Sarga 17 Hero
Yuddha KandaSarga 17157 Verses

Sarga 17

विभीषणागमनम् (Vibhīṣaṇa’s Arrival and the Debate on Refuge)

युद्धकाण्ड

সৰ্গ ১৭ত পৰামৰ্শসভা-কেন্দ্ৰিক ঘটনাৰ মাজেৰে আশ্ৰয়-ধৰ্ম আৰু প্ৰতাৰণাৰ আশংকা উন্মোচিত হয়। ৰাৱণক তিৰস্কাৰ কৰি সীতাক উভতাই দিবলৈ উপদেশ দিয়াৰ পিছত বিভীষণ চাৰিজন সহচৰসহ লংকা ত্যাগ কৰে আৰু উত্তৰ তীৰৰ ওচৰত ৰামৰ সন্নিধানলৈ আহি আকাশতে স্থিত থাকে। তেওঁ নিজকে ৰাৱণৰ কনিষ্ঠ ভ্ৰাতা বুলি পৰিচয় দি সীতাৰ অপহৰণ আৰু বন্দিত্বৰ কথা বৰ্ণনা কৰে আৰু ৰাঘৱক জনাবলৈ অনুৰোধ কৰে যে তেওঁ শৰণ বিচাৰি আহিছে। সুগ্ৰীৱে ৰাজনীতি-নীতিশাস্ত্ৰৰ দৃষ্টিৰে এই আগমন বিচাৰে: ৰূপ-সলনি কৰিব পৰা ৰাক্ষস গুপ্তচৰ হ’ব পাৰে বুলি সতৰ্ক কৰে, কঠোৰ ব্যৱস্থা (এমনকি বধ)ৰ কথাও তোলে, আৰু পৰামৰ্শ, ব্যূহ-ৰচনা আৰু গুপ্তচৰ-বিভাগত সাৱধানতা বজাই ৰাখিবলৈ কয়। ৰামে এই যুক্তিসংগত সতৰ্কতা মানি ভানৰ মন্ত্রীসকলৰ মত লয়; অংগদ, শৰভ, জাম্বৱান আৰু মৈন্দে সন্দেহ, নজৰদাৰী আৰু সাৱধান জিজ্ঞাসাবাদৰ পৰামৰ্শ দিয়ে। হনুমানে আচৰণ-মনোবিজ্ঞানৰ ভিত্তিত কয় যে মনোভাব তৎক্ষণাৎ ধৰা কঠিন, কিন্তু বিভীষণৰ বাক্য, ভঙ্গী আৰু স্থৈৰ্যত দুষ্টতা দেখা নাযায়; গোপন উদ্দেশ্য সাধাৰণতে ৰূপ আৰু স্বৰত প্ৰকাশ পায়। এইদৰে সৰ্গটোৱে ৰাজধৰ্মৰ ব্যৱহাৰিক প্ৰজ্ঞাক শৰণ দিয়া-কেতিয়া আৰু কেনেকৈ—এই নৈতিক অনুসন্ধানৰ সৈতে একত্ৰ কৰে।

Shlokas

Verse 1

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এনেদৰে ৰাৱণক পৰুষ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ অনুজ অল্প সময়তে য’ত লক্ষ্মণসহ ৰাম আছিল তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 2

तंमेरुशिखराकारंदीप्तामिवशतह्रदाम् ।गगनस्थंमहीस्थास्तेददृशुसर्ववानराः ।।6.17.2।।

মেৰু-শিখৰৰ দৰে বিশাল আৰু বিজুলীৰ দৰে দীপ্তিমান, আকাশত অৱস্থিত তেওঁক ভূমিত থকা সকলো বানৰে দেখিলে।

Verse 3

येचाप्यनुचरास्तस्य चत्वारो भीमविक्रमा: ।तेsपि सर्वायुधोपेता भूषणैश्चापि भूषिता ।।6.17.3।।

তেওঁৰ চাৰিজন অনুচৰো—ভয়ংকৰ পৰাক্ৰমী—উপস্থিত আছিল; তেওঁলোক সকলো অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰে সজ্জিত আৰু ভূষণেৰে অলংকৃত আছিল।

Verse 4

स च मेघाचलप्रख्यो वज्रायुधसमप्रभः ।वरायुधधरो वीरो दिव्याभरणभूषितः ।।6.17.4।।

সেও (বিভীষণ) মেঘাচ্ছন্ন পৰ্বতৰ দৰে দেখা দিছিল, বজ্ৰায়ুধধাৰী ইন্দ্ৰৰ সমান দীপ্তিময়; শ্ৰেষ্ঠ অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ ধাৰণ কৰা শূৰবীৰ আৰু দিব্য অলংকাৰৰে ভূষিত আছিল।

Verse 5

तमात्मपञ्चमंदृष्टवासुग्रीवोवाहिनीपति: ।वानरैस्सहदुर्धर्षचिन्तयामासबुद्धिमान् ।।6.17.5।।

তাক—চাৰিজনৰ বাহিৰে পঞ্চম সহচৰ ৰূপে বিভীষণক—দেখি, বানৰ-বাহিনীপতি সুগ্ৰীৱ, বুদ্ধিমান আৰু দুৰ্ধর্ষ হৈ, বানৰ নেতাসকলৰ সৈতে একেলগে চিন্তা কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 6

चिन्तयित्वामुहूर्तंतुवानरांस्तानुवाचह ।हनुमत्प्रमुखान्सर्वानिदंवचनमुत्तमम् ।।6.17.6।।

এটি মুহূৰ্ত চিন্তা কৰি, হনুমান অগ্ৰগণ্য সেই সকলো বানৰ নেতাসকলক তেওঁ এই উত্তম বচন ক’লে।

Verse 7

एषसर्वायुधोपेतश्चतुर्भिस्सहराक्षसैः ।राक्षसोऽभ्येतिपश्यध्वमस्मान्हन्तुंनसंशयः ।।6.17.7।।

চোৱা! সকলো প্ৰকাৰৰ অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰে সজ্জিত এই ৰাক্ষস চাৰিজন ৰাক্ষসৰ সৈতে আগবাঢ়ি আহিছে। আমাক বধ কৰিবলৈহে আহিছে—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 8

सुग्रीवस्यवचश्रुत्वासर्वेतेवानरोत्तमाः ।सालानुद्यम्यशैलांश्चइदंवचनमब्रुवन् ।।6.17.8।।

সুগ্ৰীৱৰ বাক্য শুনি, সেই সকলো বানৰোত্তমে শাল গছ আৰু শিলাখণ্ড উঠাই ধৰি এই বাক্য ক’লে।

Verse 9

शीघ्रंव्यादिशनोराजन्वधायैषांदुरात्मनाम् ।निपतन्तुहताश्चैतेधरण्यामल्पतेजसः ।।6.17.9।।

