Adhyaya 23
The Bhīma-Dvādaśī (Kalyāṇinī) Vow and the Anangadāna-Vrata (with a Courtesan-Conduct Discourse)
এই অধ্যায়ত ভীষ্মে ৰুদ্ৰে কোৱা বৈষ্ণৱ ধৰ্ম-কর্তব্য আৰু তাৰ ফল বিষয়ে প্ৰশ্ন কৰে। পুলস্ত্য ঋষিয়ে পূৰ্ব-কল্পৰ বৃত্তান্ত ক’বলৈ ধৰে, য’ত ব্ৰহ্মাই শিৱক অল্প তপস্যাৰে আৰোগ্য, সমৃদ্ধি আৰু মুক্তি লাভৰ উপায় সোধে। শিৱে বৰাহ-কল্প আৰু বৈৱস্বত মন্বন্তৰৰ কাল-ধাৰাত, দ্বাৰকাৰ কৃষ্ণ-যুগৰ সৈতে সংযোগ কৰি এই উপদেশ স্থাপন কৰে। তাৰ পাছত বহু তিথিত উপবাস কৰিব নোৱাৰা লোকৰ বাবে সহজে পালনযোগ্য ভ্ৰত—ভীম-দ্বাদশী/কল্যাণিনী ভ্ৰত—বৰ্ণিত হয়। মাঘ শুক্ল দশমীৰ প্রস্তুতি, একাদশীৰ উপবাস আৰু নিশাজাগৰণ, দ্বাদশীত পূজা, হোম, নিৰন্তৰ জলধাৰা-নিয়ম, আৰু মহাদান (বিশেষকৈ তেৰটা গাই আৰু শয্যা-দান)ৰ বিধান দিয়া হৈছে। পাছৰ অন্তৰ্কথাত কৃষ্ণৰ অপহৃতা স্ত্ৰীসকলৰ দুখ-দুৰ্দশা উত্থাপিত হয়। দালভ্য ঋষিয়ে গণিকা/বেশ্যা-আচাৰ সম্পৰ্কে শুদ্ধ আচৰণৰ বিধি ক’বলৈ ধৰে, আৰু শেষত নাৰীসকলৰ বাবে অনঙ্গদান-ভ্ৰত উপদেশ দিয়ে—য’ত কামনাক নিয়মিত ভক্তি আৰু পুণ্যলৈ ৰূপান্তৰ কৰাৰ পথ দেখুওৱা হয়।
Shlokas
Verse 1
भीष्म उवाच । वैष्णवा ये तु वै धर्मा यान्रुद्रः प्रोक्तवानिह । तान्मे कथय विप्रेंद्र कीदृशास्ते फलं तु किम्
ভীষ্মে ক’লে: হে বিপ্ৰেন্দ্ৰ, অনুগ্ৰহ কৰি মোক সেই বৈষ্ণৱ ধৰ্মসমূহ কওক, যিবোৰ ৰুদ্ৰই ইয়াত প্ৰকাশ কৰিছে—সেইবোৰ কেনেকুৱা, আৰু তাৰ ফল কি?
Verse 2
पुलस्त्य उवाच । पुरा रथंतरे कल्पे परिपृष्टो महात्मना । मंदरस्थो महादेवः पिनाकी ब्रह्मणा स्वयम्
পুলস্ত্য ক’লে: প্ৰাচীন ৰথন্তৰ কল্পত, মন্দৰ পৰ্ব্বতত অৱস্থিত পিনাকধাৰী মহাদেৱক মহাত্মা ব্ৰহ্মাই স্বয়ং প্ৰশ্ন কৰিছিল।
Verse 3
कथमारोग्यमैश्वर्यमनंतममरेश्वर । अल्पेन तपसा देव भवेन्मोक्षः सदा नृणां
হে অমৰলোকৰ ঈশ্বৰ! মানুহে কেনেকৈ সদায় আৰোগ্য আৰু অনন্ত ঐশ্বৰ্য লাভ কৰিব? আৰু হে দেৱ, অল্প তপস্যাৰে তেওঁলোকৰ মোক্ষ কেনেকৈ হয়?
Verse 4
किं तज्ज्ञानं महादेव त्वत्प्रसादादधोक्षज । अल्पकेनापि तपसा महाफलमिहोच्यते
হে মহাদেৱ! তোমাৰ কৃপাৰে অধোক্ষজ পৰমতত্ত্বলৈ লৈ যোৱা সেই জ্ঞান কি? আৰু ইয়াত কেনেকৈ কোৱা হয় যে অল্প তপস্যাতো মহাফল লাভ হয়?
Verse 5
इति पृष्टस्स विश्वात्मा ब्रह्मणा लोकभावनः । उमापतिरुवाचेदं मनसः प्रीतिकारकम्
এইদৰে ব্ৰহ্মাই সোধা প্ৰশ্নত, বিশ্বাত্মা আৰু লোকপালক শিৱ—উমাপতি—মনৰ আনন্দ বঢ়োৱা এই বাক্য ক’লে।
Verse 6
ईश्वर उवाच । अस्माद्रथंतरात्कल्पाद्भूयो विंशतिमो यदा । वाराहो भविता कल्पस्तदा मन्वंतरे शुभे
ঈশ্বৰে ক’লে: এই ৰথন্তৰ কল্পৰ পৰা আগলৈ গণনা কৰিলে যেতিয়া বিংশতম কল্প আহিব, তেতিয়া সেয়াই বৰাহ কল্প হ’ব; সেয়া শুভ মন্বন্তৰত ঘটিব।
Verse 7
वैवस्वताख्ये संप्राप्ते सप्तमे सप्तलोकधृक् । द्वापराख्यं युगं तस्मिन्सप्तविंशतिमं यदा
যেতিয়া বৈৱস্বত নামে সপ্তম মন্বন্তৰ উপস্থিত হ’ল—হে সপ্তলোকধাৰক—সেই সময়তে যেতিয়া ক্ৰমে সপ্তবিংশতি দ্ৱাপৰ যুগ আহিল…
Verse 8
तस्यां ते तु महातेजा वासुदेवो जनार्दनः । भारावतरणार्थाय त्रिधा विष्णुर्भविष्यति
সেই বংশত মহাতেজস্বী প্ৰভু বাসুদেৱ—জনাৰ্দন—পৃথিৱীৰ ভাৰ লাঘৱ কৰিবলৈ বিষ্ণু তিন ৰূপে প্ৰকাশ পাব।
Verse 9
द्वैपायन ऋषिस्तत्र रौहिणेयोथ केशवः । कंसारिः केशिमथनः केशवः क्लेशनाशनः
তাতে ঋষি দ্বৈপায়ন (ব্যাস) উপস্থিত, আৰু ৰৌহিণেয় (বলৰাম) আৰু কেশৱ (কৃষ্ণ)ো আছে—কংসৰ শত্রু, কেশীৰ সংহাৰক, কেশৱ, ক্লেশ-নাশক।
Verse 10
पुरीं द्वारवतीं नाम सांप्रतं या कुशस्थली । दिव्यानुभावसंयुक्तामधिवासाय शार्ङ्गिणः
সেই নগৰী, এতিয়া যাৰ নাম দ্বাৰৱতী—আগতে কুশস্থলী আছিল—দিব্য মহিমাৰে সংযুক্ত হৈ শাৰ্ঙ্গিণ (বিষ্ণু)-ৰ নিবাসস্থান হ’ল।
Verse 11
त्वष्टा तदाज्ञया ब्रह्मन्करिष्यति जगत्पतेः । तस्यां कदाचिदासीनः सभायां सोऽमितद्युतिः
হে ব্ৰাহ্মণ, জগতপতিৰ সেই আজ্ঞা অনুসাৰে ত্বষ্টা ই কাৰ্য সম্পন্ন কৰিব। কেতিয়াবা, অমিত তেজস্বী সেই সত্তা সেই সভাগৃহত আসীন আছিল।
Verse 12
भार्याभिर्वृष्णिविद्वद्भिभूरिभिर्भूरिदक्षिणैः । कुरुभिर्देवगंधर्वैरन्वितः कैटभार्दनः
নিজ পত্নীসকলৰ সৈতে, বিদ্বান বৃষ্ণিসকল, বহু অনুচৰ আৰু প্ৰচুৰ দক্ষিণা দানকাৰীসকলৰ সহিত, কুৰুসকল আৰু দিৱ্য গন্ধৰ্বসকলেও সঙ্গী হৈ, কৈটভ-নাশক ভগৱান আগবাঢ়িল।
Verse 13
प्रवृत्तासु पुराणासु धर्मसंबधधिनीषु च । कथासु भीमसेनेन परिपृष्टः प्रतापवान्
ধৰ্ম-সম্পৰ্কীয় পুরাণ-কথাসমূহ চলি থাকোঁতে, সেই বৰ্ণনাৰ মাজতে প্ৰতাপশালী মহাবীৰজনক ভীমসেনাই প্ৰশ্ন কৰিলে।
Verse 14
त्वया पृष्टस्य धर्मस्य वक्ष्यत्यस्य च भेददृक् । भविता स तदा ब्रह्मन्कर्ता चैव वृकोदरः
হে ব্ৰাহ্মণ! ধৰ্মৰ ভেদ-বিভাগ চিনিব পৰা বিচক্ষণজনেই তুমি সুধা ধৰ্ম ব্যাখ্যা কৰিব; আৰু সেই সময়ত বৃকোদৰ নিজেই তাৰ আচৰণকাৰী হ’ব।
Verse 15
प्रवर्तकोऽस्य धर्मस्य पांडुसूनुर्महाबलः । यस्य तीक्ष्णो वृको नाम जठरे हव्यवाहनः
