Previous Verse
Next Verse

Shloka 33

Primordial Creation: From Brahman to the Cosmic Egg

सृष्टं च पात्यनुयुगं यावत्कल्पविकल्पना । नारसिंहादिरूपेण रुद्ररुपेण संहरेत्

sṛṣṭaṃ ca pātyanuyugaṃ yāvatkalpavikalpanā | nārasiṃhādirūpeṇa rudrarupeṇa saṃharet

সৃষ্টি কৰি তেওঁ যুগে যুগে পালন কৰে, যেতিয়ালৈকে কল্প-চক্ৰ চলি থাকে; অন্তত নৰসিংহ আদি ৰূপে আৰু ৰুদ্ৰৰূপে প্ৰকাশ পাই সেয়া সংহাৰ কৰে।

सृष्टम्created (thing/world)
सृष्टम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootसृज् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘created’ इति विशेषणम्
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक-निपात
पातिprotects
पाति:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootपा (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
अनुयुगम्in every age
अनुयुगम्:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअनुयुग (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समासः; अव्ययवत् प्रयोगः; अर्थः ‘युगं युगं प्रति’
यावत्as long as
यावत्:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय)
Formअव्यय; परिमाण/अवधि-निर्देशक (as long as)
कल्पaeon, kalpa
कल्प:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकल्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (समासाङ्ग)
विकल्पनाvariation/alternation of kalpas
विकल्पना:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविकल्पना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कल्पस्य विकल्पना)
नारसिंहNarasimha
नारसिंह:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootनर + सिंह (प्रातिपदिकौ)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन (रूपेण इत्यनेन सह); तत्पुरुषः (नर-सिंहः)
आदिand others, etc.
आदि:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootआदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन (समासाङ्ग); अर्थः ‘आदिः—etc.’
रूपेणin the form of
रूपेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; (नारसिंह-आदि)-रूपेण इति तत्पुरुषः
रुद्रRudra
रुद्र:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन (रूपेण इत्यनेन सह)
रूपेणin the form of
रूपेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; रुद्र-रूपेण इति तत्पुरुषः
संहरेत्should withdraw/destroy
संहरेत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-हृ (धातु)
Formविधिलिङ् (सम्भावना/आज्ञा), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Unspecified (narratorial voice within Svargakhaṇḍa context)

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: raudra

Type: celestial_realm

Sandhi Resolution Notes: पात्यनुयुगम् = पाति + अनुयुगम् (इकार-लोप/यणादेश-सन्धिः)। यावत्कल्पविकल्पना = यावत् + कल्पविकल्पना (त् + क् सन्धिः)। नारसिंहादिरूपेण = नारसिंह + आदि + रूपेण। रुद्ररुपेण = रुद्र + रूपेण।

N
Narasiṃha
R
Rudra

FAQs

It summarizes the cosmic triad: creation (sṛṣṭi), ongoing preservation across yugas (sthiti), and final withdrawal/dissolution (saṃhāra) across kalpa cycles.

The verse presents dissolution as occurring through multiple divine manifestations—Narasiṃha as a well-known avatāra-form and Rudra as the archetypal dissolver—highlighting complementary Vaishnava and Shaiva theological imagery.

It frames the universe as cyclical and governed by divine order, encouraging detachment from impermanent worldly states and steadiness in devotion aligned with the sustaining and dissolving power of the Divine.