ্চতা লাভ কৰে—এনেকুৱাই তাৰ বিশাল পৰিমাপ।

Verse 18

यःस्थितंयोजनेशैलंगच्छन्पार्श्वेनसेवते ।ऊर्ध्वंतथैवकायेनगतःप्राप्नोतियोजनम् ।।6.27.17।।यस्मान्नपरमंरूपंचतुष्पादेषुविद्यते ।श्रुतस्संन्नादनोनामवानराणांपितामहाः ।।6.27.18।।येनयुद्धंपुरादत्तंरणेशक्रस्यधीमता ।पराजयश्चनप्राप्तस्सोऽयंयूथपयूथपः ।।6.27.19।।

চতুষ্পদ প্ৰাণীৰ মাজত তাৰতকৈ মহান ৰূপ আন কাৰো নাই বুলি শ্ৰুত। বানৰসকলৰ পিতামহ হিচাপে সি ‘সন্নাদন’ নামে প্ৰসিদ্ধ।

Verse 19

यःस्थितंयोजनेशैलंगच्छन्पार्श्वेनसेवते ।ऊर्ध्वंतथैवकायेनगतःप्राप्नोतियोजनम् ।।6.27.17।।यस्मान्नपरमंरूपंचतुष्पादेषुविद्यते ।श्रुतस्संन्नादनोनामवानराणांपितामहाः ।।6.27.18।।येनयुद्धंपुरादत्तंरणेशक्रस्यधीमता ।पराजयश्चनप्राप्तस्सोऽयंयूथपयूथपः ।।6.27.19।।

যিয়ে পূৰ্বকালত ধীমন্ত শক্ৰ (ইন্দ্ৰ)ৰ সৈতে ৰণক্ষেত্ৰত যুদ্ধ কৰিছিল, আৰু যাৰ ওপৰত পৰাজয় কেতিয়াও নাহিল—সেইজনেই এই যূথপসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ যূথপ।

Verse 20

यस्यविक्रममाणस्यशक्रस्येवपराक्रमः ।एषगन्धर्वकन्यायामुत्पन्नःकृष्णवर्त्मनः ।।।।तदादेवासुरेयुद्धेसाह्यार्थंत्रिदिवौकसाम्

সি বিক্ৰম কৰি আগবাঢ়িলে তাৰ পৰাক্ৰম শক্ৰ (ইন্দ্ৰ)ৰ দৰে। কৃষ্ণৱৰ্ত্মনৰ মাধ্যমে গন্ধৰ্বকন্যাৰ গৰ্ভত তাৰ জন্ম হৈছিল; আৰু দেৱাসুৰৰ প্ৰাচীন যুঁজত ত্ৰিদিৱবাসীৰ সহায়াৰ্থে সি উদ্ভৱ হৈছিল।

Verse 21

यस्यवैश्रवणोराजाजम्बूमुपनिषेवते ।।।।योराजापर्वतेन्द्राणांबहुकिन्नरसेविनाम् ।विहारसुखदोनित्यंभ्रातुस्तेराक्षसाधिप ।।।।तत्रैषवसतिश्रीमान्बलवान्वानरर्षभः ।युद्धेष्वकत्थनोनित्यंक्रोधनोनामयूथपः ।।।।

যাৰ জাম্বূবৃক্ষৰ ওচৰত বৈশ্ৰৱণ ৰজা (কুবেৰ) উপনিষেৱন কৰি অৱস্থান কৰে।

Verse 22

यस्यवैश्रवणोराजाजम्बूमुपनिषेवते ।।6.27.21।।योराजापर्वतेन्द्राणांबहुकिन्नरसेविनाम् ।विहारसुखदोनित्यंभ्रातुस्तेराक्षसाधिप ।।6.27.22।।तत्रैषवसतिश्रीमान्बलवान्वानरर्षभः ।युद्धेष्वकत्थनोनित्यंक्रोधनोनामयूथपः ।।6.27.23।।

হে ৰাক্ষসাধিপ! বহু কিন্নৰে সেৱা কৰা সেই পৰ্বতেন্দ্ৰ—পৰ্বতৰাজ—ত তোমাৰ ভ্ৰাতাই নিত্য ভ্ৰমণ-ৱিহাৰৰ সুখ লাভ কৰে।