এই ধৰ্মৰ প্ৰৱৰ্তক পাণ্ডুৰ মহাবলী পুত্ৰ—যাৰ উদৰত ‘বৃক’ নামে তীক্ষ্ণ হব্যবাহন অগ্নি জ্বলি থাকে।
Verse 16
संभाष्यते स धर्मात्मा तेन चासौ वृकोदरः । अतीव स्वादशीलश्च नागायुत बलो महान्
সেই ধৰ্মাত্মাই তেওঁৰ সৈতে কথোপকথন কৰিলে; আৰু তেওঁই আছিল বৃকোদৰ—অতি সুস্বাদু আহাৰত আসক্ত, আৰু দহ হাজাৰ হাতীৰ সমান অপাৰ বলসম্পন্ন মহান।
Verse 17
धार्मिकस्याप्यशक्तस्य तीव्राग्नित्वादुपोषणे । इदं व्रतमशेषाणां व्रतानामधिकं यतः
ধাৰ্মিক হলেও যি দুৰ্বল, তীব্ৰ জঠৰাগ্নিৰ বাবে উপবাস সহিব নোৱাৰে; সেয়ে এই ব্ৰত সকলো ব্ৰতৰ ওপৰত শ্ৰেষ্ঠ বুলি গণ্য।
Verse 18
कथयिष्यति विश्वात्मा वासुदेवो जगद्गुरुः । अशेषयज्ञफलदमशेषाघविनाशनम्
বিশ্বাত্মা বাসুদেৱ, জগতগুৰু, এই কথা ব্যাখ্যা কৰিব; যি সকলো যজ্ঞৰ ফল দান কৰে আৰু সকলো পাপ সম্পূৰ্ণৰূপে বিনাশ কৰে।
Verse 19
अशेषदुष्टशमनमशेषसुरपूजितम् । पवित्राणां पवित्रं यन्मगलानां च मंगलम् । भविष्यं च भविष्याणां पुराणानां पुरातनम्
ই সকলো দুষ্টতাৰ সম্পূৰ্ণ দমনকাৰী, সকলো দেৱতাই পূজিত; পবিত্ৰৰ মাজত সৰ্বাধিক পবিত্ৰ, মঙ্গলৰ মাজত সৰ্বোচ্চ মঙ্গল; আগন্তুকৰ ‘ভৱিষ্য’ আৰু পুৰাণসমূহৰ মাজত অতি প্ৰাচীন।
Verse 20
वासुदेव उवाच । यद्यष्टमी चतुर्द्दश्योर्द्वादशीषु च भारत । अन्येष्वपि दिनर्क्षेषु नशक्तस्त्वमुपोषितुम्
বাসুদেৱ ক’লে: হে ভাৰত, যদি তুমি অষ্টমী, চতুৰ্দশী আৰু দ্বাদশী তিথিত, আৰু আন দিন-নক্ষত্ৰৰ শুভ সময়তো, উপবাস কৰিবলৈ সক্ষম নহওঁ,
Verse 21
ततस्त्वग्र्यामिमां भीम तिथिं पापप्रणाशिनीम् । उपोष्य विधिनानेन गच्छ विष्णोः परं पदं
তেনে হে ভীম, পাপনাশিনী এই শ্ৰেষ্ঠ তিথিত এই বিধি অনুসাৰে উপবাস কৰা; তেতিয়া তুমি বিষ্ণুৰ পৰম পদ লাভ কৰিবা।
Verse 22
माघमासस्य दशमी यदा शुक्ला भवेत्तदा । घृतेनाभ्यंजनं कृत्वा तिलैः स्नानं समाचरेत्
মাঘ মাহৰ শুক্ল পক্ষৰ দশমী যেতিয়া হয়, তেতিয়া ঘিউৰে দেহত অভ্যংজন কৰি তিলৰে বিধিপূৰ্বক স্নান কৰা উচিত।
Verse 23
तथैव विष्णुमभ्यर्चेन्नमो नारायणाय च । कृष्णाय पादौ संपूज्य शिरः कृष्णात्मनेति च
তদ্ৰূপে বিষ্ণুক অভ্যৰ্চনা কৰি ক’ব, “নমো নাৰায়ণায়।” তাৰপিছত “নমঃ কৃষ্ণায়” মন্ত্রে পদযুগল পূজে, আৰু “নমঃ কৃষ্ণাত্মনে” মন্ত্রে শিৰ পূজা কৰিব।
Verse 24
वैकुंठायेति वैकंठमुरः श्रीवत्सधारिणे । शंखिने गदिने चैव चक्रिणे वरदाय वै
“বৈকুণ্ঠায় নমঃ”—বৈকুণ্ঠৰ নাথক নমস্কাৰ; যাঁৰ উৰঃস্থলে শ্ৰীবৎস চিহ্ন; শঙ্খ, গদা আৰু চক্ৰধাৰী; আৰু বৰদাতা প্ৰভুক প্ৰণাম।
Verse 25
सर्वं नारायणन्त्वेवं संपूज्यावाहनक्रमात् । दामोदरायेत्युदरं कटिं पंचजनाय वै
এইদৰে আহ্বান-ক্রম অনুসৰি সকলোকে নাৰায়ণৰূপে মানি বিধিপূৰ্বক পূজা কৰি, “দামোদরায় নমঃ” মন্ত্রে উদৰ স্পৰ্শ-অৰ্পণ কৰিব, আৰু “পঞ্চজনায় নমঃ” মন্ত্রে কটি অৰ্পণ কৰিব।
Verse 26
ऊरूसौभाग्यनाथाय जानुनी भूतधारिणे । नमो नीलाय वै जंघे पादौ विश्वभुजे पुनः
ঊৰুদ্বয়ক সৌভাগ্যনাথক নমস্কাৰ; জানুদ্বয়ক সৰ্বভূতধাৰিণেক প্ৰণাম। নীলবৰ্ণ জঙ্ঘাদ্বয়ক নমো; আৰু পুনৰ বিশ্বভুজ প্ৰভুৰ পদযুগলক বন্দনা।
Verse 27
नमो देव्यै नमः शांत्यै नमो लक्ष्म्यै नमः श्रियै । नमस्तुष्ट्यै नमः पुष्ट्यै धृत्यै व्युष्ट्यै नमो नमः
দেৱীক নমস্কাৰ, শান্তিক নমস্কাৰ। লক্ষ্মীক নমস্কাৰ, শ্ৰীক নমস্কাৰ। তুষ্টিক নমস্কাৰ, পুষ্টিক নমস্কাৰ। ধৃতিলৈ আৰু উষালৈ নমস্কাৰ—পুনঃ পুনঃ নমস্কাৰ।
Verse 28
नमो विहंगनाथाय वायुवेगाय पक्षिणे । विषप्रमथनायेति गरुडं चाभिपूजयेत्
এইদৰে কৈ গৰুড়ক পূজা কৰিব লাগে: “পক্ষীৰ নাথলৈ নমস্কাৰ, বায়ুৰ বেগেৰে দ্ৰুত পাখিধাৰীলৈ নমস্কাৰ, বিষ বিনাশকৰলৈ নমস্কাৰ।”
Verse 29
एवं संपूज्य गोविंदमुमापतिविनायकौ । गंधैर्माल्यैस्तथा धूपैर्भक्ष्यैर्नानाविधैरपि
এইদৰে গোবিন্দ, উমাপতি (শিৱ) আৰু বিনায়ক (গণেশ)ক বিধিমতে পূজা কৰি—সুগন্ধি, মালা, ধূপ আৰু নানা প্ৰকাৰ নৈবেদ্যো অৰ্পণ কৰিব।
Verse 30
गव्येन पयसा सिक्तां कृसरामथ पायसम् । सर्पिषा सह भुक्त्वा तु गत्वा स्थानांतरं पुनः
গৰুৰ গাখীৰে সিক্ত কৃসৰা আৰু পায়স ঘিউসহ ভক্ষণ কৰি, সি পুনৰ অন্য স্থানলৈ গ’ল।
Verse 31
नैयग्रोधं दंतकाष्ठमथवा खादिरं बुधः । गृहीत्वा धावयेद्दंतानाचांतः प्रागुदङ्मुखः
বুধজনাই ন্যায়গ্ৰোধ (বট) অথবা খদিৰৰ দন্তকাষ্ঠ লৈ, আচমন কৰি; তাৰ পাছত পূব বা উত্তৰমুখে দন্ত পৰিষ্কাৰ কৰিব।
Verse 32
ब्रूयात्सायंतनीं कृत्वा संध्यामस्तमिते रवौ । नमो नारायणायेति त्वामहं शरणं गतः
সূৰ্য অস্ত যোৱাৰ পিছত সায়ং-সন্ধ্যা বিধি সম্পন্ন কৰি এইদৰে ক’ব লাগে: “নাৰায়ণলৈ নমস্কাৰ; মই তোমাৰ শৰণ লৈছোঁ।”
Verse 33
एकादश्यां निराहारः समभ्यर्च्य च केशवम् । तां रात्रिं सकलां स्थित्वा शेषपर्यंकशायिनम्
একাদশীত নিৰাহাৰ হৈ কেশৱক বিধিপূৰ্বক পূজা কৰিব; আৰু সমগ্ৰ ৰাতি জাগৰণ কৰি শেষ-শয্যাত শয়ন কৰা প্ৰভুৰ ধ্যান কৰিব।
Verse 34
सर्पिषा विश्वदहनं हुत्वा ब्राह्मणपुंगवैः । सहैव पुंडरीकाक्षं द्वादश्यां क्षीरभोजनम्
শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণসকলৰ দ্বাৰা ঘিউৰে সৰ্বদাহক অগ্নিত আহুতি দিয়া পিছত, দ্বাদশীত পুণ্ডৰীকাক্ষ (কমলনয়ন বিষ্ণু)ক আৰাধনা সহ দুধ-ভোজন কৰিব।
Verse 35
करिष्यामि यथात्मानं निर्विघ्नेनास्तु तच्च मे । एवमुक्त्वा स्वपेद्भूमावितिहासकथां पुनः
“মই মোৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে কৰিম; সেয়া মোৰ বাবে নিৰ্বিঘ্নে সিদ্ধ হওক।” এইদৰে কৈ সি মাটিত শুই পৰিল আৰু পুনৰ প্ৰাচীন ইতিবৃত্ত-কথা আৰম্ভ কৰিলে।
Verse 36
श्रुत्वा प्रभाते संजाते नदीं गत्वा विशांपते । स्नानं कृत्वा मुदा तद्वत्पाषण्डानभिवर्जयेत्
হে প্ৰজাপতি, প্ৰভাত উদয় হ’লে (নিয়ত পাঠ) শুনি নদীলৈ গৈ আনন্দে স্নান কৰিব; আৰু তদ্ৰূপে পাষণ্ডসকলক (বেদবিৰোধী মত) সম্পূৰ্ণৰূপে পৰিহাৰ কৰিব।
Verse 37
उपास्य सन्ध्यां विधिवत्कृत्वा च पितृतर्पणम् । प्रणम्य च हृषीकेशं शेषपर्यङ्कशायिनम्
বিধিমতে সন্ধ্যা-উপাসনা সম্পন্ন কৰি আৰু পিতৃ-তৰ্পণ অৰ্ঘ্য দান কৰি, তেওঁ শেষ-পর্যংকত শয়ন কৰা হৃষীকেশ বিষ্ণুক প্ৰণাম কৰিলে।
Verse 38
गृहस्य पुरतो भक्त्या मण्डपं कारयेद्बुधः । चतुर्हस्तां शुभां कुर्याद्वेदीमरिनिषूदन
ঘৰৰ সন্মুখত জ্ঞানী জনে ভক্তিভাৱে এটা মণ্ডপ নিৰ্মাণ কৰাব; আৰু হে শত্রুনিষূদন, চাৰিহাত মাপৰ এক শুভ বেদী-মঞ্চ সাজিব।
Verse 39
चतुर्हस्तप्रमाणं तु विन्यसेत्तत्र तोरणम् । मध्ये च कलशं तत्र माषमात्रेण संयुतम्
তাত চাৰিহাত মাপৰ এটা তোৰণ স্থাপন কৰিব; আৰু মাজত তাত এটা কলশ ৰাখিব, মাষা-মাত্ৰা পৰিমাণে সংযুক্ত কৰি।
Verse 40
छिद्रेण जलसंपूर्णमधः कृष्णाजिने स्थितः । तस्य धारां च शिरसा धारयेत्सकलां निशाम्
সৰু ছিদ্ৰ থকা জলপূৰ্ণ পাত্ৰৰ তলত, কৃষ্ণাজিনৰ ওপৰত বহি, সেই জলের অবিৰত ধাৰা সমগ্ৰ নিশা মূৰত ধাৰণ কৰিব।
Verse 41
धाराभिर्भूरिभिर्भूरि फलं वेदविदो विदुः । यस्मात्तस्मात्कुरुश्रेष्ठ कारयेत्प्रयतो द्विजः
বেদবিদসকলে কয় যে বহু ধাৰাই বহু ফল প্ৰদান কৰে। সেয়েহে, হে কুৰুশ্ৰেষ্ঠ, যত্নবান দ্বিজে এই কৰ্ম সাৱধানে কৰাব।
Verse 42
दक्षिणे चार्धचंद्रं तु पश्चिमे वर्तुलं तथा । अश्वत्थपत्राकारं च उत्तरेण तु कारयेत्
দক্ষিণ দিশত অৰ্ধচন্দ্ৰৰ আকাৰ কৰিব; পশ্চিম দিশত বৃত্তাকাৰ কৰিব; আৰু উত্তৰ দিশত অশ্বত্থ (পিপল) পাতৰ দৰে আকাৰ গঢ়িব।
Verse 43
मध्ये तु पद्माकारं च कारयेद्वैष्णवो द्विजः । पूर्वतो वेदिकां स्थो न स्थो न याम्ये च कल्पयेत्
মধ্যভাগত বৈষ্ণৱ ব্ৰাহ্মণে পদ্মাকাৰ নক্সা কৰাব। পূৰ্ব দিশত বেদিকা স্থাপন কৰিব, আৰু দক্ষিণ দিশত কেতিয়াও ন ৰাখিব।
Verse 44
पानीयधारां शिरसि धारयेद्विष्णुतत्परः । द्वितीया वेदी देवस्य तत्र पद्मं सकर्णिकम्
বিষ্ণুতত্পৰ ভক্তে নিজৰ মূৰত পানীৰ ধাৰ ঢালিব। ই দেবতাৰ দ্বিতীয় বেদী; তাত কৰ্ণিকা-সহ পদ্ম বিদ্যমান।
Verse 45
तस्य मध्ये स्थितं देवं कुर्याद्वै पुरुषोत्तमम् । हस्तमात्रं च तत्कुंडं कृत्वा तत्र त्रिमेखलम्
তাৰ মধ্যত পুৰুষোত্তম পৰমেশ্বৰক স্থাপন কৰিব। আৰু সেই কুণ্ড হাতমাত্ৰ মাপে কৰি, তাত ত্ৰিমেখলা (তিন স্তৰৰ ঘেৰ) গঢ়িব।
Verse 46
योनिवक्त्रं ततस्तस्मिन्ब्राह्मणैर्यवसर्पिषी । तिलांश्च विष्णुदेवत्यैर्मंत्रैरेवानले हुनेत्
তাৰ পাছত সেই যোনি-আকাৰ অগ্নিমুখ বেদীত ব্ৰাহ্মণসকলে যৱ আৰু ঘৃত, লগতে তিলো বিষ্ণুদেৱতাৰ উদ্দেশ্যে মন্ত্র উচ্চাৰি অগ্নিত হোম কৰিব।
Verse 47
कृत्वा तु वैष्णवं सम्यग्यागं तत्र प्रकल्पयेत् । आज्यधारा मध्यमे तु कुंडे दद्यात्तु यत्नतः
তাত যথাবিধি শুদ্ধ বৈষ্ণৱ যাগ সুসজ্জিত কৰি তাতে অনুষ্ঠান কৰিব; আৰু যত্নসহ মধ্য কুণ্ডত ঘৃতধাৰা অৰ্পণ কৰিব।
Verse 48
क्षीरधारां देवदेवे वारिधारात्मनोपरि । निष्पावार्धप्रमाणां वै धारामाज्यस्य पातयेत्
নিজৰ ওপৰত জলধাৰাৰ ওপৰে দেবদেৱৰ উদ্দেশে ক্ষীৰধাৰা ঢালিব; আৰু নিশ্চয় নিস্পাৱৰ অৰ্ধ-প্ৰমাণ অনুসাৰে ঘৃতধাৰাও ঢালিব।
Verse 49
स्वेच्छया क्षीरजलयोरविच्छिन्नां च शर्वरीं । जलकुंभान्महावीर्य स्थापयित्वा त्रयोदश
হে মহাবীৰ্য! নিজৰ ইচ্ছাৰে তেওঁ ক্ষীৰ আৰু জলৰ জলেৰে ৰাত্ৰিক অবিচ্ছিন্ন কৰিলে; তাৰ পিছত জলকুম্ভসমূহ লৈ তেৰটা স্থাপন কৰিলে।
Verse 50
भक्ष्यैर्नानाविधैर्युक्तान्सितवस्त्रैरलंकृतान् । प्रतानौदुंबरैः पात्रैः पंचरत्नसमन्वितैः
সিহঁত নানা প্ৰকাৰ ভক্ষ্যৰে সমৃদ্ধ, শুভ্ৰ বস্ত্ৰে সুশোভিত, বিস্তৃত ছত্ৰ আৰু উদুম্বৰ-কাঠৰ পাত্ৰে সজ্জিত, আৰু পঞ্চৰত্নে অলংকৃত আছিল।
Verse 51
चतुर्भिर्बह्वृचैर्होमः कार्यस्तत्र उदङ्मुखैः । रुद्रजाप्यश्चतुर्भिश्च यजुर्वेदपरायणैः
তাতে উত্তৰমুখে চাৰিজন বহ্বৃচ (ঋগ্বেদ পাঠক) দ্বাৰা হোম কৰাব; আৰু তদ্ৰূপে যজুৰ্বেদ-পরায়ণ চাৰিজনে ৰুদ্ৰ-জপো কৰিব।
Verse 52
वैष्णवानि च सामानि चतुर्भिः सामवेदिभिः । एवं द्वादश वै विप्रान्वस्त्रमाल्यानुलेपनैः
চাৰি জন সামবেদী ঋত্বিকে বৈষ্ণৱ আৰু সামন স্তোত্ৰ পাঠ কৰিলে; এইদৰে বাৰজন ব্ৰাহ্মণক বস্ত্ৰ, মালা আৰু সুগন্ধি অনুলেপনেৰে সন্মানিত কৰা হ’ল।
