Sarga 116 Hero
Yuddha KandaSarga 11654 Verses

Sarga 116

सीतासान्त्वनम् / Hanuman Consoles Sita with the News of Victory

युद्धकाण्ड

যুদ্ধোত্তৰ এই সৰ্গত বিজয়ৰ সংবাদ নৈতিক আশ্বাসলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। নতুন শাসনব্যৱস্থাৰ অধীন লংকাত আদৰ-সন্মান লাভ কৰি হনুমান যথোচিত শিষ্টাচাৰে নগৰত প্ৰৱেশ কৰে আৰু অশোক-বাটিকালৈ গৈ সীতাক সাক্ষাৎ কৰে। সীতা দেহে দুৰ্বল, আনন্দহীন, আৰু ৰাক্ষসী প্ৰহৰীৰ মাজত বেষ্টিত ৰূপে বৰ্ণিত। হনুমানে ৰামৰ বাৰ্তা জনায়—ৰাৱণ নিধন হৈছে, লংকা বিভীষণৰ অধীন সুৰক্ষিত, আৰু আগৰ বন্দিত্বৰ পৰিস্থিতি লুপ্ত হোৱাত এতিয়া ভয়ৰ কাৰণ নাই। এই সংবাদ শুনি সীতাৰ আনন্দে বাক্য ৰুদ্ধ হয়; তাৰ পিছত কৃতজ্ঞতাৰে দূতক উপযুক্ত দান দিব খোজে, কিন্তু কয় যে শুভ সংবাদৰ তুলনা কোনো ধন-সম্পদে কৰিব নোৱাৰে। তাৰপাছত ধৰ্মৰ এক গুৰুত্বপূর্ণ মোড়: হনুমানে সীতাক ধমক দিয়া ৰাক্ষসীসকলৰ ওপৰত প্ৰতিশোধ ল’বলৈ প্ৰস্তাৱ কৰে, কিন্তু সীতা প্ৰতিহিংসা নাকচ কৰে। তেওঁ দুখক ভাগ্য আৰু পূৰ্ব-পৰিস্থিতিৰ ফল বুলি ধৰে আৰু ধৰ্মসঙ্গত বচন স্মৰণ কৰায়—আদেশাধীনভাৱে কৰ্ম কৰা দোষীৰ প্ৰতিও সংযম আৰু দয়া ৰাখিব লাগে। হনুমানে সীতাৰ নৈতিক অধিকাৰ মানি ৰামলৈ উত্তৰ বিচাৰে; সীতাই স্বামীৰ দর্শনৰ আকাঙ্ক্ষা প্ৰকাশ কৰে। শেষত হনুমান তৎক্ষণাৎ উভতি গৈ সীতাৰ বাক্যসমূহ ঠিক সেই ক্ৰমে ৰাঘৱক জনায়।

Shlokas

Verse 1

इतिप्रतिसमादिष्टोहनूमान्मारुतात्मजः ।प्रविवेशपुरींलङ्कांपूज्यमानोनिशाचरैः ।।6.116.1।।

এইদৰে আদিষ্ট হৈ, মাৰুতাত্মজ হনুমান নিশাচৰসকলৰ দ্বাৰা পূজিত হৈ লংকাপুৰীত প্ৰৱেশ কৰিলে।

Verse 2

प्रविश्य चपुरींलङ्कांपूज्यमानोनिशाचारै: ।ततस्तेनाभ्युनुज्ञातोहनुमान्वृक्षवाटिकाम् ।।6.116.2।।सम्प्रविश्ययथान्यायंसीतायाद्विितोहरिः ।ददर्शमृजयाहीनांसातङ्कांरोहिणीमिव ।।6.116.3।।वृक्षमूलेनिरानन्दांराक्षसीभिःपरीवृताम् ।निभृतःप्रणतःप्रह्वस्सोऽभिगम्याभिवाद्य च ।।6.116.4।।

লংকাপুৰীত প্ৰৱেশ কৰি, নিশাচৰসকলৰ দ্বাৰা পূজিত হৈ, বিভীষণৰ অনুমতি পাই হনুমান তাৰ পাছত বৃক্ষৱাটিকালৈ গ’ল। বিধিমতে উদ্যানত সোমাই, সীতাৰ পৰিচিত সেই বানৰে সীতাক দেখিলে—স্নানবিহীনা, ক্ষীণ, আতংকিত, যেন ৰোহিণী। গছৰ মূলত আনন্দহীন হৈ, ৰাক্ষসীসকলৰ মাজত ঘেৰাও হৈ বহি থকা তেখেতৰ ওচৰলৈ হনুমান নিভৃতভাৱে, বিনয়ে মূৰ নোৱাই, প্ৰণাম কৰি অভিবাদন জনাই নিশ্চল হৈ থিয় ৰ’ল।