Verse 23

यस्यवैश्रवणोराजाजम्बूमुपनिषेवते ।।6.27.21।।योराजापर्वतेन्द्राणांबहुकिन्नरसेविनाम् ।विहारसुखदोनित्यंभ्रातुस्तेराक्षसाधिप ।।6.27.22।।तत्रैषवसतिश्रीमान्बलवान्वानरर्षभः ।युद्धेष्वकत्थनोनित्यंक्रोधनोनामयूथपः ।।6.27.23।।

তাত এই শ্ৰীমান আৰু বলৱান বানৰর্ষভ—বানৰসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ—বাস কৰে; যুঁজত সদায় অকথন, ‘ক্ৰোধন’ নামৰ ইউথপতি।

Verse 24

वृतःकोटिसहस्रेणहरीणांसमुपस्थितः ।एषैवाशंसतेलङ्कांस्वेनानीकेनमर्दितुम् ।।।।

কোটি-সহস্ৰ হৰিৰে ঘেৰাও হৈ, তেওঁলোকৰ দ্বাৰা সেৱিত হৈ সন্মুখত উপস্থিত; নিজ সেনাবলে লংকাক মৰ্দন কৰি চূৰ্ণ কৰিবলৈ তেওঁ দৃঢ় সংকল্প কৰে।

Verse 25

योगङ्गामनुपर्येतित्रासयन्गजयूथपान् ।हस्तिनांवानराणांचपूर्ववैरमनुस्मरन् ।।।।एषयूथपतिर्नेतागच्छन् गिरिगुहाशयः ।गजान्योधयतेवन्यान्गिरींश्चैवमहीरुहान् ।।।।

তেওঁ গংগাৰ তীৰ ধৰি ধৰি ঘূৰে, গজযূথপসকলক ত্ৰাস দিছে; হাতী আৰু বানৰৰ মাজৰ পুৰাতন বৈৰ স্মৰণ কৰি।

Verse 26

योगङ्गामनुपर्येतित्रासयन्गजयूथपान् ।हस्तिनांवानराणांचपूर्ववैरमनुस्मरन् ।।6.27.25।।एषयूथपतिर्नेतागच्छन् गिरिगुहाशयः ।गजान्योधयतेवन्यान्गिरींश्चैवमहीरुहान् ।।6.27.26।।

এই যূথপতি নেতা, পৰ্বতৰ গুহাত বাস কৰা, চলি চলি বনৰীয়া গজসকলক যুঁজত নামায়; পৰ্বত আৰু মহাবৃক্ষৰ মাজেদিও সমানভাৱে গতি কৰে।

Verse 27

हरीणांवाहिनीमुख्योनदींहैमवतीमनु ।उशीरबीजमाश्रित्यपर्वतंमन्दरोपमम् ।।।।रमतेवानरश्रेष्ठोदिविशक्रइवस्वयम् ।

হৈমৱতী নদীৰ তীৰত, মন্দৰ-সদৃশ উশীৰবীজ পৰ্বত আশ্ৰয় কৰি, হৰি-বাহিনীৰ মুখ্য আৰু বানৰশ্ৰেষ্ঠ তেওঁ, দিৱ্যলোকে শক্ৰৰ দৰে স্বয়ং ক্ৰীড়া কৰে।

Verse 28

एनंशतसहस्राणांसहस्रमनुवर्तते ।वीर्यविक्रमदृप्तानांनर्दतांबलशालिनाम् ।।।।

শতসহস্ৰৰ মাজৰ পৰা এক সহস্ৰে তেওঁক অনুসৰণ কৰে—বলশালী, গর্জন কৰা, বীৰ্য আৰু বিক্ৰমত দৰ্পিত যোদ্ধাসকল।

Verse 29

सएषनेताचैतेषांवानराणांमहात्मनाम् ।सएषदुर्धरोराजन्प्रमाथीनामयूथपः ।।।।

এৱেঁই এই মহাত্মা বানৰসকলৰ নেতা; হে ৰাজন, সহ্য কৰাটো দুষ্কৰ ‘প্ৰমাথী’ নামৰ যূথপতিও এৱেঁই।

Verse 30

वातेनेवोद्धतंमेघंयमेनमनुपश्यसि ।अनीकमभिसंरब्धंवानराणांतरस्विनाम् ।।।।उद्दूतमरुणाभासंपवनेनसमन्ततः ।विवर्तमानंबहुधायत्रैतद्बहुळंरजः ।।।।

