Adhyaya 52

Verse 1

व्यास उवाच । भुक्त्वा पीत्वा च सुप्त्वा च स्नात्वा रथ्योपसर्पणे । ओष्ठावलोमकौ स्पृष्ट्वा वासो विपरिधाय च

ব্যাসে ক’লে: “ভোজন কৰি, পান কৰি, নিদ্ৰা কৰি, স্নান কৰি, আৰু ৰাজপথ/জনপথৰ ওচৰলৈ যাঁওতে; লগতে ওঁঠ আৰু ওঁঠৰ ওপৰৰ লোম (গোঁফ) স্পৰ্শ কৰি, আৰু বস্ত্ৰ পৰিধান কৰি…”

Verse 2

रेतोमूत्रपुरीषाणामुत्सर्गेऽनृतभाषणे । ष्ठीवित्वाऽध्ययनारंभे कासश्वासागमे तथा

বীৰ্য, মূত্ৰ বা বিষ্ঠা ত্যাগৰ সময়ত; মিছা কথা কওঁতে; থু পেলোৱাৰ পাছত; অধ্যয়ন আৰম্ভণিত; আৰু কাশি বা শ্বাসকষ্ট উঠিলে—তেতিয়া বিধিমতে সংযম কৰি শুচিতা ৰক্ষা কৰিব লাগে।

Verse 3

चत्वरं वा श्मशानं वा समाक्रम्य द्विजोत्तमः । संध्ययोरुभयोस्तद्वदाचांतोऽप्याचमेत्पुनः

হে দ্বিজোত্তম! যদি কোনোবাই চতুৰ্মুখী পথ বা শ্মশান অতিক্ৰম কৰে, তেন্তে দুয়োটা সন্ধ্যাত (প্ৰভাত আৰু সায়ং) যদিও আগতেই আচমন কৰা থাকে, তথাপি পুনৰ আচমন কৰিব লাগে।

Verse 4

चंडालम्लेच्छसंभाषे स्त्रीशूद्रोच्छिष्टभाषणे । उच्छिष्टं पुरुषं दृष्ट्वा भोज्यं चापि तथाविधम्

যদি চণ্ডাল বা ম্লেচ্ছৰ সৈতে কথা-বতৰা হয়, বা অশুচি অৱস্থাত স্ত্ৰী বা শূদ্ৰৰ সৈতে কথা কোৱা হয়; অথবা উচ্ছিষ্ট (অৱশিষ্ট-দূষিত) মানুহক দেখা যায়, আৰু তেনেধৰণৰ আহাৰো—

Verse 5

आचामेदश्रुपाते वा लोहितस्य तथैव च । भोजने संध्ययोः स्नात्वा पीत्वा मूत्रपुरीषयोः

অশ্ৰু পৰিলে আচমন কৰিব লাগে, আৰু তেনেদৰে ৰক্ত ওলালেও। ভোজনৰ সময়ত আৰু দুয়োটা সন্ধ্যাত স্নান কৰি—যদিও মূত্ৰ বা বিষ্ঠা পান কৰা হয়—বিধিমতে শুদ্ধি কৰিব লাগে।

Verse 6

आगतो वाचमेत्सुप्त्वा सकृत्सकृदथान्यतः । अग्नेर्गवामथालंभे स्पृष्ट्वा प्रयतमेव वा

সেই ঠাইলৈ আহি মন্ত্র উচ্চাৰণ কৰিব লাগে; আৰু শুই উঠাৰ পাছত—এবাৰ বা বাৰে বাৰে—অথবা আন যিকোনো অৱস্থাত; অগ্নি জ্বলাইতে বা গৰু মুকলি কৰোঁতে—কেৱল (বিধিমতে) স্পৰ্শ কৰিলেই সি নিশ্চয় শুদ্ধ হয়।

Verse 7

स्त्रीणामथात्मनः स्पर्शे नीलद्यं वा परिधाय च । उपस्पर्शेज्जलं वार्तं तृणं वा भूमिमेव च

যদি পুৰুষে নাৰীক স্পৰ্শ কৰে—অথবা নাৰীয়ে তেওঁৰ দেহ স্পৰ্শ কৰে—তেতিয়া প্ৰথমে নীলা (বা সদৃশ) বস্ত্ৰ পৰিধান কৰি, শুদ্ধিৰ বাবে জল, বা সেউজীয়া তাজা বস্তু, বা তৃণ, বা ভূমি স্পৰ্শ কৰিব।

