Shloka 40

कथं नु खलु वाक्यं मे शृणुयान्नोद्विजेत वा।इति सञ्चिन्त्य हनुमांश्चकार मतिमान्मतिम्।।।।

kathaṃ nu khalu vākyaṃ me śṛṇuyān nodvijet vā | iti sañcintya hanumāṃś cakāra matimān matim ||

“সীতা কেনেকৈ মোৰ বাক্য শুনি ভয় নাপাব?” বুলি চিন্তা কৰি, বুদ্ধিমান হনুমানে মনত সাৱধান উপায় স্থিৰ কৰিলে।

kathamhow
katham:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootkatham (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय
nuindeed
nu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootnu (अव्यय)
Formप्रश्न-निपात (emphatic interrogative)
khaluindeed
khalu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootkhalu (अव्यय)
Formनिश्चय/अनुनय-निपात (particle: "indeed/really")
vākyamwords/speech
vākyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvākya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः; द्वितीया; एकवचनम्
memy
me:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी; एकवचनम्
śṛṇuyātmay hear/listen
śṛṇuyāt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√śru (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः; एकवचनम्; (contextually: "she may listen")
nanot
na:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
udvijetmay be alarmed
udvijet:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootud- + √vij (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative); आत्मनेपदम्; प्रथमपुरुषः; एकवचनम्; (contextually: "she may become agitated")
or
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय ("or")
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउद्धरण/वाक्य-समाप्ति-निपात (quotative: "thus")
sañcintyahaving reflected
sañcintya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootsam- + √cint (धातु)
Formकृदन्तः क्त्वा (absolutive/gerund)
hanumānHanuman
hanumān:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothanumat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः; प्रथमा; एकवचनम्
cakāramade/did
cakāra:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√kṛ (धातु)
Formलकारः लिट् (Perfect); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः; एकवचनम्
matimānwise/intelligent
matimān:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmatimat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः; प्रथमा; एकवचनम्; विशेषणम् hanumān
matima plan/thought
matim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmati (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः; द्वितीया; एकवचनम्

Wise Hanuman came to a decision after reflecting in his mind about how not to create fear in Sita (while communicating with her.)

H
Hanumān

FAQs

Dharma in speech is non-harming truth: even truthful words must be delivered with sensitivity so they do not create fear or distress in the vulnerable.

Just before approaching Sītā, Hanumān decides on a method of speaking that will gain her trust without startling her.

Empathy and tact—wisdom expressed as careful communication.