তাত তুমি যি দেখা পাইছা, সেয়া বতাহে উৰুৱাই তোলা মেঘৰ দৰে—যুদ্ধৰ বাবে উন্মত্ত হৈ উঠা, তেজস্বী বানৰসকলৰ অনীক। চাৰিওফালে বতাহে উৰুৱা ৰঙা আভাযুক্ত ধূলি ঘন হৈ ওপৰলৈ উঠি, য’ত সেই সেনা ঢৌৱাই আগবাঢ়ে তাত বহু ঘূৰ্ণিত ঘূৰি থাকে।

Verse 31

वातेनेवोद्धतंमेघंयमेनमनुपश्यसि ।अनीकमभिसंरब्धंवानराणांतरस्विनाम् ।।6.27.30।।उद्दूतमरुणाभासंपवनेनसमन्ततः ।विवर्तमानंबहुधायत्रैतद्बहुळंरजः ।।6.27.31।।

এই ভয়ংকৰ, ক’লা-মুখীয়া, গৰুৰ লেজৰ দৰে লেজ থকা, মহাবলী ‘গোলাঙ্গূল’ বানৰসকল—শত শত সহস্ৰকৈ—সেতুবন্ধন দেখি, গোলাঙ্গূলেই মহাবেগী ‘গৱাক্ষ’ নামৰ যূধপতিক ঘেৰি, লংকাক বলৰে মর্দন কৰিবলৈ আগবাঢ়ে।

Verse 32

एतेऽसितमुखाघोरागोलाङ्गूलामहाबलाः ।शतंशतहस्राणिदृष्ट्वावैसेतुबन्धनम् ।।।।गोलाङ्गूलंमहावेगंगवाक्षंनामयूधपम् ।परिवार्याभिवर्तन्तेलङ्कांमर्दितुमोजसा ।।।।

এই ভয়ংকৰ, ক’লা-মুখীয়া, গৰুৰ লেজৰ দৰে লেজ থকা, মহাবলী ‘গোলাঙ্গূল’ বানৰসকল—শত শত সহস্ৰকৈ—সেতুবন্ধন দেখি, গোলাঙ্গূলেই মহাবেগী ‘গৱাক্ষ’ নামৰ যূধপতিক ঘেৰি, লংকাক বলৰে মর্দন কৰিবলৈ আগবাঢ়ে।

Verse 33

एतेऽसितमुखाघोरागोलाङ्गूलामहाबलाः ।शतंशतहस्राणिदृष्ट्वावैसेतुबन्धनम् ।।6.27.32।।गोलाङ्गूलंमहावेगंगवाक्षंनामयूधपम् ।परिवार्याभिवर्तन्तेलङ्कांमर्दितुमोजसा ।।6.27.33।।

গোলাঙ্গূল বংশৰ মহাবেগী ‘গৱাক্ষ’ নামৰ যূথপতিক চাৰিওফালে ঘেৰি, বলপূৰ্বক লংকাক মৰ্দন কৰিবলৈ তেওঁলোকে আগবাঢ়িল।

Verse 34

भ्रमराचरितायत्रसर्वकालफलद्रुमाः ।।।।यंसूर्यस्तुल्यपर्णाभमनुपर्येतिपर्वतम् ।यस्यभासासदाभान्तितद्वर्णामृगपक्षिणः ।।।।यस्यप्रस्थंमहात्मानोनत्यजन्तिमहर्षयः ।सर्वकालफलावृक्षास्सदाफलसमन्विताः ।।।।मधूनिचमहार्हाणियस्मिन्पर्वतसत्तमे ।तत्रैवरमतेराजन्रम्येकाञ्चनपर्वते ।।।।मुख्योवानरमुख्यानांकेसरीनामयूथपः ।

হে ৰাজন, যি ৰম্য পৰ্বতত ভ্ৰমৰসকল বিচৰণ কৰে আৰু সৰ্বকাল ফলধাৰী বৃক্ষ আছে—যাৰ পৰ্ণচ্ছায়া সূৰ্যসম দীপ্তিময়, যাৰ প্ৰভাত মৃগ-পক্ষীসকলকো একে বৰ্ণে উজ্জ্বল কৰি তোলে; যাৰ বিস্তৃত প্ৰস্থ মহাত্মা মহর্ষিসকলে কেতিয়াও ত্যাগ নকৰে; আৰু যি পৰ্বতশ্ৰেষ্ঠত অমূল্য মধু পোৱা যায়—সেই মনোৰম কাঞ্চনপৰ্বততে বানৰ-মুখ্যসকলৰ মাজত মুখ্য ‘কেসৰী’ নামৰ যূথপতি আনন্দেৰে বিহাৰ কৰে।