Verse 3

प्रविश्य चपुरींलङ्कांपूज्यमानोनिशाचारै: ।ततस्तेनाभ्युनुज्ञातोहनुमान्वृक्षवाटिकाम् ।।6.116.2।।सम्प्रविश्ययथान्यायंसीतायाद्विितोहरिः ।ददर्शमृजयाहीनांसातङ्कांरोहिणीमिव ।।6.116.3।।वृक्षमूलेनिरानन्दांराक्षसीभिःपरीवृताम् ।निभृतःप्रणतःप्रह्वस्सोऽभिगम्याभिवाद्य च ।।6.116.4।।

লংকাপুৰীত প্ৰৱেশ কৰি, নিশাচৰসকলৰ দ্বাৰা পূজিত হৈ, বিভীষণৰ অনুমতি পাই হনুমান তাৰ পাছত বৃক্ষৱাটিকালৈ গ’ল। বিধিমতে উদ্যানত সোমাই, সীতাৰ পৰিচিত সেই বানৰে সীতাক দেখিলে—স্নানবিহীনা, ক্ষীণ, আতংকিত, যেন ৰোহিণী। গছৰ মূলত আনন্দহীন হৈ, ৰাক্ষসীসকলৰ মাজত ঘেৰাও হৈ বহি থকা তেখেতৰ ওচৰলৈ হনুমান নিভৃতভাৱে, বিনয়ে মূৰ নোৱাই, প্ৰণাম কৰি অভিবাদন জনাই নিশ্চল হৈ থিয় ৰ’ল।

Verse 4

प्रविश्य चपुरींलङ्कांपूज्यमानोनिशाचारै: ।ततस्तेनाभ्युनुज्ञातोहनुमान्वृक्षवाटिकाम् ।।6.116.2।।सम्प्रविश्ययथान्यायंसीतायाद्विितोहरिः ।ददर्शमृजयाहीनांसातङ्कांरोहिणीमिव ।।6.116.3।।वृक्षमूलेनिरानन्दांराक्षसीभिःपरीवृताम् ।निभृतःप्रणतःप्रह्वस्सोऽभिगम्याभिवाद्य च ।।6.116.4।।

লংকাপুৰীত প্ৰৱেশ কৰি, নিশাচৰসকলৰ দ্বাৰা পূজিত হৈ, বিভীষণৰ অনুমতি পাই হনুমান তাৰ পাছত বৃক্ষৱাটিকালৈ গ’ল। বিধিমতে উদ্যানত সোমাই, সীতাৰ পৰিচিত সেই বানৰে সীতাক দেখিলে—স্নানবিহীনা, ক্ষীণ, আতংকিত, যেন ৰোহিণী। গছৰ মূলত আনন্দহীন হৈ, ৰাক্ষসীসকলৰ মাজত ঘেৰাও হৈ বহি থকা তেখেতৰ ওচৰলৈ হনুমান নিভৃতভাৱে, বিনয়ে মূৰ নোৱাই, প্ৰণাম কৰি অভিবাদন জনাই নিশ্চল হৈ থিয় ৰ’ল।

Verse 5

दृष्टवासमागतंदेवीहनूमन्तंमहाबलम् ।तूष्णीमास्ततदादृष्टवास्मृत्वासृष्टाभवत्तदा ।।6.116.5।।

মহাবলী হনুমান আহি উপস্থিত হোৱা দেখি দেৱী সীতা প্ৰথমে নীৰৱ হৈ ৰ’ল; পাছত তেওঁক দেখি চিনাক্ত কৰি স্মৰণ হোৱাত হৰ্ষেৰে আনন্দিত হ’ল।

Verse 6

सौम्यंतस्यामुखंदृष्टवाहनुमान्प्लवगोत्तमः ।रामस्यवचनंसर्वमाख्यातुमुपचक्रमे ।।6.116.6।।

তাইৰ সৌম্য মুখ দেখি বানৰশ্ৰেষ্ঠ হনুমানে ৰামৰ বচনসমূহ সম্পূৰ্ণকৈ ক’বলৈ আৰম্ভ কৰিলে।

Verse 7

वैदेही कुशलीरामस्सहसुग्रीवलक्ष्मणः ।वभीषणसहायश्चहरीणांसहितोबलैः ।।6.116.7।।

“বৈদেহী, ৰাম কুশলত আছে—সুগ্ৰীৱ আৰু লক্ষ্মণৰ সৈতে; বিভীষণৰ সহায়ত, বানৰসেনাৰ সৈতে একেলগে আছে।”

