Previous Verse
Next Verse

Shloka 54

सुन्दरकाण्डे अष्टपञ्चाशः सर्गः

हनुमद्वृत्तान्तकथनम्, सीताभिज्ञान-प्रदानम्, लङ्कादाह-वर्णनम्

स प्राकारमवप्लुत्य पश्यामि बहुपादपम्।अशोकवनिकामध्ये शिंशुपापादपो महान्।।।।तमारुह्य च पश्यामि काञ्चनं कदलीवनम्।

sa prākāram avaplutya paśyāmi bahu-pādapam |

aśoka-vanikā-madhye śiṃśupā-pādapo mahān ||

tam āruhya ca paśyāmi kāñcanaṃ kadalī-vanam |

সেই প্ৰাকাৰ লংঘি মই বহু প্ৰকাৰ গছ-গছনিত ভৰা এখন উপবন দেখিলোঁ। অশোকবনিকাৰ মাজত মহা শিংশুপা গছ আছিল; তাত উঠি মই সোণালী কান্তিৰে দীপ্ত কদলী-বন নিহাৰিলোঁ।

सःhe (I)
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा
प्राकारम्the wall
प्राकारम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्राकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया (कर्म)
अवप्लुत्यhaving leapt over
अवप्लुत्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootअव√प्लु (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formअव्ययकृदन्त (ल्यप्/क्त्वा-अर्थ); पूर्वकालिक क्रिया
पश्यामिI see
पश्यामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√पश् (धातु)
Formलट् (वर्तमान); उत्तमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
बहुपादपम्having many trees
बहुपादपम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootबहु + पादप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया; कर्मधारय (बहवः पादपाः यस्मिन् तत्)
अशोकवनिकामध्येin the middle of the Aśoka-grove
अशोकवनिकामध्ये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअशोकवनिका + मध्ये (मध्य)
Formसप्तमी-एकवचन (अधिकरण); षष्ठी/सप्तमी-तत्पुरुष (अशोकवनिकायाः मध्ये)
शिंशुपापादपःa śiṃśupā tree
शिंशुपापादपः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशिंशुपा + पादप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; षष्ठी-तत्पुरुष (शिंशुपायाः पादपः)
महान्great, huge
महान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; शिंशुपापादपः इत्यस्य विशेषणम्
तम्that (tree)
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया (कर्म)
आरुह्यhaving climbed
आरुह्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootआ√रुह् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formअव्ययकृदन्त (ल्यप्/क्त्वा-अर्थ); पूर्वकालिक क्रिया
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय)
पश्यामिI see
पश्यामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√पश् (धातु)
Formलट् (वर्तमान); उत्तमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
काञ्चनम्golden
काञ्चनम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकाञ्चन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया; कदलीवनम् इत्यस्य विशेषणम्
कदलीवनम्a banana-grove
कदलीवनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकदली + वन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया (कर्म); तत्पुरुष (कदलीनां वनम्)

"I crossed that boundary wall and saw many kinds of trees and in the midst of that Ashoka garden, a huge Simsupa tree. I ascended it and saw rows of banana plants.

Ś
śiṃśupā (tree)
P
prākāra (wall)

FAQs

Skill in service of righteousness: intelligence, stealth, and careful movement are legitimate when used to protect the innocent and fulfill a dharmic mission.

Hanumān enters the Aśoka grove by crossing its wall, locates a vantage point (the śiṃśupā tree), and surveys the area.

Kauśala (competence) and buddhi (strategic intelligence) directed toward a righteous end.