Verse 35

भ्रमराचरितायत्रसर्वकालफलद्रुमाः ।।6.27.34।।यंसूर्यस्तुल्यपर्णाभमनुपर्येतिपर्वतम् ।यस्यभासासदाभान्तितद्वर्णामृगपक्षिणः ।।6.27.35।।यस्यप्रस्थंमहात्मानोनत्यजन्तिमहर्षयः ।सर्वकालफलावृक्षास्सदाफलसमन्विताः ।।6.27.36।।मधूनिचमहार्हाणियस्मिन्पर्वतसत्तमे ।तत्रैवरमतेराजन्रम्येकाञ्चनपर्वते ।।6.27.37।।मुख्योवानरमुख्यानांकेसरीनामयूथपः ।

হে ৰাজন! য’ত সৰ্বকাল ফলধাৰী বৃক্ষসমূহ আছে আৰু ভ্ৰমৰ গুঞ্জনে ভৰা, তেনে এক শ্ৰেষ্ঠ পৰ্বত আছে। তাৰ পাতে সূৰ্যসম দীপ্তি থাকি সূৰ্য যেন তাক পৰিক্ৰমা কৰে। তাৰ ভাসাত তাত থকা মৃগ-পক্ষীসকল সদায় সেই একে বৰ্ণতে উজ্জ্বল হয়। যাৰ বিস্তৃত প্ৰস্থ মহাত্মা মহর্ষিসকলে কেতিয়াও ত্যাগ নকৰে। সেই পৰ্বতশ্ৰেষ্ঠত সৰ্বকাল ফলবৃক্ষ সদা ফলভৰিত, আৰু অতি মূল্যবান মধুও পোৱা যায়। সেই ৰম্য কাঞ্চনপৰ্বততেই, হে ৰাজন, বানৰ-মুখ্যসকলৰ ভিতৰত অগ্ৰগণ্য ‘কেসৰী’ নামৰ যূথপতি বাস কৰে।

Verse 36

भ्रमराचरितायत्रसर्वकालफलद्रुमाः ।।6.27.34।।यंसूर्यस्तुल्यपर्णाभमनुपर्येतिपर्वतम् ।यस्यभासासदाभान्तितद्वर्णामृगपक्षिणः ।।6.27.35।।यस्यप्रस्थंमहात्मानोनत्यजन्तिमहर्षयः ।सर्वकालफलावृक्षास्सदाफलसमन्विताः ।।6.27.36।।मधूनिचमहार्हाणियस्मिन्पर्वतसत्तमे ।तत्रैवरमतेराजन्रम्येकाञ्चनपर्वते ।।6.27.37।।मुख्योवानरमुख्यानांकेसरीनामयूथपः ।

হে ৰাজন! য’ত সৰ্বকাল ফলধাৰী বৃক্ষসমূহ আছে আৰু ভ্ৰমৰ গুঞ্জনে ভৰা, তেনে এক শ্ৰেষ্ঠ পৰ্বত আছে। তাৰ পাতে সূৰ্যসম দীপ্তি থাকি সূৰ্য যেন তাক পৰিক্ৰমা কৰে। তাৰ ভাসাত তাত থকা মৃগ-পক্ষীসকল সদায় সেই একে বৰ্ণতে উজ্জ্বল হয়। যাৰ বিস্তৃত প্ৰস্থ মহাত্মা মহর্ষিসকলে কেতিয়াও ত্যাগ নকৰে। সেই পৰ্বতশ্ৰেষ্ঠত সৰ্বকাল ফলবৃক্ষ সদা ফলভৰিত, আৰু অতি মূল্যবান মধুও পোৱা যায়। সেই ৰম্য কাঞ্চনপৰ্বততেই, হে ৰাজন, বানৰ-মুখ্যসকলৰ ভিতৰত অগ্ৰগণ্য ‘কেসৰী’ নামৰ যূথপতি বাস কৰে।