Verse 53
पूजयेदंगुलीयैश्च कटकैर्हेमसूत्रकैः । वासोभिः शयनीयैश्च वित्तशाठ्यविवर्जितः
ধনৰ বিষয়ে ছলনা ত্যাগ কৰি, তেওঁ আঙুঠি, কটক, সোণৰ সূত্ৰ, বস্ত্ৰ আৰু শয়ন-সামগ্ৰী অৰ্ঘ্যৰূপে দান কৰি পূজা কৰিব।
Verse 54
एवं क्षपातिवाह्या वै गीतमङ्गलनिःस्वनैः । उपाध्यायस्य च पुनर्द्विगुणं सर्वमेव तु
এইদৰে ৰাতি জুৰি বহন কৰা জনৰ বাবে মঙ্গলগীতৰ গুঞ্জনধ্বনিৰ মাজত সকলো সম্পন্ন হয়; আৰু উপাধ্যায়ৰ ক্ষেত্ৰত পুনৰ সকলো দান দ্বিগুণ কৰিব লাগে।
Verse 55
ततः प्रभाते विमले समुत्थाय त्रयोदश । गावो देयाः कुरुश्रेष्ठ सौवर्णशृंगसंवृताः
তাৰ পিছত পবিত্ৰ আৰু মঙ্গলময় প্ৰভাতত উঠি, হে কুৰুশ্ৰেষ্ঠ, সোণেৰে আৱৃত শিঙযুক্ত তেৰটা গাই দান কৰিব লাগে।
Verse 56
पयस्विन्यः शीलवत्यः कांस्यदोहसमन्विताः । रौप्यखुराः सवत्साश्च चंदनेनाभिभूषिताः
সেই গাইবোৰ আছিল দুগ্ধদায়িনী, সুশীল, কাঁসাৰ দোহন-পাত্ৰসহ; ৰূপৰ খুৰযুক্ত, বাছুৰসহ, আৰু চন্দনৰ অনুলেপনেৰে সুশোভিত।
Verse 57
तास्तु तेषां ततो दत्वा भक्ष्यभोज्येन तर्पितान् । कृत्वा वै ब्राह्मणान्सर्वान्छत्रैर्नानाविधैस्तथा
তাৰ পাছত তেওঁলোকক সেই দান দি, ভক্ষ্য-ভোজ্যৰে তৃপ্ত কৰিলে; আৰু নানাবিধ ছত্ৰেৰে সকলো ব্ৰাহ্মণকো যথোচিত সন্মান কৰিলে।
Verse 58
भुक्त्वा चाक्षारलवणमात्मना च विसर्जयेत् । अनुगम्य पदान्यष्टौ पुत्रभार्यासमन्वितः
ক্ষাৰ-লৱণৰ মিশ্ৰণ ভক্ষণ কৰি, তেওঁ নিজৰ ইচ্ছাৰে দেহ ত্যাগ কৰিব; পুত্ৰ আৰু পত্নীসহ অষ্ট পদ আগুৱাই অনুগমন কৰে।
Verse 59
प्रीयतामत्र देवेशः केशवः क्लेशनाशनः । एवं गुर्वाज्ञया कुंभान्गाश्चैव शयनानि च
ইয়াত দেৱেশ কেশৱ—ক্লেশ-নাশক—প্ৰসন্ন হওক। এইদৰে গুৰুৰ আজ্ঞা অনুসাৰে কুম্ভ, গাই আৰু শয়নো সজ্জিত কৰা হ’ল।
Verse 60
वासांसि चैव सर्वेषां गृहाणि प्रापयेद्बुधः । अभावे बहुशय्यानामेकामपि सुसंस्कृताम्
বুধজনেই সকলোকে বস্ত্ৰ দান কৰি, তেওঁলোকৰ বাবে গৃহ-নিবাসৰ ব্যৱস্থা কৰিব। বহু শয়্যা নাথাকিলে, অন্ততঃ এখন সুসংস্কৃত, সুসজ্জিত শয্যা দান কৰিব।
Verse 61
शय्यां दद्याद्गृही भीम सर्वोपस्करसंयुताम् । इतिहासपुराणानि वाचयित्वा तु वाहयेत्
হে ভীম! গৃহস্থে সকলো উপস্কৰসহ সম্পূৰ্ণ সজ্জিত শয্যা দান কৰিব লাগে; আৰু ইতিҳাস-পুৰাণ পাঠ কৰি, সেয়া সন্মানেৰে বহন কৰাব (অর্থাৎ যথোচিতভাৱে প্ৰেৰণ/বিতৰণ) লাগে।
Verse 62
तद्दिनं कुरुशार्दूल य इच्छेद्विपुलां श्रियम् । तस्मात्त्वं सत्त्वमालंब्य भीमसेन विमत्सरः
হে কুৰুবংশৰ ব্যাঘ্ৰ, যিজনে বিপুল শ্ৰী-সমৃদ্ধি কামনা কৰে, সি সেই দিনটি পালন কৰক। সেয়ে, হে ভীমসেন, সত্ত্বৰ আশ্ৰয় লৈ ঈৰ্ষামুক্ত হওক।
Verse 63
कुरु व्रतमिदं सम्यक्स्नेहाद्गुह्यं मयोदितम् । त्वया कृतमिदं वीर त्वन्नाम्ना च भविष्यति
এই ব্ৰতটি যথাযথভাৱে পালন কৰা; স্নেহবশত মই তোমাক এই গোপন উপদেশ প্ৰকাশ কৰিলোঁ। হে বীৰ, তুমি একে সম্পন্ন কৰিলে, ই তোমাৰ নামেও খ্যাত হ’ব।
Verse 64
सा भीमद्वादशी ह्येषा सर्वपापहरा शुभा । या तु कल्याणिनी नाम पुरा कल्पेषु पठ्यते
এইয়াই ভীম-দ্বাদশী—শুভ আৰু সকলো পাপ হৰণকাৰিণী। প্ৰাচীন কল্পসমূহত ই ‘কল্যাণিনী’ নামেও পাঠ কৰা হয়।
Verse 65
त्वं चादिकर्ता भव सौकरेस्मिन्कल्पे महावीर वरप्रधान । यस्याः स्मृतेः कीर्तनतोप्यशेषं पापं प्रणष्टं त्रिदशाधिपस्य
আৰু তুমি, হে মহাবীৰ, বৰদানদাতা, এই সৌকৰ কল্পত আদিকৰ্তা হওক। যাৰ স্মৰণ আৰু নাম-কিർത്തন মাত্ৰেই ত্ৰিদশাধিপতিৰো সকলো পাপ বিনষ্ট হয়।
Verse 66
दृष्ट्वा च तामप्सरसामभीष्टां वेश्याकृतामन्यभवांतरेषु । जाताथ सा वैश्यकुलोद्भवापि पुलोमकन्या पुरुहूतपत्नी
সেই মনোহৰী অপ্সৰাক দেখি—যি অন্য জন্মসমূহত গণিকাৰূপে পৰিণত হৈছিল—সেইজনী পুনৰ বৈশ্য কুলতো জন্ম ল’লে; পুলোমাৰ কন্যা হৈ, পুরুহূত (ইন্দ্ৰ)ৰ পত্নী হ’ল।
Verse 67
तत्रापि तस्याः परिचारिकेयं मम प्रिया संप्रति सत्यभामा । कृतं पुरा मंगलमेतदेव द्विजात्मजा वेदवती बभूव
তাতো সেই ঠাইতো, তাইৰ এই একে পৰিচাৰিকা এতিয়া মোৰ প্ৰিয়া সত্যভামা। পূৰ্বতে এই মঙ্গলময়ী দ্বিজাত্মজা বেদৱতী ৰূপে জন্ম লৈছিল।
Verse 68
अस्यां च कल्याणतिथौ विवस्वान्सहस्रधारेण सहस्ररश्मिः । स्नातः पुरा मंडलमेत्य तद्वत्तेजोमयं खेटपतिर्बभूव
আৰু এই কল্যাণময় তিথিত বিবস্বান—সহস্ৰ ৰশ্মিধাৰী সূৰ্য—সহস্ৰধাৰা পবিত্ৰ প্ৰবাহত পূৰ্বে স্নান কৰি, পুনৰ নিজৰ মণ্ডললৈ উভতি গৈ শুদ্ধ তেজে দীপ্ত আকাশলোকৰ অধিপতি হৈ উঠিল।
Verse 69
इदमेवकृतं महेंद्रमुख्यैर्बहुभिर्देवसुरारिकोटिभिश्च । फलमस्येह न शक्यते हि वक्तुं यदि जिह्वायुतकोटयो मुखे स्युः
এই একে কৰ্ম মহেন্দ্ৰ আদি প্ৰধান দেৱতাসকলেও, আৰু দেৱসকলৰ শত্ৰু অসংখ্য কোটি জনেও সম্পন্ন কৰিছে। তথাপি ইয়াৰ ফল ইহাতে বৰ্ণনা কৰা অসম্ভৱ, যদিও মুখত কোটি কোটি জিহ্বা থাকিলেও।
Verse 70
कलिकलुषविदारिणीमनंतामपि कथयिष्यति यादवेंद्रसूनुः । अथ नरकगतान्पितॄनथैषा ह्यलमुद्धर्तुमिहैव यः करोति
