Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

खरस्य क्रोधः — शूर्पणखावृत्तान्तकथनम्

Khara’s Wrath and Śūrpaṇakhā’s Report

तरुणौ रूपसम्पन्नौ सुकुमारौ महाबलौ।पुण्डरीकविशालाक्षौ चीरकृष्णाजिनाम्बरौ।।।।फलमूलाशनौ दान्तौ तापसौ धर्मचारिणौ।पुत्रौ दशरथस्यास्तां भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ।।।।

taruṇau rūpasampannau sukumārau mahābalau | puṇḍarīka-viśālākṣau cīra-kṛṣṇājināmbarau || phala-mūlāśanau dāntau tāpasau dharmacāriṇau | putrau daśarathasyāstāṁ bhrātarau rāma-lakṣmaṇau ||

দুজন যুৱক আছে—ৰূপসাম্পন্ন, সুকুমাৰ হ’লেও মহাবলী; পুণ্ডৰীক সদৃশ বিশাল নয়নযুক্ত; গছৰ ছাল আৰু ক’লা মৃগচৰ্ম পৰিধানকাৰী। ফল-মূল আহাৰ কৰা, সংযমী, তপস্বী আৰু ধৰ্মাচাৰী—দশৰথৰ পুত্ৰ, ভ্ৰাতা ৰাম আৰু লক্ষ্মণ।

taruṇautwo young (men)
taruṇau:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Roottaruṇa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā vibhakti, Dvivacana (dual); predicate adjective
rūpa-sampannauendowed with beauty
rūpa-sampannau:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootrūpa (प्रातिपदिक) + sampanna (प्रातिपदिक; sam√pad + kta)
FormTatpuruṣa (rūpeṇa sampannau / rūpasampannau), Puṃliṅga, Prathamā, Dvivacana
sukumāraudelicate/tender
sukumārau:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsukumāra (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Dvivacana
mahābalauvery strong
mahābalau:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootmahā (प्रातिपदिक) + bala (प्रातिपदिक)
FormKarmadhāraya (mahac ca balaṃ ca yasya), Puṃliṅga, Prathamā, Dvivacana
puṇḍarīka-viśāla-akṣauhaving large lotus-like eyes
puṇḍarīka-viśāla-akṣau:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootpuṇḍarīka (प्रातिपदिक) + viśāla (प्रातिपदिक) + akṣi (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (upamā/viśeṣaṇa: puṇḍarīka-sadṛśa-viśāla-akṣi), Puṃliṅga, Prathamā, Dvivacana
cīra-kṛṣṇa-ajina-ambarauwearing bark garments and black deer-skin
cīra-kṛṣṇa-ajina-ambarau:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootcīra (प्रातिपदिक) + kṛṣṇa (प्रातिपदिक) + ajina (प्रातिपदिक) + ambara (प्रातिपदिक)
FormDvandva-like enumerative compound (garments: bark-cloth and black deer-skin as clothing), Puṃliṅga, Prathamā, Dvivacana

Here are two young sons of Dasaratha, Rama and Lakshmana, who are gentle, handsome, strong, with eyes like white lotus, wearing deer-skin and bark robes, living on fruits and roots, self-restrained like ascetics and following the righteous path.

S
Shurpanakha
K
Khara
R
Rama
L
Lakshmana
D
Dasharatha
F
forest (vana)

FAQs

Dharma is presented as disciplined living: restraint, austerity, and righteous conduct even amid hardship (forest life).

Shurpanakha identifies the two brothers who confronted her, describing their appearance and ascetic mode of life.

Rama and Lakshmana are characterized by self-control (dānta) and dharma-practice (dharmacārin).