Verse 8

केशानां चात्मनः स्पर्शे वाससः स्खलितस्य च । अनुष्णाभिरकेशाभिरदुष्टाभिश्च धर्मतः

যেতিয়া কোনোবাই নিজৰ চুলি বা নিজৰ দেহ স্পৰ্শ কৰে, বা বস্ত্ৰ সৰি যায়, তেতিয়া ধৰ্ম অনুসাৰে শুদ্ধি কৰিব লাগে—এনে জলেৰে যি গৰম নহয়, চুলিমুক্ত, আৰু অদূষিত।

Verse 9

शौचेऽप्सु सर्वदा चामेदासीनः प्रागुदङ्मुखः । शिरः प्रावृत्य कंठं वा मुक्तकेशशिखोऽपि वा

জলেৰে শৌচ কৰোঁতে সদায় মেদ/চিকনাহটবিহীন আসনত বহি, পূব বা উত্তৰমুখী হব লাগে; মূৰ বা কণ্ঠ আৱৰি, অথবা চুলি মুকলি কৰি, শিখাবিহীন হ’লেও।

Verse 10

अकृत्वा पादयोः शौचं मार्गतो न शुचिर्भवेत् । सोपानत्कोपानस्थो वा नोष्णीषी चाचमेद्बुधः

পদযোৰ শৌচ নকৰিলে পথৰ পৰা আহি কোনোবাই শুচি নহয়। বুধজন পাদুকা পিন্ধি থিয় হৈ (বা সোধান/পাদপীঠত) আচমন কৰিব, আৰু মূৰঢাকনি পিন্ধি আচমন নকৰিব।

Verse 11

न चैव वर्षधाराभिर्न तिष्ठन्नुद्धृतोदकैः । नैकहस्तार्पितजलैर्विना सूत्रेण वा पुनः

বৰষুণৰ ধাৰাৰ মাজত নহয়, আৰু উঠাই অনা জলে থিয় হৈও নহয়; বহু হাতৰ দ্বাৰা অৰ্পিত জলেৰে নহয়; আৰু বিধিসিদ্ধ সূত্ৰ (যজ্ঞোপবীত) বিনাও নহয়।

Verse 12

न पादुकासनस्थो वा बहिर्जानुरथापि वा । न जल्पन्न हसन्प्रेक्षन्शयानस्तल्प एव च

পাদুকা-আসন বা নীচ আসনত বহি নহয়, নতুবা হাঁটু গুটাইও নহয়; কথা ক’তে ক’তে, হাঁহি মাৰি, চাৰিওফালে চাই, বা খাটত শুই থাকিও নহয়।

Verse 13

नाविक्षिताभिः फेनाद्यैरुपेताभिरथापि वा । शूद्राशुचिकरोन्मुक्तैर्नक्षाराभिस्तथैव च

ফেন আদি মিশ্ৰিত হওক বা অন্যভাৱে হওক; তদ্ৰূপ অশুচি হাত (শূদ্ৰৰ) পৰা নিঃসৃত ক্ষাৰীয় মলিনতাৰে মিশ্ৰিত হলেও (তা বর্জনীয়)।

Verse 14

न चैवांगुलिभिः शब्दं न कुर्यान्नान्यमानसः । न वर्णरसदुष्टाभिर्न चैव प्रदरोदकैः

আঙুলেৰে শব্দ নকৰিব, আৰু মনক অন্যত্ৰ বিচৰণ কৰিবলৈ নিদিব। ৰং-ৰস দুষিত বস্তুৰে নহয়, আৰু পচা-ৰিসা দুষিত পানীৰেও নহয়।

Verse 15

न पाणिक्षुभिताभिर्वा न बहिर्गंध एव वा । हृद्गाभिः पूयते विप्रः कंठ्याभिः क्षत्रियः शुचिः

বিপ্ৰ কেৱল হাতেৰে নাড়ি দিয়া পানীৰে বা বাহিৰে সুগন্ধ লেপনে শুচি নহয়; বিপ্ৰ হৃদয়ৰ পবিত্ৰতাৰে শুচি হয়, আৰু ক্ষত্ৰিয় কণ্ঠৰ পৰা উচ্চাৰিত সত্য-মর্যাদিত বাক্যৰে নির্মল হয়।

Verse 16

प्राशिताभिस्तथा वैश्यः स्त्रीशूद्रौ स्पर्शतोंऽततः । अंगुष्ठमूलांतरतो रेखायां ब्राह्ममुच्यते