যাদৱশ্ৰেষ্ঠৰ পুত্ৰে ক’লিযুগৰ কলুষ বিদাৰণকাৰী অনন্ত প্ৰভুৰ এই অন্তহীন মহিমাও ঘোষণা কৰিব। তেতিয়া যিয়ে এই আচাৰ পালন কৰে, সেয়া ইহাতে নৰকগত পিতৃসকলক উদ্ধাৰ কৰিবলৈ যথেষ্ট।
Verse 71
इदमनघशृणोति वक्ति भक्त्या परिपठतीह परोपकारहेतोः । इह पंकजनाभभक्तिमान्भवेदथ शक्रस्य सपूज्यतामुपैति
হে অনঘ! যিয়ে ইহাতে ভক্তিৰে এই কথা শুনে, উচ্চাৰণ কৰে বা পৰোপকাৰৰ হেতু পাঠ কৰে, সি এই লোকতেই পদ্মনাভ বিষ্ণুৰ ভক্ত হয়; তাৰপিছত শক্ৰ (ইন্দ্ৰ)ৰ লোকতো সন্মানীয় পূজ্যতা লাভ কৰে।
Verse 72
कल्याणिनी नाम पुरा विसर्गे या द्वादशी माघसितेभिपूज्या । सा पांडुपुत्रेण कृता भविष्यत्यंनतपुण्यानघभीमपूर्वा
সৃষ্টিৰ প্ৰাচীন কালত ‘কল্যাণিনী’ নামৰ এক পবিত্ৰ ব্ৰত আছিল—মাঘ মাহৰ কৃষ্ণপক্ষৰ দ্বাদশী, পূজাৰ যোগ্য। ই পাণ্ডুৰ পুত্ৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰিব, আৰু ই অনন্ত পুণ্যদায়িনী হ’ব—প্ৰথমে নিৰ্দোষ ভীমে ইয়াৰ আচৰণ কৰিছিল।
Verse 73
ब्रह्मोवाच । वर्णाश्रमाणां प्रभवः पुराणेषु मया श्रुतः । सदाचारश्च भगवान्धर्मशास्त्रांगविस्तरैः
ব্ৰহ্মাই ক’লে: “পুৰাণসমূহত মই বৰ্ণ আৰু আশ্ৰমৰ উৎপত্তিৰ কথা শুনিছোঁ; আৰু শুনিছোঁ যে ভগৱৎসম সদাচাৰ, ধৰ্মশাস্ত্ৰৰ বিস্তৃত অঙ্গসমূহসহ, অৱশ্য পালনীয়।”
Verse 74
पण्यस्त्रीणां समाचारं श्रोतुमिच्छामि तत्वतः । ईश्वर उवाच । तस्मिन्नेव पुरे ब्रह्मन्सहस्राणि तु षोडश
“মই সত্যৰূপে পণ্যস্ত্ৰীসকলৰ আচৰণ আৰু জীৱন-প্ৰণালী শুনিবলৈ ইচ্ছা কৰোঁ।” ঈশ্বৰে ক’লে: “সেই একে নগৰত, হে ব্ৰাহ্মণ, ষোল হাজাৰ …”
Verse 75
वासुदेवस्य नारीणां भविष्यंत्यंबुजोद्भव । ताभिर्वसंतसमये कोकिलालिकुलाकुले
হে কমলজন্মা, বাসুদেৱভক্ত নাৰীসকল উদ্ভৱ হ’ব; আৰু বসন্ত ঋতুত কোকিলৰ কুহুকুহু আৰু মৌমাখিৰ ঝাঁকৰ কোলাহলৰ মাজত তেওঁলোকে বাস কৰিব।
Verse 76
पुष्पितोपवने फुल्लकल्हारसरसस्तटे । निर्भरं सहपत्नीभिः प्रशस्ताभिरलंकृतः
ফুলে ফুলে ভৰা উপবনত, সম্পূৰ্ণ ফুলি উঠা শুভ্ৰ কল্হাৰ পদুমে শোভিত সৰোবৰৰ তীৰত, তেওঁ নিশ্চিন্তে থাকিল—উত্তম গুণে বিভূষিত, প্ৰশংসিত পত্নীসকলৰ সৈতে অলংকৃত।
Verse 77
रमयिष्यति विश्वात्मा कृष्णो यदुकुलोद्वहः । कुरंगनयनः श्रीमान्मालतीकृतशेखरः
বিশ্বাত্মা কৃষ্ণ, যদুকুলৰ গৌৰৱময় শিৰোমণি, তেওঁ তাইক আনন্দিত কৰিব—হৰিণ-নয়না, শ্ৰীসমৃদ্ধ, মালতী ফুলে সজোৱা শিৰোভূষণে বিভূষিত।
Verse 78
गच्छन्समीपमार्गेण सांबो जांबवतीसुतः । साक्षात्कंदर्परूपेण सर्वाभरणभूषितः
নিকটৱৰ্তী পথেদি আগবাঢ়ি, জাঁবৱতীৰ পুত্ৰ সাম্ব আগুৱাই গ’ল—সাক্ষাৎ কন্দৰ্পৰূপে, সকলো অলংকাৰৰে বিভূষিত।
Verse 79
अनंगशरतप्ताभिः साभिलाषमवेक्षितः । प्रबुद्धो मन्मथस्तासां भविष्यति यदात्मनि
অনঙ্গৰ শৰবিদ্ধ তাপে দগ্ধ হৈ, যেতিয়া সিহঁতে আকাঙ্ক্ষাৰে তাক চায়, তেতিয়া সিহঁতৰ অন্তৰতেই মন্মথ জাগ্ৰত হ’ব।
Verse 80
तदवेक्ष्य जगन्नाथस्सर्वज्ञो ध्यानचक्षुषा । स्वयंप्रभुर्वक्ष्यति ता वो हरिष्यंति दस्यवः
সেয়া দেখি, জগন্নাথ সৰ্বজ্ঞই ধ্যানচক্ষুৰে উপলব্ধি কৰি স্বয়ং প্ৰভু ক’ব: “দস্যুৱে তোমালোকৰ পৰা সিহঁতক লৈ যাব।”
Verse 81
अपरोक्षं यतस्त्वेवं स्निग्धमेतद्विचिंतितम् । ततः प्रसादितो देव इदं वक्ष्यति शार्ङ्गभृत्
যিহেতু তুমি এই কথা প্ৰত্যক্ষভাৱে আৰু স্নেহভাৱে চিন্তা কৰিলা, সেয়ে সন্তুষ্ট দেৱ—শাৰ্ঙ্গধাৰী প্ৰভু—এই বাক্য ক’ব আৰু ব্যাখ্যা কৰিব।
Verse 82
ताभिः शापाभितप्ताभिर्भगवान्भूतभावनः । उत्तराश्रितदाशानामुद्धर्ता ब्राह्मणप्रियः
সেই শাপসমূহে দগ্ধ হ’লেও, ভগৱান ভূত-ভাবন—সকল জীৱৰ পালনকৰ্তা—উত্তৰদেশত আশ্ৰয় লোৱা ধীবৰসকলৰ উদ্ধাৰকৰ্তা হ’ল; কিয়নো তেওঁ সদায় ব্রাহ্মণসকলৰ প্ৰিয়।
Verse 83
उपदेक्ष्यत्यनंतात्मा भावि कल्याणकारकम् । भवतीनामृषिर्दाल्भ्यो यद्व्रतं कथयिष्यति
অনন্ত-আত্মা প্ৰভুৱে তোমালোকক আগন্তুক কালৰ মঙ্গলকাৰী উপদেশ দিব; আৰু ঋষি দাল্ভ্যই তোমালোকৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট ব্ৰত (ব্ৰত) ক’তাই দিব।
Verse 84
इत्युक्त्वा ताः परित्यज्य गतोन्तर्धानमीश्वरः । ततः कालेन महता भारावतरणे कृते
এইদৰে কৈ, ঈশ্বৰে তেওঁলোকক ত্যাগ কৰি অন্তৰ্ধান হ’ল। তাৰ পাছত বহু কাল অতিবাহিত হোৱাৰ পিছত, যেতিয়া পৃথিৱীৰ ভাৰ লাঘৱ কৰিবলৈ অৱতৰণৰ কাৰ্য সম্পন্ন হ’ল,
Verse 85
निवृत्ते मौसले तद्वत्केशवे दिवमागते । शून्ये यदुकुले सर्वे चोरैरपि जितेर्जुने
যেতিয়া মৌসল-সংহাৰ (গদাৰে বধ) শেষ হ’ল আৰু কেশৱো স্বৰ্গলৈ গ’ল, তেতিয়া যদুকুল শূন্য হ’ল; আৰু অৰ্জুনো চোৰৰ হাততো পৰাজিত হ’ল।
Verse 86
हृतासु कृष्णपत्नीषु दाशभोग्यासु चार्बुदे । तिष्ठंतीषु च दौर्गत्यसंतप्तासु चतुर्मुख
হে চতুৰ্মুখ ব্ৰহ্মা! যেতিয়া কৃষ্ণৰ পত্নীসকল অপহৃত হ’ল আৰু আৰ্বুদত ধীবৰসকলৰ ভোগৰ বাবে ৰখা হ’ল, তেতিয়া তেওঁলোক তাতেই থাকিল, দুর্ভাগ্যৰ দুখে দগ্ধ হৈ।
Verse 87
आगमिष्यति योगात्मा दाल्भ्योनाम महातपाः । तास्तमर्घ्येण संपूज्य प्रणिपत्य पुनःपुनः
