Previous Verse
Next Verse

Shloka 184

Brahmā’s Puṣkara Sacrifice and the Manifestation of Sarasvatī

with Tīrtha-Merit Teachings

तामुवाच ततो गंगा पुनर्दर्शनमस्तु ते । गच्छ स्वमालयं भद्रे स्मर्तव्याहं त्वयानघे

tāmuvāca tato gaṃgā punardarśanamastu te | gaccha svamālayaṃ bhadre smartavyāhaṃ tvayānaghe

তেতিয়া গঙ্গাই তাই ক’লে: “তোমাৰ মোৰ পুনৰ দৰ্শন হওক। হে ভদ্ৰে, নিজ আবাসলৈ যোৱা; হে অনঘে, মোক স্মৰণ কৰিবা।”

ताम्her
ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; सर्वनाम
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
ततःthen
ततः:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-प्रकारः—सम्बन्ध/अनन्तर (then/thereupon)
गङ्गाGanga
गङ्गा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
पुनःagain
पुनः:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (again)
दर्शनम्seeing/meeting
दर्शनम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अस्तुmay it be
अस्तु:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलोट्-लकार (आज्ञार्थ/Imperative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
तेof you/your
ते:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम
गच्छgo
गच्छ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलोट्-लकार (आज्ञार्थ/Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
स्वम्your own
स्वम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
आलयम्abode
आलयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआलय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
भद्रेO auspicious lady
भद्रे:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
स्मर्तव्याto be remembered
स्मर्तव्या:
Predicate (Vidheyavisheshana/विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्मृ (धातु) + तव्यत् (कृत्-प्रत्यय)
Formकृत्य-प्रत्ययान्त (तव्यत्), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण (to be remembered)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
त्वयाby you
त्वया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; सर्वनाम
अनघेO sinless one
अनघे:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootअनघ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

Gaṅgā

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: karuna

Type: river

Sandhi Resolution Notes: तामुवाच = ताम् + उवाच; पुनर्दर्शनमस्तु = पुनः + दर्शनम् + अस्तु; स्वमालयं = स्वम् + आलयम्; स्मर्तव्याहं = स्मर्तव्या + अहम्; त्वयानघे = त्वया + अनघे

G
Gaṅgā

FAQs

It highlights smaraṇa (remembrance) as a sustaining devotional act—one may depart physically, yet remain connected through mindful recollection of Gaṅgā.

Punardarśana expresses the hope of renewed sacred encounter—returning to a tīrtha, meeting a deity, or regaining divine presence—framed as a blessing.

It affirms purity and moral worth, encouraging the recipient to maintain a blameless, dharmic life aligned with sacred remembrance.