Verse 37

भ्रमराचरितायत्रसर्वकालफलद्रुमाः ।।6.27.34।।यंसूर्यस्तुल्यपर्णाभमनुपर्येतिपर्वतम् ।यस्यभासासदाभान्तितद्वर्णामृगपक्षिणः ।।6.27.35।।यस्यप्रस्थंमहात्मानोनत्यजन्तिमहर्षयः ।सर्वकालफलावृक्षास्सदाफलसमन्विताः ।।6.27.36।।मधूनिचमहार्हाणियस्मिन्पर्वतसत्तमे ।तत्रैवरमतेराजन्रम्येकाञ्चनपर्वते ।।6.27.37।।मुख्योवानरमुख्यानांकेसरीनामयूथपः ।

হে ৰাজন! য’ত সৰ্বকাল ফলধাৰী বৃক্ষসমূহ আছে আৰু ভ্ৰমৰ গুঞ্জনে ভৰা, তেনে এক শ্ৰেষ্ঠ পৰ্বত আছে। তাৰ পাতে সূৰ্যসম দীপ্তি থাকি সূৰ্য যেন তাক পৰিক্ৰমা কৰে। তাৰ ভাসাত তাত থকা মৃগ-পক্ষীসকল সদায় সেই একে বৰ্ণতে উজ্জ্বল হয়। যাৰ বিস্তৃত প্ৰস্থ মহাত্মা মহর্ষিসকলে কেতিয়াও ত্যাগ নকৰে। সেই পৰ্বতশ্ৰেষ্ঠত সৰ্বকাল ফলবৃক্ষ সদা ফলভৰিত, আৰু অতি মূল্যবান মধুও পোৱা যায়। সেই ৰম্য কাঞ্চনপৰ্বততেই, হে ৰাজন, বানৰ-মুখ্যসকলৰ ভিতৰত অগ্ৰগণ্য ‘কেসৰী’ নামৰ যূথপতি বাস কৰে।

Verse 38

षष्टिर्गिरिसहस्राणांरम्याःकाञ्चनपर्वता ।।।।तेषांमध्येगिरिवरस्त्वमिवानघरक्षसाम् ।तत्रैतेकपिलाश्श्वेतास्ताम्रास्यामधुपिङ्गलाः ।।।।निवसन्त्युत्तमगिरौतीक्ष्णदंष्ट्रानखायुधाः ।सिंहाइवचतुर्दंष्ट्राव्याघ्राइवदुरासदाः ।।।।सर्वेवैश्वानरसमाज्वलिताशीविषोपमाः ।सुदीर्घाञ्चितलाङ्गूलामत्तमातङ्गसन्निभाः ।।।।महापर्वतसङ्काशामहाजीमूतनिस्स्वनाः ।वृत्तपिङ्गलरक्ताक्षाभीमाभीमगतिस्वराः ।।।।मर्दयन्तीवतेसर्वेतस्थुर्लङकासमीक्ष्यते ।

ষাঠি সহস্ৰ মনোৰম সোণালী পৰ্বত আছে; সিহঁতৰ মাজত এই পৰ্বত শ্ৰেষ্ঠ—হে অনঘ, ৰাক্ষসসকলৰ মাজত তুমি যেনেকৈ অগ্ৰগণ্য।

Verse 39

षष्टिर्गिरिसहस्राणांरम्याःकाञ्चनपर्वता ।।6.27.38।।तेषांमध्येगिरिवरस्त्वमिवानघरक्षसाम् ।तत्रैतेकपिलाश्श्वेतास्ताम्रास्यामधुपिङ्गलाः ।।6.27.39।।निवसन्त्युत्तमगिरौतीक्ष्णदंष्ट्रानखायुधाः ।सिंहाइवचतुर्दंष्ट्राव्याघ्राइवदुरासदाः ।।6.27.40।।सर्वेवैश्वानरसमाज्वलिताशीविषोपमाः ।सुदीर्घाञ्चितलाङ्गूलामत्तमातङ्गसन्निभाः ।।6.27.41।।महापर्वतसङ्काशामहाजीमूतनिस्स्वनाः ।वृत्तपिङ्गलरक्ताक्षाभीमाभीमगतिस्वराः ।।6.27.42।।मर्दयन्तीवतेसर्वेतस्थुर्लङकासमीक्ष्यते ।