হে ৰাজন, এই দুষ্টচিত্ত লোকসকলক বধ কৰিবলৈ আমাক শীঘ্ৰ আজ্ঞা দিয়া; আঘাত পালে অল্প তেজস্বী এইসকল ধৰণীত পৰি মৃত হ’ব।

Verse 10

तेषासम्भाषमाणानामन्योन्यंसविभीषणः ।उत्तरंतीरमासाद्यखस्थएवव्यतिष्ठत ।।6.17.10।।

তেওঁলোকে পৰস্পৰে কথা পাতি থাকোঁতে, বিভীষণ উত্তৰ তীৰত উপনীত হৈ, আকাশতেই স্থিৰভাৱে অৱস্থান কৰিলে।

Verse 11

उवाचमहाप्राज्ञस्स्वरेणमहतामहान् ।सुग्रीवंतांश्चसम्प्रेक्ष्यसर्वान्वानरयूथपान् ।।6.17.11।।

মহাপ্ৰাজ্ঞ আৰু মহান বিভীষণে সুগ্ৰীৱ আৰু সকলো বানৰ-যূথপতিসকলক চাই, মহা স্বৰেৰে তেওঁলোকক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 12

रावणोनामदुर्वृत्तोराक्षसोराक्षसेश्वरः ।तस्याहमनुजोभ्राताविभीषणइतिश्रुतः ।।6.17.12।।

‘দুৰ্বৃত্ত ৰাৱণ নামৰ ৰাক্ষস ৰাক্ষসসকলৰ অধিপতি; মই তাৰ অনুজ ভ্ৰাতা, “বিভীষণ” নামেৰে প্ৰসিদ্ধ।’

Verse 13

तेनसीताजनस्थानाद्धृताहत्वाजटायुषम् ।रुद्दाचविवशादीनाराक्षसीभिस्सुरक्षिता ।।6.17.13।।

সেই (ৰাৱণ) জনস্থানৰ পৰা সীতাক হৰণ কৰিলে; জটায়ুক বধ কৰি, সীতাক বন্দী কৰি—বিবশা, দীন—ৰাক্ষসীসকলৰ কঠোৰ প্ৰহৰাত ৰখাইছে।

Verse 14

तमहंहेतुभिर्वाक्यैर्विविधैश्चन्यदर्शयम् ।साधुनिर्यात्यतांसीतारामायेतिपुनःपुनः ।।6.17.14।।

মই নানাবিধ কাৰণযুক্ত বাক্যৰে তেওঁক বুজাবলৈ পুনঃপুনঃ চেষ্টা কৰিলোঁ আৰু বাৰে বাৰে ক’লোঁ: “এইয়েই ধৰ্ম—সীতাক শ্ৰীৰামলৈ উভতাই দিয়া হওক।”

Verse 15

सचनप्रतिजग्राहरावणःकालचोदितः ।उच्यमानंहितंवाक्यंविपरीतइवौषधम् ।।6.17.15।।

মৃত্যুৰ আহ্বানত প্ৰেৰিত ৰাৱণে, কোৱা হিতকৰ বাক্য গ্ৰহণ নকৰিলে; যেন ধ্বংসমুখী মানুহে আৰোগ্যদায়ক ঔষধকো বিপৰীত বুলি ত্যাগ কৰে।

Verse 16

सोऽहंपरुषितस्तेनदासवच्चावमानितः ।त्यक्त्वापुत्रांश्चदारांश्चराघवंशरणंगतः ।।6.17.16।।

তেওঁ মোক কঠোৰ বাক্য কৈ দাসৰ দৰে অপমান কৰিলে; সেয়ে পুত্ৰসকল আৰু পত্নীকো ত্যাগ কৰি মই ৰাঘৱ শ্ৰীৰামৰ শৰণলৈ আহিছোঁ।

Verse 17

सर्वलोकशरण्यायराघवायमहात्मने ।निवेदयतमांक्षिप्रंविभीषणमुपस्थितम् ।।6.17.17।।

সকলো লোকৰ শৰণ্য মহাত্মা ৰাঘৱ শ্ৰীৰামক শীঘ্ৰে জনাওক—মই বিভীষণ ইয়াত উপস্থিত হৈ থিয় আছোঁ।

Verse 18

एतत्तुवचनंश्रुत्वासुग्रीवोलघुविक्रमः ।लक्ष्मणस्याग्रतोरामंसम्रब्धमिदमब्रवीत् ।।6.17.18।।

এই বাক্য শুনি, ক্ষিপ্ৰবিক্ৰমী সুগ্ৰীৱে লক্ষ্মণৰ সন্মুখত ৰামক উৎকণ্ঠাৰে এইদৰে ক’লে।

Verse 19

रावणस्यानुजोभ्राताविभीषणइतिश्रुतः ।चतुर्भिस्सहरक्षोभिर्भवन्तंशरणंगतः ।।6.17.19।।

ৰাৱণৰ অনুজ ভ্ৰাতা ‘বিভীষণ’ নামে প্ৰসিদ্ধ, চাৰিজন ৰাক্ষসসহ তোমাৰ শৰণলৈ আহিছে।

Verse 20

मन्त्रेव्यूहेनयेचारेयुक्तोभवितुमर्हसि ।वानराणांचभद्रंतेपरेषांचपरन्तप ।।6.17.20।।

হে পৰন্তপ! মন্ত্ৰণা, ব্যূহ-ৰচনা আৰু চাৰসকলৰ জৰিয়তে সংবাদ-জ্ঞান—এই সকলোতে সজাগ-সজ্জিত হৈ থাকিবা; বানৰসকলৰ মঙ্গল আৰু শত্রুপক্ষৰ ওপৰত সতর্ক দৃষ্টি ৰাখিবলৈ।

Verse 21

अन्तर्धानगताह्येतेराक्षसाःकामरूपिणः ।शूराश्चनिकृतिज्ञाश्चतेषांजातुनविश्वसेत् ।।6.17.21।।

এই ৰাক্ষসসকল কামৰূপী আৰু অন্তৰ্ধান হ’ব পাৰে; তেওঁলোক শূৰ আৰু কপটত নিপুণ—সেয়ে তেওঁলোকক কেতিয়াও বিশ্বাস নকৰিবা।

Verse 22

प्रणिधीराक्षसेन्द्रस्यरावणस्यभवेदयम् ।अनुप्रविश्यसोऽस्मासुभेदंकुर्यान्नसंशयः ।।6.17.22।।

ই ৰাক্ষসেন্দ্ৰ ৰাৱণৰ প্ৰণিধি (গুপ্তচৰ) হ’ব পাৰে; আমাৰ শিবিৰত নু সোমাই আহি আমাৰ মাজত ভেদ সৃষ্টি কৰিব—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 23

अथवास्वयमेवैषछिद्रमासाद्यबुद्धिमान् ।अनुप्रविश्यविश्वस्तेकदाचित्प्रहरेदपि ।।6.17.23।।