বৈশ্য প্ৰাশিত (ভোজিত অৱশিষ্ট) দ্বাৰা শুচি বুলি কোৱা হয়; স্ত্ৰী আৰু শূদ্ৰ শেষত কেৱল স্পৰ্শে শুচি হয়। কিন্তু ব্ৰাহ্মণৰ বাবে ঘোষণা—অঙ্গুষ্ঠমূল আৰু তৰ্জনীৰ মাজত থকা পানীৰ ৰেখাই (শুচিতা)।

Verse 17

अंतरांगुष्ठदेशिन्यैः पितॄणां तीर्थमुच्यते । कनिष्ठामूलतः पश्चात्प्राजापत्यं प्रचक्षते

বুঢ়া আঙুলি আৰু তৰ্জনী আঙুলিৰ মাজৰ স্থান পিতৃসকলৰ তীৰ্থ বুলি কোৱা হয়। পাছফালে, কণিষ্ঠা আঙুলিৰ মূলত প্ৰাজাপত্য তীৰ্থ বুলি ঘোষণা কৰা হয়।

Verse 18

अंगुल्यग्रं स्मृतं दैवं तदेवार्षं प्रकीर्तितम् । मूलेन दैवमार्षं स्यादाग्नेयं मध्यतः स्मृतम्

আঙুলিৰ আগভাগ ‘দৈৱ’ বুলি স্মৃত; সেই একেই স্থান ‘আৰ্ষ’ বুলিও কীৰ্তিত। আঙুলিৰ মূলত ‘দৈৱ-আৰ্ষ’ হয়, আৰু মধ্যভাগ ‘আগ্নেয়’ (অগ্নিসম্বন্ধীয়) বুলি স্মৃত।

Verse 19

तदेव सौमिकं तीर्थमेतज्ज्ञात्वा न मुह्यति । ब्राह्मेणैव तु तीर्थेन द्विजो नित्यमुपस्पृशेत्

সেইটোৱেই সৌমিক তীৰ্থ; এই কথা জানিলে কোনো মোহ নাথাকে। দ্বিজে নিত্য ব্ৰহ্ম-তীৰ্থৰ দ্বাৰাই আচমন/শুদ্ধি কৰিব লাগে।

Verse 20

होमयेद्वाथ दैवेन न तु पित्र्येण वै द्विजाः । त्रिःप्राश्नीयादपः पूर्वं ब्राह्मेण प्रयतस्ततः

তাৰ পাছত দ্বিজে দেৱ-વિધিৰে হোম কৰিব লাগে, পিতৃয়-વિધিৰে নহয়। প্ৰথমে তিনিবাৰ জল আচমন কৰিব; তাৰপিছত সংযমী হৈ ব্ৰহ্ম-વિધি অনুসাৰে আগবাঢ়িব।

Verse 21

संमृज्यांगुष्ठमूलेन मुखं वै समुपस्पृशेत् । अंगुष्ठानामिकाभ्यां तु स्पृशेन्नेत्रद्वयं ततः

তাৰ পাছত মচি লৈ, বুঢ়া আঙুলিৰ মূলৰে মুখ স্পৰ্শ কৰি আচমন কৰিব। তাৰপিছত বুঢ়া আঙুলি আৰু অনামিকা আঙুলিৰে দুয়োটা নয়ন স্পৰ্শ কৰিব।

Verse 22

तर्जन्यंगुष्ठयोगेन स्पृशेन्नासापुटद्वयम् । कनिष्ठांगुष्ठयोगेन श्रवणे समुस्पृशेत्

তৰ্জনী আঙুলক বুঢ়া আঙুলৰ সৈতে যোগ কৰি দুয়োটা নাসাৰন্ধ্ৰ স্পৰ্শ কৰিব; আৰু কনিষ্ঠা আঙুলক বুঢ়া আঙুলৰ সৈতে যোগ কৰি দুয়োটা কাণ স্পৰ্শ কৰি (বন্ধ) কৰিব।

Verse 23

सर्वासामथयोगेन हृदयं तु तनवा । स्पृशेद्वै शिरसस्तद्वदंगुष्ठेनांसकद्वयम्

তাৰ পাছত যোগ-বিধি অনুসাৰে হাতেৰে হৃদয় স্পৰ্শ কৰিব; তদ্ৰূপে মূৰ স্পৰ্শ কৰিব, আৰু একেদৰে বুঢ়া আঙুলেৰে দুয়োটা কান্ধ স্পৰ্শ কৰিব।