Verse 8

कुशलंचाहसिद्धार्थोहतशत्रुरिमत्रजित् ।विभीषणसहायेनरामेणहरिभिस्सह ।।6.116.8।।निहतोरावणोदेविलक्ष्मणेन च वीर्यवान् ।

“হে দেবী, তেওঁ আপোনাৰ কুশল সুধিছে। বিভীষণৰ সহায়ত আৰু বানৰসকলৰ সৈতে ৰামে নিজৰ উদ্দেশ্য সিদ্ধ কৰিছে—শত্ৰুহন্তা, অমিত্ৰজিত; লগতে পৰাক্ৰমী লক্ষ্মণো। ৰাৱণ নিহিত হৈছে।”

Verse 9

प्रियमाख्यामितेदेविभूयश्चत्वांसभाजये ।।6.116.9।।तवप्रभावाद्धर्मजेमहान् रामेणसंयुगे ।लब्धोऽयंविजयस्सीतेस्वस्थाभवगतज्वरा ।।6.116.10।।

“হে দেবী, মই আপোনাক প্ৰিয় সংবাদ জনাইছোঁ আৰু পুনৰ আপোনাক সন্মান জনাইছোঁ। হে সীতে, ধৰ্মজ্ঞে—আপোনাৰ প্ৰভাৱৰ বলতেই মহাৰামে যুঁজত এই মহান বিজয় লাভ কৰিলে। শান্ত হওক; শোকজনিত জ্বৰ দূৰ হওক।”

Verse 10

प्रियमाख्यामितेदेविभूयश्चत्वांसभाजये ।।6.116.9।।तवप्रभावाद्धर्मजेमहान् रामेणसंयुगे ।लब्धोऽयंविजयस्सीतेस्वस्थाभवगतज्वरा ।।6.116.10।।

হে দেৱী! মই তোমাক প্ৰিয় সংবাদ কওঁ আৰু পুনৰ তোমাক সন্মান জনাওঁ। হে ধৰ্মজ্ঞে সীতে! তোমাৰ প্ৰভাৱত মহাৰামে যুদ্ধত এই বিজয় লাভ কৰিলে; নিশ্চিন্ত হোৱা, জ্বৰসম দুঃখ-ব্যাকুলতা দূৰ হওক।

Verse 11

रावणश्चहतश्शत्रुर्लङ्कचैववशीकृता ।मयाह्यलब्न्दिद्रेणधृतेनतवनिर्जये ।।6.116.11।।प्रतिज्ञैषाविनिस्तीर्णाबद्ध्वासेतुंमहोदधौ ।

শত্ৰু ৰাৱণ নিহত হৈছে আৰু লংকাও বশীভূত হৈছে। তোমাৰ মুক্তিৰ বাবে মই নিদ্ৰাহীন হৈ ধৈৰ্য ধৰি আছিলোঁ; মহাসমুদ্ৰত সেতু বান্ধি এই প্ৰতিজ্ঞা সম্পূৰ্ণ হ’ল।

Verse 12

सम्भ्रमश्च न कर्तव्योवर्तन्त्यारावणालये ।।6.116.12।।विभीषणविधेयंहिलङ्कैश्वर्यमिदंकृतम् ।

ৰাৱণৰ আলয়ত তুমি থাকি আছা বুলি ব্যাকুল নহ’বা; কিয়নো লংকাৰ এই ৰাজত্ব এতিয়া বিভীষণৰ অধীনত অৰ্পিত হৈছে।

Verse 13

तदाश्वसिहिविस्रब्धंस्वगृहेपरिवर्तसे ।।6.116.13।।अयंचाभ्येतिसम्हृष्टस्त्वद्धर्शनसमुत्सुकः ।

সেয়ে তুমি আশ্বস্ত আৰু নিৰ্ভয়ে থাকাঁ; তুমি যেন নিজৰ গৃহতেই আছা, তেনেকৈ নিশ্চিন্তে থাকাঁ। আৰু বিভীষণো হৰ্ষিত হৈ, তোমাৰ দৰ্শনৰ বাবে উৎকণ্ঠিত হৈ ইয়ালৈ আহি আছে।

Verse 14

एवमुक्तासमुत्पत्यसीताशशिनिभानना ।।6.116.14।।प्रहर्षेणावरुद्धासाव्याहर्तुं न शशाक ह ।

এনেদৰে কোৱা হোৱাত চন্দ্ৰমুখী সীতাই উঠি দাঁড়াল; হৰ্ষে কণ্ঠ ৰুদ্ধ হৈ পৰাত তাই কথা ক’ব নোৱাৰিলে।

Verse 15

ततोऽब्रवीद्धरिवरःसीतामप्रतिजल्पतीम् ।।6.116.15।।किंत्वंचिन्तयसेदेविकिं च मांनाभिभाषसे ।

তাৰ পিছত বানৰশ্ৰেষ্ঠ হনুমানে সীতাই উত্তৰ নিদিয়া দেখি ক’লে: “দেৱী, তুমি কি চিন্তা কৰিছা? আৰু মোক কিয় কথা নকোৱা?”