নচেৎ এই বুদ্ধিমানজনে নিজেই কোনো দুৰ্বলতা (ছিদ্ৰ) বিচাৰি ভিতৰত সোমাই আহিব পাৰে; বিশ্বাস লাভ কৰাৰ পাছত কোনো এক সময়ত আঘাতো কৰিব পাৰে।

Verse 24

मित्राटवीबलंचैवमौलभृत्यबलंतथा ।सर्वमेतद्बलंग्राह्यंवर्जयित्वाद्विषद्बलम् ।।6.17.24।।

মিত্ৰসেনা, অটৱী (বন)ৰ পৰা অহা সেনা, আৰু বংশানুক্ৰমে ৰাজভৃত্যসেনা—এই সকলো বল গ্ৰহণীয়; কিন্তু শত্রুৰ বল বর্জনীয়।

Verse 25

प्रकृत्याराक्षसेन्द्रस्यभ्राताऽमित्रस्यतेप्रभो: ।आगतश्चरिपोस्साक्षात्कथमस्मिन्हिविश्वसेत् ।।6.17.25।।

হে প্ৰভো, স্বভাৱতঃ সি ৰাক্ষসেন্দ্ৰৰ আত্মীয়—আপোনাৰ শত্রুৰ ভ্ৰাতা নিজেই; আৰু সি শত্রুৰ পৰা সোজাকৈ আহিছে। তেন্তে ইয়াত কেনেকৈ বিশ্বাস কৰিব?

Verse 26

रावणेनप्रणिहितंतमवेहिविभीषणम् ।तस्याहंनिग्रहंमन्येक्षमंक्षमवतांवर ।।6.17.26।।

বিভীষণক ৰাৱণে প্ৰেৰণ কৰা বুলি জানিবা; হে ক্ষমাৱানসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ, তাক নিয়ন্ত্ৰণ কৰি ৰখাই উচিত—এয়াই মোৰ মত।

Verse 27

राक्षसोजिह्मयाबुद्ध्यासंदिष्टोऽयमुपागतः ।प्रहर्तुंमाययाच्छन्नोविश्वस्तेत्वयिराघव ।।6.17.27।।

হে ৰাঘৱ! এই ৰাক্ষসজন কুটিল বুদ্ধিৰে নিযুক্ত হৈ আহিছে; মায়াৰে আৱৃত হৈ, তোমাৰ ওপৰত বিশ্বাস জগাই আঘাত কৰিবলৈ আহিছে।

Verse 28

प्रविष्टश्शत्रुसैन्यंहिप्राप्तश्शत्रुरतर्कितः ।निहन्यादन्तरंलब्ध्वाउलूकवायसानिव ।।6.17.28।।

শত্ৰুসেনাত অগোচৰে প্ৰৱেশ কৰা শত্ৰুৱে, সুযোগ পালে, তেওঁলোকক বিনাশ কৰিব পাৰে—যেনেকৈ ভিতৰত সোমোৱা পেঁচাই কাকবোৰক মাৰে।

Verse 29

वध्यतामेषतीव्रेणदण्डेनसचिवैस्सह ।रावणस्यनृशंसस्यभ्राताह्येषविभीषणः ।।6.17.29।।

“এই বিভীষণক তেওঁৰ সঙ্গীসকলসহ কঠোৰ দণ্ডেৰে বধ কৰা হওক; কিয়নো ই নিষ্ঠুৰ ৰাৱণৰ ভ্ৰাতা।”

Verse 30

एवमुक्त्वातुतंरामंसम्रब्धोवाहिनीपतिः ।वाक्यज्ञोवाक्यकुशलंततोमौनमुपागमत् ।।6.17.30।।

এইদৰে ৰামক কৈ, ক্ৰুদ্ধ সেনাপতি—বাক্যজ্ঞানী আৰু বাক্যকুশল—তাৰ পাছত মৌন ধাৰণ কৰিলে।

Verse 31

सुग्रीवस्यतुतद्वाक्यंश्रुत्वारामोमहायशाः ।समीपस्थानुवाचेदंहनुमत्प्रमुखान्हरीन् ।।6.17.31।।

সুগ্ৰীৱৰ সেই বাক্য শুনি মহাযশস্বী শ্ৰীৰামে, হনুমানক অগ্ৰে ৰাখি ওচৰত থিয় হৈ থকা বানৰসকলক এইদৰে সম্বোধন কৰিলে।

Verse 32

यदुक्तंकपिराजेनरावणावरजंप्रति ।वाक्यंहेतुमदत्यर्थंचभवद्भिरपितच्छ्रुतम् ।।6.17.32।।

“কপিৰাজে ৰাৱণৰ কনিষ্ঠ ভ্ৰাতাৰ বিষয়ে যি হেতুসহিত আৰু অতি গম্ভীৰ বাক্য কৈছিল, সেয়া তোমালোকেও শুনিছা।”

Verse 33

सुहृदामर्थकृच्छेषुयुक्तंबुद्धिमतासदा ।समर्थेनोपनिर्देष्टुंशाश्वतींभूतिमिच्छता ।।6.17.33।।

“কঠিন সিদ্ধান্তৰ সময়ত, শাশ্বত কল্যাণ কামনা কৰা বুদ্ধিমানজনৰ বাবে সদায় সমৰ্থ সুহৃদৰ উপদেশেৰে পথচলা উচিত।”

Verse 34

इत्येवंपरिपृष्टास्तेस्वंस्वंमतमतन्द्रिताः ।सोपचारंतदाराममूचुर्हितचिकीर्षवः ।।6.17.34।।

এইদৰে সোধা হোৱাত, তেওঁলোকে—সচেতন আৰু হিতকামনা কৰা—তেতিয়া সন্মানসহ শ্ৰীৰামক ক’লে, আৰু প্ৰতিজনে নিজৰ নিজৰ বিচাৰিত মত প্ৰকাশ কৰিলে।

Verse 35

अज्ञातंनास्तितेकिंचित्त्रिषुलोकेषुराघव: ।आत्मानंसूचयन्राम: पृच्छस्यस्मान् सुहृत्तया ।।6.17.35।।

“হে ৰাঘৱ, ত্ৰিলোকত আপোনাৰ অজানা একো নাই। তথাপি সুহৃদ্ভাৱে, আমাক সন্মান দি আৰু আমাৰ মত প্ৰকাশ কৰাবলৈ আপুনি আমাক সোধে।”

Verse 36

त्वंहिसत्यव्रतश्शूरोधार्मिकोदृढविक्रमः ।परीक्ष्यकारीस्मृतिमान्निसृष्टात्मासुहृत्सुच ।।6.17.36।।