Verse 24

त्रिःप्राश्नीयाद्यदंभस्तु प्रीतास्तेनास्य देवताः । ब्रह्माविष्णुर्महेशश्च भवंतीत्यनुशुश्रुम

সেই জল তিনবাৰ আচমন কৰিব; তাতে তাৰ ইষ্ট-দেৱতাসকল প্ৰসন্ন হয়। আমি শুনিছোঁ—ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু আৰু মহেশ তেতিয়া অনুকূল হন।

Verse 25

गंगा च यमुना चैव प्रीयेते परिमार्जनात् । संस्पृष्टयोर्लोचनयोः प्रीयेते शशिभास्करौ

পৰিমাৰ্জন (শুদ্ধি) কৰাত গঙ্গা আৰু যমুনা নিশ্চয় প্ৰসন্ন হয়। আৰু এইদৰে চকু দুটা স্পৰ্শ কৰি শুদ্ধ কৰিলে চন্দ্ৰ আৰু সূৰ্য প্ৰসন্ন হয়।

Verse 26

नासत्यदस्रौ प्रीयेते स्पृशेन्नासापुटद्वयम् । कर्णयोः स्पृष्टयोस्तद्वत्प्रीयेते चानिलानलौ

নাসত্য আৰু দস্ৰ—অশ্বিনী কুমাৰদ্বয়—দুয়োটা নাসাৰন্ধ্ৰ স্পৰ্শ কৰিলে প্ৰসন্ন হয়। তদ্ৰূপে কাণ দুটা স্পৰ্শ কৰিলে বায়ু (পৱন) আৰু অগ্নি প্ৰসন্ন হয়।

Verse 27

संस्पृष्टे हृदये चास्य प्रीयंते सर्वदेवताः । मूर्ध्नि संस्पर्शनादेकः प्रीतः स पुरुषो भवेत्

তাঁৰ হৃদয় স্পৰ্শ কৰিলে সকলো দেৱতা সন্তুষ্ট হয়; কিন্তু মূৰ্ধা (মাথাৰ শিৰোভাগ) স্পৰ্শ কৰিলে কেৱল সেই এক পৰম পুৰুষেই প্ৰীত হয়।

Verse 28

नोच्छिष्टं कुर्वते वक्त्रे विप्रुषोंगे लगंति याः । दंतवद्दंतलग्नेषु जिह्वास्पर्शे शुचिर्भवेत्

যদি কিছুমান বিন্দু দেহত লাগি থাকে, তেন্তে মুখক উচ্ছিষ্ট (অৱশিষ্ট থু-থু কৰি) নকৰিব লাগে। দাঁতৰ মাজত কণা লাগি থাকিলে, জিভাৰে স্পৰ্শ কৰিলে শুচি হয়।

Verse 29

स्पृशंति बिंदवः पादौ य आचामयतः परान् । भूमिपांशुसमा ज्ञेया न तैरस्पृश्यता भवेत्

যিসকলে আনক আচমন কৰাই আছে, তেনেকুৱাৰ পাৱত যদি বিন্দু লাগি যায়, সেই বিন্দুবোৰ ভূমিৰ সাধাৰণ ধূলিৰ সমান বুলি জানিব লাগে; তাৰে অস্পৃশ্যতাৰ দোষ নহয়।

Verse 30

मधुपर्के च सोमे च तांबूलस्य च भक्षणे । फलमूले चेक्षुदंडेन दोषं प्राह वै मनुः

মধুপাৰ্ক নিবেদন, সোমপান, তাম্বূল চোবোৱা, আৰু ফল-মূল—এইবোৰ গঁড়িৰ ডাঁটি (ইক্ষুদণ্ড) সহ একেলগে গ্ৰহণ কৰাত মনুৱে নিশ্চয় দোষ ঘোষণা কৰিছে।

Verse 31

प्रचरंश्चान्नपानेषु द्रव्यहस्तो भवेन्नरः । भूमौ निक्षिप्य तद्द्रव्यमाचम्याभ्युक्षयेत्तु तत्

অন্ন-পানীয়ৰ কামত চলা-ফিৰা কৰোঁতে যদি মানুহৰ হাতত কোনো বস্তু থাকে, তেন্তে সেই বস্তু মাটিত থৈ আচমন কৰি, তাৰ ওপৰত শুচি জল ছিটাব লাগে।