যোগত স্থিৰ মহাতপস্বী দাল্ভ্য নামৰ মুনি আহিব। তেখেতক অৰ্ঘ্য অৰ্ঘ্য দান কৰি পূজা কৰা আৰু পুনঃপুনঃ প্ৰণাম কৰা উচিত।
Verse 88
लालप्यमाना बहुशो वाष्पपर्याकुलेक्षणाः । स्मरंत्यो विविधान्भोगान्दिव्यमाल्यानुलेपनान्
বাৰে বাৰে বিলাপ কৰি, চকু অশ্ৰুৰে আৱৰি গৈছিল। তেখেতসকলে নানাবিধ ভোগ, দিৱ্য মালা আৰু সুগন্ধি অনুলেপন স্মৰণ কৰিলে।
Verse 89
भर्त्तारं जगतामीशमनंतमपराजितम् । दिव्यानुभावां च पुरींनानारत्नगृहाणि च
তাই জগতৰ ঈশ্বৰ, স্বামী অনন্ত—অপৰাজিতক দেখিলে; লগতে দিৱ্য প্ৰভাৱময় এক আশ্চৰ্য নগৰী, য’ত নানাৰত্নে গঢ়া গৃহসমূহ আছিল।
Verse 90
द्वारकावासिनः सर्वान्देवरूपान्कुमारकान् । प्रश्नमेतं करिष्यंति मुनेरभिमुखंस्थिताः
দ্বাৰকাৰ সকলো বাসিন্দা আৰু দেৱৰূপ কুমাৰসকল, মুনিৰ সন্মুখত থিয় হৈ, তেখেতক এই প্ৰশ্ন সুধিব।
Verse 91
दस्युमिर्भगवन्सर्वाः परिभुक्ता वयं बलात् । स्वधर्मश्च्यावितोस्माकमस्मिन्नः शरणं भवान्
হে ভগৱন! দস্যুসকলে বলপূৰ্বক আমাক সকলোকে অপমান কৰি ভোগ কৰিলে। আমাৰ স্বধৰ্মৰ পৰা আমাক বিচ্যুত কৰা হৈছে—এই মুহূর্তত আপুনিয়েই আমাৰ একমাত্ৰ শৰণ।
Verse 92
आदिष्टोसि पुरा ब्रह्मन्केशवेन च धीमता । कस्मादीशेन संयोगं प्राप्य वेश्यात्वमागताः
হে ব্ৰাহ্মণ! পূৰ্বতে বুদ্ধিমান কেশৱে তোমাক আদেশ দিছিল। ঈশ্বৰ (ঈশ)ৰ সৈতে সংযোগ লাভ কৰি তুমি কিয় গণিকাৰ অৱস্থালৈ আহিলা?
Verse 93
वेश्यानामपि यो धर्मस्तं नो ब्रूहि तपोधन । कथयिष्ये वदत्तासां यद्दाल्भ्यश्चैकितायनः
হে তপোধন! গণিকাসকলৰ ওপৰতেও যি ধৰ্ম-আচাৰ প্ৰযোজ্য, সেয়া আমাক কোৱা। মই তেওঁলোক বিষয়ে দাল্ভ্য আৰু চৈকিতায়ন যি ঘোষণা কৰিছিল, সেয়া বৰ্ণনা কৰিম।
Verse 94
दाल्भ्य उवाच । जलक्रीडाविहारेषु पुरा सरसि मानसे । भवतीनां सगर्वाणां नारदोभ्याशमागतः
দাল্ভ্য ক’লে: পূৰ্বতে মানস সৰোবৰত জলক্ৰীড়া আৰু বিহাৰত মগ্ন থাকোঁতে, গৰ্বে ভৰা তোমালোকৰ ওচৰলৈ ঋষি নাৰদ আহি উপস্থিত হৈছিল।
Verse 95
हुताशनसुताः सर्वा भवत्योप्सरसः पुरा । अप्रणम्यावलेपेन परिपृष्टः स योगवित्
পূৰ্বতে তোমালোক সকলো হুতাশন (অগ্নি)ৰ কন্যা, অপ্সৰা আছিলা। কিন্তু অহংকাৰবশত নমস্কাৰ নকৰিলা; আৰু সেই যোগবিদক তোমালোকেই প্ৰশ্ন কৰিছিলা।
Verse 96
कथं नारायणोस्माकं भर्त्ता स्यादित्युपादिश । तस्माद्वरप्रदानं च शापश्चायमभूत्पुरा
তোমালোক ক’লা: “নাৰায়ণ কেনেকৈ আমাৰ স্বামী হ’ব পাৰে, সেই উপদেশ দিয়া।” সেয়েহে পূৰ্বতে বৰদান আৰু এই শাপ—দুয়োটাই সংঘটিত হৈছিল।
Verse 97
शय्याद्वयप्रदानेन मधुमाधवमासयोः । सुवर्णोपस्करोत्संगं द्वादश्यां शुक्लपक्षतः
মধু আৰু মাধৱ মাহত, শুক্ল পক্ষৰ দ্বাদশীত, দুটা শয্যা দান কৰি, লগতে সোণৰ উপস্কৰ-সামগ্ৰীও ভক্তিভাৱে অৰ্পণ কৰিব লাগে।
Verse 98
भर्ता नारायणो नूनं भविष्यत्यन्यजन्मनि । यदकृत्वा प्रणामं मे रूपसौभाग्यमत्सरात्
নিশ্চয়েই অন্য জন্মত নাৰায়ণ মোৰ স্বামী হ’ব; কিয়নো মোৰ ৰূপ আৰু সৌভাগ্যৰ ঈৰ্ষ্যাত তুমি মোক প্ৰণাম নকৰিলা।
Verse 99
परिपृष्टोस्मि तेनाशु वियोगो वो भविष्यति । चोरैरपहृताः सर्वा वेश्यात्वं समवाप्स्यथ
তেওঁ মোক সুধি পেলেহি, সেয়েহে শীঘ্ৰে তোমালোকৰ বিচ্ছেদ ঘটিব। চোৰে অপহৰণ কৰি তোমালোক সকলোৱে গণিকাৰ অৱস্থালৈ পতিত হ’ব।
Verse 100
एवं नारदशापेन केशवस्य च शापतः । वेश्यात्वमागताः सर्वा भवत्यः काममोहिताः
এইদৰে নাৰদৰ শাপ আৰু কেশৱৰ শাপৰ ফলত, কামমোহত বিভ্ৰান্ত হৈ তোমালোক সকলোৱে গণিকাৰ অৱস্থালৈ আহিলা।
Verse 101
इदानीमपि यद्वक्ष्ये तच्छ्रणुध्वं वरांगनाः । पुरा दैवासुरे युद्धे हतेषु शतशः सुरैः
এতিয়াও, হে শ্ৰেষ্ঠা নাৰীসকল, মই যি ক’বলৈ যাওঁ সেয়া শুনা। পূৰ্বে দেৱ-অসুৰ যুদ্ধত, যেতিয়া দেৱতাসকলে শত শত শত্রু নিধন কৰিছিল,
Verse 102
दानवासुरदैत्येषु राक्षसेषु ततस्ततः । तेषां दारसहस्राणि शतशोथ सहस्रशः
দানৱ, অসুৰ, দৈত্য আৰু ৰাক্ষসসকলৰ মাজত তাত-ইয়াত তেওঁলোকৰ পত্নীসকল হাজাৰ হাজাৰ আছিল; পুনৰ শত শত আৰু সহস্ৰ সহস্ৰ সংখ্যাতো আছিল।
Verse 103
परिणीतानि यानि स्युर्बलाद्भुक्तानि यानि वै । तानि सर्वाणि देवेशः प्रोवाच वदतां वरः
যিসকল নাৰী বিধি অনুসাৰে বিবাহিতা, অথবা যিসকল বলপূৰ্বক ভোগ কৰা হৈছে—এই সকলো বিষয়ে দেবেশ্বৰ, বাক্যদাতাসকলৰ শ্ৰেষ্ঠজনে বিধান ঘোষণা কৰিলে।
Verse 104
वेश्याधर्मेण वर्तध्वमधुना नृपमंदिरे । भक्तिमत्यो वरारोहास्तथा देवकुलेषु च
“এতিয়া ৰজাৰ প্ৰাসাদত বৈশ্যাধৰ্ম অনুসাৰে আচৰণ কৰা; আৰু হে উত্তম কুলৰ সুন্দৰী নাৰীসকল, দেবমন্দিৰসমূহতো ভক্তিভাৱে স্থিৰ থাকিবা।”
Verse 105
राजतः स्वामिनश्चापि जीविकां च प्रलप्स्यथ । भविष्यति च सौभाग्यं सर्वासामपि शक्तितः
ৰজাৰ পৰা আৰু নিজৰ স্বামীৰ পৰাও তোমালোকে জীৱিকা লাভ কৰিবা; আৰু এই আশীৰ্বাদৰ শক্তিৰে তোমালোক সকলোৰে বাবে যথাশক্তি সৌভাগ্য উদ্ভৱ হ’ব।
Verse 106
यः कश्चिच्छुल्कमादाय गृहमेष्यति वः सदा । निश्छद्मनैवोपचर्यः प्रीतिभावैरदांभिकैः