তুমি সৎযব্ৰতধাৰী শূৰ, ধৰ্মিক আৰু দৃঢ় পৰাক্ৰমী; পৰীক্ষা কৰি তবেই কাৰ্য কৰা, স্মৃতিমান, নিস্বাৰ্থচিত্ত আৰু সুহৃদসকলৰ প্ৰতি সম্পূৰ্ণ নিষ্ঠাবান।

Verse 37

तस्मादेकैकशस्तावद्ब्रुवन्तुसचिवास्तव ।हेतुतोमतिसम्पन्नास्समर्थाश्चपुन: पुनः ।।6.17.37।।

সেয়েহে তোমাৰ বুদ্ধিমান আৰু সমৰ্থ সচিবসকলে কাৰণসহ একে একে কৈ যাওক; প্ৰয়োজন হ’লে পুনঃ পুনঃও ব্যাখ্যা কৰক।

Verse 38

इत्युक्तेराघवायाऽथमतिमानङ्गदोऽग्रतः ।विभीषणपरीक्षार्थमुवाचवचनंहरिः ।।6.17.38।।

এইদৰে কৈ, বুদ্ধিমান বানৰ অংগদে তৎক্ষণাৎ ৰাঘৱ (শ্ৰীৰাম)ৰ সন্মুখত বিভীষণক পৰীক্ষা কৰাৰ উদ্দেশ্যে বাক্য ক’লে।

Verse 39

शत्रोस्सकाशात्सम्प्राप्तस्सर्वथाशङ् क्यएवहि ।विश्वासयोग्यस्सहसानकर्तव्योविभीषणः ।।6.17.39।।

শত্ৰুৰ পক্ষৰ পৰা সিধাকৈ আহি পোৱা বাবে বিভীষণক সৰ্বথা সন্দেহযোগ্য বুলিয়েই ধৰা উচিত; হঠাতে সম্পূৰ্ণ বিশ্বাস কৰা উচিত নহয়।

Verse 40

छादयित्वाऽत्मभावंहिचरन्तिशठबुद्धयः ।प्रहरन्तिचरन्ध्रेषुसोऽनर्थस्सुमहान्भवेत् ।।6.17.40।।

শঠবুদ্ধিৰ লোকসকলে নিজৰ সত্য ভাব ঢাকি ঘূৰি ফুৰে আৰু দুৰ্বলতাৰ ৰন্ধ্ৰত আঘাত কৰে; তাৰ ফলত অতি মহা অনর্থ ঘটিব পাৰে।

Verse 41

अर्थानर्थौविनिश्चित्यव्यवसायंभजेतह ।गुणतस्सङ्ग्रहंकुर्याद्दोषतस्तुविसर्जयेत् ।।6.17.41।।

লাভ আৰু অনর্থ বিচাৰ কৰি দৃঢ় উদ্যোগ গ্ৰহণ কৰা উচিত; গুণৰ বাবে গ্ৰহণ কৰিব আৰু দোষৰ বাবে পৰিত্যাগ কৰিব।

Verse 42

यदिदोषोमहांस्तस्मिंस्त्यज्वतामविशङ्कितम् ।गुणान्वापिबहून् ज्ञात्वासङ्ग्रहःक्रियतांनृप ।।6.17.42।।

হে নৃপ! যদি তাত মহাদোষ থাকে, তেন্তে নিৰ্ভয়ে ত্যাগ কৰা; কিন্তু যদি বহু গুণ জনা যায়, তেন্তে গুণৰ আধাৰত গ্ৰহণ কৰা।

Verse 43

शरभस्त्वथनिश्चित्यसार्थंवचनमब्रवीत् ।क्षिप्रमस्मिन्नरव्याघ्र चारःप्रतिविधीयताम् ।।6.17.43।।

তাৰ পাছত শৰভেও সিদ্ধান্ত কৰি সাৰ্থক বাক্য ক’লে: “হে নৰব্যাঘ্ৰ! ইমানতে শীঘ্ৰে এজন চাৰ নিযুক্ত কৰা হওক।”

Verse 44

प्रणिधायहिचारेणयथावत्सूक्ष्मबुद्धिना ।परीक्ष्यचततःकार्योयथान्यायंपरिग्रहः ।।6.17.44।।

সূক্ষ্মবুদ্ধিৰ চাৰক যথাযথভাৱে নিয়োগ কৰি বিষয়টো সঠিককৈ পৰীক্ষা কৰাৰ পাছতহে, ন্যায় অনুসাৰে যোগ্য পৰিগ্ৰহ (গ্ৰহণ) কৰা উচিত।

Verse 45

जाम्बवांस्त्वथसम्प्रेक्ष्यशास्त्रबुध्याविचक्षणः ।वाक्यंविज्ञापयामासगुणवद्दोषवर्जितम् ।।6.17.45।।

তেতিয়া শাস্ত্ৰবুদ্ধিৰে বিচক্ষণ জাম্বৱানে বিষয়টো নিৰীক্ষণ কৰি, গুণসমৃদ্ধ আৰু দোষবর্জিত বাক্য বিনয়েৰে নিবেদন কৰিলে।

Verse 46

बद्धवैराच्चपापाच्चराक्षेसेन्द्राद्विभीषणः ।अदेशकालेसम्प्राप्तस्सर्वथाशङ् क्यतामयम् ।।6.17.46।।

পাপী ৰাক্ষসেন্দ্ৰ ৰাৱণৰ পৰা বদ্ধ বৈৰ লৈ বিভীষণ আহিছে; অদেশ-অকালে উপস্থিত হোৱা বাবে, সৰ্বথা তাক সন্দেহ কৰা উচিত।

Verse 47

ततोमैन्दस्तुसम्प्रेक्ष्यनयापनयकोविदः ।वाक्यंवचनसम्पन्नोबभाषेहेतुमत्तरम् ।।6.17.47।।

তাৰ পাছত নয়-অপনয়ত কুশলী মৈন্দে বিষয়টো নিৰীক্ষণ কৰি, বাক্যসমৃদ্ধ হৈ হেতুযুক্ত কথা ক’লে।

Verse 48

वजनंनामतस्यैषरावणस्यविभीषणः ।पृच्छयतांमधुरेणायंशनैर्नरपतीश्वर ।।6.17.48।।

হে নৰপতীশ্বৰ! এইজন নিশ্চয় ৰাৱণৰ ভ্ৰাতা বিভীষণ; সেয়েহে মধুৰ বাক্যৰে, ধীৰে ধীৰে আৰু সৌম্যভাৱে তাক প্ৰশ্ন কৰা উচিত।

Verse 49

भावमस्यतुविज्ञायतत्त्वतस्त्वंकरिष्यसि ।यदिदुष्टोनदुष्टोवाबुद्धिपूर्वंनरर्षभ ।।6.17.49।।

হে নৰশ্ৰেষ্ঠ! তেওঁৰ ভাব তত্ত্বতঃ জানি, তেওঁ দুষ্ট নে অদুষ্ট—এই নিৰ্ণয় কৰি, তুমি বুদ্ধিপূৰ্বক বিবেকসহ কাৰ্য কৰা।

