Shloka 38

सुन्दरकाण्डे अष्टपञ्चाशः सर्गः

हनुमद्वृत्तान्तकथनम्, सीताभिज्ञान-प्रदानम्, लङ्कादाह-वर्णनम्

Devanagari script

प्रहस्य च महानादमुक्तोऽहं भीमया तया।अवस्थितमसम्भ्रान्तमिदं वाक्यमशोभनम्।।।।

Transliteration

prahasya ca mahānādam ukto ’haṃ bhīmayā tayā | avasthitam asambhrāntam idaṃ vākyam aśobhanam ||

Translation

সেই ভয়ংকৰীয়ে হাঁহি মাৰি মহা-নাদেৰে মোক সম্বোধন কৰিলে; মই অচল, নিৰ্ভ্ৰান্ত হৈ থাকোঁতে সি অশোভন, অশুভ বাক্য ক’লে।

Word by Word

• प्रहस्य: having laughed
• प्रहस्य: Purvakala (पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र + हस् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund): 'having laughed'

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• महानादम्: a loud roar/cry
• महानादम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + नाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः: 'महान् नादः'

• उक्तः: was spoken to
• उक्तः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अहम् इत्यस्य विधेयः: 'I was addressed/told'

• अहम्: I
• अहम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन

• भीमया: by the terrible (one)
• भीमया: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: भीम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; तया इत्यस्य विशेषणम्

• तया: by her
• तया: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• अवस्थितम्: steadfast
• अवस्थितम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अव + स्था (धातु) (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; वाक्यम् इत्यस्य विशेषणम्: 'firm/steady'

• असम्भ्रान्तम्: unperturbed
• असम्भ्रान्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अ + सम्भ्रान्त (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; वाक्यम् इत्यस्य विशेषणम्: 'unconfused/unhesitating'

• इदम्: this
• इदम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; वाक्यम् इत्यस्य विशेषणम्

• वाक्यम्: speech/words
• वाक्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अशोभनम्: inauspicious/ugly
• अशोभनम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अ + शोभन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; वाक्यम् इत्यस्य विशेषणम्

Context

"She was frightening and laughed in loud voice without any hesitation. Steadfast she uttered these ominous words to me:

Characters & Entities

• Hanuman
• Siṁhikā (implied as the ‘fearsome one’ speaking next)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma here is discernment: ominous, harmful speech signals adharma. The verse prepares the listener to judge the coming threat as unrighteous and to see Hanuman’s resistance as duty-bound protection of his mission.

What is the narrative situation?

While crossing the ocean, Hanuman encounters the rākṣasī Siṁhikā, who addresses him with threatening intent; Hanuman recounts her ominous words to his listeners.

Which character virtue is emphasized?

Hanuman’s steadiness (asambhrānti)—he remains composed and alert even when confronted by frightening, hostile speech.