Verse 32

तैजसं वै समादाय यद्युच्छिष्टो भवेद्द्विजः । भूमौ निक्षिप्य तद्द्रव्यमाचम्याभ्युक्षयेत्तु तत्

যদি কোনো দ্বিজ ভোজনৰ ফলত উচ্ছিষ্ট (অশুচি) হয়, তেন্তে তেজস পাত্ৰটি লৈ সেই বস্তু মাটিত থৈ; আচমন কৰি পুনৰ তাত জল ছিটাই শুদ্ধ কৰিব।

Verse 33

यद्यद्द्रव्यं समादाय भवेदुच्छेषणान्वितः । अनिधायैव तद्द्रव्यं भूमौ त्वशुचितामियात्

উচ্ছিষ্ট অৱস্থাত যি যি দ্ৰব্য কোনোবাই হাতে লয়, যদি শুদ্ধ আধাৰত নথৈ সোজাকৈ মাটিত থয়, তেন্তে সেই দ্ৰব্য তৎক্ষণাৎ অশুচি হয়।

Verse 34

वस्त्रादिषु विकल्पः स्यात्तत्संस्पृश्याचमेदिह । अरण्ये निर्जने रात्रौ चौरव्याघ्राकुले पथि

বস্ত্ৰ আদি বিষয়ত ইয়াত বিকল্প বিধি আছে: কেৱল স্পৰ্শ কৰিয়েই আচমন কৰিব। বিশেষকৈ অৰণ্যত, নিৰ্জনত, ৰাতিৰ সময়ত, বা চোৰ-ব্যাঘ্ৰে ভৰা পথত এই বিধি প্ৰযোজ্য।

Verse 35

कृत्वा मूत्रं पुरीषं वा द्रव्यहस्तो न दुष्यति । निधाय दक्षिणे कर्णे ब्रह्मसूत्रमुदङ्मुखः

মূত্ৰ বা পুৰীষ ত্যাগ কৰিলেও, যদি হাতত কৰ্ম-সামগ্ৰী থাকে তেন্তে সি অশুচি নহয়—যদি উত্তৰমুখী হৈ ব্ৰহ্মসূত্ৰ (যজ্ঞোপবীত) সোঁ কাণত স্থাপন কৰে।

Verse 36

अह्नि कुर्याच्छकृन्मूत्रं रात्रौ चेद्दक्षिणामुखः । अंतर्धाय महीं काष्टैः पत्रैर्लोष्टतृणेन वा

দিনত মল-মূত্ৰ ত্যাগ উত্তৰমুখী হৈ কৰিব; কিন্তু ৰাতি যদি দক্ষিণমুখী হ’ব লাগে, তেন্তে পাছত মাটি কাঠৰ টুকুৰা, পাত, মাটিৰ ঢেলা বা ঘাঁহেৰে ঢাকি দিব।

Verse 37

प्रावृत्य च शिरः कुर्याद्विण्मूत्रस्य विसर्जनम् । छायाकूपनदीगोष्ठचैत्यांभः पथि भस्मसु

মূৰ ঢাকি লৈহে বিষ্ঠা-মূত্ৰ ত্যাগ কৰিব; ছাঁত, কুঁৱা বা নদীৰ ওচৰত, গোহালিত, চৈত্য/দেৱস্থানত, পানীত, পথত বা ভস্মৰ ওপৰত কেতিয়াও নকৰিব।

Verse 38

अग्नौ चैव श्मशाने च विण्मूत्रं न समाचरेत् । न गोमयेन काष्ठे वा महावृक्षेऽथ शाद्वले

অগ্নিত আৰু শ্মশানত বিষ্ঠা-মূত্ৰ নকৰিব; গোময়ৰ ওপৰত, কাঠৰ ওপৰত, মহাবৃক্ষৰ গুৰিত, বা ঘাঁহনি মাটিতো নকৰিব।

Verse 39

न तिष्ठन्न च निर्वासा न च पर्वतमंडले । न जीर्णदेवायतने वल्मीके न कदाचन

উজাড় ঠাইত নাথাকিব, পৰ্বত-মণ্ডলতো নাবসিব; জীৰ্ণ দেৱালয়ত বা ভাল্মীক (পিঁপড়াৰ ঢিপ) ত কেতিয়াও নাথাকিব।