Verse 50

अथसंस्कारसम्पन्नोहनुमान् सचिवोत्तमः ।उवाचवचनंश्लक्ष्णमर्थवन्मधुरंलघु ।।6.17.50।।

তাৰ পাছত সংস্কাৰসম্পন্ন, শ্ৰেষ্ঠ সচিব হনুমানে অৰ্থৱন্ত, কোমল, মধুৰ আৰু সংক্ষিপ্ত বাক্য ক’লে।

Verse 51

नभवन्तंमतिश्रेष्ठंसमर्थंवदतांवरम् ।अतिशाययितुंशक्तोबृहस्पतिरपिब्रुवन् ।।6.17.51।।

জ্ঞানত প্ৰসিদ্ধ বৃহস্পতিও কথা ক’লেও আপোনাক অতিক্ৰম কৰিব নোৱাৰে; আপোনাৰ বুদ্ধি, সামৰ্থ্য আৰু বাক্‌প্ৰভুত্ব অতি উৎকৃষ্ট।

Verse 52

नवादान्नपिसङ्घर्षान्नाधिक्यान्नचकामतः ।वक्ष्यामिवचनंराजन्यथार्थंरामगौरवात् ।।6.17.52।।

হে ৰাজন! মই বাদৰ বাবে নহয়, সংঘৰ্ষ জগাবলৈ নহয়, অধিক্যৰ অহংকাৰৰ পৰা নহয়, নিজ কামনাৰ বাবেও নহয়—শ্ৰীৰামৰ গৌৰৱৰ কাৰণে যথাৰ্থ বাক্য ক’ম।

Verse 53

अर्थानर्थनिमित्तंहियदुक्तंसचिवैस्तव ।तत्रदोषंप्रपश्यामिक्रियानह्युपपद्यते ।।6.17.53।।

লাভ-হানিৰ অনুমানৰ আধাৰত আপোনাৰ সচিবসকলে যি কৈছে, তাত মই দোষ দেখোঁ; কিয়নো তেনে কৰ্ম যথাযথভাৱে সম্পন্ন হ’ব নোৱাৰে।

Verse 54

ऋतेनियोगात्सामर्थ्यमवबोद्धुंनशक्यते ।सहसाविनियोगोहिदोषवान्प्रतिभातिमे ।।6.17.54।।

নিয়োগ নকৰিলে কাৰো সামৰ্থ্য বুজিব নোৱাৰি; বিবেচনা নকৰাকৈ হঠাতে দিয়া নিযুক্তি মোৰ দৃষ্টিত দোষযুক্ত যেন লাগে।

Verse 55

चारप्रणिहितंयुक्तंयदुक्तंसचिवैस्तव ।अर्थस्यासम्भवात्तत्रकारणंनोपयुज्यते ।।6.17.55।।

তোমাৰ সচিবসকলে চাৰ পঠাই তাক পৰীক্ষা কৰিবলৈ যি কথা কৈছে, সেয়া শুনিবলৈ যুক্তিযুক্ত; কিন্তু ইয়াত সেয়া সম্ভৱ নহয়, সেয়ে সেই কাৰণ উপযোগী নহয়।

Verse 56

अदेशकालेसम्प्राप्तइत्ययंयद्विभीषणः ।विवक्षातत्रमेऽस्तीयंतांनिबोधयथामति ।।6.17.56।।

“এই বিভীষণ অদেশ-কালত ইয়ালৈ আহিছে—এই বিষয়ে মোৰ ক’বলগীয়া আছে; মোৰ বোধ অনুসাৰে মতটো বুজি লোৱা।”

Verse 57

सएषदेश: कालश्चभवतीतियथातथा ।पुरुषात्पुरुषंप्राप्यतथादोषगुणावपि ।।6.17.57।।

“এই অৱস্থাত দেশ আৰু কাল নিশ্চয়েই উপযুক্ত; আৰু এজন পুৰুষৰ পৰা শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষৰ ওচৰলৈ আহিবাও উপযুক্ত—বিশেষকৈ যেতিয়া এক ফালে দোষ আৰু আন ফালে গুণ দেখা যায়।”

Verse 58

त्म्यंरावणेदृष्टवाविक्रमंचतथात्वयि ।युक्तमागमनंह्यत्रसदृशंतस्यबुद्धितः ।।6.17.58।।

ৰাৱণৰ দুষ্টতা আৰু তোমাৰ বিক্ৰম দুয়োটা দেখি, সি ইয়ালৈ অহা যুক্তিসংগত—তাৰ বুদ্ধিৰ সৈতে সম্পূৰ্ণ সাদৃশ্যযুক্ত।

Verse 59

अज्ञातरूपैःपुरुषैस्सराजन्पृच्छ् यतामिति ।यदुक्तमत्रमेप्रेक्षाकाचिदस्तिसमीक्षिता ।।6.17.59।।

‘অজ্ঞাত ৰূপৰ পুৰুষসকলৰ দ্বাৰা, হে ৰাজন, তাক সোধা হওক’—এনেদৰে ইয়াত কোৱা হৈছিল। কিন্তু বিষয়টো বিবেচনা কৰি মোৰ ইয়াত আন এক দৃষ্টিভংগী দেখা দিছে।

Verse 60

पृच्छयमानोविशङ्केतसहसाबुद्धिमान्वचः ।तत्रमित्रंप्रदुष्येतमिथ्यापृष्टंसुखागतम् ।।6.17.60।।

হঠাতে সোধা হলে বুদ্ধিমানেও কথাত সন্দেহগ্ৰস্ত হৈ পৰে; আৰু সৎভাৱে অহা মিত্ৰকো অনাৱশ্যক জিজ্ঞাসাৰে দোষযুক্ত যেন দেখুৱাব পাৰি।

Verse 61

अशक्यस्सहसाराजन्भावोबोद्धुंपरस्यवै ।अन्तस्स्वभावैर्गीतैस्तैर्नैपुण्यंपश्यतांभृशम् ।।6.17.61।।

হে ৰাজন, পৰৰ সত্য ভাৱ একেবাৰে তৎক্ষণাৎ বুজা অসম্ভৱ। বাক্যৰ সুৰ আৰু ভঙ্গীত প্ৰকাশ পোৱা অন্তঃস্বভাৱৰ পৰা মহা নৈপুণ্যবানসকলেই মাত্ৰ তাক স্পষ্টকৈ চিনিব পাৰে।

Verse 62

नत्वस्यब्रुवतोजातुलक्ष्यतेदुष्टभावता ।प्रसन्नंवदनंचापितस्मान्मेनास्तिसंशयः ।।6.17.62।।