Verse 16

एवमुक्ताहनुमतासीताधर्मपथेस्थिता ।।6.116.16।।अब्रवीत्परमप्रीताबाष्पगद्गदयागिरा ।

হনুমানে এনেদৰে কোৱাত ধৰ্মপথত অটল সীতাই পৰম আনন্দে, অশ্ৰুৰে গদ্গদ কণ্ঠে কথা ক’লে।

Verse 17

प्रियमेतदुपश्रुत्यभर्तुर्विजयसंश्रयम् ।।6.116.17।।प्रहर्षवशमापन्नानिर्वाक्यास्मिक्षणान्तरम् ।

“এই কথা শুনা অতি প্ৰিয়—মোৰ স্বামীৰ বিজয় নিশ্চিত কৰা সংবাদ। ই শুনি মই হৰ্ষবশ হৈ, ক্ষণমাত্ৰৰ বাবে নিৰ্বাক হৈ পৰোঁ।”

Verse 18

न हिपश्यामिसदृशंचिन्तयन्तीप्लवङ्गमा ।।6.116.18।।मप्रतियाब्यानकस्येहदातुंप्रत्यभिनन्दनम् ।

হে প্লৱংগম বানৰ! মই যিমানেই চিন্তা কৰোঁ, তথাপি তোমাৰ আনন্দদায়ক শুভ সংবাদৰ প্ৰতিদানস্বৰূপ কৃতজ্ঞতাৰ নিদৰ্শন হিচাপে ইয়াত দিবলৈ উপযুক্ত কোনো উপহাৰ দেখা নাপাওঁ।

Verse 19

नहिपश्यामिततसौम्यपृथिव्यामपिवानर ।।6.116.19।।सदृशंयत्प्रियाख्यानेतवदत्त्वाभवेत्सुखम् ।

হে সৌম্য বানৰ! এই পৃথিৱীৰ ক’তোও তোমাৰ প্ৰিয় বাৰ্তাৰ মূল্যৰ সমান উপযুক্ত বস্তু মই দেখা নাপাওঁ; সেয়া তোমাক দান কৰিলে তেতিয়াহে মোৰ মনত সত্য সুখ হ’ব।

Verse 20

हिरण्यंवासुवर्णंवारत्नानिविविधानिच ।।6.116.20।।राज्यंवात्रिषुलोकेषुनैतदर्हतिभाषितम् ।

সোণ বা উত্তম ধন, নানাবিধ ৰত্ন—অথবা তিনিও লোকৰ ৰাজ্যো—তুমি কোৱা এই বাক্যৰ সমান নহয়; এই ভাষণ সেয়া সকলোতকৈও মহান।

Verse 21

एवमुक्तस्तुवैदेह्याप्रत्युवाचप्लवङ्गमः ।।6.116.21।।प्रगृहीताञ्जलिर्हर्षासतीतायाःप्रमुखेस्थितः ।

বৈদেহী এইদৰে কোৱাৰ পিছত, হর্ষে অঞ্জলি বঁধি, সীতাৰ সন্মুখত থিয় হৈ থকা প্লৱংগম (হনুমান) প্ৰত্যুত্তৰ দিলে।

Verse 22

भर्तुःप्रियहितेयुक्तेभर्तुर्विजयकाङ्क्षिण: ।।6.116.22।।स्निग्धमेवंविधंवाक्यंत्वमेवार्हस्यनिन्दिते ।

হে অনিন্দিতে! স্বামীৰ প্ৰিয় আৰু হিতকৰ কাৰ্যত নিয়োজিত, স্বামীৰ বিজয় কামনা কৰা—এনে স্নিগ্ধ বাক্য ক’বলৈ তুমিয়েই যোগ্য।

Verse 23

तवैतद्वचनंसौम्येसारवत् स्निग्धमेव च ।।6.116.23।।रत्नौघाद्विविधाच्चापिदेवराज्याद्विशिष्यते ।

হে সৌম্যে! তোমাৰ এই বাক্য সাৰৱন্ত আৰু স্নিগ্ধ স্নেহেৰে পৰিপূৰ্ণ; ই বিবিধ ৰত্নৰ ৰাশি আৰু দেৱৰাজ্যৰ ঐশ্বৰ্যকো অতিক্ৰম কৰে।

Verse 24

अर्थतश्चमयाप्राप्तादेवरज्यादयोगुणाः ।।6.116.24।।हतशत्रुंविजयिनंरामंपश्यामिसुस्थितम् ।