যি কোনো ব্যক্তি শুল্ক/উপহাৰ লৈ সদায় তোমালোকৰ ঘৰলৈ আহে, তাক ছলনাহীনভাৱে সেৱা কৰিবা—সত্য প্ৰীতিভাৱে, ভণ্ডামি নকৰাকৈ।
Verse 107
देवतानां पितॄणां च पुण्येह्नि समुपस्थिते । गोभूहिरण्यधान्यानि प्रदेयानि च शक्तितः
যেতিয়া দেৱতা আৰু পিতৃলোকৰ পুণ্যময় শুভ দিন উপস্থিত হয়, তেতিয়া নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে গৰু, ভূমি, সোণ আৰু ধান্য দান কৰা উচিত।
Verse 108
यद्व्रतं चोपदेक्ष्यामि तत्कुरुध्वं च सर्वशः । संसारोत्तारणायालमेतद्वेदविदो विदुः
মই যি ব্ৰত উপদেশ দিবলৈ গৈছোঁ, তাক সকলোভাবে পালন কৰা; বেদবিদসকলে জানে যে ই সংসাৰ-সাগৰ পাৰ কৰাবলৈ সম্পূৰ্ণ পৰ্যাপ্ত।
Verse 109
यदा सूर्यदिने हस्तः पुष्यो वाथ पुनर्वसुः । भवेत्सर्वौषधिस्नानं सम्यक्नारी समाचरेत्
যেতিয়া ৰবিবাৰে নক্ষত্ৰ হস্ত, পুষ্য বা পুনৰ্বসু হয়, তেতিয়া নাৰীয়ে সকলো ঔষধিৰে স্নান বিধিমতে শুদ্ধভাবে কৰা উচিত।
Verse 110
तदा पंचशरात्मा तु हरिस्सन्निधिमेष्यति । अर्चयेत्पुंडरीकाक्षमनंगस्यानुकीर्तनैः
তেতিয়া পঞ্চশৰ-আত্মা হৰি সন্নিধিলৈ আহিব। অনঙ্গ (কামদেৱ)ৰ কীৰ্তনেৰে পুণ্ডৰীকাক্ষ, কমলনয়ন প্ৰভুক অৰ্চনা কৰা উচিত।
Verse 111
कामाय पादौ संपूज्य जंघे वै मोहकारिणे । मेढ्रं कंदर्पनिधये कटिं प्रीतिमते नमः
কামনাৰ নিমিত্তে পদযুগল যথাবিধি পূজা কৰি, মোহ সৃষ্টিকাৰী জঙ্ঘাদ্বয়কো পূজা কৰা; কন্দৰ্পৰ নিধি স্বৰূপ লিঙ্গলৈ নমস্কাৰ, আৰু প্ৰীতিৰ আসন কটিলৈও নমঃ।
Verse 112
नाभिं सौख्यसमुद्राय वामनाय तथोदरम् । हृदयं हृदयेशाय स्तनावाह्लादकारिणे
যাঁৰ নাভি সুখ-আনন্দৰ সাগৰ, সেই প্ৰভুক নমস্কাৰ; বামনক, আৰু তেখেতৰ উদৰকো। হৃদয়েশ্বৰ প্ৰভুৰ হৃদয়ক প্ৰণাম; আৰু তেখেতৰ স্তনদ্বয়ক, যি আনন্দ দান কৰে।
Verse 113
उत्कंठायेति वै कंठमास्यमानंदकारिणे । वामांसं पुष्पचापाय पुष्पबाणाय दक्षिणम्
“উৎকণ্ঠাৰ বাবে,” বুলি কৈ তেখেতে তেখেতৰ কণ্ঠ আলিঙ্গন কৰিলে, যি আনন্দ জগায়। তাৰ পাছত বাওঁ কান্ধ ফুল-ধনুধাৰী কামদেৱলৈ, আৰু সোঁ কান্ধ ফুল-বাণধাৰী কামদেৱলৈ অৰ্পণ কৰিলে।
Verse 114
मानसायेति वै मालि विलोलायेति मूर्द्धजम् । सर्वात्मने शिरस्तद्वद्देवदेवस्य पूजयेत्
হে মালাধাৰী, ফুল অৰ্পণ কৰোঁতে “মানসায়” বুলি ক’ব; কেশ বা লট অৰ্পণ কৰোঁতে “বিলোলায়” বুলি ক’ব। তদ্ৰূপ শিৰ অৰ্পণ কৰি, দেৱদেৱক “সৰ্বাত্মা” ৰূপে পূজা কৰিব।
Verse 115
नमः शिवाय शांताय पाशांकुशधराय च । गदिने पीतवस्त्राय शंखचक्रधराय च
শান্ত স্বৰূপ শিৱক নমস্কাৰ, পাশ আৰু অঙ্কুশ ধাৰণকাৰীক প্ৰণাম। গদাধাৰী, পীতবস্ত্ৰ পৰিধানকাৰী, শঙ্খ-চক্ৰধাৰী প্ৰভুকো নমস্কাৰ।
Verse 116
नमो नारायणायेति कामदेवात्मने नमः । नमः शांत्यै नमः प्रीत्यै नमारेत्यै नमः श्रियै
“নমো নারায়ণায়” উচ্চাৰণ কৰি প্ৰণাম; কামদেৱ-আত্মা, দিৱ্য প্ৰেম-স্বরূপ প্ৰভুক নমস্কাৰ। শান্তিক নমস্কাৰ, প্ৰীতিক নমস্কাৰ, আনন্দক নমস্কাৰ, আৰু শ্ৰী—সমৃদ্ধিক নমস্কাৰ।
Verse 117
नमः पुष्ट्यै नमस्तुष्ट्यै नमः सर्वार्थसंपदे । एवं संपूज्य गोविंदमनंगात्मकमीश्वरम्
পুষ্টিলৈ নমস্কাৰ, তুষ্টিলৈ নমস্কাৰ; সকলো অৰ্থ আৰু সমৃদ্ধিৰ দাতালৈ নমস্কাৰ। এইদৰে অনঙ্গ-স্বরূপ ঈশ্বৰ গোবিন্দক বিধিপূৰ্বক পূজা কৰি (আগবাঢ়ে)।
Verse 118
गंधमाल्यैस्तथा धूपैर्नैवेद्येन च भामिनी । तत आहूय धर्मज्ञं ब्राह्मणं वेदपारगम्
সুগন্ধি আৰু মালা, ধূপ আৰু নৈবেদ্য (ভোগ) লৈ সেই দীপ্তিমতী নাৰীয়ে তাৰ পাছত ধৰ্মজ্ঞ, বেদপাৰগ এক ধাৰ্মিক ব্ৰাহ্মণক আহ্বান কৰিলে।
Verse 119
अव्यंगमथ संपूज्य गंधपुष्पार्चनादिभिः । शालेयतंडुलप्रस्थं घृतपात्रेण संयुतम्
তাৰ পাছত কোনো ত্ৰুটি নথকাকৈ চন্দনলেপ, ফুল-অৰ্চনা আদি নিবেদনৰে পূজা কৰি, শালী ধানৰ এক প্ৰস্থ পৰিমাণ চাউল আৰু ঘৃতৰ পাত্ৰসহ (অৰ্পণ) কৰিব।
Verse 120
तस्मै विप्राय वै दद्यान्माधवः प्रीयतामिति । यथेष्टाहारसंभुक्तमेनं द्विजमनुत्तमम्
সেই বিপ্ৰক নিশ্চয় দান দিব, এই বুলি—“মাধৱ প্ৰসন্ন হওক।” যেতিয়া তেওঁ ইচ্ছামতে আহাৰ গ্ৰহণ কৰি তৃপ্ত হয়, তেতিয়া সেই উত্তম দ্বিজ এইদৰে সন্মানিত হয়।
Verse 121
रत्यर्थं कामदेवोयमिति चित्ते च धारयेत् । यद्यदिच्छति विप्रेंद्रस्तत्तत्कुर्याद्विलासिनी
চিত্তত এই ভাব ধৰি ৰাখিব—“এইজন কামদেৱ, ৰতি-সুখৰ অৰ্থে।” আৰু সেই বিলাসিনী নাৰীয়ে বিপ্ৰেন্দ্ৰই যি যি ইচ্ছা কৰে, সেয়াই সেয়াই কৰিব।
Verse 122
सर्वभावेन चात्मानमर्पयेत्स्मितभाषिणी । एवमादित्यवारेण सर्वमेतत्समाचरेत्
মৃদু হাসি আৰু কোমল বাক্য কোৱা নাৰীজনে সৰ্বভাৱে নিজক অৰ্পণ কৰিব। এইদৰে আদিত্যবাৰে এই সকলো বিধি আচৰণ কৰিব।
Verse 123
तंडुलप्रस्थदानं च यावन्मासास्त्रयोदश । ततस्त्रयोदशे मासि संप्राप्ते चास्य भामिनी
তেৰ মাহ পৰ্যন্ত এক প্ৰস্থ চাউল দান কৰিব। তাৰ পাছত তেৰতম মাহ উপস্থিত হোৱাত, তেওঁৰ প্ৰিয়া ভামিনীও তাত আহিল।
Verse 124
विप्रस्योपस्करैर्युक्तां शय्यां दद्याद्विचक्षणा । सोपधानां सविन्यासां स्वास्तरावरणां शुभाम्