কিন্তু সি কথা কওঁতে কোনো দুষ্টভাৱ কেতিয়াও লক্ষ্য নহয়; তাৰ মুখমণ্ডলো প্ৰসন্ন। সেয়ে তাৰ বিষয়ে মোৰ কোনো সংশয় নাই।

Verse 63

अशङ्कितमतिस्स्वस्थोनशठःपरिसर्पति ।नचास्यदुष्टावाक्चापितस्मान्नास्तीहसंशयः ।।6.17.63।।

কপটী মানুহ নিৰ্ভয় মনৰে স্বচ্ছন্দে চলাফেরা কৰিব নোৱাৰে; তাৰ বাক্যও দোষে কলুষিত হয়। ইয়াত তেওঁৰ মাজত এই দুয়ো লক্ষণ দেখা নাযায়, সেয়ে কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 64

आकारश्चाद्यमानोऽपिनशक्योविनिगूहितम् ।बलाद्धिविवृणोत्येवभावमन्तर्गतंनृणाम् ।।6.17.64।।

ঢাকিবলৈ চেষ্টা কৰিলেও বাহ্য ৰূপ-লক্ষণ সম্পূৰ্ণ লুকুৱাব নোৱাৰি; কিয়নো মানুহৰ অন্তৰ্গত ভাব অৱশ্যম্ভাৱীভাৱে বাহিৰলৈ উন্মোচিত হয়।

Verse 65

হে ৰাম, কৰ্মনিপুণসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ! যি উপায় যথাযথ দেশ-কালত উপযুক্ত হয় আৰু উদ্দেশ্যৰ অনুৰূপভাৱে প্ৰয়োগ কৰা হয়, সি শীঘ্ৰেই নিজৰ যথোচিত ফল প্ৰদান কৰে।

Verse 66

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

তোমাৰ দৃঢ় সংকল্প আৰু প্ৰচেষ্টাক দেখি, আৰু ৰাৱণৰ মিথ্যা আচৰণ লক্ষ্য কৰি; বালিৰ বধ আৰু সুগ্ৰীৱৰ অভিষেকৰ কথা শুনি—সেই বুদ্ধিপূৰ্বক ইয়ালৈ আহিছে, ন্যায়সঙ্গত ৰাজ্যভাগ প্ৰাৰ্থনা কৰি। এইখিনি আগত ৰাখি তাক মিত্ৰতা-সংগ্ৰহত গ্ৰহণ কৰাটো যুক্তিসংগত।

Verse 67

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ অনুজ বিভীষণ অলপ সময়ৰ ভিতৰতে য’ত লক্ষ্মণসহিত ৰাম আছিল তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 68

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

সেই ৰাক্ষসৰ আন্তৰিকতা সম্পৰ্কে মোৰ যি মত যথাশক্তি যুক্তিসংগত বুলি লাগিল, সেয়া মই কৈ দিলোঁ। এতিয়া এই কথা শুনি, হে জ্ঞানীসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ, বাকী বিষয়ৰ অন্তিম সিদ্ধান্ত লোৱাৰ অধিকাৰ কেৱল তোমাৰেই।

Verse 69

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

চোৱা! সকলো প্ৰকাৰৰ অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰে সজ্জিত এই ৰাক্ষস চাৰিজন ৰাক্ষসৰ সৈতে আগবাঢ়ি আহিছে। আমাক বধ কৰিবলৈহে আহিছে—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 70

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ৰাৱণক এনেকুৱা কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ অনুজ বিভীষণ মুহূৰ্তমাত্ৰতে লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম য’ত আছিল তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 71

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ৰাৱণক এনেকুৱা কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ অনুজ বিভীষণ মুহূৰ্তমাত্ৰতে লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম য’ত অৱস্থান কৰিছিল তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 72

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ অনুজ বিভীষণে মুহূৰ্তমাত্ৰতে য’ত লক্ষ্মণসহিত শ্ৰীৰাম আছিল তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 73

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, তাৰ অনুজ বিভীষণে মুহূৰ্তমাত্ৰতে য’ত লক্ষ্মণসহিত শ্ৰীৰাম বাস কৰি আছিল তাত গৈ উপস্থিত হ’ল।

Verse 74

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ৰাৱণক সেই কঠোৰ বাক্য কৈ, তাৰ অনুজ বিভীষণে তৎক্ষণাৎ য’ত লক্ষ্মণসহিত শ্ৰীৰাম দণ্ডায়মান আছিল তাত দ্ৰুতগতিতে গ’ল।

Verse 75

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ৰাৱণক সেই কঠোৰ বাক্য কৈ, তাৰ অনুজ বিভীষণে মুহূৰ্তমাত্ৰতে য’ত লক্ষ্মণসহিত শ্ৰীৰাম দণ্ডায়মান আছিল তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 76

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ৰাৱণক সেই কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ অনুজ বিভীষণে তৎক্ষণাৎ য’ত লক্ষ্মণসহিত শ্ৰীৰাম আছিল তাত গৈ উপস্থিত হ’ল।

Verse 77

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ অনুজ বিভীষণে মুহূৰ্তমাত্ৰতে সেই ঠাইলৈ আহিল, য’ত লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম অৱস্থিত আছিল।

Verse 78

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ৰাৱণক পৰুষ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ কনিষ্ঠ ভ্ৰাতা বিভীষণ তৎক্ষণাৎ সেই স্থানলৈ গ’ল, য’ত লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম আছিল।

Verse 79

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাণী কৈ, ৰাৱণানুজ বিভীষণ ক্ষণমাত্ৰতে সেই ঠাইত উপস্থিত হ’ল, য’ত লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম আছিল।

Verse 80

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ অনুজ বিভীষণ তৎক্ষণাৎ সেই স্থানলৈ গ’ল, য’ত লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম আছিল।

Verse 81

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ অনুজ বিভীষণ মুহূৰ্তমাত্ৰতে লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম য’ত অৱস্থিত আছিল তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 82

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ অনুজ বিভীষণ তৎক্ষণাৎ লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম য’ত আছিল তাত গ’ল।

Verse 83

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ অনুজ বিভীষণ অল্প সময়ৰ ভিতৰতে লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম য’ত দণ্ডায়মান আছিল তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 84

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ অনুজ বিভীষণ ক্ষণমাত্ৰতে লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম য’ত আছিল তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 85

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ অনুজ বিভীষণ তৎক্ষণাৎ লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম য’ত দণ্ডায়মান আছিল তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 86

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ অনুজ বিভীষণ অল্প মুহূৰ্ততে লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম য’ত আছিল তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 87

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ অনুজ বিভীষণ অল্প মুহূৰ্ততে লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম য’ত আছিল তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 88

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ অনুজ বিভীষণ অল্প মুহূৰ্ততে লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম য’ত আছিল তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 89

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ অনুজ বিভীষণ অল্প মুহূৰ্ততে লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম য’ত আছিল তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 90