শত্ৰু-সংহাৰক, বিজয়ী আৰু সুস্থিৰভাৱে প্ৰতিষ্ঠিত ৰামক যেতিয়া মই দেখোঁ, তেতিয়া মোৰ সঁচাকৈয়ে এনে লাগে—দেৱৰাজ্যসহ সকলো গুণ-আশীৰ্বাদ মই লাভ কৰিলোঁ।

Verse 25

तस्यतद्वचनंश्रुत्वामैथिलीजनकात्मजा ।।6.116.25।।ततःशुभतरंवाक्यमुवाचपवनात्मजम् ।

তেওঁৰ বাক্য শুনি, জনকাত্মজা মৈথিলীয়ে তাৰ পাছত পৱনপুত্ৰক আৰু অধিক শুভ-মঙ্গলময় বাক্য ক’লে।

Verse 26

अतिलक्षणसम्पन्नंमाधुर्यगुणभूषितम् ।।6.116.26।।बुद्ध्याह्यष्टाङ्गयायुक्तंत्वमेवार्हसिभाषितुम् ।

তোমাৰ বাক্য অতি উত্তম লক্ষণেৰে সম্পন্ন আৰু মাধুৰ্যগুণেৰে ভূষিত; অষ্টাঙ্গ গুণযুক্ত বুদ্ধিৰে সংযুক্ত তুমিয়েই সঁচাকৈ কথা ক’বলৈ যোগ্য।

Verse 27

श्लाघनीयोऽनिलस्यत्वंसुतःपरमधार्मिकः ।।6.116.27।।बलंशौर्यंश्रुतंसत्त्वंविक्रमोदाक्ष्यमुत्तमम् ।तेजःक्षमाधृतिस्स्थैर्यंविनीतत्वं न संशयः ।।6.116.28।।एतेचान्ये च बहवोगुणास्त्वय्येवशोभनाः ।

তুমি বায়ুদেৱৰ প্ৰশংসনীয় পুত্ৰ, পৰম ধৰ্মিষ্ঠ। বল, শৌৰ্য, শ্ৰুতি-বিদ্যা, সত্ত্ব, বিক্ৰম আৰু উত্তম দক্ষতা; তেজ, ক্ষমা, ধৃতি, স্থৈৰ্য আৰু বিনয়—নিঃসন্দেহে এইসকল আৰু আন বহু শুভ গুণ তোমাৰ ভিতৰতে উজ্জ্বলভাৱে শোভা পায়।

Verse 28

श्लाघनीयोऽनिलस्यत्वंसुतःपरमधार्मिकः ।।6.116.27।।बलंशौर्यंश्रुतंसत्त्वंविक्रमोदाक्ष्यमुत्तमम् ।तेजःक्षमाधृतिस्स्थैर्यंविनीतत्वं न संशयः ।।6.116.28।।एतेचान्ये च बहवोगुणास्त्वय्येवशोभनाः ।

তাৰ পাছত হনুমান আনন্দে অঞ্জলি বঁধি সীতাদেৱীৰ সন্মুখত থিয় হৈ, নিৰ্ভ্ৰান্ত আৰু বিনয়ীভাৱে, তেওঁক পুনৰ কথা ক’লে।

Verse 29

अथोवाचपुनस्सीतामसम्भ्रान्तोविनीतवत् ।।6.116.29।।प्रगृहीताञ्चलिर्हर्षात्सीतायाःप्रमुखेस्थितः ।

তাৰ পাছত হনুমান আনন্দে অঞ্জলি বঁধি সীতাদেৱীৰ সন্মুখত থিয় হৈ, নিৰ্ভ্ৰান্ত আৰু বিনয়ীভাৱে, তেওঁক পুনৰ কথা ক’লে।

Verse 30

इमास्तुखलुराक्षस्योयदित्वमनुमन्यसे ।।6.116.30।।हन्तुमिच्छामितास्सर्वायाभिस्त्वंतर्जितापुरा ।

যদি তুমি অনুমতি দিয়া, তেন্তে যিসকল ৰাক্ষসীয়ে আগতে তোমাক ধমকাই পীড়া দিছিল, সেই সকলোকে মই বধ কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰোঁ।

Verse 31

क्लिश्यन्तीम् पतिदेवांत्वामशोकवनिकांगताम् ।।6.116.31।।घोररूपसमाचाराःक्रूराःक्रूरतरेक्षणाः ।इहश्रुतामयादेवि राक्षस्योविकृताननाः ।।6.116.32।।असकृत्परुषैर्वाक्यैर्वद्नत्योरावणाज्ञया ।