তাত সেই বানৰসকল বাস কৰে—কিছুমান কপিলবৰ্ণ, কিছুমান শ্বেত, কিছুমান তাম্ৰমুখ, আৰু কিছুমান মধুপিঙ্গল (মধুৰ দৰে সোণালী) বৰ্ণৰ।

Verse 40

षष्टिर्गिरिसहस्राणांरम्याःकाञ्चनपर्वता ।।6.27.38।।तेषांमध्येगिरिवरस्त्वमिवानघरक्षसाम् ।तत्रैतेकपिलाश्श्वेतास्ताम्रास्यामधुपिङ्गलाः ।।6.27.39।।निवसन्त्युत्तमगिरौतीक्ष्णदंष्ट्रानखायुधाः ।सिंहाइवचतुर्दंष्ट्राव्याघ्राइवदुरासदाः ।।6.27.40।।सर्वेवैश्वानरसमाज्वलिताशीविषोपमाः ।सुदीर्घाञ्चितलाङ्गूलामत्तमातङ्गसन्निभाः ।।6.27.41।।महापर्वतसङ्काशामहाजीमूतनिस्स्वनाः ।वृत्तपिङ्गलरक्ताक्षाभीमाभीमगतिस्वराः ।।6.27.42।।मर्दयन्तीवतेसर्वेतस्थुर्लङकासमीक्ष्यते ।

সিহঁতে সেই উত্তম পৰ্বতত বাস কৰে—তীক্ষ্ণ দঁত আৰু নখেই সিহঁতৰ অস্ত্ৰ; ভয়ংকৰ দঁতযুক্ত সিংহৰ দৰে, আৰু ওচৰ চাপিবলৈ দুঃসাধ্য বাঘৰ দৰে।

Verse 41

षष्टिर्गिरिसहस्राणांरम्याःकाञ्चनपर्वता ।।6.27.38।।तेषांमध्येगिरिवरस्त्वमिवानघरक्षसाम् ।तत्रैतेकपिलाश्श्वेतास्ताम्रास्यामधुपिङ्गलाः ।।6.27.39।।निवसन्त्युत्तमगिरौतीक्ष्णदंष्ट्रानखायुधाः ।सिंहाइवचतुर्दंष्ट्राव्याघ्राइवदुरासदाः ।।6.27.40।।सर्वेवैश्वानरसमाज्वलिताशीविषोपमाः ।सुदीर्घाञ्चितलाङ्गूलामत्तमातङ्गसन्निभाः ।।6.27.41।।महापर्वतसङ्काशामहाजीमूतनिस्स्वनाः ।वृत्तपिङ्गलरक्ताक्षाभीमाभीमगतिस्वराः ।।6.27.42।।मर्दयन्तीवतेसर्वेतस्थुर्लङकासमीक्ष्यते ।

সিহঁতে সকলোৱে বৈশ্বানৰ অগ্নিৰ দৰে জ্বলি উঠে, জ্বলন্ত আশীবিষ সাপৰ দৰে প্ৰচণ্ড; অতি দীঘল উচ্ছলিত লেঙুৰ ধৰি, বলত মত্ত হাতীৰ সদৃশ।

Verse 42

षष्टिर्गिरिसहस्राणांरम्याःकाञ्चनपर्वता ।।6.27.38।।तेषांमध्येगिरिवरस्त्वमिवानघरक्षसाम् ।तत्रैतेकपिलाश्श्वेतास्ताम्रास्यामधुपिङ्गलाः ।।6.27.39।।निवसन्त्युत्तमगिरौतीक्ष्णदंष्ट्रानखायुधाः ।सिंहाइवचतुर्दंष्ट्राव्याघ्राइवदुरासदाः ।।6.27.40।।सर्वेवैश्वानरसमाज्वलिताशीविषोपमाः ।सुदीर्घाञ्चितलाङ्गूलामत्तमातङ्गसन्निभाः ।।6.27.41।।महापर्वतसङ्काशामहाजीमूतनिस्स्वनाः ।वृत्तपिङ्गलरक्ताक्षाभीमाभीमगतिस्वराः ।।6.27.42।।मर्दयन्तीवतेसर्वेतस्थुर्लङकासमीक्ष्यते ।