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ অনুজ বিভীষণ অলপ মুহূৰ্ততে য’ত লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম আছিল তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 91

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ অনুজ বিভীষণ অলপ মুহূৰ্ততে য’ত লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম আছিল তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 92

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ অনুজ বিভীষণ তৎক্ষণাৎ য’ত লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম আছিল তাত গ’ল।

Verse 93

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ অনুজ বিভীষণ তৎক্ষণাৎ য’ত লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম আছিল তাত গ’ল।

Verse 94

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰভাৱে কৈ, ৰাৱণৰ অনুজ বিভীষণ দ্ৰুতগতিতে লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম য’ত আছিল তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 95

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ অনুজ বিভীষণে মুহূৰ্তমাত্ৰতে য’ত লক্ষ্মণসহিত শ্ৰীৰাম আছিল তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 96

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক পৰুষ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ অনুজ বিভীষণে শীঘ্ৰে য’ত লক্ষ্মণসহিত শ্ৰীৰাম আছিল তাত গ’ল।

Verse 97

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ৰাৱণক সেই কঠোৰ বাক্য কৈ, তাৰ অনুজ বিভীষণে অলপ সময়তে য’ত লক্ষ্মণসহিত শ্ৰীৰাম দণ্ডায়মান আছিল তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 98

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, বিভীষণে শীঘ্ৰে য’ত শ্ৰীৰাম আৰু লক্ষ্মণ আছিল তাত আহি উপস্থিত হ’ল।

Verse 99

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ৰাৱণক সেই কঠোৰ বাক্য কৈ, বিভীষণে শীঘ্ৰেই য’ত লক্ষ্মণসহিত শ্ৰীৰাম দণ্ডায়মান আছিল সেই স্থানত উপস্থিত হ’ল।

Verse 100

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ অনুজ বিভীষণ মুহূৰ্তমাত্ৰতে য’ত লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম অৱস্থিত আছিল, সেই স্থানলৈ উপস্থিত হ’ল।

Verse 101

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, তাৰ কনিষ্ঠ ভ্ৰাতা বিভীষণ মুহূৰ্ততে য’ত লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম বাস কৰিছিল, সেই ঠাইলৈ আহিল।

Verse 102

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক অতি কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ অনুজ বিভীষণ মুহূৰ্তমাত্ৰতে য’ত লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম উপস্থিত আছিল, সেই স্থানলৈ উপস্থিত হ’ল।

Verse 103

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ অনুজ বিভীষণ মুহূৰ্ততে য’ত লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম অৱস্থান কৰিছিল, সেই ঠাইলৈ উপস্থিত হ’ল।

Verse 104

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ কনিষ্ঠ ভ্ৰাতা বিভীষণ মুহূৰ্তমাত্ৰতে য’ত লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম বাস কৰিছিল, সেই স্থানলৈ উপস্থিত হ’ল।

Verse 105

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ অনুজ বিভীষণে মুহূৰ্তমাত্ৰতে লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম য’ত আছিল তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 106

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক পৰুষ বাক্য কৈ, তাৰ অনুজ বিভীষণে ক্ষণমাত্ৰতে লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম য’ত আছিল তাত আহি উপস্থিত হ’ল।

Verse 107

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, তাৰ অনুজ বিভীষণে শীঘ্ৰে লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম য’ত দণ্ডায়মান আছিল তাত গ’ল।

Verse 108

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰভাৱে কৈ, তাৰ অনুজ বিভীষণে সোনকালেই লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম য’ত আছিল তাত আহি উপস্থিত হ’ল।

Verse 109

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ৰাৱণক সেই কঠোৰ বাক্য কৈ, বিভীষণে শীঘ্ৰে লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম য’ত দণ্ডায়মান আছিল তাত গ’ল।

Verse 110

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণানুজ বিভীষণ মুহূৰ্ততে লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম য’ত আছিল তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 111

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, বিভীষণ তৎক্ষণাৎ লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম য’ত দণ্ডায়মান আছিল তাত আহি উপস্থিত হ’ল।

Verse 112

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ৰাৱণক সেই কঠোৰ বাক্য কৈ, বিভীষণ সোনকালে লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম য’ত আছিল তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 113

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, বিভীষণ ত্বৰিত গতিৰে শ্ৰীৰাম আৰু লক্ষ্মণ য’ত আছিল তাত গ’ল।

Verse 114

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ অনুজে মুহূৰ্তমাত্ৰতে লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম য’ত আছিল তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 115

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, বিভীষণ সোনকালে লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম য’ত আছিল তাত আহি উপস্থিত হ’ল।

Verse 116

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, তাৰ অনুজ (বিভীষণ) মুহূৰ্তমাত্ৰতে লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম য’ত দণ্ডায়মান আছিল তাত গ’ল।

Verse 117

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

‘দুৰ্বৃত্ত ৰাৱণ নামৰ ৰাক্ষস ৰাক্ষসসকলৰ অধিপতি; মই তাৰ অনুজ ভ্ৰাতা, “বিভীষণ” নামেৰে প্ৰসিদ্ধ।’

Verse 118

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ৰাৱণক এই কঠোৰ বাক্য কৈ, তাৰ অনুজ [বিভীষণ] মুহূৰ্তমাত্ৰতে লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম য’ত আছিল তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 119

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ অনুজ বিভীষণ মুহূৰ্তমাত্ৰতে য’ত লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম উপস্থিত আছিল তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 120

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ অনুজ বিভীষণ মুহূৰ্তমাত্ৰতে য’ত লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম অৱস্থান কৰিছিল তাত আহি উপস্থিত হ’ল।

Verse 121

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ অনুজ (বিভীষণ) মুহূৰ্তমাত্ৰতে য’ত লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম উপস্থিত আছিল তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 122

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক এনেকুৱা কঠোৰ বাক্য কৈ, তাৰ অনুজ [বিভীষণ] মুহূৰ্তমাত্ৰতে য’ত লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম উপস্থিত আছিল তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 123

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ অনুজ বিভীষণে মুহূৰ্তমাত্ৰতে লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম য’ত আছিল তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 124

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ অনুজ বিভীষণে মুহূৰ্তমাত্ৰতে লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম য’ত আছিল তাত গৈ উপস্থিত হ’ল।

Verse 125

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, তাৰ অনুজ বিভীষণে শীঘ্ৰে লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম য’ত থিয় হৈ আছিল তাত গ’ল।

Verse 126

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

সেই (ৰাৱণ) জনস্থানৰ পৰা সীতাক হৰণ কৰিলে; জটায়ুক বধ কৰি, সীতাক বন্দী কৰি—বিবশা, দীন—ৰাক্ষসীসকলৰ কঠোৰ প্ৰহৰাত ৰখাইছে।