হে দেৱী! পতিদেৱতাক মানি তুমি অশোকৱনিকালৈ গৈ ক্লেশ ভোগ কৰি থাকোঁতে, ইয়াত মই শুনিলোঁ—ৰাৱণৰ আজ্ঞাত সেই বিকৃতমুখী ৰাক্ষসীসকলে, আচৰণত ক্ৰূৰ, ৰূপত ভয়ংকৰ আৰু অতি ভীষণ দৃষ্টিসম্পন্ন হৈ, বাৰে বাৰে কঠোৰ বাক্য কৈ আছিল।

Verse 32

क्लिश्यन्तीम् पतिदेवांत्वामशोकवनिकांगताम् ।।6.116.31।।घोररूपसमाचाराःक्रूराःक्रूरतरेक्षणाः ।इहश्रुतामयादेवि राक्षस्योविकृताननाः ।।6.116.32।।असकृत्परुषैर्वाक्यैर्वद्नत्योरावणाज्ञया ।

হে দেৱী, মই ইয়াত শুনিছিলো যে আপুনি আপোনাৰ স্বামীৰ প্ৰতি ইমান ভক্তিপৰায়ণ হৈও অশোক বনত কেনেকৈ যন্ত্ৰণা ভোগ কৰিছিল।

Verse 33

विकृताविकृताकाराःक्रूराःक्रूरकचेक्षणाः ।।6.116.33।।इच्छामिविविधैराघतैर्हन्तुमेतास्सुदारुणाः ।राक्षस्योदारुणकथावरमेतत्प्रयच्छमे ।।6.116.34।।

সিহঁত কুৎসিত, বিকৃত আৰু অদ্ভুত আকাৰৰ, ক্ৰুৰ, আৰু সিহঁতৰ চুলি আৰু চকু অতি ভয়ংকৰ।

Verse 34

विकृताविकृताकाराःक्रूराःक्रूरकचेक्षणाः ।।6.116.33।।इच्छामिविविधैराघतैर्हन्तुमेतास्सुदारुणाः ।राक्षस्योदारुणकथावरमेतत्प्रयच्छमे ।।6.116.34।।

মই এই অতি ভয়ংকৰ ৰাক্ষসীসকলক নানা ধৰণৰ আঘাতৰে মাৰিব বিচাৰো; অনুগ্ৰহ কৰি মোক এই বৰদান দিয়ক।

Verse 35

मुष्टिभिःपर्षिणघातैश्चविशालैश्चैवबाहुभिः ।जङ्घाजानुप्रहारैश्चदन्तानांचैवपीडनैः ।।6.116.35।।भक्षणैःकर्णनासानांकेशानांलुञ्चनैस्तथा ।भृशंशुष्कमुखैश्चैवदारणैर्लङ्घनैर्हतैः ।।6.116.36।।विभिन्नशङ्कुग्रीवांशपार्श्वकैश्चकलेवरैः ।निपात्यहन्तुमिच्छामितवविप्रियकारिणीः ।।6.116.37।।

মই মুঠিৰে, গোৰোৱাৰ আघाতেৰে, মোৰ বিশাল বাহুৰে, আঁঠুৰ প্ৰহাৰেৰে আৰু দাঁতৰ হেঁচাৰে সিহঁতক ধ্বংস কৰিম।

Verse 36

मुष्टिभिःपर्षिणघातैश्चविशालैश्चैवबाहुभिः ।जङ्घाजानुप्रहारैश्चदन्तानांचैवपीडनैः ।।6.116.35।।भक्षणैःकर्णनासानांकेशानांलुञ्चनैस्तथा ।भृशंशुष्कमुखैश्चैवदारणैर्लङ्घनैर्हतैः ।।6.116.36।।विभिन्नशङ्कुग्रीवांशपार्श्वकैश्चकलेवरैः ।निपात्यहन्तुमिच्छामितवविप्रियकारिणीः ।।6.116.37।।

কাণ আৰু নাক ফালি, চুলি ছিঙি, অত্যাচাৰেৰে মুখ শুকাই পেলাই, আৰু তেওঁলোকক বিদীৰ্ণ কৰি তললৈ পেলাই দি।

Verse 37

मुष्टिभिःपर्षिणघातैश्चविशालैश्चैवबाहुभिः ।जङ्घाजानुप्रहारैश्चदन्तानांचैवपीडनैः ।।6.116.35।।भक्षणैःकर्णनासानांकेशानांलुञ्चनैस्तथा ।भृशंशुष्कमुखैश्चैवदारणैर्लङ्घनैर्हतैः ।।6.116.36।।विभिन्नशङ्कुग्रीवांशपार्श्वकैश्चकलेवरैः ।निपात्यहन्तुमिच्छामितवविप्रियकारिणीः ।।6.116.37।।