মহাপৰ্বতৰ সদৃশ বিশাল, মহামেঘৰ গর্জনৰ দৰে নিনাদী; বৃত্ত পিঙ্গল-ৰক্ত নেত্ৰযুক্ত, গতি আৰু স্বৰত ভীষণ—সিহঁতে সকলোৱে লংকাক চাই থিয় হৈ ৰ’ল, যেন তাক চূর্ণ-বিচূর্ণ কৰিবলৈ উদ্যত।

Verse 43

एषचैषामधिपतिर्मध्येतिष्ठतिवीर्यवान् ।।।।जयार्थीनित्यमादित्यमुपतिष्ठतिबुद्धिमान् ।नाम्नापृथिव्यांविख्यातोराजन् शतबलीतियः ।।।।एषैवाशंसतेलङ्कांस्वेनानीकेनमर्दितुम् ।

এইজনেই তেওঁলোকৰ বীৰ্যৱান অধিপতি, মাজত থিয় হৈ আছে। জয়লাভৰ কামনাৰে বুদ্ধিমান এই বীৰে সদায় আদিত্যদেৱক উপাসনা কৰে। হে ৰাজন, পৃথিৱীত ‘শতবলী’ নামে বিখ্যাত এইজনেই নিজৰ সেনাদলসহ লংকাক মর্দন কৰিবলৈ সংকল্প প্ৰকাশ কৰিছে।

Verse 44

एषचैषामधिपतिर्मध्येतिष्ठतिवीर्यवान् ।।6.27.43।।जयार्थीनित्यमादित्यमुपतिष्ठतिबुद्धिमान् ।नाम्नापृथिव्यांविख्यातोराजन् शतबलीतियः ।।6.27.44।।एषैवाशंसतेलङ्कांस्वेनानीकेनमर्दितुम् ।

হে ৰাজন, পৃথিৱীত ‘শতবলী’ নামে বিখ্যাত এই বুদ্ধিমান যোদ্ধাই জয়লাভৰ বাবে সদায় আদিত্যদেৱক উপাসনা কৰে; আৰু নিজৰ সেনাবলৰ দ্বাৰা লংকাক মর্দন কৰিব বুলি ঘোষণা কৰে।

Verse 45

विक्रान्तोबलवान् शूरःपौरुषेस्वेव्यवस्थितः ।रामप्रियार्थंप्राणानांदयांनकुरुतेहरिः ।।।।

বিক্ৰান্ত, বলৱান, শূৰ—নিজ পৌৰুষ-সংকল্পত অচল হৈ আছে; ৰামপ্ৰিয়াৰ্থে সেই বানৰে নিজৰ প্ৰাণৰ প্ৰতিও দয়া নকৰে।

Verse 46

गजोगवाक्षोगवयोनलोनीलश्चवानरः ।एकैकएवयोधानांकोटीभिर्दशभिर्वृतः ।।।।

গজ, গৱাক্ষ, গৱয়, নল আৰু বানৰ নীল—এই প্ৰতিজন ইউথপতি দহ কোটি যোদ্ধাৰে পৰিবেষ্টিত।

Verse 47

तथाऽऽन्येवानरश्रेष्ठाविन्ध्यपर्वतवासिनः ।नशक्यन्तेबहुत्वात्तुसङ् ख्यातुंलघुविक्रमाः ।।।।

তথাপি বিন্ধ্য পৰ্বতত বাস কৰা আন আন বহু বানৰশ্ৰেষ্ঠ আছে; তেওঁলোকৰ অপাৰ সংখ্যাৰ বাবে, লঘু-বিক্ৰমী সেই বীৰসকলক গণনা কৰাও সম্ভৱ নহয়।

Verse 48

सर्वेमहाराजमहाप्रभावास्सर्वेमहाशैलनिकाशकायाः ।सर्वेसमर्थापृथिवींक्षणेनकर्तुंप्रविध्वस्तविकीर्णशैलाम् ।।।।

হে মহাৰাজ! তেওঁলোক সকলোৱে মহাপ্ৰভাৱশালী; সকলোৰ দেহ মহাশৈল সদৃশ; আৰু সকলোৱে ক্ষণমাত্ৰতে পৃথিৱীক বিধ্বস্ত আৰু বিকীৰ্ণ শৈলখণ্ডেৰে আচ্ছাদিত কৰিবলৈ সমৰ্থ।