Verse 40

न ससत्वेषु गर्तेषु न गच्छन्न समाचरेत् । तुषांगारकपालेषु राजमार्गे तथैव च

জীৱ থকা গৰ্তৰ ওচৰত গৈ লাপৰৱাহ আচৰণ নকৰিব; তেনেদৰে তুষৰ ঢিপ, জ্বলি থকা অঙ্গাৰৰ ওপৰত, মাটিৰ ভাঙা কপালত, আৰু ৰাজমাৰ্গতো নকৰিব।

Verse 41

न क्षेत्रे न बिले वापि न तीर्थे न चतुष्पथे । नोद्यानेऽपासमीपे वा नोषरे नगराशये

ক্ষেত্ৰ (পবিত্ৰ ভূমি) ত নহয়, বিলে/গৰ্তত নহয়, তীৰ্থত নহয়, চতুষ্পথত নহয়; উদ্যানত নহয়, পানীৰ ওচৰত নহয়, উষৰ (লবণাক্ত বঞ্জৰ) মাটিত নহয়, আৰু নগৰ-আশ্ৰয়তও নহয়—এই ঠাইসমূহত সেয়া নকৰিব।

Verse 42

न सोपानत्पादुको वा छत्री वा नांतरिक्षके । न चैवाभिमुखः स्त्रीणां गुरुब्राह्मणयोर्गवाम्

উচ্চ স্থানত পাদুকা/জোতা নপিন্ধিব, ছত্ৰিও নধাৰিব; আৰু নাৰীৰ, গুৰুৰ, ব্ৰাহ্মণৰ আৰু গৰুৰ সন্মুখত অশ্ৰদ্ধাৰে মুখ কৰি নথিয় হ’ব।

Verse 43

न देवदेवालययोरपामपि कदाचन । न ज्योतींषि निरीक्षन्वानवाप्रतिमुखोथ वा

কেতিয়াও দেৱতা আৰু দেৱালয়ৰ মাজেদি, বা পানীৰ মাজেদি নাযাব; আকাশীয় জ্যোতিসমূহলৈ স্থিৰ দৃষ্টিৰে নচাব, আৰু অশ্ৰদ্ধাৰে মুখ নুঘুৰাব।

Verse 44

प्रत्यादित्यं प्रत्यनलं प्रतिसोमं तथैव च । आहृत्य मृत्तिकां कूलाल्लेपगंधापकर्षणीम्

সূৰ্যৰ সন্মুখে, অগ্নিৰ সন্মুখে, আৰু চন্দ্ৰৰ সন্মুখে—নদীৰ কূলৰ পৰা লেপৰ উপযোগী আৰু দুৰ্গন্ধ নাশক মাটি আনি ল’ব।

Verse 45

कुर्यादतंद्रितः शौचं विशुद्धैरुद्धृतोदकैः । नाहरेन्मृतिकां विप्रः पांशुलां न सकर्दमाम्

অলসতা নকৰাকৈ শৌচ-ক্ৰিয়া কৰিব, বিশুদ্ধ স্থানৰ পৰা তোলা পৰিষ্কাৰ পানীৰে শুদ্ধি কৰিব; ব্ৰাহ্মণে ধূলিময় বা কাদামাটি/মল-মিশ্ৰিত মাটি নল’ব।

Verse 46

न मार्गान्नोषराद्देशाच्छौचशिष्टां परस्य च । न देवायतनात्कूपाद्धाम्नो न च जलात्तथा

ৰাজপথৰ পৰা, উষৰ/অনাবাদী ঠাইৰ পৰা, অনুচিত দেশৰ পৰা, বা আনৰ শৌচ-শেষ অৱশিষ্টৰ পৰা নল’ব; দেৱালয়ৰ চৌহদৰ পৰা, কূপৰ পৰা, গৃহ/বাসস্থানৰ পৰা, আৰু পানীৰ পৰাো নল’ব।

Verse 47

उपस्पृशेत्ततो नित्यं पूर्वोक्तेन विधानतः

তাৰ পাছত, পূৰ্বে কোৱা বিধি অনুসৰি, প্ৰতিদিন জলৰে আচমন/উপস্পৰ্শ কৰি নিজকে শুদ্ধ কৰিব।

Verse 52

इति श्रीपाद्मे महापुराणे स्वर्गखंडे कर्मयोगकथने । द्विपंचाशत्तमोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰীপাদ্ম মহাপুৰাণৰ স্বৰ্গখণ্ডত কৰ্মযোগ-কথনৰ দ্বিপঞ্চাশত্তম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।