মই সেইসকলক মাৰি পেলাব বিচাৰো যিসকলে তোমাৰ অনিষ্ট কৰিছিল, তেওঁলোকৰ শৰীৰ, ডিঙি, অংগ আৰু কামিহাড়বোৰ ভাঙি পেলাই।

Verse 38

एवंप्रहारैर्बहुभिःसंप्प्रहार्ययशस्विनि ।घातयेतीव्ररूपाभिर्याभिस्त्वंतर्जितापुरा ।।6.116.38।।

হে যশস্বিনী! মই তেওঁলোকক বহু ধৰণে প্ৰহাৰ কৰিম আৰু সেই ভয়ংকৰ ৰূপ ধাৰণ কৰাসকলক বধ কৰিম যিসকলে তোমাক আগতে ভয় দেখুৱাইছিল।

Verse 39

इत्युक्तासाहनुमताकृपणादीनवत्सला ।हनूमन्तमुवाचेदंचिन्तयित्वाविमृश्य च ।।6.116.39।।

হনুমানৰ দ্বাৰা এইদৰে কোৱাত, দুখীয়াৰ প্ৰতি দয়ালু সীতাই চিন্তা-চৰ্চা কৰি হনুমানক এই কথা ক’লে।

Verse 40

राजसंश्रयवश्यानांकुर्वतीनांपराज्ञया ।विधेयानां च दासीनांकःकुप्यद्वानरोत्तम ।।6.116.40।।

হে বানৰোত্তম! ৰজাৰ আশ্ৰয়ত বশীভূত, পৰৰ আজ্ঞাতেই কেৱল চলা আৰু আজ্ঞাপালনত বাধ্য দাসীসকলৰ ওপৰত কোনে ক্ৰোধ কৰিব?

Verse 41

भाग्यवैषम्यदोषेणपुरस्ताद्धुष्कृतेन च ।मयैतत्प्राप्यसर्वंस्वकृतंह्युपभुज्यते ।।6.116.41।।

ভাগ্যৰ বৈষম্যদোষ আৰু পূৰ্বতে কৰা দুষ্কৃতৰ ফলত এই সকলো মোৰ ওপৰত আহিল; মানুহে নিজৰেই কৰ্মফল নিশ্চয় ভোগ কৰিব লাগে।

Verse 42

मैवंवदमहाबाहो दैवेह्येषापरागतिः ।प्राप्तव्यंतुदशायोगान्मयैतदितिनिश्चितम् ।।6.116.42।।दासीनांरावणस्याहंमर्षयामीहदुर्बला ।

“হে মহাবাহো, এনেকৈ নক’বা; এইটো দেৱীয় পৰম গতি। দশা-যোগৰ বলেৰে মোক এইটো ভোগ কৰিবই লাগিছিল—এইদৰে মই নিশ্চিত। ইয়াত দুৰ্বলা হৈ মই ৰাৱণৰ দাসীসকলক ক্ষমা কৰোঁ।”

Verse 43

आज्ञप्ताराक्षसेनेहराक्षस्यस्तर्जयन्तिमाम् ।।6.116.43।।हतेतस्मिन्नकुर्वन्तितर्जनंमारुतात्मज ।

“ইয়াত ৰাক্ষস-ৰাজৰ আজ্ঞাত ৰাক্ষসীসকলে মোক তৰ্জন কৰিছিল; তেওঁ হতা হোৱাৰ পাছত, হে মাৰুতাত্মজ, তেওঁলোকে আৰু মোক তৰ্জন নকৰিব।”

Verse 44

अयंव्याघ्रसमीपेतुपुराणोधर्मसंहितः ।।6.116.44।।ऋक्षेणगीतःश्लोकोऽस्तितंनिबोधप्लवङ्गम ।

“হে প্লৱংগম! ব্যাঘ্ৰৰ সন্নিধিত এক ঋক্ষই গোৱা, ধৰ্মসংহিত এক পুৰাতন শ্লোক আছে; সেয়া শুনা।”

Verse 45

न पर: पापमादत्तेपरेषांपापकर्मणाम् ।।6.116.45।।समयोरक्षितव्यस्तुसप्तश्चारित्रभूषणाः ।

উত্তম পুৰুষে আনৰ পাপকর্ম দেখি পাপ গ্ৰহণ নকৰে। সময়োচিত সদাচাৰ ৰক্ষা কৰা উচিত; সচ্চৰিত্ৰই হ’ল সত্য ভূষণ।

Verse 46

पापानांवाशुभानांवावधार्हाणांप्लवङ्गम ।।6.116.46।।कार्यंकरुण्यमार्येण न कश्चिन्नापराध्यति ।

হে প্লৱংগম! পাপী হওক বা শুভ, বধাৰ্হ যেন লাগিলেও—আৰ্য পুৰুষে কৰুণাৰে কাৰ্য কৰা উচিত; কোনোপক্ষেই অপৰাধ কৰা নুচিত।