Verse 127

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ অনুজ বিভীষণে ক্ষণমাত্ৰতে লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম য’ত আছিল তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 128

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ অনুজ বিভীষণ মুহূৰ্তমাত্ৰতে লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম য’ত অৱস্থান কৰিছিল তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 129

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ কনিষ্ঠ ভ্ৰাতা বিভীষণ মুহূৰ্তমাত্ৰতে লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম য’ত আছিল তাত আহি উপস্থিত হ’ল।

Verse 130

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ অনুজ বিভীষণ মুহূৰ্তমাত্ৰতে লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম য’ত আছিল তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 131

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ কনিষ্ঠ ভ্ৰাতা বিভীষণ মুহূৰ্তমাত্ৰতে লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম য’ত সন্নিহিত আছিল তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 132

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ অনুজ বিভীষণ মুহূৰ্তমাত্ৰতে লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম য’ত আছিল তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 133

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ সৰু ভ্ৰাতা (বিভীষণ) মুহূৰ্তমাত্ৰতে লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম য’ত আছিল তাত আহি উপস্থিত হ’ল।

Verse 134

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, তাৰ অনুজ বিভীষণ তৎক্ষণাৎ লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম য’ত থিয় হৈ আছিল তাত গ’ল।

Verse 135

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, তাৰ অনুজ বিভীষণ মুহূৰ্তমাত্ৰতে লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম য’ত থিয় আছিল তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 136

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, তাৰ অনুজ বিভীষণ তৎক্ষণাৎ লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম য’ত থিয় হৈ আছিল তাত গ’ল।

Verse 137

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ অনুজ বিভীষণ মুহূৰ্তমাত্ৰতে সেই ঠাইলৈ আহিল, য’ত শ্ৰীৰাম লক্ষ্মণসহ দণ্ডায়মান আছিল।

Verse 138

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ অনুজ বিভীষণ মুহূৰ্তমাত্ৰতে সেই ঠাইলৈ আহিল, য’ত শ্ৰীৰাম লক্ষ্মণসহ দণ্ডায়মান আছিল।

Verse 139

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ অনুজ বিভীষণ মুহূৰ্তমাত্ৰতে সেই ঠাইলৈ আহিল, য’ত শ্ৰীৰাম লক্ষ্মণসহ দণ্ডায়মান আছিল।

Verse 140

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ অনুজ বিভীষণ মুহূৰ্তমাত্ৰতে সেই ঠাইলৈ আহিল, য’ত শ্ৰীৰাম লক্ষ্মণসহ দণ্ডায়মান আছিল।

Verse 141

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ অনুজ বিভীষণ মুহূৰ্তমাত্ৰতে য’ত লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম অৱস্থিত আছিল তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 142

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ সৰু ভায়েক বিভীষণ তৎক্ষণাৎ য’ত লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম আছিল তাত গ’ল।

Verse 143

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ অনুজ বিভীষণ মুহূৰ্তমাত্ৰতে য’ত লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম আছিল তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 144

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্যৰে সম্বোধন কৰি, বিভীষণ দ্ৰুতগতিতে য’ত লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম আছিল তাত গ’ল।

Verse 145

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণানুজ বিভীষণ মুহূৰ্তমাত্ৰতে য’ত লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম আছিল তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 146

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে কৈ আৰু ৰাৱণৰ প্ৰতি কঠোৰভাৱে বাক্য উচ্চাৰি, বিভীষণ শীঘ্ৰে য’ত লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম আছিল তাত আহি উপস্থিত হ’ল।

Verse 147

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কৰ্কশ বাক্য কৈ, বিভীষণ দ্ৰুতগতিতে য’ত শ্ৰীৰাম আৰু লক্ষ্মণ আছিল তাত গ’ল।

Verse 148

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ৰাৱণক সেই কঠোৰ বাক্য কৈ, বিভীষণ অল্প সময়তে য’ত লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম দণ্ডায়মান আছিল তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 149

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কৰ্কশ বাক্য কৈ, ৰাৱণানুজ বিভীষণ শীঘ্ৰে য’ত লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম আছিল তাত আহি উপস্থিত হ’ল।

Verse 150

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণানুজ বিভীষণ মুহূৰ্তমাত্ৰতে য’ত লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম আছিল তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 151

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ ভাষাৰে সম্বোধন কৰি, ৰাৱণানুজ বিভীষণ তৎক্ষণাৎ লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম য’ত আছিল তাত গ’ল।

Verse 152

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ৰাৱণক সেই কঠোৰ বাক্য কৈ, তাৰ কনিষ্ঠ ভ্ৰাতা বিভীষণ দ্ৰুতগতিতে য’ত লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম দণ্ডায়মান আছিল তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 153

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, তাৰ অনুজ বিভীষণ মুহূৰ্তমাত্ৰতে য’ত লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম আছিল তাত উপস্থিত হ’ল।

Verse 154

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, তাৰ কনিষ্ঠ ভ্ৰাতা বিভীষণ তৎক্ষণাৎ য’ত লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম আছিল তাত গ’ল।

Verse 155

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ অনুজ বিভীষণ ক্ষণমাত্ৰতে সেই ঠাইলৈ আহিল, য’ত লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম দণ্ডায়মান আছিল।

Verse 156

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ অনুজ বিভীষণ ক্ষণমাত্ৰতে সেই ঠাইলৈ আহিল, য’ত লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম দণ্ডায়মান আছিল।

Verse 157

इत्युक्त्वापरुषंवाक्यंरावणंरावणानुजः ।आजगाममुहूर्तेनयत्ररामस्सलक्ष्मणः ।।6.17.1।।

এইদৰে ৰাৱণক কঠোৰ বাক্য কৈ, ৰাৱণৰ অনুজ বিভীষণ ক্ষণমাত্ৰতে সেই ঠাইলৈ আহিল, য’ত লক্ষ্মণসহ শ্ৰীৰাম দণ্ডায়মান আছিল।

Frequently Asked Questions

The dilemma is whether to grant refuge to Vibhīṣaṇa—an enemy’s brother arriving with armed companions—balancing the duty to protect a suppliant against the strategic risk of infiltration and betrayal.

The Upadeśa is that righteous governance requires both compassion and discernment: decisions about trust must be reasoned, evidence-sensitive, and free from panic, yet never naïve about deception and security.

The episode is situated at Rāma’s coastal camp context, marked by the uttara-tīra (northern shore) where Vibhīṣaṇa hovers in the sky; it recalls Janasthāna (site connected to Sītā’s abduction) and Laṅkā as the political center of Rāvaṇa’s power.