বিচক্ষণ জনে উপযুক্ত উপস্কৰেৰে যুক্ত শয্যা এজন ব্ৰাহ্মণক দান কৰিব—উপধানসহ, সুসজ্জিত, আৰু শুভ শয্যাবৰণ-আৱৰণেৰে আচ্ছাদিত।
Verse 125
दीपिकोपानहच्छत्र पादुकासनसंयुताम् । सपत्नीकमलंकृत्य हेमसूत्रांगुलीयकैः
দীপ, জোতা, ছত্ৰ, পাদুকা আৰু আসনেৰে সজ্জিত কৰি; আৰু পত্নীসহ সোণালী সূত্ৰ আৰু আঙুঠিৰে অলংকৃত কৰিব।
Verse 126
सूक्ष्मवस्त्रैः सकटकैर्धूपमाल्यानुलेपनैः । कामदेवं सपत्नीकं गुडकुंभोपरिस्थितम्
সূক্ষ্ম বস্ত্ৰ আৰু সৰু ৰথসহ, ধূপ, মালা আৰু সুগন্ধি অনুলেপনেৰে, গুড়ভৰা কুম্ভৰ ওপৰত স্থাপিত কামদেৱক পত্নীসহ পূজা কৰিলে।
Verse 127
ताम्रपात्रासनगतं हेमनेत्रपटावृतम् । सुकांस्यभाजनोपेतमिक्षुदंडसमन्वितम्
তাম্ৰপাত্ৰ-আসনত উপবিষ্ট, সুৱৰ্ণ-নেত্ৰ সদৃশ অলংকৃত বস্ত্ৰে আৱৃত; সুন্দৰ কাঁসৰ পাত্ৰে সংযুক্ত আৰু ইক্ষুদণ্ডে সমন্বিত।
Verse 128
दद्यादनेन मंत्रेण तथैकां गां पयस्विनीम् । यथांतरं न पश्यामि कामकेशवयोः सदा
এই মন্ত্ৰেৰে একেটি দুধ দিয়া গাইও দান কৰিব লাগে। কেতিয়াও, কোনো সময়তে, কাম আৰু কেশৱৰ মাজত মই যেন কোনো ভেদ নেদেখোঁ।
Verse 129
तथैव सर्वकामाप्तिरस्तु विप्र सदा मम । तथा च कांचनं देवं प्रतिगृह्य द्विजोत्तमः
“তদ্ৰূপে, হে বিপ্ৰ, মোৰ বাবে সদায় সকলো কামনা পূৰ্ণ হৌক। আৰু তাৰ পাছত উত্তম দ্বিজে দেৱতাৰ সুৱৰ্ণ মূৰ্তি গ্ৰহণ কৰি…”
Verse 130
कोदात्कामोदादिति वैदिकं मंत्रमुदीरयेत् । ततः प्रदक्षिणीकृत्य विसृज्य द्विजपुंगवम्
তেওঁ বৈদিক মন্ত্ৰ উচ্চাৰণ কৰিব: “ক’ৰ পৰা? কামৰ পৰা।” তাৰ পাছত প্ৰদক্ষিণা কৰি, দ্বিজ-পুঙ্গৱক সন্মানেৰে বিদায় দিব।
Verse 131
शय्यासनादिकं सर्वं ब्राह्मणस्य गृहं नयेत् । ततः प्रभृति योऽन्योपि रत्यर्थं गेहमागतः
শয্যা-আসন আদি সকলো সামগ্ৰী ব্ৰাহ্মণৰ ঘৰলৈ লৈ যাব লাগে। তেতিয়াৰ পৰা আগলৈ, ৰতি-অৰ্থে যি কোনো আন লোকো তেওঁৰ ঘৰলৈ আহে, তাকো তদনুসাৰে ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে।
Verse 132
सम्मान्य सूर्यवारेण स संपूज्यो भवेत्सदा । एवं त्रयोदशं यावन्मासमेकं द्विजोत्तमम्
ৰবিবাৰে তেওঁক সন্মান কৰিব; তেওঁ সদায় পূজ্য হ’ব। এইদৰে এক মাহ জুৰি তেৰটা পালন, হে দ্বিজোত্তম।
Verse 133
तर्पयित्वा यथाकामं प्रेषयेच्चैव मंदिरम् । तदनुज्ञया रूपवंतं यावदस्यागमो भवेत्
তেওঁক ইচ্ছামতে তৃপ্ত কৰি, তাৰ পাছত তেওঁৰ গৃহলৈ বিদায় দিব। আৰু তেওঁৰ অনুমতিত, তেওঁ পুনৰ আহা পৰ্যন্ত সেই সুন্দৰ ৰূপ অক্ষুণ্ণ ৰাখিব।
Verse 134
आत्मनोपि यदा विघ्नं गर्भसूतकराजकम् । दैवं वा मानुषं वा स्यादुपरागेण वा ततः
আৰু যেতিয়া নিজৰ ক্ষেত্ৰতো কোনো বিঘ্ন উঠে—গৰ্ভধাৰণ, প্ৰসৱ বা ৰাজকাৰ্যৰ সৈতে জড়িত—সেয়া দেৱীয় হওক বা মানৱীয়, অথবা গ্ৰহণজনিত হওক, তেতিয়া (তদনুযায়ী কৰণীয়)।
Verse 135
सावारा नष्टपंचाशद्यथाशक्ति समर्पयेत् । एतद्धि कथितं सम्यग्भवतीनां विशेषतः
নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে ‘সাৱাৰা’ আৰু ‘নষ্টপঞ্চাশৎ’ (নিৰ্ধাৰিত দান/দক্ষিণা) অৰ্পণ কৰিব লাগে। এই কথা তোমালোকৰ বাবে বিশেষকৈ সঠিকভাৱে কোৱা হ’ল।
Verse 136
स्वधर्मोयं यतो भाव्यो वेश्यानामिह सर्वदा । शय्यया त्यज्यते देव न कदाचिद्यथा भवान्
এইয়াই ইয়াত বৈশ্যাসকলৰ সদায় পালনীয় স্বধৰ্ম: হে দেৱ, শয্যাত কেতিয়াও ত্যাগ কৰা নহয়—যেনেকৈ আপুনিও কেতিয়াও নকৰে।
Verse 137
शय्या ममाप्यशून्येयं तथास्तु मधुसूदन । गीतवादित्रनिर्घोषं देवदेवस्य कारयेत्
“মোৰ শয্যাও যেন শূন্য নাথাকে—তথাস্তূ, হে মধুসূদন। দেৱদেৱৰ বাবে গীত আৰু বাদ্যযন্ত্ৰৰ গম্ভীৰ ধ্বনি কৰোৱা উচিত।”
Verse 138
एतद्वः कथितं सर्वं वेश्याधर्ममशेषतः । पुरुहूतेन यत्प्रोक्तं दानवीषु पुरा मया
“এই সকলো কথা মই তোমালোকক সম্পূৰ্ণভাৱে, একো বাদ নেদি, বেশ্যা-ধৰ্মৰ বিধান কৈ দিলোঁ—যি পূৰ্বে দানৱী নাৰীসকলৰ মাজত পুরুহূত (ইন্দ্ৰ)য়ে কৈছিল, আৰু তাৰ পিছত মই পুনৰ বৰ্ণনা কৰিলোঁ।”
Verse 139
तदिदं सांप्रतं सर्वं भवतीष्वपि युज्यते । सर्वपापप्रशमनमनंतफलदायकम्
“সেয়ে এই সকলো কথা বৰ্তমান সময়তো তোমালোকৰ বাবেও উপযুক্ত; ই সকলো পাপ শান্ত কৰে আৰু অনন্ত ফল প্ৰদান কৰে।”
Verse 140
कल्याणिनीनां कथितं तदेतद्दुश्चरं व्रतम् । करोति याऽशेषमुदग्रमेतत्कल्याणिनी माधवलोकसंस्था
“কল্যাণিনীসকলৰ বাবে এই দুৰাচৰ ব্ৰত বৰ্ণনা কৰা হ’ল। যিয়ে এই উচ্চ অনুশাসন সম্পূৰ্ণৰূপে পালন কৰে, সেয়ে সত্যই ‘কল্যাণিনী’ হয় আৰু মাধৱ (বিষ্ণু)ৰ লোকত নিবাস লাভ কৰে।”
Verse 141
सा पूजिता देवगणैरशेषैरानंदकृत्स्थानमुपैति विष्णोः । तपोधनः सोप्यभिधाय चैतदनंगदानव्रतमंगनानाम्
“সকলো দেৱগণৰ দ্বাৰা পূজিতা হৈ সেয়ে বিষ্ণুৰ আনন্দদায়ক ধাম লাভ কৰে। তপোধন মুনিয়েও এই কথা কৈ, নাৰীসকলৰ বাবে অনঙ্গ (কাম)লৈ দান-অৰ্পণৰ ‘অনঙ্গদান-ব্ৰত’ ঘোষণা কৰিলে।”
Verse 142
स्वस्थानमेष्यंति समस्तमित्थं व्रतं करिष्यंति च देवयोने
এইদৰে তেওঁলোক সকলোৱে নিজ নিজ ধামলৈ উভতি যাব, হে দেৱ-যোনিজাত! আৰু তেওঁলোকে এই ব্ৰত পালন কৰিব।