Verse 47

लोकहिंसाविहाराणांरक्षसांकामरूपिणाम् ।।6.116.47।।कुर्वतामपिपापानिनैवकार्यमशोभनम् ।

লোকহিংসাত ৰত আৰু কামৰূপ ধাৰণকাৰী ৰাক্ষসসকলে পাপ কৰিলেও, তাৰ প্ৰতিউত্তৰত অশোভন কৰ্ম কৰা কেতিয়াও উচিত নহয়।

Verse 48

एवमुक्तस्तुहनुमान् सीतयावाक्यकोविदः ।।6.116.48।।प्रत्युवाचततस्सीतांरामपत्नीयशश्विनीम् ।

সীতাই এনেদৰে কোৱাৰ পিছত, বাক্যত নিপুণ হনুমানে তেতিয়া যশস্বিনী ৰামপত্নী সীতালৈ প্ৰত্যুত্তৰ দিলে।

Verse 49

युक्तारामस्यभवतीधर्मपत्नीयशश्विनी ।।6.116.49।।प्रतिसन्दिशमांदेवि गमिष्येयत्रराघवः ।

হে দেৱী! আপুনি ৰামৰ যথাৰ্থ, যশস্বিনী ধৰ্মপত্নী। মোক বাৰ্তা দিয়া; য’ত ৰাঘৱ আছে ত’লৈ মই গমি যাম।

Verse 50

एवमुक्ताहनुमतावैदेहिजनकात्मजा ।।6.116.50।।साब्रवीद्ध्रष्टुमिच्छामिभर्तारंवानरोत्तम ।

হনুমানে এইদৰে কোৱা শুনি বৈদেহী জনকনন্দিনী ক’লে: “হে বানৰোত্তম, মই মোৰ ভৰ্তাক দৰ্শন কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰোঁ।”

Verse 51

तस्यास्तद्वचनंश्रुत्वाहनुमान्पवनात्मजः ।।6.116.51।।हर्षयन्मैथिलींवाक्यमुवाचेदंमहामतिः ।

তেওঁৰ কথা শুনি পৱনপুত্ৰ হনুমান, মহামতি, মৈথিলীক আনন্দিত কৰিবলৈ পুনৰ এই বাক্য ক’লে।

Verse 52

पूर्णचन्द्राननंरामंद्रक्ष्यस्यार्येसलक्ष्मणम् ।।6.116.52।।स्थिरमित्रंहतामित्रंशचीवत्रिदशेश्वरम् ।

“হে আৰ্যে, এতিয়া তুমি পূৰ্ণচন্দ্ৰমুখ দীপ্তিমান ৰামক লক্ষ্মণসহ দৰ্শন কৰিবা; মিত্ৰৰ প্ৰতি অচল, শত্রুক নিধন কৰা—যেন শচীয়ে ত্ৰিদশেশ্বৰ ইন্দ্ৰক দৰ্শন কৰে।”

Verse 53

तामेवमुक्त्वाराजन्तींसीतांसाक्षादिवश्रियम् ।।6.116.53।।आजगाममहावेगोहनूमान्यत्रराघवः ।

এইদৰে ৰাজস শোভাৰে দীপ্ত, সাক্ষাৎ শ্ৰীলক্ষ্মীৰ দৰে জ্যোতিৰ্ময় সীতাক কৈ, মহাবেগী হনুমান য’ত ৰাঘৱ আছিল তাত ধাৱিত হ’ল।

Verse 54

তেতিয়া বানৰশ্ৰেষ্ঠ হনুমানে তৎক্ষণাৎ ইন্দ্ৰসম তেজস্বী ৰাঘৱক সীতাদেৱীৰ উত্তৰ, তাই কোৱা বাক্যসমূহ একে ক্ৰমতে শব্দে শব্দে পুনৰুক্তি কৰি জনালে।

Frequently Asked Questions

Hanumān seeks permission to punish and kill the rākṣasīs who had threatened Sītā in captivity. Sītā refuses retaliatory violence, arguing they acted under the king’s command and that dharma requires restraint; with Rāvaṇa dead, the coercive context has ended.

The sarga foregrounds kṣamā and moral agency: even after victory, one must not convert suffering into vengeance. Right conduct is presented as an ornament of character, and compassion is upheld as a higher discipline than punitive impulse, especially toward subordinates acting under orders.

Laṅkā’s political transition under Vibhīṣaṇa is emphasized, alongside the Aśoka-vāṭikā as the captivity setting now reinterpreted as a site of reassurance and reunion-preparation. The great ocean and the constructed setu are referenced as markers of vow-fulfillment and campaign logistics.